II SA/Kr 851/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-09-25
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjnezarzuty egzekucyjnenieruchomościdroga gminnadecyzja ZRIDrygor natychmiastowej wykonalnościwłasność nieruchomościorgan egzekucyjnysąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia dotyczące oddalenia zarzutów egzekucyjnych w sprawie wydania działki drogowej, wskazując na konieczność wyjaśnienia, czy skarżąca jest faktycznie zobowiązana do wydania nieruchomości.

Skarżąca M. M. wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej wydania działki pod budowę drogi gminnej, kwestionując m.in. istnienie obowiązku, oznaczenie przedmiotu egzekucji oraz osobę zobowiązanego. Organy egzekucyjne obu instancji oddaliły zarzuty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienia, uznając, że kluczowe jest wyjaśnienie, czy skarżąca jest faktycznie zobowiązana do wydania nieruchomości, skoro z dokumentów wynika, że właścicielem działki jest Gmina Miejska Kraków.

Sprawa dotyczyła skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa o oddaleniu zarzutów egzekucyjnych. Zarzuty dotyczyły egzekucji administracyjnej obowiązku wydania działki nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]) przeznaczonej pod budowę drogi gminnej. Skarżąca podnosiła m.in. zarzut nieistnienia obowiązku, błędnego oznaczenia przedmiotu egzekucji oraz błędu co do osoby zobowiązanej, wskazując, że działka nr [...] jest własnością Gminy Miejskiej Kraków, a nie jej. Organy egzekucyjne oddaliły zarzuty, opierając się m.in. na skutkach nadania decyzji ZRID rygoru natychmiastowej wykonalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienia, uznając, że kluczową kwestią jest ustalenie, czy skarżąca jest faktycznie zobowiązana do wydania nieruchomości. Sąd podkreślił, że choć decyzja ZRID z rygorem natychmiastowej wykonalności uprawnia do rozpoczęcia robót budowlanych i objęcia nieruchomości w posiadanie, to własność przechodzi na jednostkę samorządu terytorialnego dopiero z dniem ostateczności decyzji. Właścicielami działki nr [...] zgodnie z katastrem i księgą wieczystą jest Gmina Miejska Kraków. Sąd wskazał, że postępowanie egzekucyjne nie może służyć do ustalania osoby zobowiązanego, a ta kwestia musi wynikać z akt sprawy. W związku z tym, sprawa została uchylona do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji w celu wyjaśnienia podstawy prawnej skierowania egzekucji do skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, egzekucja administracyjna może być skierowana tylko do osoby zobowiązanej. W sytuacji, gdy z dokumentów (kataster, księga wieczysta) wynika, że właścicielem nieruchomości jest gmina, a nie skarżąca, organ egzekucyjny musi wyjaśnić podstawę prawną skierowania egzekucji do skarżącej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest ustalenie, czy skarżąca jest faktycznie zobowiązana do wydania nieruchomości. Skoro z dokumentów wynika, że właścicielem jest gmina, a nie skarżąca, organ musi wyjaśnić podstawę prawną skierowania egzekucji do skarżącej, gdyż postępowanie egzekucyjne nie służy do ustalania osoby zobowiązanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (31)

Główne

upea art. 33 § pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, w tym błędu co do osoby zobowiązanego.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia przez sąd administracyjny.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 33 § pkt 2 pkt 3

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

upea art. 34 § § 2 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa do oddalenia zarzutów egzekucyjnych.

upea art. 12 § ust. 1 i ust. 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy zatwierdzenia podziału nieruchomości w decyzji ZRID.

upea art. 17 § ust. 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Skutki nadania decyzji ZRID rygoru natychmiastowej wykonalności.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Środki stosowane przez sąd w celu usunięcia naruszenia prawa.

P.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

u.k.w.h. art. 8

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Skutki wpisu ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

u.k.w.h. art. 16 § ust. 2

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Określenie terminu wydania nieruchomości w decyzji ZRID.

u.p.z.p. art. 16 § ust. 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Podstawa do określenia terminu wydania nieruchomości w decyzji ZRID.

u.p.z.p. art. 17 § ust. 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Skutki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji ZRID.

u.p.z.p. art. 12 § ust. 1 – ust. 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Zatwierdzenie podziału nieruchomości decyzją ZRID i przejście własności.

upea art. 1 § pkt. 20

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 34 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 12 § ust. 1 i ust. 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 17 § ust. 3

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.k.w.h. art. 8

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

specustawa drogowa art. 16 § ust. 2

Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontach oraz o zmianie niektórych ustaw

specustawa drogowa art. 17 § ust. 3

Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontach oraz o zmianie niektórych ustaw

specustawa drogowa art. 12 § ust. 1 – ust. 4

Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontach oraz o zmianie niektórych ustaw

upea art. 1 § pkt. 20

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Konieczność wyjaśnienia, czy skarżąca jest faktycznie zobowiązana do wydania nieruchomości, skoro z dokumentów wynika, że właścicielem jest gmina. Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji ZRID nie powoduje przejścia własności nieruchomości na jednostkę samorządu terytorialnego.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie egzekucyjne względem rzeczy przyszłej (działki, która jeszcze nie powstała) to absurd. Choć decyzja ZRID nie jest jeszcze ostateczna, to skoro nadany jej został rygor natychmiastowej wykonalności, to powstaje stan prawny, w którym decyzja ta zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości. Własność wydzielonych w granicach pasa drogowego nieruchomości przejdzie na Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego dopiero po uzyskaniu przez decyzję ZRID przymiotu ostateczności. Nie jest zatem tak, że działka [...] (powstała z podziału działki [...]) nie istnieje, bowiem decyzja ZRID dokonała podziału nieruchomości.

Skład orzekający

Małgorzata Łoboz

przewodniczący sprawozdawca

Monika Niedźwiedź

członek

Paweł Darmoń

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących egzekucji administracyjnej obowiązku wydania nieruchomości, skutków nadania decyzji ZRID rygoru natychmiastowej wykonalności oraz zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z podziałem nieruchomości na potrzeby inwestycji drogowej i sporów o własność.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowań egzekucyjnych dotyczących nieruchomości, zwłaszcza gdy pojawiają się wątpliwości co do własności i podstawy prawnej egzekucji. Wyjaśnia istotne różnice między skutkami rygoru natychmiastowej wykonalności a ostatecznością decyzji.

Egzekucja nieruchomości, która 'nie istnieje'? Sąd wyjaśnia, kto jest zobowiązany do wydania działki drogowej.

Dane finansowe

WPS: 200 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 851/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-09-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Małgorzata Łoboz /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Niedźwiedź
Paweł Darmoń
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono postanowienie organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
art 33 pkt 2 pkt 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 16 maja 2025 r., znak: SKO.EA/418/76-77/2025 w przedmiocie oddalenia zarzutów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu l instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz M. M. kwotę 200 zł ( dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
II SA/Kr 851/25
UZASADNIENIE
W tytule wykonawczym nr ZDMK/NIEP-ZRID/7/2024 wpisano – wynikający z decyzji z 12 października 2023 r., której postanowieniem z 16 października 2023 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności – obowiązek wydania działki nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]) o powierzchni 0,0012 przeznaczonej pod budowę drogi gminnej na terenie inwestycji drogowej "Rozbudowa skrzyżowania ul. [...] (droga gminna klasy Z) z ul. [...] (droga powiatowa klasy GP) wraz z rozbudową ul. N. od km 0+000,00 do km 0+129,50 oraz rozbudową ul. [...] od km 0’+031,50 do km 0’+133,10 w K. [...]".
M. M. wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej:
1) nieistnienia obowiązku (nie wskazano jednostki miary powierzchni; działka nr [...] nie istnieje, bo działka nr [...] nie uległa podziałowi; wśród skutków rygoru natychmiastowej wykonalności wymienionych w art. 17 ust. 3 ustawy nie ma zatwierdzenia podziału nieruchomości, więc działka nr [...] powstanie dopiero, gdy decyzja stanie się ostateczna; zgodnie z EGiB właścicielem działki nr [...] jest gmina, zaś zgodnie z pkt XI decyzji "Obowiązek wydania [...] nie dotyczy nieruchomości będących własnością Gminy [...], dla których odstępuje się od nałożenia obowiązku ich wydania");
2) określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji (w tytule wykonawczym "pod budowę drogi gminnej", podczas gdy w pkt II, V i XI decyzji chodzi o rozbudowę drogi powiatowej);
3) błędu co do zobowiązanego (faktycznym posiadaczem jest W. R. pozwany przez wierzyciela w sprawie o wydanie nieruchomości);
4) braku uprzedniego doręczenia upomnienia (upomnienie nie zawiera "innych danych niezbędnych do prawidłowego wykonania obowiązku", czyli informacji o wytyczeniu geodezyjnym; upomnienie dotyczy nieistniejącej działki nr [...] przeznaczonej pod budowę drogi gminnej, podczas gdy z decyzji nie wynika, aby działka była przeznaczona pod budowę drogi gminnej);
5) braku wymagalności w związku z istotnymi i niedającymi się aktualnie usunąć przeszkodami w jego wykonaniu, leżącymi po stronie wierzyciela (nie da się bez geodety określić ewentualnego przedmiotu wydania, zwłaszcza że na str. 9 decyzji jest mowa o różnicach w sumie powierzchni przed i po podziale działek).
Prezydent Miasta Krakowa postanowieniem nr 26/2025 z 7 lutego 2025 r., znak: EE.313.248.4.2024, wydanym m.in. na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), zarzuty oddalił. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał na art. 11f ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 17 ust. 3 ustawy. Działka powstała wskutek zatwierdzenia podziału nieruchomości przeznaczonej pod budowę drogi powiatowej decyzją, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Właścicielem działki jest zobowiązana, której doręczono upomnienie. Żaden przepis nie obliguje geodety/organu/inwestora do okazywania w terenie projektowanych działek przeznaczonych do wywłaszczenia. W umowie o zastępstwo inwestycyjne zawarto postanowienie obligujące inwestora do dokonania trwałej stabilizacji znaków granicznych granic nowo wydzielonych działek w formie znaków betonowych w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się ostateczności decyzji. Podczas czynności egzekucyjnych zostaną geodezyjnie tymczasowo wytyczone linie rozgraniczające inwestycję i zarazem zostanie określony zakres terytorialny placu budowy, który przekazany zostanie wykonawcy. Na wykonalność obowiązków wynikających z decyzji z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności nie może wpływać brak ostateczności, bo celem rygoru jest właśnie możliwość natychmiastowego rozpoczęcia inwestycji. Skutki rygoru rozciągają się na możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 17 ust. 5 ustawy).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z 16 maja 2025 r., znak: SKO.EA/418/76-77/2025, wydanym po rozpatrzeniu zażalenia M. M., utrzymało postanowienie organu pierwszej instancji w mocy, wskazując przy tym m.in., że zarzuty wynikają z niedostrzeżenia specyfiki skutków nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Skutkiem decyzji jest zatwierdzenie podziału nieruchomości zgodnie z załącznikiem graficznym. Linie rozgraniczające teren ustalone decyzją stanowią linie podziału nieruchomości. Linie te, określające powierzchnię terenu niezbędnego dla realizacji drogi, powinny być uwidocznione w materiałach graficznych i wyznaczają jednocześnie granice pasa drogowego. Znane są zatem granice działki objętej postępowaniem egzekucyjnym. Skutkiem decyzji z rygorem jest jej bezzwłoczna realizacja w zakresie wydania posiadania nieruchomości. Zobowiązanym powinien być właściciel (skutki decyzji odnoszą się do tych, którym przysługują prawa rzeczowe), a nie osoba, która jest posiadaczem nieruchomości jako strona zobowiązaniowej umowy użyczenia.
W skardze M. M. wniosła o: 1) stwierdzenie nieważności albo uchylenie postanowień organów obu instancji; 2) przyznanie kosztów postępowania; 3) przeprowadzenie dowodu m.in. z aktualnego wypisu z rejestru gruntów dla działki nr [...] oraz aktualnych map geodezyjnych na okoliczność, że działka nr [...] nie istnieje, bo działka nr [...] nie uległa podziałowi, a w tym samym miejscu i czasie nie mogą istnieć działki o różnych numerach i powierzchniach, zarzucając przy tym naruszenie:
1) art. 15 w zw. z art. 127 § 1 w zw. z art. 144 w zw. z art. 6 kpa w zw. z art. 18 upea, bo przeklejono rozstrzygnięcie z innej sprawy bez zapoznania się z zażaleniem, które było podobne graficznie do trzech poprzednich, ale zawierało zupełnie inne zarzuty;
2) art. 34 § 2 pkt 2 w zw. z art. 33 § 2 pkt upea, bo w żadnej instancji nie rozpoznano zarzutu nieistnienia obowiązku wydania działki nr [...] (z której ma powstać działka nr [...]), bo figuruje ona w katastrze i KW jako własność gminy, a w decyzji ZRID (pkt XI) wyraźnie wyłączono obowiązek wydania działek gminnych;
3) art. 34 § 2 pkt 2 w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 w zw. z art. 141 upea, bo nie rozpoznano zarzutu błędnego oznaczenia przedmiotu egzekucji (wskazanie w tytule wykonawczym działki nr [...], która nie powstała) oraz przemilczano dokumenty urzędowe (mapy geodezyjne, oświadczenie Wydziału Geodezji z 21 marca 2025 r. i oświadczenia geodety uprawnionego), gdy tymczasem czynności organów mogą dotyczyć tylko nieruchomości prawnie-realnie istniejących, a taką nie jest nieruchomość, co do której sporządzono projekt podziału, ale nie został on jeszcze ostatecznie i ważnie zatwierdzony;
4) art. 34 § 2 pkt 2 w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 upea, bo nie rozpoznano zarzutu błędu co do zobowiązanego (organy twierdzą gołosłownie, że właścicielem działki nr [...] jest skarżąca, podczas gdy z dokumentów urzędowych wynika, że właścicielem działki nr [...] jest gmina, a użytkownikiem W. R.);
5) art. 34 § 2 pkt 2 w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 upea, bo nie rozpoznano zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, skoro nie odniesiono się do tego, że wydanie działki, która nie powstała, nie jest możliwe, bo przeniesienie posiadania rzeczy przyszłej nie wywołuje skutków prawnych;
6) art. 34 § 2 pkt 2 w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 upea, bo oddalono zarzut braku wymagalności w związku z przeszkodami leżącymi po stronie wierzyciela (uporczywe uchylanie się od wyznaczenia w terenie obszaru podlegającego zajęciu pod drogę przy świadomości wierzyciela, że bez geodezyjnego wytyczenia nie można wydać terenu);
7) art. 7, art. 77 i art. 80 kpa w zw. z art. 18 upea, bo nie odniesiono się do dowodów z: a) wypisu z rejestru gruntów, z którego wynika, że działka nr [...] jest własnością gminy; b) mapy ewidencyjnej, mapy zasadniczej i oświadczenia geodety, z których wynika, że działka nr [...] nie istnieje; c) pisma Wydziału Geodezji z 21 marca 2025 r. potwierdzającego, że działka nie istnieje; d) protokołu przesłuchania świadków, z którego wynika, że teren, który ma zostać zajęty pod drogę, jest w posiadaniu osoby trzeciej (W. R.);
8) art. 17 ust. 3 ustawy ZRID, bo błędnie przyjęto, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności skutkuje zatwierdzeniem podziału nieruchomości oraz uprawnia wierzyciela do żądania wydania nowo wydzielonych działek, podczas gdy nie prowadzi to do zmian prawnorzeczowych czy ewidencyjnych, a żądanie wydania może dotyczyć tylko nieruchomości istniejących faktycznie i prawnie (przed podziałem) w części przeznaczonej pod inwestycję drogową.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że postępowanie egzekucyjne względem rzeczy przyszłej (działki, która jeszcze nie powstała) to absurd. W miejscu, gdzie ma przebiegać droga, istnieją wyłącznie działki nr: [...], [...], [...] i [...] i tylko one (w części przeznaczonej pod drogę) mogą być przedmiotem egzekucji. Przed przystąpieniem do egzekucji należało geodezyjnie wytyczyć teren przeznaczony pod drogę, tak aby możliwe było jego dobrowolne wydanie. Wierzyciel przyznał, że geodezyjne wytyczenie jest konieczne, ale wskazał, że dojdzie do niego w ramach czynności egzekucyjnych – nie wiadomo, dlaczego od miesięcy się od tego uchyla mimo licznych wniosków skarżącej, która podjęła próbę bezskuteczną próbę wytyczenia i poniosła koszty geodezyjne (geodeta stwierdził, że działka nie istnieje).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi, podnosząc przy tym, że skoro skarżąca rości sobie prawo własności do działki nr [...] (działki nr [...]), kwestionując treść KW i podnosząc przed sądem powszechnym zarzut zasiedzenia, to egzekucję należało skierować do niej jako władającej działką, a nie do gminy, która działką nie włada.
14 sierpnia 2025 r. w replice skarżąca podniosła w szczególności, że z właścicielki (postanowienie) stała się władającą (odpowiedź na skargę), a TW jako niepodpisany (C.11) jest nieistniejący i nie wywołuje skutków prawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Zgodne z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Dokonując kontroli legalności wskazanego postępowania w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W dniu 12 października 2023 r. Prezydent Miasta Krakowa wydał decyzję ZRID nr 34/6740.4/2023 znak AU-01-6.6740.4.19.2023.IRE, a postanowieniem z dnia 16 października 2023 r. znak AU-01-6.6740.4.19.2023.IRE Prezydent Miasta Krakowa nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Jak już wspomniano, w dniu 13 listopada 2024 r. wierzyciel – Prezydent Miasta Krakowa wystawił tytuł wykonawczy nr ZDMK/NIEP-ZRID/7/2024, w którym określono wynikający z ww. decyzji obowiązek wydania działki nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]) o powierzchni 0,0012 przeznaczonej pod budowę drogi gminnej na terenie inwestycji drogowej "Rozbudowa skrzyżowania ul. [...] (droga gminna klasy Z) z ul. [...] (droga powiatowa klasy GP) wraz z rozbudową ul. [...] od km 0+000,00 do km 0+129,50 oraz rozbudową ul. [...] od km 0’+031,50 do km 0’+133,10 w K. [...]".
M. M. wniosła w stosunku do tego tytułu wykonawczego zarzuty, które pokrótce scharakteryzowano powyżej, a które w toku instancji zostały oddalone.
Jak wynika z decyzji ZRiD /k.4 verte akt adm./, w punkcie V.1 decyzji zatwierdzono podział szeregu nieruchomości, w tym działki nr [...] m.in. na działkę nr [...] o pow. 0,0012 ha przeznaczoną pod budowę drogi powiatowej. W punkcie XI decyzji ZRiD na podstawie art. 16 ust. 2 specustawy określono termin wydania tej nieruchomości na 121 dzień od ostateczności decyzji ZRiD. W punkcie tym do wydania wskazano m.in. działkę nr [...], z tym, że określono, że obowiązek wydania nieruchomości wskazanych w tym punkcie nie dotyczy nieruchomości będących własnością Gminy Miejskiej K., dla których odstępuje się od nałożenia obowiązku wydania /k.8 akt adm,./.
Na k.38 akt adm. znajduje się wypis z rejestru gruntów, z którego wynika, że działka [...] stanowi własność Gminy Miejskiej K. i pozostaje w zarządzie Zarządu Dróg Miasta K. , oraz, że prowadzona jest dla tej nieruchomości księga wieczysta nr [...] .
Sąd ponadto z urzędu zbadał treść przywołanej księgi wieczystej, poprzez ogólnodostępny portal internetowy Elektroniczne Księgi Wieczyste, prowadzony przez Ministerstwo Sprawiedliwości i ustalił, że w dziale II tej księgi jako właściciel wpisana jest Gmina Miejska K..
W dziale III Księgi wpisane jest natomiast ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przeciwko prawu własności Gminy Miejskiej K., wobec toczącego się postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej - na podstawie orzeczenia Sąd Rejonowy Dla [...] W K., I Wydział Cywilny, sygn. [...] z dnia 21 grudnia 2023 r.
Wpis ostrzeżenia, po myśli art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 341), wyłącza co prawda rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, jednak nie zmienia stanu własności nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 września 2013 r. II OSK 1757/13 LEX nr 1519285 wskazał: "Mając na uwadze rozwiązania prawne zamieszczone w specustawie drogowej to nie księga wieczysta stanowi podstawę ustalania kręgu stron postępowania, gdyż w ustawie tej prymat otrzymał kataster nieruchomości, a więc podstawowe znaczenie ma ewidencja gruntów. Postępowanie w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nie może przerodzić się w spór o prawo własności, albowiem uniemożliwiałoby to realizację podstawowych celów tejże specustawy. Ustawodawca opierając się w tym zakresie na ewidencji gruntów celowo zatem zrezygnował z toczenia sporów przed organami administracji co do własności działki objętej inwestycją drogową (...)".
Podkreślenia wymaga, że w sprawie niniejszej Gmina Miejska K. jest wpisana jako właściciel działki nr [...] zarówno w katastrze, jak i w księdze wieczystej. Nigdzie nie ujawniono jako władającej - M. M..
Skarżąca zgłosiła zarzut z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., czyli błąd co do osoby zobowiązanej.
Sytuacja na chwilę obecną jest taka, że z decyzji ZRiD będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nie wynika osoba właściciela (posiadacza), gdyż mowa tam jest tylko o wydaniu określonych nieruchomości. Z kolei zarówno w katastrze, jak i księdze wieczystej jako właściciel figuruje Gmina Miejska K., a władającym jest Zarząd Dróg Miasta K..
Przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Przy czym, wniesienie zarzutu opartego o przesłankę wymienioną w powołanym przepisie nie może zmierzać do ustalania osoby zobowiązanego, a sprowadzać powinno się do formalnej kontroli tożsamości osoby, wobec której prowadzi się egzekucję w celu stwierdzenia, czy w orzeczeniu nakładającym obowiązek wskazano tą samą osobę. Z sytuacją błędu co do osoby zobowiązanego w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. mamy do czynienia wówczas, gdy egzekucja jest prowadzona przeciwko osobie innej aniżeli zobowiązany. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy zatem kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, jeżeli zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i wnosząc zarzut, zmierza do zbadania zasadności nałożenia na niego obowiązku ( wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2025 r. II SA/Gd 1184/24 LEX nr 3858149 oraz wyrok NSA z dnia 22 maja 2025 r. II OSK 2225/24, LEX nr 3891094).
Jak wynika z powyższych przytoczeń, postępowanie egzekucyjne, a w szczególności jego część poświęcona badaniu zarzutów, nie może zmierzać do ustalania osoby zobowiązanego; ustalenie to winno wynikać z akt sprawy, a zwłaszcza z dokumentów, na których opiera się tytuł wykonawczy..
W tej sytuacji organ ponownie rozpoznając sprawę w pierwszej kolejności obowiązany będzie wyjaśnić, dlaczego w ogóle egzekucja dotycząca wydania nieruchomości skierowana jest do skarżącej, skoro działka [...] (powstała z podziału działki [...]) pozostaje zgodnie z księgą wieczystą własnością Gminy Miejskiej K.. Innymi słowy wyjaśnienia wymaga, dlaczego organ uznał skarżącą za zobowiązaną w rozumieniu art. 1 pkt. 20 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm.). Zgodnie bowiem z tym przepisem zobowiązany to m.in. osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają.
W tej sytuacji rozpoznawanie sprawy i zarzutów skargi jest obecnie przedwczesne, bo w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga kwestia absolutnie podstawowa tj. czy skarżąca jest osobą zobowiązaną do wydania nieruchomości. Z akt sprawy przedłożonych sądowi okoliczność ta nie wynika.
Na marginesie wskazać jedynie można, że rację mają organy, że choć decyzja ZRID nie jest jeszcze ostateczna, to skoro nadany jej został rygor natychmiastowej wykonalności, to po myśli art. 17 ust. 3 pkt. 2, 3, 4 specustawy drogowej powstaje stan prawny, w którym decyzja ta zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości; uprawnia do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez właściwego zarządcę drogi oraz uprawnia do rozpoczęcia robót budowlanych.
Natomiast po myśli art. 12 ust. 1 – do ust. 4 specustawy drogowej, decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości i decyzja ta stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości. Wydzielone nieruchomości przechodzą jednak na własność -odpowiednio - Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego dopiero z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. W zakresie prawa własności rygor natychmiastowej wykonalności niczego nie zmienia.
Oznacza to, że choć możliwe jest np. rozpoczęcie robót budowlanych na podstawie nieostatecznej decyzji ZRID, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, to własność wydzielonych w granicach pasa drogowego nieruchomości przejdzie na Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego dopiero po uzyskaniu przez decyzję ZRID przymiotu ostateczności. Dopiero wówczas możliwe będzie dokonanie odpowiednich wpisów do ksiąg wieczystych i do katastru nieruchomości.
Nie jest zatem tak, że działka [...] (powstała z podziału działki [...]) nie istnieje, bowiem decyzja ZRID dokonała podziału nieruchomości. Natomiast zakładając (wbrew aktualnemu stanowi prawnemu), że działka ta stanowiłaby własność osób fizycznych, to na tym etapie własność Gminy czy Skarbu Państwa nie byłaby jedynie ujawniona (wpisana) w katastrze nieruchomości.
Zaskarżone postanowienie zostało uchylone na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na zas. art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI