II SA/KR 887/24

II SA/Kr 887/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1121
art. 29
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Dz.U. 2005 nr 130 poz 1087
art. 22, art. 211, art. 212 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2, art. 220
Ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2024 r. sprawy ze skargi W. L. i M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 10 kwietnia 2024 r. znak: SKO-PW-4171-13/24 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego stosunków wodnych lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu solidarnie na rzecz W. L. i M. L. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
II SA/Kr 887/24
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 15 marca 2023 r. sygn. II SA/Kr 1520/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – po rozpatrzeniu skargi M. i W. L. – uchylił decyzję Wójta Gminy L. z dnia 16 września 2022 r. o odmowie nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód na działce nr [...] w S. i utrzymującą ją w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 listopada 2022 r.
Decyzją z dnia 24 stycznia 2024 r., znak: [...], wydaną m.in. na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.) w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm.) – po rozpatrzeniu wniosku W. L. – Wójt Gminy L. odmówił nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód na działce nr [...] w S., wskazując przy tym, że na spornej działce nie występują szkody związane z zalewaniem jej wodą z cieku wodnego, bo woda mieści się w cieku wodnym z zapasem, a problem tkwi w udrożnieniu (silnie zmienionego i przekształconego, zarośniętego) koryta cieku wodnego na obszarze tej działki.
Decyzją z dnia 10 kwietnia 2024 r., znak: SKO-PW-4171-13/24, wydaną po rozpatrzeniu odwołań M. i W. L., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało ww. decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przypomniał, że z treści żądania współwłaściciela spornej działki wynika, że podczas przebudowy drogi "[...]" został zmieniony stan wody i w bardzo dużym stopniu zalewa jego działki oraz budynek gospodarczy (przed remontem drogi woda rozlewała się do różnych cieków w 3 miejscach, zaś po remoncie drogi płynie tylko jednym ciekiem). Następnie organ odwoławczy wskazał, że w obrębie działki nr [...] (droga gminna) zostały wykonane prace remontowe wraz z przebudową tej drogi polegające na wykonaniu rowów odwadniających, przepustów oraz wykonania nowej nawierzchni. Zmiana zasięgu zlewni cieku bez nazwy związana z wykonaną przebudową drogi gminnej obejmuje powierzchnię 0,074 km. Zmiana zasięgu zlewni stanowi 33,48% pierwotnej powierzchni zlewni, w związku z czym biegły przyjął, że wzrost nastąpił na poziomie 1/3, również przyrost wielkości natężenia przepływu powodziowych wzrósł z 1,86 m/s do 2,48 m/s. Przyrost wielkości natężenia przepływu wynosi 0,62m/s, co stanowi 33,33% pierwotnego przepływu wód i również biegły przyjął, że wzrost nastąpił na poziomie 1/3. Następie biegły określił, że wielkość przepływu wód Q1% na poziomie 1,86 m/s do 2,48 m/s i przyrost natężenia przepływu na poziomie 0,62 m/s przekłada się na wzrost napełnienia w pierwotnym korycie cieku wodnego z 0,90 do 1,08 m w przekroju obliczeniowym 1+140. Natomiast w kontrolnym przekroju obliczeniowym km 0+245, w pierwotnym korycie cieku wodnego 1,08 do 1,29 m. Kolejno biegły stwierdził, że zmiana ilości i natężenia przepływu wody miarodajnej w tzw. cieku bez nazwy pomiędzy stanem sprzed zmiany i po jej zmianie wynosi 0,62 m3/s, co bezpośrednio przekłada się na wzrost napełnienia w korycie cieku do maksymalnie 21 cm. Biegły podkreślił, że obliczenia wody miarodajnej Q1% tzw. powodziowej dotyczą przepływów w korycie cieku z prawdopodobieństwem raz na sto lat. Tym samym obliczone napełnienie maksymalne, jak również maksymalna zmiana na poziomie 21 cm w korycie wystąpi z prawdopodobieństwem jeden raz na sto lat. Biegły podkreślił, że maksymalny przepływ miarodajny z aktualnej zlewni (po zmianie odwodnienia) na poziomie 2,48 m/s mieści się z zapasem w korycie cieku bez nazwy i brak jest możliwości wystąpienia wód z koryta cieku wodnego i tym samym szkód na spornej działce. Zdaniem biegłego zdecydowanie większe znaczenie dla warunków przepływu wód powierzchniowych w korycie cieku przepływającego przez sporną działkę jest stan koryta cieku wodnego. W odniesieniu do zarzutów dotyczących biegłego, organ odwoławczy wskazał, że biegły nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz naświetla i wyjaśnia okoliczności wskazane przez organ z punktu widzenia posiadanych wiadomości specjalnych. Nie trzeba zawiadamiać stron o terminie i miejscu badania przeprowadzonego prze biegłego w terenie – wystarczy umożliwić im wypowiedzenie się co do opinii biegłego. Z przedłożonych zdjęć nie wynika, aby woda nie mieściła się w półkręgach, rozlewając się po spornej działce i czyniła szkody. Na zdjęciach nr 3, nr 4 i nr 5 widać, że przestrzenie między korytkami są zarośnięte trawą (niewyczyszczone), co powoduje, że wyrastają między kępy trawy, co sprawia przesuwanie się półkręgów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie M. L. i W. L. wnieśli o uchylenie jej wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, a także o zwrot kosztów postępowania.
Po pierwsze, skarżący zakwestionowali dowód z opinii biegłego jako powstały bez rozprawy administracyjnej, udziału stron i odniesienia się przez biegłego do wszystkich uwag (m.in.: 1) czy ciecz odprowadzana z rowów przydrożnych jest wodą opadową, czy też ściekiem?, 2) dlaczego nie uwzględniono właścicieli działek, przez które odprowadzane są ścieki z rowów?, 3) dlaczego nie uwzględniono oddziaływania przepustu pod drogą gminną?, 4) dlaczego wymiary rowów nie zostały pomierzone przez geodetę w kilku miejscach w związku z meandrami cieku – nawet biegły nie potrafił powiedzieć, czy nazwane w opinii przedłużenie cieku wodnego na działkach nr [...] i nr [...] jest naturalnym, czy też powstało w wyniku erozji odprowadzanych ścieków od 2006 r.).
Po drugie, skarżący podnieśli, że organy skupiają się na art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, pomijając art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego i art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c Prawa wodnego z 2001 r. Podkreślili, że ciecz odprowadzana z rowów przydrożnych jest przepustem o śr. 1000 mm bezpośrednio po granicy działek nr [...] i nr [...], a w wyniku jej odprowadzania wskutek erozji powstał rowek. Nie jest to – jak sugeruje biegły, który nie sprawdził przebiegu cieku w terenie, a do opinii dołączył nieaktualne mapy bez klauzuli Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej – przedłużenie cieku wodnego, bo źródła cieku wodnego są w innym miejscu. W ocenie skarżących bezzasadnie przyjęto, że odprowadzane są wody opadowe i roztopowe. Wody te bezpośrednio odprowadzane są przepustem o śr. 1000 mm na działki nr [...] i nr [...], a następnie do cieku wodnego. Właściciele tych działek nie zostali uznani za stronę postępowania, a w aktach sprawy nie ma spisanej z nimi ugody. W przypadku odprowadzania ścieków nie można spisywać ugody. Jest to o tyle ważne, że w przypadku spisania ugody zostaliby uznani sprawcami zmiany stanu wody na gruncie.
Po trzecie, skarżący podnieśli, że organ odwoławczy wbrew art. 78 k.p.a. nie wydał postanowienia odmawiającego dopuszczenia dowodu co do szkód na ich działce (protokół z dnia 23 września 2010 r., modernizacja drogi [...] nastąpiła w 2006 r.). W protokole zapisano, że nastąpiła zmiana stosunków wodnych przez wykonanie rowów przydrożnych w 2006 r., a także wymieniono szkody powstałe na działce nr [...] już w 2010 r. Ponadto świadkowie jednoznacznie stwierdzili, że nastąpiło znaczne pogłębienie koryta potoku, obrywanie brzegów potoku i to nie tylko na działce nr [...], ale i innych, przez które przepływa potok. Odprowadzenie ścieków z rowów trwa już 18 lat. Trudno, aby w tym okresie nie powstały szkody na działce nr [...], jeżeli ilość spływających ścieków z drogi asfaltowej zwiększyła się prawie sześciokrotnie w stosunku do ilości wody spływającej z drogi żwirowej.
Po czwarte, skarżący wskazali, że nie uwzględniono faktu odprowadzenia ścieków z rowów przydrożnych przepustem o śr. 1000 mm, a odprowadzanym z działki nr [...] przepustem o śr. 800 mm. Oprócz ścieków z rowów przydrożnych do cieku doprowadzana jest woda opadowa i roztopowa z całej zlewni .W związku z tym woda w przepuście o śr. 800 mm nie pomieści ścieków, co powoduje cofkę i zalewanie działki nr [...] ściekami. Biegły dysponował mapą terenu w skali 1:500, lecz odmówił wykonania obliczeń bez uzasadnienia. W czasie wizji skarżący wskazali szkody biegłemu, biegły sfotografował je, ale zdjęć nie zamieścił w opinii. Potok bez nazwy zaliczany jest do potoków górskich o dużym spadku podłużnym. Na skutek erozji nastąpiło przez 18 lat pogłębienie koryta potoku, podmycie brzegów potoku, podmycie korzeni drzew, zalewanie ściekami działki nr [...] na skutek cofki z przepustu o śr. 800 mm oraz podmycie fundamentów budynku gospodarczego.
Po piąte, skarżący zarzucili brak rozpatrzenia sprawy (przekazania zgodnie z art. 190 i art. 191 do PGW Wody Polskie) w zakresie wykonanych przez wójta bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego urządzeń wodnych (rowy przydrożne; przepisy te dotyczą także przepustów) oraz odprowadzania bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego ścieków z rowów przydrożnych.
Po szóste, skarżący zarzucili brak odniesienia się do zarzutów wywiedzionych względem postanowienia wójta odmawiającego wyłączenia biegłego, podczas gdy biegły jest pracownikiem starostwa, a stroną w postępowaniu jest radny powiatowy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania zaskarżonego aktu i zasadniczo na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej zwanej p.p.s.a.).
Na wstępie przypomnieć należy, że postępowanie toczy się w oparciu o przepis art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 z późn. zm.), a poprzednio wydane w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym decyzje zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 15 marca 2023 r. sygn. II SA/Kr 1520/22.
Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie".
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. II OSK 518/09, LEX nr 746901).
Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu przepisu art. 153 p.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (por., wyrok NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. II OSK 1929/09, LEX nr 795206). Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. II GSK 614/08, LEX nr 528074). Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. II SA/Kr 1152/15).
W przywoływanym wyroku WSA w Krakowie wskazał co następuje:
"W przedmiotowej sprawie, która procedowana jest już od kilku lat, jednoznacznie ustalono tylko to, że wskutek - szeroko rozumianej – przebudowy drogi i jej odwodnienia, doszło do zmiany stanu wody na gruncie. Wynika to w sposób oczywisty i nie budzący żadnych wątpliwości z opinii biegłego (m.in. k. 401 akt administracyjnych), gdzie obszernie przedstawiono zakres i rodzaj przeprowadzonych robót oraz ich wpływ na dotychczasowy sposób odwodnienia drogi. Nadal jednak nie ustalono, czy zmiana ta wpływa szkodliwie na grunty sąsiedzkie, w szczególności skarżących, oraz czy pomiędzy tymi szkodami, a zmianą stosunków wodnych występuje adekwatny związek przyczynowy. Wskazuje na to zresztą sam organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji. Podkreślenia bowiem wymaga, że z akt sprawy wynika tylko tyle, że skarżący wskazują jakie szkody spowodowała ich zdaniem zmiana odwodnienia drogi. Nie jest to natomiast ustalone przez organ w postępowaniu dowodowym jako określony fakt. Zaznaczyć przy tym należy, że przedłożone przez skarżących zdjęcia, nie są w tym zakresie wystarczające, gdyż zostały tak wykonane, że nie da się w oparciu o nie określić szkód jakie ma powodować zwiększony przepływ wody w cieku wodnym płynącym przez ich działkę. Dlatego w ponownym postępowaniu organ w pierwszej kolejności przeprowadzi oględziny działki skarżących. Obowiązkiem skarżących będzie wskazanie szkód, których powstanie wiążą z przedmiotową zmianą stosunków wodnych, a zadaniem organów udokumentowanie tych szkód (w formie stosownego opisu i dokumentacji fotograficznej). Następnie organ zleci uzupełnienie opinii, która powinna m.in. zawierać obliczenia co do ilości i natężenia przepływu wody w tzw. cieku bez nazwy, pomiędzy stanem sprzed zmiany odwodnienia i po tej zmianie oraz ustalenia, czy aktualny przepływ wód w tym cieku, może powodować takie skutki, jak wskazują skarżący jako szkody na swojej nieruchomości, czyli czy pomiędzy ustaloną zmianą w spływie wody, a tymi szkodami występuje adekwatny związek przyczynowy. Jeśli taki związek występuje, biegły wskaże – stosownie to motywując - wykonanie jakich urządzeń, szkodom tym zapobiegnie. Natomiast jeśli z uwagi na zakres dokonanych zmian w stosunkach wodnych, w ocenie biegłego nie da się zastosować żadnych urządzeń zapobiegających szkodom, organ winien orzec o nakazaniu przywrócenia stanu poprzedniego."
Ponownie prowadząc postępowanie, organ w ramach postępowania dowodowego, w dniu 26 lipca 2023 r. przeprowadził oględziny w terenie podczas których wykonano kilkadziesiąt zdjęć spornego cieku wodnego i jego otoczenia. Następnie organ przesłuchał świadków oraz zlecił biegłemu sporządzenie opinii.
Do protokołu oględzin skarżąca zgłosiła następujące szkody, będące wynikiem zwiększenia ilości i natężenia spływu wody na jej działkę: erozja boczna i denna koryta cieku - woda podbiera brzegi działki, powoduje pogłębienie rowu, podmywa korzenie drzew; poprzez spływ wody, utworzyło się głębokie i szerokie koryto potoku, a korzenie drzew amortyzując spływ wody spowodowały utworzenie się stromych zboczy, spływająca woda wbija się pod korzenie drzew żłobiąc zakola, robiąc erozję denną i wgłębną, na łuku woda tworzy jamy i podbiera skarpę powodując największe ubytki terenu, natomiast podczas intensywnych opadów deszczu, na działce sąsiedniej, woda nie mieści się w korycie i rozlewa się na łąkę. Nadto w piwnicy budynku gospodarczego zbiera się i stoi woda, a wyżłobiony coraz szerszy i głębszy rów tworzy na działce nieużytki, co jest stratą finansową.
Z powyższego wynika, że głównej szkody skarżący upatrują w pogłębieniu i poszerzeniu (powiększeniu) cieku wodnego, co nastąpiło na skutek wyżłobienia koryta przez intensyfikację spływu ilościowego i natężenia wody. Dopiero konsekwencją tego powiększenia jest utrudniony dostęp do części nieruchomości, i dalsze wynikające z tego okoliczności, między innymi brak możliwości wykorzystywania części nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem (rolnym), a to z kolei powoduje konkretne straty finansowe w postaci braku dopłat rolnych.
Okoliczność, że rów jest powiększony tj. poszerzony i pogłębiony w stosunku do stanu sprzed remontu drogi potwierdzili przesłuchani przez organ świadkowie oraz skarżący przesłuchani w charakterze strony, a także powołany biegły W. F.
Skarżąca zeznała, że od kiedy mieszka w S. woda zawsze płynęła tym szlakiem, ale była to płytka bruzda, woda w niej pojawiała się okresowo przy opadach oraz roztopach, po 2006 roku oraz po 2021 roku zwiększyła się ilość wody oraz natężenie jej spływu, z biegiem czasu woda wyżłobiła coraz większe i szersze koryto robiąc zniszczenia. Rów zaczął się pogłębiać tworząc erozję denną i boczną, na łuku wzdłuż budynku gospodarczego zaczęła się osuwać ziemia wraz z fundamentami tego budynku. Obecnie nie ma możliwości przejścia przez koryto rzeki, a od momentu przebudowy drogi piwnica w budynku gospodarczym jest zalewana i nieużytkowana. Woda przesiąka i napływa do piwnicy spodem. Skarżący W. L. wskazał dodatkowo, że ciek wodny zawsze płynął tym szlakiem, który jest teraz, ale woda nie płynęła w takich ilościach.
Twierdzenia skarżącej potwierdzili świadkowie:
1. S. W.: "Wcześniej fosy były takich rozmiarów, że dało się przez nie przejść i przejechać ciągnikiem, teraz są głębokości ok. 1m. Obecnie w miejscu, gdzie spływa woda jest potok, woda rozlewa się, spływając coraz niżej wyżłabia głębsze koryto."
2. D. D.: "Przebudowa drogi [...] ma duży wpływ na spływ wody na działkę Państwa L., do czasu gdy droga nie była rozbudowana, a fosy nie były pogłębione woda rozlewała się samoczynnie. Natężenie spływu wody w cieku wodnym w kierunku Państwa L. jest dużo większe."
3. S. K.: "Dawniej dało się przejść przez rów, obecnie nie ma możliwości przejścia"
4. S. P.: "Bezpośrednio na nieruchomości Państwa L. nie widziałem szkód, zalewania piwnic oraz negatywnego oddziaływania wody na działkę Wnioskodawców, natomiast widoczny jest wpływ cieku wodnego na brzegi, w postaci podmyć, co ma wpływ na poszerzenie koryta."
Zgodnie z wiążącymi wskazaniami Sądu zawartymi w wyroku sygn. II SA/Kr 1520/22, organ zlecił mgr inż. W. F. sporządzenie opinii uzupełniającej co do zmian ilości i natężenia przepływu wody w cieku bez nazwy i wpływu tych zmian na powstanie szkód. W swojej opinii biegły jednoznacznie potwierdził, że nastąpiła zmiana zasięgu zlewni cieku bez nazwy związana z wykonaną przebudową drogi gminnej – została ona powiększona o 33,48% pierwotnej powierzchni zlewni, w związku z czym biegły przyjął, że wzrost nastąpił na poziomie 1/3. Podobnie zwiększył się przyrost wielkości natężenia przepływu powodziowych - wzrósł z 1,86 m/s do 2,48 m/s. Przyrost wielkości natężenia przepływu wynosi 0,62m/s, co stanowi 33,33% pierwotnego przepływu wód i również biegły przyjął, że wzrost nastąpił na poziomie 1/3.
Poza sporem pozostaje zatem, że na działkę skarżących skierowana została zwiększona ilość wody i zwiększyło się także jej natężenie.
W konkluzji swojej opinii biegły wskazał natomiast, że wzrost wielkość przepływu wód i przyrost natężenia przepływu przekłada się na wzrost napełnienia w pierwotnym korycie cieku wodnego z 0,90 do 1,08 m w przekroju obliczeniowym 1+140. Natomiast w kontrolnym przekroju obliczeniowym km 0+245, w pierwotnym korycie cieku wodnego 1,08 do 1,29 m. Kolejno biegły stwierdził, że zmiana ilości i natężenia przepływu wody pomiędzy stanem sprzed zmiany i po jej zmianie przekłada się na wzrost napełnienia w korycie cieku do maksymalnie 21 cm.
Oznacza to, że także biegły nie kwestionuje, że koryto cieku się powiększyło – pogłębiło i poszerzyło wobec pierwotnego stanu koryta cieku.
W konkluzji opinii biegły doszedł do wniosku, że maksymalny przepływ miarodajny aktualnej zlewni mieści się z zapasem w korycie cieku bez nazwy i brak jest możliwości wystąpienia wód z koryta i tym samym wystąpienia szkód na działce nr [...].
Wobec wszystkich powyższych ustaleń wynikających z przeprowadzonego postępowania dowodowego, wskazać należy, że co do zasady organ wypełnił zalecenia Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku sygn. II SA/Kr 1520/22 tj. przeprowadził oględziny działki skarżących, podczas których zidentyfikowane i wskazane zostały szkody; organ szkody te udokumentował opisowo, fotograficznie i dodatkowo poprzez zeznania świadków oraz zlecił sporządzenie opinii zawierającej obliczenia co do ilości i natężenia przepływu wody w tzw. cieku bez nazwy, pomiędzy stanem sprzed zmiany odwodnienia i po tej zmianie oraz ustalenia, czy aktualny przepływ wód w tym cieku, może powodować takie skutki, jak wskazują skarżący jako szkody na swojej nieruchomości.
Dalej wskazać należy, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną, lecz jego obowiązkiem jest dokonanie oceny tego dowodu. Zasada specjalizacji biegłego nie oznacza bowiem w ogóle braku możliwości kontrolowania takiej opinii, która jest dowodem i stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polega ocenie jak każdy dowód.
Także w niniejszej sprawie, Sąd nie kwestionuje w żadnym wypadku merytorycznej treści opinii biegłego, w szczególności dokonanych obliczeń.
Zdaniem Sądu jednak, biegły – a w ślad za nim organ – niewłaściwie zidentyfikowali szkodę wskazywaną przez skarżących, a w związku z tym wyciągnięte zostały niewłaściwe konkluzje z tak dokonanych ustaleń. Woda rzeczywiście nie musi się przelewać z obecnego koryta cieku, bo jest już na tyle głęboko wyżłobiony, że może się w nim mieścić.
Jak to już wyżej szczegółowo podkreślono, z akt sprawy jednoznacznie wynika, że szkodliwego wpływu zmian stanu wody na gruncie (szkody), skarżący upatrują w poszerzeniu i pogłębieniu koryta cieku wodnego na swojej działce. Dalsze ewentualne szkody mogą wynikać z tego faktu, ale nie muszą. Zdaniem Sądu nie ma jednak potrzeby dalszego ich badania i prowadzenia w tym celu postępowania dowodowego. Poza sporem bowiem jest, że przez działkę skarżących zawsze przepływał ciek wodny, lecz był on niewielki i nie wpływał na zwykłe korzystanie z nieruchomości. Po remoncie drogi, stopniowo stał się ciekiem o głębokim i szerokim korycie, którym okresowo – przy ulewnych, typowych dla obecnego klimatu deszczach – przepływa rwący strumień wody. To poszerzenie i pogłębienie uniemożliwia normalne korzystanie z nieruchomości skarżących, od braku możliwości swobodnego przejścia przez rów począwszy. Już sam ten fakt wpływa na ograniczenie lub utrudnienia wykonywania prawa własności przez skarżących.
Kolejno wskazać należy, że zgodnie z art. 22 i 211 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm.), śródlądowymi wodami płynącymi są wody w ciekach naturalnych oraz źródłach, z których te cieki biorą początek. Śródlądowe wody płynące stanowią własność Skarbu Państwa i są wodami publicznymi. Śródlądowe wody płynące będące wodami publicznymi nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie. Zgodnie natomiast z art. 212 ust. 1 pkt. 1 oraz ust. 2 ustawy prawo wodne, prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonują Wody Polskie - w stosunku do śródlądowych wód płynących. Wody Polskie wykonują prawa właścicielskie w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa. Ustawa prawo wodne w art. 220 przewiduje także procedurę ustalenia linii brzegu dla cieków naturalnych, którą stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, którą ustala się według średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat.
W konsekwencji tej procedury – w uproszczeniu – formalnie i geodezyjnie wyodrębniony zostaje grunt pokryty wodami, który jak wyżej wskazano, stanowi własność Skarbu Państwa. Zatem obrazowo rzecz ujmując - gdyby procedura ustalenia linii brzegu cieku wodnego na działce skarżących została przeprowadzona przed remontem drogi, to powierzchnia gruntu zajęta wodami śródlądowymi płynącymi cieku wodnego byłaby znacznie mniejsza, niż gdyby procedura ta została przeprowadzona obecnie. To z kolei oznacza, że na skutek zwiększonego natężenia i ilości wód spływających na działkę skarżącej, powiększył się obszar gruntu zajętego pod ciek wodny śródlądowy płynący, a zatem zwiększyła się powierzchnia gruntu przynależna Skarbowi Państwa, a zmniejszyła się powierzchnia gruntu przynależna skarżącym. Jest to dostateczny powód, aby uznać, że spełniona została przesłanka z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 z późn. zm.), tj. przesłanka szkodliwego wpływu zmiany stanu wody na gruncie na grunty sąsiednie. Tym samym Wójt Gminy L. będzie obowiązany wydać decyzję nakazującą właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
Pozostałe zarzuty skargi są nieuzasadnione, w szczególności niniejsza sprawa nie dotyczy skierowania na działkę skarżących ścieków z nieruchomości sąsiednich, ten argument pojawił się po raz pierwszy w ponownie prowadzonym postępowaniu, a było ono ograniczone wiążącymi wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, rozstrzygającego poprzednio sprawę wyrokiem o sygn. II SA/Kr 1520/22 i nie może być poszerzone o kolejne kwestie.
Wobec powyższego zaskarżona decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. jako naruszająca przepisy postępowania – art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Decyzja organu I instancji została uchylona na zasadzie art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty składa się kwota 300 zł tytułem uiszczonego przez skarżących wpisu.