II SA/Kr 862/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-09-18
NSAnieruchomościWysokawsa
planowanie przestrzennezagospodarowanie przestrzenneuchwała rady gminyochrona środowiskaprawo własnościprzydomowa oczyszczalnia ściekówprawo wodnesądownictwo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy Czernichów dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która zakazywała budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, uznając ją za niezgodną z prawem i naruszającą prawo własności.

Skarga dotyczyła uchwały Rady Gminy Czernichów w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która zakazywała budowy przydomowych oczyszczalni ścieków. Skarżący, właściciel działek, argumentował, że zakaz ten narusza jego prawo własności i jest niezgodny z przepisami prawa ochrony środowiska oraz ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność uchwały w części dotyczącej zakazu budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na działkach skarżącego, ponieważ naruszała ona jego interes prawny i była niezgodna z ustaleniami studium uwarunkowań przestrzennych oraz przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę T. F. na uchwałę Rady Gminy Czernichów z dnia 28 sierpnia 2017 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości Nowa Wieś Szlachecka. Skarżący kwestionował § 12 ust. 2 pkt 1b uchwały, który zakazywał budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, twierdząc, że jest to niezgodne z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz narusza jego prawo własności. Argumentował, że przydomowe oczyszczalnie są rozwiązaniem ekologicznym i pozwalają na ograniczenie zużycia wody pitnej, a gmina nie zapewnia budowy sieci kanalizacyjnej. Gmina Czernichów wniosła o oddalenie skargi, podnosząc, że zakaz wynika z konieczności ochrony zasobów wodnych w terenie ochrony pośredniej ujęcia wody i był uzgodniony z Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej. Sąd uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że uchwała narusza zasady sporządzania planu miejscowego, ponieważ jest niezgodna z ustaleniami Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Czernichów. Studium, odwołując się do rozporządzenia Dyrektora RZGW, dopuszczało wprowadzanie oczyszczonych ścieków z przydomowych oczyszczalni na terenie ochrony pośredniej ujęcia wody. Sąd podkreślił, że zakaz budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, w sytuacji braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, jest niezgodny z przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz ustawy Prawo wodne. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność § 12 ust. 2 pkt 1b uchwały w części dotyczącej działek skarżącego, zasądzając od Gminy na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zakaz taki jest niezgodny z prawem, jeśli narusza przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ustawy Prawo wodne oraz zasady sporządzania planu miejscowego, a także narusza prawo własności właściciela nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zakaz budowy przydomowych oczyszczalni ścieków w planie miejscowym, w sytuacji gdy ustawa dopuszcza takie rozwiązanie w braku sieci kanalizacyjnej, jest niezgodny z prawem. Narusza to prawo własności i zasady sporządzania planu, zwłaszcza gdy jest sprzeczny ze studium uwarunkowań przestrzennych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (28)

Główne

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.z.p. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 9 § 4

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 28 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.c.p.g. art. 5 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 50 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.z.p. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 6 § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 9 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 20 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.c.p.g.

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.s.g. art. 91 § 1 i 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 16

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 140

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 163-165

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

p.o.ś. art. 73 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 26 § 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakaz budowy przydomowych oczyszczalni ścieków jest niezgodny z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zakaz narusza prawo własności skarżącego. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest niezgodny z ustaleniami studium uwarunkowań przestrzennych. Rozporządzenie RZGW dopuszcza wprowadzanie oczyszczonych ścieków z przydomowych oczyszczalni na terenie ochrony pośredniej.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Gminy o konieczności ochrony zasobów wodnych i uzgodnieniu z RZGW, która nie była zgodna z obowiązującymi przepisami.

Godne uwagi sformułowania

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia występuje wówczas, gdy jest ono konsekwencją naruszenia obiektywnego porządku prawnego. Naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Władztwo planistyczne gminy stanowi jeden z aspektów konstytucyjnej zasady samodzielności gminy. Ingerencja sądu administracyjnego we władztwo planistyczne powinna być zatem ograniczona wyłącznie do przypadków, w których w sposób nie budzący wątpliwości doszło do istotnego naruszenia prawa.

Skład orzekający

Magda Froncisz

przewodniczący

Paweł Darmoń

sprawozdawca

Jacek Bursa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, zgodności planów ze studium, prawa własności oraz dopuszczalności budowy przydomowych oczyszczalni ścieków w kontekście ochrony środowiska i przepisów gminnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakazu budowy przydomowych oczyszczalni w planie miejscowym i jego zgodności z prawem oraz studium. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdzie sieć kanalizacyjna jest powszechnie dostępna lub istnieją inne, jednoznaczne przesłanki do ograniczeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a regulacjami planistycznymi gminy w zakresie ochrony środowiska, co jest częstym problemem dla właścicieli nieruchomości. Wyrok pokazuje, jak sądy interpretują te przepisy.

Gmina nie może zakazać przydomowej oczyszczalni ścieków, jeśli narusza to prawo własności i przepisy prawa.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 862/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Magda Froncisz /przewodniczący/
Paweł Darmoń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 147 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
art 5 ust 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
art 3 ust 1 oraz art 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2024 r. sprawy ze skargi T. F. na uchwałę Nr XXXIX.337.2017 Rady Gminy Czernichów z dnia 28 sierpnia 2017 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości Nowa Wieś Szlachecka I. stwierdza nieważność § 12 ust. 2 pkt 1b) tiret pierwsze zaskarżonej uchwały w zakresie dotyczącym działek nr [...] w miejscowości Nowa Wieś Szlachecka, Gmina Czernichów; II. zasądza od Gminy Czernichów na rzecz skarżącego T. F. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 3 czerwca 2024 r., T. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na Uchwałę nr XXXIX.337.2017 Rady Gminy Czernichów z dnia 28 sierpnia 2017 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości Nowa Wieś Szlachecka.
Na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. zaskarżył tę uchwałę w zakresie § 12 ust. 2 pkt 1 ppkt b, w jakim stanowi o zakazie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, jako niezgodnego z ustawą z dnia 13 września 1996 r. o zachowaniu porządku i czystości w gminie (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 399), co czyni miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dotknięty wadą nieważności.
W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności miejscowego planu we wskazanej części i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący chce zainstalować na swoich działkach nr [...] w miejscowości N. , przydomową biologiczną oczyszczalnię ścieków, co uniemożliwiają mu aktualne zapisy miejscowego planu zagospodarowania. Zdaniem skarżącego, zakaz budowy przydomowych oczyszczalni ścieków nie jest w żaden sposób podyktowany względami ochrony środowiska, w tym wód na terenie ochrony pośredniej ujęcia wody na rzece S. , na którym znajdują się wskazane działki, ponieważ – jak podniósł skarżący - przydomowe oczyszczalnie ścieków same w sobie są bardziej korzystnym dla środowiska rozwiązaniem niż szamba, poziom oczyszczania ścieków jest podobny do zbiorczych oczyszczalni ścieków, jednocześnie sama budowa oczyszczalni nie narzuca wprost sposobu pozbywania się oczyszczonych ścieków. Zakaz budowy przydomowych oczyszczalni ścieków uniemożliwia ponowne wykorzystanie oczyszczonych ścieków bytowych, które zaliczane są do wody II klasy i mogą być wykorzystane ponownie w instalacji wody szarej lub do podlewania, niekoniecznie odprowadzane do gruntu, a co za tym idzie uniemożliwia ograniczanie zużycia wody pitnej. Przydomowa oczyszczania ścieków umożliwia wiele sposobów odprowadzania oczyszczonych ścieków bytowych, w tym gromadzenie oczyszczonego ścieku w szczelnym zbiorniku w celu ponownego wykorzystania lub odprowadzenie do gruntu za pomocą urządzeń wodnych na których budowę wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodno-prawnego.
Skarżący podniósł, że gmina Czernichów nie działa aktywnie w kierunku wybudowania sieci kanalizacyjnej w jego lokalizacji. W związku z powyższym można założyć, że budowa przydomowych oczyszczalni ścieków powinna być dopuszczona jako najbardziej optymalne i ekologiczne rozwiązanie techniczne.
Dodatkowo skarżący stwierdził, że ścieki oczyszczone pochodzące z przydomowej oczyszczalni ścieków, które ze względu na swój łagodny charakter określono w Prawie wodnym jako ścieki bytowe dopuszczono do wprowadzania do gruntu na obszarze wrażliwym jakim jest teren ochrony pośredniej rzeki S. , co zostało zawarte w Rozporządzeniu nr 5/2012 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej dla ujęcia wody powierzchniowej z rzeki S. w km 0+375 na potrzeby M. S.A. w K.. Powyższe Rozporządzenie w § 4 pkt. 1 ppkt. 1 stanowi, że na terenie ochrony pośredniej zabrania się wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, poza oczyszczonymi wodami opadowymi i roztopowymi, o których mowa w art. 9 ust.1 pkt 14 lit. c ustawy Prawo wodne, oczyszczonymi ściekami z oczyszczalni komunalnych, przydomowych i przemysłowych oraz poza ściekami pochodzącymi z obiektów chowu lub hodowli ryb łososiowatych lub ryb innych niż łososiowate, jeżeli wzrost zawartości poszczególnych substancji w wykorzystanych wodach przekracza wartości określone.
Podsumowując skarżący wyjaśnił, że zaskarżona uchwała Rady Gminy [...]. ingeruje w jego prawo własności i narusza interes prawny.
W odpowiedzi na skargę Gmina Czernichów wniosła o oddalenie skargi, o zasądzenie kosztów postępowania i dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentacji planistycznej mpzp Nowej Wsi Szlacheckiej.
W odpowiedzi na skargę podniesiono m.in., że kwestionowany zakaz wynika z ochrony zasobów wodnych w terenie ochrony pośredniej ujęcia wody na rzece S. . Powyższe – jak twierdzi Gmina – było przedmiotem uzgodnienia z Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w Krakowie w postanowieniu Dyrektora RZGW z dnia 15 czerwca 2016 r. W związku z tym tylko takie jak istniejące ustalenia mpzp były możliwe do zaakceptowania przez RZGW Kraków, a organ planistyczny był w tym zakresie zupełnie zależny od podmiotu uzgadniającego. Gmina podniosła, że skarżący ma możliwość zabezpieczenia swoich interesów przez budowę zbiornika szczelnego.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26) kontrola działalności administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego, jak również inne niż określone w pkt 5 akty organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 6). Z kolei, jak stanowi art. 134 tej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że wniesiona skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności trzeba odnieść się do legitymacji skarżącego do wywiedzenia skargi. Skarga została wniesiona na podstawie art. 101 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U.2024.609 t.j. z dnia 2024.04.22) Stosownie do tego przepisu każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W przeciwieństwie do legitymacji w postępowaniu administracyjnym określonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, uprawnionym do wniesienia skargi z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia jest, zatem przesłanką dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego i otwiera drogę do jej merytorycznej oceny. Ocena ta zaś dotyczy charakteru naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego występuje wówczas, gdy jest ono konsekwencją naruszenia obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego lub procesowego).
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia. Wnoszący skargę w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym musi wykazać, że istnieje związek pomiędzy jego prawnie gwarantowaną sytuacją, a zaskarżoną uchwałą polegający na tym, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02, opub. w OSNP z 2004 r., nr 7, poz. 114, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt II SA/Bk 364/04, opub. w Lex nr 173736). Ponieważ do wniesienia skargi nie legitymuje stan jedynie zagrożenia naruszeniem, stąd w skardze należy wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1563/04, opub. w LEX nr 171196; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 1127/05, opub. w LEX nr 194894). O powodzeniu skargi z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym przesądza wykazanie, albo przynajmniej wskazanie przez skarżącego naruszenia przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego lub chociażby prawa chronionego w drodze ustawy, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego. Interes ten powinien być jednak bezpośredni i realny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2005 r., sygn. akt OSK 715/05, opub. w LEX nr 192482; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2001 r., sygn. akt II SA 1410/01, opub. w Lex nr 53376; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 1995 r., sygn. akt II SA 1933/95, opubl. w ONSA z 1996 r., nr 4, poz. 170; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 764/06 i sygn, akt II SA/Bk 763/05).
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie skarżący – jako właściciel nieruchomości składających się z działek ewidencyjnych numer [...] [...] położonych w miejscowości N. w obszarze obowiązywania zaskarżonej uchwały wykazał swą legitymację do wniesienia skargi w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym.
Jest to interes indywidualny, bezpośredni i realny, wynikający z normy obowiązującego prawa ( art. 31 ust 3 Konstytucji RP, art. 140 Kodeksu cywilnego.), naruszony aktem prawa miejscowego. To stwierdzenie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę otwiera mu drogę do merytorycznego rozpoznania skargi ( wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1539/09) i przyznaje skarżącemu legitymację do jej wniesienia na podstawie art. 6 ust. 1 i ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80 poz. 717 ze zm) , w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej uchwały.
Podnoszone zarzuty skargi mają w rzeczywistości dwojaki charakter: proceduralny - związany z trybem uchwalania uchwały planistycznej, a następnie merytoryczny - który odnosił się wyłącznie do sfery naruszenia interesu prawnego skarżących związanego z wykonywaniem jego prawa własności (art. 28 ust 1 u.p.z.p. w zw. z art. 140 kodeksu cywilnego).
Podstawą uwzględnienia skargi na uchwałę dotyczącą planu jest wyłącznie naruszenie obiektywnego porządku prawnego. Brak jest podstaw do uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy interes prawny lub uprawnienie skarżącego zostaje naruszony, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie, z mocy art. 3 ust. 1 oraz art. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym władztwa planistycznego. Wadliwymi ustaleniami planu będą, zatem wyłącznie te jego ustalenia, które naruszają przepisy prawa oraz te, które są wynikiem nadużycia przysługujących gminie uprawnień. Dostrzeżenie takich wadliwości przez Sąd rozpoznający niniejszą skargę prowadzi do stwierdzenia nieważności § 12 ust 2 pkt 1b tiret pierwsze uchwały planistycznej Nr XXXIX.337.2017 Rady Gminy Czernichów z dnia 28 sierpnia 2017 r w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości Nowa Wieś Szlachecka, w zakresie dotyczącym działek nr [...]
Z przepisów art. 9 ust. 4, art. 14 ust 5, art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej uchwały) wynika obowiązek organów planistycznych do zachowania zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z przepisami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Przepis art. 9 ust. 4 u.p.z.p. stanowi, że ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 1 u.p.z.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami studium oraz z przepisami odrębnymi, odnoszącymi się do obszaru objętego planem. Plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych. ( art. 20 ust. 1 zd. 1 )
Stosownie do art. 28 ust. 1 u.p.z.p. naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Zasady sporządzania planu miejscowego dotyczą treści merytorycznej, a więc obejmują badanie zawartości planu miejscowego, braku naruszenia treści planu miejscowego w stosunku do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, stanowiska organów uzgadniających i opiniujących, zakresu stosowania władztwa planistycznego oraz standardów dokumentacji planistycznej.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.z.p. w celu określenia polityki przestrzennej gminy, w tym lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, rada gminy podejmuje uchwałę o przystąpieniu do sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, zwanego dalej "studium".
Ustalenia studium określające kierunki zagospodarowania przestrzennego ( jego perspektywy) a także same uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego mają wiążące znaczenie dla organu gminy przy sporządzaniu planu miejscowego. (art. 9 ust. 4 u.p.z.p.). Niezgodność planu miejscowego z ustaleniami studium skutkuje tym, że dochodzi do naruszenia zasad sporządzenia planu miejscowego.
Chociaż studium nie ma mocy aktu powszechnie obowiązującego, nie jest aktem prawa miejscowego, to, jako akt planistyczny określa politykę przestrzenną gminy i bezwzględnie wiąże organy gminy przy sporządzeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ustalenia planu miejscowego są konsekwencją zapisów studium ( z uzasadnienia wyroku NSA w Warszawie z 25 kwietnia 2012 r sygn.II OSK 329/12).
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie tylko jest aktem określającym założenia lokalnej polityki przestrzennej, lecz także zawiera ustalenia wiążące przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz elementy regulacyjne w postaci lokalnych zasad zagospodarowania. Studium jest aktem wewnętrznie obowiązującym w gminie. Studium ma być z założenia aktem elastycznym, który stwarzając nieprzekraczalne ramy swobody planowania miejscowego, pozwala na maksymalne uwzględnienie warunków i potrzeb lokalnych przy tworzeniu regulacji planów miejscowych. ( Komentarz do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym pod red. prof. Z. Niewiadomskiego, 7. Wydanie C.H. Beck , Warszawa 2013, str. 79-81)
Analiza ustaleń obowiązującego Studium Uwarunkowań I Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy C. (załącznik nr 3 do uchwały Nr XLX.326.2013 Rady Gminy Czernichów z dnia 26 listopada 2013 r) oraz ich konfrontacja z postanowieniami kwestionowanego planu zagospodarowania przestrzennego prowadzi do wniosku, że postanowienia planu w zaskarżonym zakresie nie są zgodne ze studium.
Sądy administracyjne dokonują kontroli uchwał organów samorządu terytorialnego pod kątem ich zgodności z prawem (art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, t.j Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.). Sądy administracyjne nie mogą dokonywać oceny kontrolowanego planu miejscowego pod względem słuszności lub celowości. W tym kontekście należy podkreślić, że Rada Gminy C. , uchwalając plan miejscowy wykonuje kompetencję gminy do samodzielnego, zgodnego z interesami wspólnoty samorządowej, zapewnienia ładu przestrzennego. Władztwo planistyczne gminy stanowi jeden z aspektów konstytucyjnej zasady samodzielności gminy (art. 16 oraz art. 163-165 Konstytucji RP). Ingerencja sądu administracyjnego we władztwo planistyczne powinna być zatem ograniczona wyłącznie do przypadków, w których w sposób nie budzący wątpliwości doszło do istotnego naruszenia prawa (wymóg istotności naruszenia prawa wynika również z art. 91 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ).
Taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Zarzuty skargi są zasadne, zaskarżona uchwała w zaskarżonej części uchwalona została z przekroczeniem przez organ granic przysługującego mu władztwa planistycznego oraz nadmiernym (nieproporcjonalnym i nieuzasadnionym), a także naruszającym istotę prawa własności ograniczeniem uprawnień skarżącego wynikających z prawa własności nieruchomości położonej na terenie objętym planem, a tym samym ograniczeniem prawa własności skarżącego do nieruchomości. Wynikało to z naruszenia ustaleń aktualnie obowiązującego Studium Uwarunkowań I Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy C. , w świetle których w Rozdziale 5.4 Ochrona wód powierzchniowych i podziemnych odwołano się wprost do Rozporządzenia Nr 5/2012 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie z dnia 7 sierpnia 2012 r w sprawie ustanowienia strefy ochronnej dla ujęcia wody powierzchniowej z rzeki S. w km. 0 + 375 na potrzeby M. S.A. w K.. (Dz. Urzędowy Woj. Małopolskiego z dnia 21 sierpnia 2012 r poz. 4042). Rozporządzenie w § 4 ust 1 stanowi, że "na terenie ochrony pośredniej zabrania się : 1/ wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, poza oczyszczonymi wodami opadowymi i roztopowymi, o których mowa w art. 9 ust 1 pkt 14 lic c ustawy prawo wodne, oczyszczonymi ściekami z oczyszczalni komunalnych , przydomowych i przemysłowych oraz poza ściekami pochodzącymi z obiektów chowu lub hodowli ryb łososiowatych lub ryb innych niż łososiowate, jeżeli wzrost zawartości poszczególnych substancji w wykorzystanych wodach przekracza" - wartości tam określone. Treści te przeniesiono do Studium (Rozdział 5.4 Ochrona wód powierzchniowych i podziemnych)
Te wszystkie przedstawione okoliczności sprawiają, że zaskarżona uchwała w istotny sposób narusza zasady sporządzania planu.
Zgodnie z art. 73 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U.2024.54 t.j. z dnia 2024.01.16) - w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu uwzględnia się w szczególności ograniczenia wynikające z: ustalenia w trybie przepisów ustawy - Prawo wodne warunków korzystania z wód regionu wodnego i zlewni oraz ustanowienia stref ochronnych ujęć wód, a także obszarów ochronnych zbiorników wód śródlądowych.
Jak stanowi art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się różnego rodzaju wartości, co w praktyce może prowadzić do sprzeczności interesów różnych osób a nawet konfliktów. Z jednej, bowiem strony uwzględnia się prawo własności (art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy), z drugiej zaś potrzeby interesu społecznego, wymagania ochrony środowiska, rozwój infrastruktury i inne wyszczególnione w ustawie. Określając, w ramach przysługującego gminie władztwa planistycznego, przeznaczenie terenu oraz sposób jego zagospodarowania i warunki zabudowy (art. 4 ust. 1 u.p.z.p.) organy gminy muszą rozważyć wszystkie wchodzące w grę interesy a powstające sytuacje konfliktowe rozstrzygać zgodnie z obowiązującym prawem. Obowiązek taki wynika, przede wszystkim z art. 2 Konstytucji RP. W kontrolowanej uchwale w wystarczający sposób nie rozważono istotnego interesu skarżącego jako właściciela nieruchomości, któremu przysługuje prawo zabudowy. Organ planistyczny nie rozważył i nie zachował tych wartości podlegających ochronie we właściwy sposób. Zarzuty skarżącego wykazały naruszenie jego prawa własności, co doprowadziło do stwierdzenia nieważności uchwały w zarzucanym zakresie.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U.2024.399 t.j. z dnia 2024.03.18, dalej: u.c.p.g), właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Stosownie do art. 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.2022.1225 t.j. z dnia 2022.06.09 ), w razie braku warunków przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej działka, o której mowa w ust. 1, może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody, a także zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5m3 na dobę. Jeżeli ilość ścieków jest większa od 5m3, to ich gromadzenie lub oczyszczanie wymaga pozytywnej opinii właściwego terenowo inspektora ochrony środowiska.
Ze wskazanych powyżej przepisów wynika, że nie można w planie narzucić nakazu podłączania obiektów przeznaczonych na pobyt ludzi wyłącznie do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Może, bowiem wystąpić sytuacja braku warunków przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, nawet pomimo że sieć taka istnieje. Ponadto ustawodawca zastrzegł, że przyłączenie do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w określoną w przepisach przydomową oczyszczalnię ścieków. (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt II SA/OI 505/18; wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 939/15, LEX nr 2002990).
Co istotne, Gmina w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie może zakazać właścicielowi nieruchomości położonej na terenie, na którym sieć kanalizacyjna nie jest zrealizowana, budowy przydomowej oczyszczalni ścieków z uwagi na planowaną w przyszłości budowę sieci kanalizacyjnej, gdyż jest to niezgodne z powołany powyżej przepisami i pozbawia właściciela nieruchomości uprawnienia wyraźnie przyznanego mu przez ustawodawcę.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nieważność uchwały rady gminy w całości lub w części powoduje: naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie. W tej normie ustawowej poszukiwać należy ewentualnych podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały. Biorąc pod uwagę wszystkie naprowadzone motywy należy stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia wymienionych w skardze przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym , a także ustawy z dnia 13 września 1996 r o utrzymaniu czystości i porządku w gminach , co przesądza o uznaniu zaskarżonej uchwały za wadliwą w zakresie wskazanym w skardze i w odniesieniu do działek skarżącego.
Zgodzić należy się z organem Gminy, że ochronę zasobów wodnych w terenie ochrony pośredniej ujęcia wody na rzece S. należy zachować, jednak wbrew twierdzeniom organu uzgodnienie z RZGW Kraków (postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie z dnia 15 czerwca 2016 r ZU-440-2-45-16) nie jest wiążące, skoro nie jest wydane zgodnie z obowiązującym organ Rozporządzeniem.
Skoro skarżący wywodził istnienie interesu prawnego z prawa własności nieruchomości składającej się z działek nr [...] położonych w miejscowości N. Gmina C., na terenie objętym zmianą planu miejscowego, to stwierdzenie nieważności tego planu powinno nastąpić tylko w odniesieniu do tej nieruchomości. W świetle art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji miał podstawy do stwierdzenia nieważności § 12 ust 2 pkt 1b tiret pierwsze uchwały w części wyznaczonej granicami interesu prawnego, a te wyznaczało prawo własności do nieruchomości, do której posiada tytuł prawny.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 28 ust 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26), orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 P.p.s.a., jak w pkt II wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI