II SA/Kr 86/24

II SA/Kr 86/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-03-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Monika Niedźwiedź /sprawozdawca/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1094
art. 74  ust.  3 a
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61 a  par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 marca 2024 r. sprawy ze skargi S. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 listopada 2023 r. znak SKO. Oś/4170/323/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia skargę oddala.
Uzasadnienie
Decyzją z 29.06.2020 r. (Os.622.14.2019.LG, dalej też "decyzja środowiskowa") Wójt Gminy Zabierzów orzekł o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia pn: "Budowa dwóch hal magazynowych wraz z zapleczami socjalno-biurowymi oraz infrastrukturą techniczną i towarzyszącą na działkach nr [...] i [...] w B. , Gmina Zabierzów. Organ orzekł o odstąpieniu od nałożenia obowiązku przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko i sporządzaniu raportu, poinformował w uzasadnieniu decyzji o uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia w odniesieniu do zapisu art. 63 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisku (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1094 ze zm.; dalej też: u.i.o.ś), uwzględnionych przy stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Ponadto organ orzekł o obowiązku realizacji przedsięwzięcia przy wypełnieniu zaleceń organów opiniujących, wyszczególnionych w uzasadnieniu decyzji oraz stwierdził, że charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do niniejszej decyzji.
Dnia 18 sierpnia 2022 r. S. H. (skarżący) złożył wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, jednocześnie wnosząc o wstrzymanie wykonalności decyzji. Wnioskodawca podniósł wysokie prawdopodobieństwo dotknięcia przedmiotowej decyzji jedną z wad z art. 156 § 1 k.p.a., a to z uwagi na rażące naruszenie prawa polegające na: - nie budzącym wątpliwości, rażącym naruszeniu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nr 83/06 Wojewody Małopolskiego z dnia 17.10.2006 r. w sprawie Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, - nie budzącym wątpliwości, rażącym naruszeniem § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nr 83/06 Wojewody Małopolskiego w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, - nie budzącym wątpliwości, rażącym naruszeniu art. 74 ust. 3a u.i.o.ś, z uwagi na nienależyte ustalenie kręgu stron postępowania jedynie w zakresie obszaru 100 m od terenu inwestycji, podczas gdy organ winien wziąć pod uwagę ww. skumulowane oddziaływanie przedmiotowego przedsięwzięcia z ww. portem lotniczym i autostradą.
Na uzasadnienie zaś swej legitymacji do wszczęcia postępowanie o stwierdzenie nieważności wskazano, że wnioskodawca posiada przymiot strony postępowania, a w postępowaniu zwykłym doszło do wadliwego o ustalenia kręgu stron postępowania, w oparciu o nierzetelne informacje inwestora, dotyczące ograniczenia oddziaływania przedsięwzięcia do granic terenu inwestora oraz ze względu na brak jakichkolwiek danych o oddziaływaniu skumulowanym z przedsięwzięciami zrealizowanymi w postaci autostrady A4 oraz Portu Lotniczego Kraków - Balice. Powyższe doprowadziło do zastosowania przez organ wyłącznie art. 74 ust. 3a pkt 1 u.i.o.ś , a brak zastosowania pkt 2 i pkt 3 ww. regulacji. Organ ograniczył się do uznania, że stronami są wyłącznie podmioty, który przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, a więc w ramach przewidywanego terenu, na który będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obszaru znajdującego się w odległości 100 m od granic tego terenu. Ponieważ nieruchomość wnioskodawcy (działki nr ewid. nr [...], [...] i [...]) znajduje się w odległości większej niż 100 m od granic terenu przedsięwzięcia, organ wadliwie nie uznał wnioskodawcy za stronę. Strona podniosła, że jej nieruchomość znajduje się w obszarze, na którym w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska (art. 74 ust. 3a pkt. 2 u.i.o.ś), a potencjalnie działka wnioskodawcy znajduje się także w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem (art. 74 ust. 3a pkt 3). Niewątpliwie skumulowane oddziaływanie przedmiotowego przedsięwzięcia w postaci ww. hal magazynowych czynnych 24 godz. na dobę, do których dniem i nocą dojeżdżać będą ciężkie samochody ciężarowe, a co Karta Informacyjna Przedsięwzięcia (dalej jako: KIP) przemilcza, z autostradą A4 oraz Portem Lotniczym Kraków - Balice prowadzić będzie do przekroczenia standardów jakości środowiska w zakresie hałasu (zwłaszcza w porze nocnej), jak i zapewne co do emisji zanieczyszczeń. W wyniku podnoszonej kumulacji oddziaływań ww. trzech przedsięwzięć, nieruchomość wnioskodawcy niewątpliwie znajdzie się w obszarze przekroczenia norm hałasu, a tym samym wnioskodawca winien być uznany za stronę postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z 4 lipca 2023 r. działając na podstawie art. 61a k.p.a., odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Zabierzów jak wyżej. W uzasadnieniu swojego postanowienia SKO wskazało, że w oparciu o przesłanki, o których
mowa w art. 74 ust. 3a pkt 1, 2 i 3 ustawy o udostępnianiu
informacji o środowisku nie sposób było uznać, że skarżący posiadał interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności Decyzji środowiskowej. Z tego względu SKO na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. odmówiło wszczęcia postępowania.
Na potrzeby ustalenia, czy skarżący posiadał interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej SKO przeanalizowało dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, w szczególności treść decyzji środowiskowej, Kartę Informacyjną Przedsięwzięcia (KIP) przedłożoną przez inwestora do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej, a także załączniki do KIP takie jak m.in.: (i) szczegółowa analiza oddziaływania inwestycji na klimat akustyczny (tak k. 16 akt), (ii) kwalifikacja akustyczna terenów (tak k. 15 akt sprawy), czy (iii) mapa zasięgu hałasu dla pory dnia jak i dla pory nocy w siatce punktów pomiarowych (tak mapa nr 1 i 2 na karcie nr 2 akt sprawy). Analizie poddane zostały również opinie wyrażone w toku postępowania w sprawie wydania Decyzji środowiskowej wydane przez organy posiadające specjalistyczną wiedzę w zakresie ochrony środowiska. Dokumenty te nie wzbudziły żadnych wątpliwości SKO, były kompletne, a zawarte w nich uzasadnienie wyczerpujące.
Kompleksowa analiza dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie pozwoliła na uznanie, że skarżący posiadał interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności Decyzji środowiskowej, bowiem nie zachodziły przesłanki wskazane w art. 74 ust. 3a pkt 1, 2 lub 3 u.i.o.ś, a nadto skarżący nie wskazał żadnej innej okoliczności i normy prawnej, z której wynikałby jego interes prawny.
Ze stanowiskiem tym nie zgodził się skarżący wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku zarzucił SKO naruszenie art. 61 a § 1 k.p.a. w zw. z art. 157 k.p.a.
w zw. z art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 u.i.o.ś. z zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm., dalej "p.b.")
w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2556 z późn. zm., "p.o.s.") poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności Decyzji środowiskowej. Jednocześnie Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie z urzędu dowodu z opinii biegłego z zakresu akustyki na okoliczność znajdowania się nieruchomości skarżącego w zasięgu oddziaływania inwestycji Spółki, a także z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, tj. KIP na okoliczność statusu skarżącego jako strony postępowania oraz braku uwzględnienia w KIP skumulowanych oddziaływań z autostradą A4 oraz portem lotniczym Kraków-Balice.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, SKO postanowieniem z 6 listopada 2023 r., znak SKO.Oś/4170/323/2023, utrzymało w mocy postanowienie SKO z 4 lipca 2023 r. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia SKO wywodziło, że skarżący nie posiada interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności ww. decyzji. SKO wyjaśniło, że "zasięg oddziaływania przedsięwzięcia" w rozumieniu art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej musi być interpretowany z uwzględnieniem przepisów tej ustawy. Jest to regulacja wyjątkowa, stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady ustalenia stron postępowania z art. 28 k.p.a. i jako wyjątek musi być interpretowana ściśle. Uznanie za stronę postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla danego przedsięwzięcia wymaga posiadania prawa rzeczowego do nieruchomości oraz okoliczności, że nieruchomość ta znajduje się w określonym położeniu wobec przedsięwzięcia.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy, Kolegium uwzględniło, że S. H., przysługuje tytuł prawny do nieruchomości stanowiącej działki nr [...], [...] i [...] położone w miejscowości S., gm. Zabierzów (ujawniony w KW). Kolegium zaznaczyło, że nieruchomość wnioskodawcy leży poza zasięgiem odziaływania inwestycji objętej kwestionowaną decyzją ustalonym przez organ I instancji na podstawie przepisu art. 74 ust. 3a pkt 1 ustawy, ustalonym wg. kryterium odległościowego, tj. poza granicami obszaru wyznaczonego na odległość 100 m od granic terenu inwestycji. Potwierdza to dokumentacja mapowa w aktach niniejszej sprawy, w tym kserokopia map poglądowych załączonych przez wnioskodawcę do zainicjowanego równolegle postępowania o wznowienie postępowania z której wynika, że działki wnioskodawcy znajdują się w odległości ok. 161 m-143 m od granic terenu inwestycji.
Mając powyższe na uwadze, jak również przywoływane przez wnioskodawcę okoliczności - emisję hałasu do środowiska, konieczne pozostało ustalenie, czy ze względu na pozostałe, przewidziane przez ustawę kryteria ustalania zasięgu oddziaływania przedmiotowej inwestycji, istnieją podstawy do przyznania mu legitymacji do inicjowania postępowania.
Po pierwsze, Kolegium stwierdziło, że ujawnione dane zawarte w KIP, przy uwzględnieniu zaproponowanego przez Inwestora wariantu realizacji inwestycji, pozwalają na stwierdzenie, iż zasięg planowanego przedsięwzięcia w zakresie oddziaływania hałasem, nie wykraczać będzie swoim zasięgiem poza zasięg określony wg. kryterium odległościowego z art. 74 ust. 3 a ust. 1, tj. na odległość przekraczającą 100 m od granic terenu inwestycji. Dane zawarte w KIP pozwalały organowi przyjąć, że realizacja planowanego przedsięwzięcia w wariancie zaproponowanym przez Inwestora nie spowoduje takich przekroczeń dopuszczalnego hałasu, które uzasadniałby ustalenie zasięgu oddziaływania przedmiotowej inwestycji w oparciu o art. 74. ust. 3 a pkt. 2 i 3 ustawy.
W ramach emisji hałasu, poza przedstawionymi w opracowaniu Karty dopuszczalnymi wartościami poziomów hałasu i wnioskami autorów tego opracowania, załączono do Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia szczegółową analizę odziaływania inwestycji na klimat akustyczny (tak k. 16 akt sprawy), która pozwoliła na określenie warunków akustycznych, jakie będą panowały podczas realizacji inwestycji jak i po oddaniu jej do eksploatacji oraz ustalenie, czy przewidywane źródła hałasu nie spowodują przekroczenia odpuszczalnych poziomów hałasu na terenach podlegających ochronie akustycznej (w tym, w terenach zabudowy mieszkaniowej - do takiej zabudowy należy nieruchomość Wnioskodawcy). W ramach tego opracowania dokonano kwalifikacji akustycznej terenów tj. zinwentaryzowano obszary podlegające ochronie akustycznej w otoczeniu inwestycji (tak k. 15 akt sprawy). Jak wynika z tych analiz, z uwagi na położenie terenów chronionych akustycznie (terenów mieszkaniowych) w znacznej odległości od inwestycji, prognozowany poziom hałasu emitowanego do środowiska z terenu zakładu o maks. wartości dopuszczanej 50 dB w porze dnia i 45 dB w porze nocy nie obejmuje swoim zasięgiem trenów chronionych akustycznie. Na tej podstawie prawidłowo przyjęto, że przedmiotowa inwestycja nie spowodowuje ponadnormatywnego oddziaływania na klimat akustyczny w rejonie najbliższej zabudowy chronionej akustycznie. Zasięgi zaś hałasów przekraczających ww. normy dla zabudowy mieszkaniowej nie wykraczają poza granice terenu inwestycji. Prognozowany stan ten nie przekracza wartości dopuszczalnych i pozostaje zgodny z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Planowana inwestycja, przy uwzględnieniu rozwiązań wskazanych w tym dokumencie, nie będzie obiektem uciążliwym dla środowiska pod względem akustycznym. Te dane, o pozwoliły na stwierdzenie, że nieruchomość należąca do wnioskodawcę (w odległości ponad 100 m od terenu inwestycji) nie znajduje się w obszarze, na który w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięć zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska - ze względu na przywoływane o oddziaływanie związane z emisją hałasu. Brak jest podstawy, aby przyznać interes prawny wnioskodawcy do działania w niniejszym postępowaniu, na podstawie ww. art. 74 ust. 3a pkt 2 ustawy.
Podobną analizę załączono do KIP w zakresie oddziaływania inwestycji na jakość powietrza, tak w fazie realizacji, jak i eksploatacji (k. 36 akt sprawy). Ustalono, że zakład będzie oddziaływał na powietrze w zakresie: emisji pyłu, substancji chemicznych. Określono emisje pochodzące z zainstalowanych urządzeń na trenie planowanie inwestycji oraz emisje zanieczyszczeń komunikacyjnych przy uwzględnieniu prognozowanego natężenia ruchu (zarówno w porze dziennej i nocnej). W wyniku dokonanych założeń, sumarycznej wielkości emisji nie przewidziano negatywnego oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji. Ustalono, że natężenie ruchu samochodowego oraz sposób jego organizacji nie spowoduje negatywnego oddziaływania na środowisko. Prognozowana zasięgi emisji poszczególnych gazów zobrazowano na kolejnych mapach, które potwierdzają niewykraczanie niedozwolona emisją tych substancji poza teren inwestycji. Te pozwalają stwierdzić, że nieruchomość należąca do wnioskodawcy nie znajduje się w obszarze, na który w wyniku realizacji, eksploatacji przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska -związane z emisją zanieczyszczeń gazami i pyłami. Brak jest zatem podstawy, aby przyznać interes prawny wnioskodawcy do działania w niniejszym postępowaniu, na podstawie ww. art. 74 ust. 3a pkt 2 ww. ustawy.
Nadto Kolegium rozważyło podnoszą przez skarżącego kwestię czy teren przedsięwzięcia objętego przedmiotową decyzją jest obszarem kumulowania się oddziaływań z portem lotniczym Kraków - Balice oraz z Autostradą A4. Zdaniem Kolegium z samego faktu, że teren przedmiotowej inwestycji i zasięg jej oddziaływania na tereny sąsiednie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku pokrywa się z obszarem oddziaływania lotniska Portu Lotniczego Kraków - Balice, oraz że znajduje się w niedalekiej odległości od ww. autostrady, nie można w sposób jednoznaczny i definitywny wywodzić, że dochodzi do kumulowania się tych oddziaływań w rozumieniu art. 63 ust. 1 tej ustawy. Kolegium w tym aspekcie wskazało na KIP w zakresie, w jakim podaje, że brak jest w badanym terenie innych podobnych obiektów do planowanych hal magazynowych, czy obiektów o podobnej technologii, których właściwości winny być uwzględnianie w ocenie kumulowania oddziaływań na środowisko, a kwestia ta nie została zakwestionowana przez organy opiniodawcze, które w zakresie swoich kompetencji i wiadomości specjalnych z zakresu ochrony środowiska weryfikują także te dane. W szczególności nie zostało zakwestionowane pominięcie przez autora karty ww. lotniska, czy autostrady jako obiektów, które rozpatrywać należałoby jako źródła odziaływania mogącego kumulować się z oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. To zaś, że oceny kumulowania oddziaływań na środowisko organy te dokonywały, wynika z zajmowanych przez nie stanowisk, w których jest odniesienie do przepisów wymagających spełnienia tego warunku. Kolegium stwierdziło, że również i ta okoliczność nie może być uwzględniania przy ocenie interesu prawnego wnioskodawcy ze względu na przywoływaną we wniosku konieczność uwzględnienia poszerzonego zasięgu oddziaływania inwestycji w oparciu o kryteria z art. 74 ust. 3a pkt. 2 i 3 ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono naruszenie prawa materialnego oraz przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 157 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w. zw. z art. 135 ust. 1 p.o.s. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, z uwagi na przyjęcie, że skarżący nie był stroną zakończonego decyzją ostateczną postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowych hal magazynowych; podczas gdy art. 61a § 1 k.p.a. może być zastosowany tylko w przypadkach oczywistych, przy braku konieczności weryfikacji statusu strony w drodze postępowania wyjaśniającego, a w szczególności na gruncie postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego, które na mocy art; 7 i 77 k.p.a. rządzi się oficjalnością postępowania dowodowego, tj. poszukiwaniem dowodów z urzędu, w tym w szczególności w zakresie należytego ustalenia kręgu stron postępowania przy pierwszej czynności procesowej organu, co w przypadku postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oznacza obowiązek ustalenia przez organ rzeczywistego znaczącego obszaru oddziaływania obiektu, a więc zweryfikowania tego obszaru wskazanego w KIP i brak bezkrytycznego powielania tez z dokumentów przygotowanych przez inwestora, gdy ich rzetelność w sprawie jest kwestionowana, a brak uwzględnienia skumulowanego oddziaływania hal z lotniskiem Kraków-Balice oraz autostradą A4 jest oczywisty (przy czym brak jest w przepisach prawa jakichkolwiek podstaw do ograniczenia badania skumulowanego oddziaływania do jakiegokolwiek podobieństwa inwestycji). W przedmiotowej sprawie organ zaniechał powołania z urzędu biegłego, w szczególności z zakresu akustyki, celem weryfikacji obszaru oddziaływania obiektu. Zgodnie z orzecznictwem organ nie może poszukiwać dowodów w nieskończoność, wobec bierności strony, a w tym kontekście zgodnie z orzecznictwem w zakresie statusu strony inicjatywa dowodowa strony sprowadza się do wskazania tytułu prawnego do nieruchomości oraz powołania się na normę prawa administracyjnego, która decyduje o tym, że nieruchomość ta może się znajdować w obszarze oddziaływania obiektu. Natomiast wykonanie specjalistycznych analiz w zakresie skumulowanego oddziaływania hal magazynowych z hałasem już generowanym przez autostradę A4 i lotnisko Kraków-Balice, a który się jeszcze wzmoże w razie realizacji planowanego przedsięwzięcia budowy nowej drogi startowej odchylonej o ok. 4 stopnie na północ w kierunku działki skarżącego, należy do organu zakresie badania prawidłowości wyznaczenia przez inwestora obszaru oddziaływania obiektu. Zdaniem skarżącego dokumenty są ewidentnie niewiarygodne wobec np. zatajenia na etapie decyzji środowiskowej lokalizacji miejsc parkingowych dla tirów (uwzględnienie wyłącznie miejsc parkingowych dla samochodów osobowych), czy konieczności wycięcia dziesiątek zadrzewień śródpolnych, co jest sprzeczne z zakazami obowiązującymi w Tenczyńskim Parku Krajobrazowym, co istotne zaś, organ ma obowiązek powołać biegłego każdorazowo, gdy dokumentacja przedstawiona przez inwestora jest niewiarygodna, a tak jest ewidentnie w przedmiotowym przypadku w odniesieniu do tez KIP o zakresie obszaru oddziaływania obiektu, a więc oparcie się na rzekomo jedynych dostępnych i rzekomo wiarygodnych danych pochodzących od inwestora stanowiło naruszenie zasady prawdy materialnej i oficjalności postępowania dowodowego;
- art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 157 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 u.i.o.ś w zw. 2 art. 3 pkt 20 p.b. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w. zw. z art. 135 ust. 1 p.o.s. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, z uwagi na przyjęcie, że skarżący nie był stroną zakończonego decyzją ostateczną postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowych hal magazynowych, podczas gdy zgodnie z prawami fizyki, a czego organ nie zbadał, nie powołując biegłego z zakresu akustyki na tę okoliczność, wybudowane obiekty powodują zwiększenie efektu odbicia fali dźwiękowej samolotów z lotniska Kraków-Balice przelatujących dokładnie nad nimi, podczas gdy zabudowane obecnie łąki oraz wycięte zadrzewienia powodowały efekt dyspersji fali dźwiękowej i tym samym jej wyciszenie, co może powodować, że przedmiotowe obiekty budowlane spowodują na obszarze nieruchomości skarżącego przekroczenie norm hałasu względem poziomu tła (autostrady A4 i lotniska Kraków-Balice), zwłaszcza nocą i doprowadzą do konieczności wprowadzenia na obszarze tej nieruchomości obszaru ograniczonego oddziaływania z zakazami zabudowy na podstawie art. 135 ust, 1 p.o.ś., który to obszar nie byłby wprowadzony na tej nieruchomości, gdyby przedmiotowe hale magazynowe wraz z parkingami nie powstały, co tożsame jest z obszarem oddziaływania przedsięwzięcia i to nie tylko na gruncie przepisów o decyzji środowiskowej, ale i na gruncie prawa budowlanego, bowiem prowadzi to do ograniczenia wolności zabudowy i tym samym powoduje istnienie statusu strony.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Stanowisko procesowe zajął również uczestnik postępowania [...] P. sp. z o.o. w K. (k. 94), który wniósł o oddalenie skargi, w pełni popierając stanowisko Kolegium.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2023r., poz. 1634, zwanej dalej: "p.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 "p.p.s.a. - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przeprowadzona kontrola zgodności z prawem skarżonego postanowienia wykazała, że odpowiada ono prawu, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisku (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1094 ze zm., dalej u.i.o.ś.) stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się:
1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu;
2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub
3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
Przepis ten zawęża pojęcie "strony" w porównaniu z art. 28 k.p.a.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że "dla ustalenia kręgu stron postępowania istotne jest nie tyle to, czy na badanym obszarze doszło już do przekroczenia standardów jakości środowiska lecz to, czy w następstwie realizacji danego przedsięwzięcia dojdzie do przekroczenia tych standardów." (wyrok WSA w Gliwicach wyrok z dnia 23 września 2021 r. sygn. II SA/Gl 611/21). "Mówiąc o znaczącym oddziaływaniu, należy mieć na względzie okoliczność, że może ono wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Definicja ta posługuje się więc elementem potencjalności, a co za tym idzie istotna jest okoliczność, że na nieruchomości wystąpi możliwość ograniczenia w jej zagospodarowaniu." (wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. II OSK 3964/19). Celem dokonania oceny, czy dany podmiot będzie miał przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach konieczne jest ustalenie, do jakich nieruchomości przysługuje mu prawo rzeczowe oraz - jeśli nie graniczą one z terenem planowanej inwestycji - jakie jest ich aktualne i potencjalne przeznaczenie wynikające z planu miejscowego (gdyż tak należy rozumieć zwrot: "zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem") i czy z uwagi na usytuowanie w stosunku do terenu planowanej inwestycji, inwestycja ta spowoduje przekroczenie standardów jakości środowiska na tych nieruchomościach lub może wprowadzić ograniczenia w ich zagospodarowaniu. (tak wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Po 1444/20).
Wniosek skarżącego dotyczył wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowania wydanej dla przedsięwzięcia opisanego na wstępie. W tym miejscu wskazać należy, że skarżący nie był stroną postępowania w sprawie o wydanie w/w decyzji środowiskowej. Jednakże zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych nie zawsze musi zachodzić tożsamość między podmiotami w postępowaniu zwykłym i w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji. To przedmiot decyzji badanej określa krąg podmiotów będących stroną postępowania zarówno zwykłego, jak i prowadzonego w tzw. trybie "nieważnościowym". Stroną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji będzie każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy decyzja administracyjna, której żąda weryfikacji lub która jest przedmiotem weryfikacji w postępowaniu wszczętym z urzędu (z dnia 29 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1892/19). Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie powoduje automatycznie wszczęcia tego postępowania. Inicjuje jedynie czynności wyjaśniające, które w tej fazie nie mogą jeszcze obejmować badania czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce, a dotyczą jedynie formalnej dopuszczalności wniosku, w tym ustalenia istnienia po stronie wnioskodawcy przymiotu strony (wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. II OSK 3750/19). Dopiero ustalenie, że wniosek pochodzi od podmiotu mającego interes prawny uzasadnia badanie zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, co następuje.
Nie budzi wątpliwości, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 74 ust. 3a pkt 1 i 2 u.i.o.ś. Skarżący jest właścicielem działek [...], [...] i [...] położonych w odległości 140-160 m od granic terenu inwestycji – k. 94 i 95 administracyjnych akt sprawy).
Także w świetle art. 74 ust. 3a pkt 2 u.i.o.ś skarżący nie legitymuje się interesem prawnym, który uzasadniałby skuteczność jego żądania do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wspomnianej na wstępie decyzji. Z akt sprawy, w szczególności z analizy charakterystyki przedsięwzięcia oraz załączonych do niej analiz wynika, że w wyniku realizacji przedsięwzięcia na działkach skarżącego nie dojdzie do przekroczenia standardów jakości środowiska. W ramach charakterystyki przedsięwzięcia opisano odziaływanie na środowisko wraz z rzeczywistym i potencjalnym zagrożeniem dla środowiska (s. 22-24 oraz s. 26 -38 karty informacyjnej o przedsięwzięciu, k. 48-61 administracyjnych akt sprawy, zielony segregator), z uwzględnieniem wielkości emisji gazów i pyłów do powietrza atmosferycznego oraz emisji hałasu (k. 49-52). Dodatkowo z załączonych do Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia analiz wynika, że odziaływanie inwestycji na środowisko zamknie się w granicach terenu inwestycji, w szczególności mając na uwadze emisję pyłów i hałasu (k. 23-59 akt administracyjnych, biała teczka). W konsekwencji, skoro odziaływanie inwestycji, z uwagi na jej charakterystykę i parametry, zamknie się w granicach terenu inwestycji działki skarżącego nie znajdują się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Aktualne przeznaczenie działek skarżącego to tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej MN. Aby uznać, że przesłanka ta jest spełniona musiałyby zaistnieć takie okoliczności, które by sprawiły, że działka skarżącego nie będzie mogła być wykorzystywana na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Na podstawie akt sprawy można stwierdzić, że taka sytuacja nie będzie miała miejsca. Po pierwsze dlatego, że oddziaływanie inwestycji, także w aspekcie ponadnormatywnym (hałasu) zamknie się w granicach inwestycji, co wynika ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, w szczególności powoływanych powyżej analiz emisji pyłów i hałasu. Po drugie, w ocenie Sądu brak jest – wbrew twierdzeniom skargi – zagrożenia ustanowieniem na działkach skarżącego obszaru ograniczonego użytkowania w związku z realizacją inwestycji i możliwym skumulowanym oddziaływaniem inwestycji wraz z innymi przedsięwzięciami. Jeśli chodzi o możliwość ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania to z art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska wynika, że ustanowienie takiego obszaru mogłoby nastąpić w odniesieniu do konkretnych rodzajów inwestycji. W tym katalogu nie znajduje się przedmiotowa inwestycja. Ustanowienie takiego obszaru nie mogłoby też nastąpić z uwagi na wskazywaną przez skarżącego możliwą kumulację inwestycji z inwestycjami już zrealizowanymi (autostrada A4 oraz port lotniczy).
Odnosząc się efektu odziaływania skumulowanego wskazać należy, co następuje. W świetle przepisów u.i.o.ś. (m.in. art. 49 pkt 2 lit b, art. 62a pkt 11, art. 63 ust. 1 lit b.) nie budzi wątpliwości, że badanie skumulowanego odziaływania z innymi przedsięwzięciami jest ważnym aspektem procedury o.o.ś. Bada się powiązania z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem. Podkreślenia jednakże wymaga, że o kumulacji może być mowa jedynie w sytuacji, gdyby odziaływanie inwestycji nie zamykało się w granicach terenu inwestycji (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1149/11), co w przedmiotowej sprawie, jak wskazano powyżej, nie ma miejsca. Odnosząc się do opinii eksperta z zakresu akustyki AGH powoływanej w skardze wskazać należy, że brak jest załączonego stanowiska specjalisty, lecz jest tylko powoływane w skardze, bez wskazania imienia i nazwiska eksperta. Opracowanie zostało wykonane na podstawie przesłanego "rzutu terenu" przesłanego ekspertowi. Brak także jakichkolwiek wskazań w kwestii wartości, jakie byłyby osiągane na działkach skarżącego (na jakiej wysokości), w wyniku efektu odbicia fali akustycznej z dachów hal magazynowych i z utwardzeń.
Za niezasadny uznać należy także zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. przez jego zastosowanie. Podkreślenia w tym miejscu raz jeszcze wymaga, że złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie powoduje automatycznie wszczęcia tego postępowania. Inicjuje jedynie czynności wyjaśniające, które w tej fazie nie mogą jeszcze obejmować badania czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce, a dotyczą jedynie formalnej dopuszczalności wniosku. W związku z uchyleniem w 2011 r. § 3 art. 157 k.p.a., który stanowił, że odmowa wszczęcia postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności następuje w drodze decyzji, w przypadku, gdy z przyczyn podmiotowych bądź przedmiotowych postepowanie to nie może być wszczęte, zastosowanie znajduje art. 61a k.p.a. Podstawą wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego mogą być przyczyny podmiotowe. Mogą one wynikać z treści samego wniosku, z oświadczenia wnioskodawcy, czy z innych źródeł. Powinny mieć one jednak zawsze charakter oczywisty. Jeżeli jednak sprawa nie jest oczywista, nie można wydać postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego, lecz wymóg posiadania interesu prawnego musi być wyjaśniony w postępowaniu rozpoznawczym, a w razie jego braku postępowanie takie powinno zostać umorzone (tak M. Jaśkowska [w:] Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, WKP/el. 2024).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że brak interesu prawnego skarżącego nie budzi wątpliwości w świetle akt sprawy. Wystarczy sięgniecie do KIP oraz załączników do KIP, z których wynika, że oddziaływanie przedsięwzięcia zamyka się w granicach terenu inwestycji. Okoliczność ta jest poparta symulacją zasięgu odziaływania w postaci konkretnych obliczeń. Nie zachodzi zatem przypadek, który uzasadniałby prowadzenie postępowania wyjaśniającego na tę okoliczność i wymagałby zgromadzenia dodatkowych dowodów.
Podsumowując, interes skarżącego w niniejszej sprawie może być li tylko interesem faktycznym, nie jest natomiast interesem prawnym. Orzekając na podstawie akt sprawy tut. Sąd oparł się na przywołanych powyżej dokumentach, z których wynika, że odziaływanie inwestycji zamyka się w granicach terenu inwestycji.
W tym stanie sprawy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.