II SA/Kr 843/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-10-15
NSAnieruchomościŚredniawsa
wywłaszczenieodszkodowanienieruchomośćwał przeciwpowodziowygospodarka nieruchomościamipostępowanie administracyjneprawo rzeczowewłasność

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za zajętą pod wał przeciwpowodziowy działkę, stwierdzając brak podstaw do ustalenia wywłaszczenia i odszkodowania.

Skarżący domagał się odszkodowania za działkę zajętą pod wał przeciwpowodziowy, twierdząc, że doszło do faktycznego wywłaszczenia bez wypłaty należnego świadczenia. Organy administracji umorzyły postępowanie, wskazując na brak dokumentów potwierdzających wywłaszczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając, że brak jest dowodów na formalne wywłaszczenie nieruchomości, a późniejsza sprzedaż działki przez skarżącego potwierdza bezprzedmiotowość postępowania o odszkodowanie.

Sprawa dotyczyła wniosku M. P. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę nr [...] zajętą pod wał przeciwpowodziowy. Skarżący twierdził, że doszło do faktycznego pozbawienia go praw do nieruchomości bez przyznania stosownego odszkodowania, powołując się na przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy administracji, po przeprowadzeniu szeroko zakrojonych poszukiwań w archiwach, nie odnalazły dokumentów potwierdzających formalne wywłaszczenie nieruchomości pod budowę wału przeciwpowodziowego. W związku z brakiem podstawy prawnej do ustalenia odszkodowania, decyzje organów I i II instancji orzekały o umorzeniu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organów administracji. Sąd podkreślił, że kluczowym warunkiem ustalenia odszkodowania w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest wykazanie, że nastąpiło przejęcie nieruchomości w drodze wywłaszczenia lub ograniczenie własności. Ponieważ organy nie odnalazły dokumentów potwierdzających takie zdarzenie, a skarżący nie przedstawił dowodów na jego zaistnienie, zasadnie umorzono postępowanie. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na fakt sprzedaży spornej działki przez skarżącego Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie, co potwierdzało bezprzedmiotowość postępowania o odszkodowanie. Sąd uznał, że brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku, a rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania jest prawidłowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak dokumentów potwierdzających formalne wywłaszczenie lub inne ograniczenie prawa własności na mocy decyzji administracyjnej, a także późniejsza sprzedaż nieruchomości, czynią postępowanie w sprawie odszkodowania bezprzedmiotowym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że podstawą do ustalenia odszkodowania jest wykazanie formalnego wywłaszczenia lub ograniczenia prawa własności decyzją administracyjną. Ponieważ takie dokumenty nie zostały odnalezione, a skarżący sprzedał nieruchomość, brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 128 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 129 § 5

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

u.g.n. art. 112 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece art. 29

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konst. RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak dokumentów potwierdzających formalne wywłaszczenie nieruchomości. Sprzedaż nieruchomości przez skarżącego potwierdza bezprzedmiotowość postępowania o odszkodowanie. Umorzenie postępowania było zasadne z uwagi na brak podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 129 ust. 5 w zw. z art. 128 ust. 1 u.g.n. poprzez niezastosowanie i nieustalenie odszkodowania mimo faktycznego pozbawienia praw do nieruchomości. Naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego. Naruszenie art. 80 z zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób niezgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Godne uwagi sformułowania

nie budzi wątpliwości organu, że na nieruchomości powstał wał przeciwpowodziowy, lecz ustalenia wymagało czy został on wybudowany na mocy aktu administracyjnego. nie można zarzucić organom dokonania błędnych ustaleń, naruszenia przepisów prawa materialnego czy procesowego. fakt zawarcia umowy sprzedaży, na podstawie której Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nabyło własność nieruchomości, potwierdza zatem bezprzedmiotowość postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania i jego wypłaty.

Skład orzekający

Agnieszka Nawara-Dubiel

przewodniczący

Mirosław Bator

sprawozdawca

Jacek Bursa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie umorzenia postępowania o odszkodowanie w sytuacji braku dowodów na formalne wywłaszczenie, nawet przy faktycznym zajęciu nieruchomości pod inwestycję celu publicznego, oraz znaczenie sprzedaży nieruchomości przez wnioskodawcę dla bezprzedmiotowości postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku dokumentacji wywłaszczeniowej i późniejszej sprzedaży nieruchomości. Może być mniej relewantne w przypadkach, gdzie wywłaszczenie jest udokumentowane.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje trudności dowodowe w sprawach dotyczących odszkodowań za nieruchomości zajęte na cele publiczne wiele lat temu, gdzie brakuje dokumentacji. Pokazuje również, jak istotna jest dokumentacja formalnego wywłaszczenia.

Brak dokumentów, a sprzedaż nieruchomości – dlaczego nie dostaniesz odszkodowania za wał przeciwpowodziowy?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 843/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący/
Jacek Bursa
Mirosław Bator /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art 105 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędzia WSA Jacek Bursa Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik – Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 7 maja 2025 r. znak: WS-VI.7534.2.2.2025.KP w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Starosta Krakowski decyzją z dnia 16 grudnia 2024 r. nr GN-II.6821.3.2.2021.JK działając na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 128 ust. 1 i art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami umorzył postepowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za zajęcie działki nr [...] o pow. 0,15 ha położonej w obrębie W., jedn. ewid. C. , objętej księgą wieczystą nr [...] w związku z jej zabudową wałem przeciwpowodziowym.
W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 24 września 2021 r. M. P. złożył wniosek o wydanie decyzji ustalającej wysokość odszkodowania w związku z pozbawieniem praw do nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...]. Decyzją z dnia 5 czerwca 2023 r. Starosta Krakowski orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za zajęcie działki nr [...]. W uzasadnieniu ww. decyzji, organ I instancji wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono istnienia aktu prawnego skutkującego wywłaszczeniem bądź inną formą ograniczenia własności będącego podstawą do wydania decyzji o odszkodowaniu. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 19 września 2023 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie ustalił stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do jej rozstrzygnięcia. Wobec powyższego na obecnym etapie postępowania Starosta Krakowski stwierdził, że podstawą do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku są przepisy art. 128 ust. 1 i art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość bądź ograniczenie prawa do nieruchomości. Warunkiem ustalenia i wypłaty odszkodowania w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 ww. ustawy jest łączne spełnienie następujących przesłanek przejęcie nieruchomości w drodze wywłaszczenia (bądź ograniczenie własności nieruchomości), brak aktu ustalającego odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, wystąpienie z wnioskiem uprawnionej osoby tj. poprzedniego właściciela nieruchomości lub jego spadkobierców.
W celu stwierdzenia, czy zaszła pierwsza z wyżej wskazanych przesłanek organ podjął czynności mające na celu odszukanie dokumentacji stwierdzającej, czy własność działki objętej wnioskiem została wywłaszczona bądź jej własność została ograniczona bowiem ograniczenie własności nieruchomości jest formą wywłaszczenia zgodnie z art. 112 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ pismami z dnia 28 października 2021 r zwrócił się do: Archiwum Narodowego w K., Referatu Archiwum Urzędu Miasta K., Archiwum Akt Nowych, Archiwum Zakładowego Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w K., Archiwum Zakładowego Urzędu Marszałkowskiego w K. o udzielenie informacji czy w swoich zasobach posiadają akta dotyczące budowy wału przeciwpowodziowego na działce nr [...] pół. w obr. W. , jedn. ewid. C. . W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 4.11.2021 r. Wydział Organizacyjny Urzędu Miasta K. Referat Archiwum poinformował, iż nie posiada ww. akt. Pismem z dnia 29.11.2021 r. Małopolski Urząd Wojewódzki w K. poinformował, iż nie posiada żadnych dokumentów dotyczących budowy wału przeciwpowodziowego na przedmiotowej działce. Pismem z dnia 1.12.2021 r. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego poinformował, że w wyniku kwerendy nie stwierdzono akt dotyczących budowy wału przeciwpowodziowego na działce nr [...].
Ponadto pismem z dnia 2 marca 2022 r. organ zwrócił się do Akademii Górniczo-Hutniczej im. S. S. w K. z zapytaniem czy w ich zasobach znajdują się akta dotyczące budowy wału przeciwpowodziowego. W odpowiedzi instytucja poinformowała, iż w swoich zasobach archiwalnych posiada jedynie projekt budowy wału eksperymentalnego w C. wraz z urządzeniami towarzyszącymi oraz rozbiórki wału po zakończeniu badań zaprojektowany w 2013 r. Przedmiotowy wał wraz z infrastrukturą towarzyszącą został zaprojektowany na działkach ewidencyjnych nr [...] obręb [...] C. , nie obejmował więc działki nr [...]. Pismem z dnia 14 grudnia 2021 r. Archiwum Narodowe w K. poinformowało, iż w wyniku kwerendy nie odnaleziono informacji dotyczącej działki nr [...] lub [...]. Organ pismami z dnia 8 listopada 2023 r. i 16 stycznia 2024 r. zwrócił się do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z prośbą o udostępnienie książki obiektu budowlanego dotyczącego przedmiotowego wału przeciwpowodziowego. W odpowiedzi, PGW Wody Polskie Nadzór Wodny w O. pismem z dnia 26 lutego 2024 r. przesłało wyciąg z założonej w dniu 1 stycznia 2018 r. książki obiektu budowlanego dotyczącego lewego wału rzeki W. wraz z planem sytuacyjnym obiektu a także poinformowało, że działka nr [...] znajduje się w całości pod lewym obwałowaniem rzeki W. w miejscowości W., jednakże tamtejsza jednostka nie posiada dokumentów dotyczących przedmiotowego wału w tym wcześniejszej książki obiektu sprzed 2018 r. Ponadto, PGW Wody Polskie nadmieniło, że właściciel działki nr [...] zajętej pod obwałowanie może zwrócić się do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. o wykup przedmiotowej nieruchomości. Nie budzi wątpliwości organu, że na nieruchomości powstał wał przeciwpowodziowy, lecz ustalenia wymagało czy został on wybudowany na mocy aktu administracyjnego. W toku postępowania, organ nie odnalazł dokumentów w archiwach wskazujących na wykonanie wału przeciwpowodziowego na podstawie stosownej decyzji administracyjnej. W związku z powyższym, organ ustalił, iż nie został wydany indywidualny akt prawny umożliwiający rozpatrzenie żądania M. P. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za ograniczenie korzystania z działki nr [...].
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. P. zarzucając naruszenie między innymi art. 129 ust. 5 pkt. 3 w zw. z art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu, iż do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania konieczne jest poprzedzenie jej wydaniem aktu prawnego, skutkującego ograniczeniem własności nieruchomości, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu jednoznacznie wskazuje, że obowiązek ustalenia odszkodowania powstaje w każdej sytuacji, gdy doszło do faktycznego wywłaszczenia nieruchomości lub ograniczenie prawa własności w celu realizacji celu publicznego, tymczasem w przedmiotowej sprawie nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, skutkujące niedokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, art. 80 z zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób niezgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 7 maja 2025 r. nr WS-VI.7534.2.2.2025.KP uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o umorzeniu postepowania w sprawie ustalania i wypłaty odszkodowania za zajęcie działki nr [...] o pow. 0, 15 ha, poł. w obr. W. jedn. ewid. C. , objętej księgą wieczystą nr [...] stanowiącej własność Państwowego gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na podstawie umowy sprzedaży Rep A nr [...] z dnia 25 października 2024 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że bezskutecznie poszukiwano w Archiwum Narodowym w K. dokumentów dotyczących wywłaszczenia działki nr [...] pod budowę wału przeciwpowodziowego. Pomimo odnalezienia orzeczenia Urzędu Wojewódzkiego w K. o wywłaszczeniu nieruchomości parcel gruntowych na cele obwałowania lewego brzegu W. w gromadzie W. podstawie art. 124 ustawy wodnej z 19.09.1922r. wraz z ustaleniem odszkodowania (nieopatrzonego podpisem, ani datą), mającym w ocenie organu l instancji charakter projektu, nie udało się odnaleźć takiego dokumentu dotyczącego przedmiotowej nieruchomości. Odnaleziono także pismo Urzędu Wojewódzkiego w K. z 16.12.1938r. do Sądu Grodzkiego w L. wpisanie do księgi gruntowej gminy katastralnej W. postępowania wywłaszczeniowego na rzecz Funduszu obwałowania lewego brzegu W. od ujścia P. do B. , które nie dotyczyło działki nr [...]. Mając na uwadze, że od daty sporządzenia ww. dokumentów upłynęło około 62-100 lat, a organowi l instancji udało się pozyskać dokumenty, które nie dotyczyły przedmiotowej nieruchomości, natomiast nie odnaleziono dokumentów wskazujących na to, że poprzedni właściciele nieruchomości, wskazani przez M. P., tj. jego pradziadkowie -. i W. D., a następnie jego babcia - N. B. z d. D. (c. F. i W. D.) - byli stronami postępowania wywłaszczeniowego dotyczącego działki nr [...] lub postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania na ich rzecz, uznać należy mając na uwadze całokształt materiału dowodowego, w tym fakt odnalezienia wskazanych wyżej dokumentów, jak również fakt, że do wydzielenia z działki nr [...] części działki nr [...], zajętej przez wał przeciwpowodziowy, doszło dopiero na podstawie decyzji Wójta Gminy C. z 27 lipca 2006r., że przedmiotowa działka nie została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa, a zatem zasadnie organ l instancji umorzył postępowanie. W tym miejscu wskazać jednak przede wszystkim należy, że w przedmiotowej sprawie, przed wydaniem zaskarżonej decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 16.12.2024r., zmianie uległ stan prawny działki nr [...] o pow. 0,15 ha, poł. w obr. W. , jedn. ewid. C. . Zgodnie bowiem z art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu, a w wypadku wszczęcia postępowania z urzędu - od chwili wszczęcia tego postępowania. W wyrzeczeniu decyzji Starosta Krakowski wskazał, że działka nr [...], pół. w obr. W. , jedn. ewid. C. objęta jest księgą wieczystą nr [...] [...] Analiza ww. księgi prowadzi natomiast do wniosku, że ww. działka, która w tej księdze wskazana była jako własność M. P., na wniosek z dnia 25.10.2024r. na podstawie umowy sprzedaży Rep. A nr [...] z dnia 25.10.2024r. została przeniesiona do księgi wieczystej nr [...], w której jako właściciela nieruchomości ujawniono w dniu 18.03.2025r. Państwowe Gospodarstwo Wody Polskie. Fakt zawarcia umowy sprzedaży, na podstawie której Państwowe Gospodarstwo Wody Polskie nabyło własność nieruchomości za odpowiednią ceną na rzecz M. P., potwierdza zatem bezprzedmiotowość postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania i jego wypłaty.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł M. P. zarzucając naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niezastosowanie i nieustalenie odszkodowania w sytuacji, gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że na części działki ewidencyjnej nr [...] w miejscowości W., wydzielona później jako działka [...], posadowiony od lat 1920-1930 (za książką budowlaną obiektu) jest wał przeciwpowodziowy, a zatem w sprawie doszło do faktycznego pozbawienia praw do tej części nieruchomości, a jednocześnie nie istnieje dokument przyznający poprzednikom prawnym skarżącego ani skarżącemu odszkodowanie z tytułu posadowienia wału przeciwpowodziowego, stanowiącego faktyczne pozbawienie praw do tej części nieruchomości; ustalenia, że w 25.10.2024 r. doszło do zbycia przedmiotowej nieruchomości, co miałoby oznaczać brak legitymacji do żądania odszkodowania, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego nie wynika by akt notarialny przenoszący własność zawierał skuteczne oświadczenie o zrzeczeniu się roszczenia odszkodowawczego, a jednocześnie oznaczałoby to że skarżącemu nie należy się odszkodowanie za okres faktycznego pozbawienia praw do nieruchomości na skutek posadowienia na nieruchomości wału przeciwpowodziowego.
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) wynika nadto, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji rozstrzygając niniejszą sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo zastosowały zarówno przepis art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: kpa), jak i przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm., dalej: ugn).
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja umarzająca postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania, wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Organy obu instancji prawidłowo ustaliły bowiem, że z zebranych dokumentów, jak również z faktu, że do wydzielenia z działki nr [...] części działki nr [...], zajętej przez wał przeciwpowodziowy, doszło dopiero na podstawie decyzji Wójta Gminy C. z 27 lipca 2006r. wynika, że przedmiotowa działka nie została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa.
Bez wątpienia warunkiem ustalenia i wypłaty odszkodowania w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest łączne spełnienie następujących przesłanek przejęcie nieruchomości w drodze wywłaszczenia (bądź ograniczenie własności nieruchomości), brak aktu ustalającego odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, wystąpienie z wnioskiem uprawnionej osoby tj. poprzedniego właściciela nieruchomości lub jego spadkobierców. Z brzmienia art. 129 ust. 5 ust. 3 u.g.n. wynika, że stanowi on podstawę do przyznania odszkodowania za już dokonane pozbawienie prawa do nieruchomości (wywłaszczenie), a tym samym może być on stosowany do spraw zaszłych, w których doszło do pozbawienia prawa do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, pomimo że obowiązujące w tym czasie przepisy przewidywały obowiązek jego ustalenia; dodać też trzeba, że taki obowiązek musi również wynikać z przepisów, które obecnie obowiązują. Przepis ten niejako "uaktualnia" regulacje prawne, które przewidywały przyznanie odszkodowania za odjętą nieruchomość, a do wydania aktu o odszkodowaniu nie doszło. W realiach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że organy poszukiwały dokumentów świadczący o tym, że nastąpiło wywłaszczenie działki nr [...]. Organ I instancji pismami z dnia 28 października 2021 r zwrócił się do: Archiwum Narodowego w K., Referatu Archiwum Urzędu Miasta K., Archiwum Akt Nowych, Archiwum Zakładowego Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w K., Archiwum Zakładowego Urzędu Marszałkowskiego w K. o udzielenie informacji czy w swoich zasobach posiadają akta dotyczące budowy wału przeciwpowodziowego na działce nr [...] poł. w obr. W. , jedn. ewid. C. . W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 4.11.2021 r. Wydział Organizacyjny Urzędu Miasta K. Referat Archiwum poinformował, iż nie posiada ww. akt. Pismem z dnia 29.11.2021 r. Małopolski Urząd Wojewódzki w K. poinformował, iż nie posiada żadnych dokumentów dotyczących budowy wału przeciwpowodziowego na przedmiotowej działce. Pismem z dnia 1.12.2021 r. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego poinformował, że w wyniku kwerendy nie stwierdzono akt dotyczących budowy wału przeciwpowodziowego na działce nr [...]. Ponadto pismem z dnia 2 marca 2022 r. organ zwrócił się do Akademii Górniczo-Hutniczej w K. z zapytaniem czy w ich zasobach znajdują się akta dotyczące budowy wału przeciwpowodziowego. W odpowiedzi instytucja poinformowała, iż w swoich zasobach archiwalnych posiada jedynie projekt budowy wału eksperymentalnego w C. wraz z urządzeniami towarzyszącymi oraz rozbiórki wału po zakończeniu badań zaprojektowany w 2013 r. Pismem z dnia 14 grudnia 2021 r. Archiwum Narodowe w K. poinformowało, iż w wyniku kwerendy nie odnaleziono informacji dotyczącej działki nr [...] lub [...]. Organ pismami z dnia 8 listopada 2023 r. i 16 stycznia 2024 r. zwrócił się do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z prośbą o udostępnienie książki obiektu budowlanego dotyczącego przedmiotowego wału przeciwpowodziowego. W odpowiedzi, PGW Wody Polskie Nadzór Wodny w O. przesłało wyciąg z założonej w dniu 1 stycznia 2018 r. książki obiektu budowlanego dotyczącego lewego wału rzeki W. wraz z planem sytuacyjnym obiektu a także poinformowało, że działka nr [...] znajduje się w całości pod lewym obwałowaniem rzeki W. w miejscowości W., jednakże tamtejsza jednostka nie posiada dokumentów dotyczących przedmiotowego wału w tym wcześniejszej książki obiektu sprzed 2018 r. W toku prowadzonego postępowania organy nie odnalazły dokumentów w archiwach wskazujących na wykonanie wału przeciwpowodziowego na podstawie stosownej decyzji administracyjnej.
Z powyższych uwag wynika, że organy - rozpatrując złożony przez skarżącego wniosek, poszukiwały niezbędnych dowodów. Działania te nie przyniosły jednak zamierzonego rezultatu, tj. uzyskania dowodu (dokumentu) potwierdzającego fakt wywłaszczenia bądź ograniczenia własności działki nr [...]. Trudno też uznać, że samo zaprzeczenie przez uprawnionego w dowolnym momencie, a w szczególności po upływie około 100 lat od dokonania domniemanego wywłaszczenia, faktowi ustalenia odszkodowania, w sytuacji, gdy przepisy prawa administracyjnego nie przewidują przedawnienia takiego roszczenia - przerzuci ciężar dowodu na organ (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2249/18). Ponadto, zgodnie z art. 7 k.p.a. inicjatywa dowodowa w postępowaniu administracyjnym nie jest zastrzeżona wyłącznie dla organu prowadzącego to postępowanie (przepis ten nakłada na organ obowiązek przeprowadzania w toku postępowania niezbędnych działań wyjaśniających również na wniosek stron). W sytuacji, gdy strona uważa określoną okoliczność za istotną, powinna współdziałać z organem w celu wyjaśnienia tej okoliczności (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 795/17). W konsekwencji, samo zaprzeczenie przez stronę skarżącą prawdziwości dokonanych przez organ ustaleń i powołanie się na obowiązek działania organu z urzędu w trakcie postępowania wyjaśniającego, nie oznacza skutecznego zakwestionowania ustaleń faktycznych organu. W niniejszej sprawie, gdy nie da się udowodnić faktu pozytywnego w postaci wydania decyzji w przedmiocie wywłaszczenia lub w przedmiocie ustalenia odszkodowania dotyczącego działki nr [...], jak również biorąc pod uwagę, że do wydzielenia z działki nr [...] części działki nr [...], zajętej przez wał przeciwpowodziowy, doszło dopiero na podstawie decyzji Wójta Gminy C. z 27 lipca 2006r. zasadnie organy umorzyły postępowanie.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, wszyscy są równi wobec prawa, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zasada równości sprowadza się do jednakowego traktowania wszystkich adresatów norm prawnych charakteryzujących się w takim samym stopniu tą samą, relewantną cechą i jednocześnie dopuszcza odmienne traktowanie podmiotów, które takiej cechy nie posiadają (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt U 2/12, OTK-A 2014/2/12, cz. III pkt 4.2; M. Ziółkowski, Zasada równości w prawie, PiP 2015/5, s.96,99). Zróżnicowanie sytuacji określonych podmiotów może mieć konstytucyjne umocowanie (np. art. 19 i art. 69 Konstytucji RP), ale może też wynikać z posiadania przez nie odmiennych cech relewantnych. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się związek zasady równości z zasadami sprawiedliwości społecznej (L.Garlicki w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Wyd. Sejmowe 2003, t. III, s. 22-23, uw. 22 do art. 32 Konstytucji RP; M. Masternak-Kubiak, Prawo do równego traktowania, w: red. B. Banaszak, A. Preisner, Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, Warszawa 2002, s. 123). Równość jest pochodną, konkretyzacją sprawiedliwości, a więc równe traktowanie jest niejako z definicji sprawiedliwe. Zasady równego traktowania nie naruszają też pewne uprzywilejowania jednych w stosunku do drugich, jeżeli są one uzasadnione jakimiś obiektywnie uzasadnionymi celami, a więc nie są dyskryminujące, lecz jedynie różnicujące. Równe traktowanie nie oznacza równości bezwzględnej, absolutnej. Sąd stoi na stanowisku, że w sytuacji, gdy danej okoliczności nie da się z pewnością ustalić i to z powodów, na które organ nie miał wpływu (brak możliwości ustalenia danej okoliczności niejako wynika ze zgodnego z prawem zachowania organu - brakowanie akt), to wywodzenie na tej podstawie roszczenia o ustalenie i wypłatę odszkodowania w sposób nieuzasadniony godziłoby w zasadę równości stron. Natomiast ewentualne ustalenie i wypłata odszkodowania nastąpiłyby na podstawie budzącego zasadnicze wątpliwości stanu faktycznego, a wątpliwości te nie tylko nie powstały z winy organu, ale były konsekwencją jego zgodnego z prawem działania w przeszłości.
Wbrew zarzutom skargi, mając na uwadze zakres czynności podjętych przez organy w celu pozyskania dokumentów pozwalających na rozpoznanie sprawy, oraz pozyskanie przez nie pozostałych dowodów, które pośrednio świadczą o tym, że w sprawie nie doszło do wywłaszczenia, nie można zarzucić organom dokonania błędnych ustaleń, naruszenia przepisów prawa materialnego czy procesowego. Zdaniem Sądu, organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń, a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego, bez przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów (bez naruszenia art. 80 k.p.a.). Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a. zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona.
Niezadowolenie strony z podjętego przez Wojewodę rozstrzygnięcia, ani subiektywne przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.
Mając powyższe ustalenia na uwadze, nie można było uznać, jak chciałby skarżący, że jego wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania podlegał merytorycznemu rozpoznaniu.
Dodatkowo wskazać należy, co bezsprzecznie wynika z przeprowadzonej kwerendy ksiąg wieczystych, że skarżący umową z dnia 25 października 2024 r. rep. A [...] sprzedał działkę nr [...] Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie. Do chwili sprzedaży działka ta stanowiła własność skarżącego co jednoznacznie wynika z treści księgi wieczystej (vide KW [...] oraz KW [...] Rację należy przyznać organowi II instancji, że fakt zawarcia umowy sprzedaży, na podstawie której Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nabyło własność nieruchomości, potwierdza bezprzedmiotowość postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania i jego wypłaty.
Prawidłowo w niniejszej sprawie zostało przyjęte, że z okoliczności faktycznych wynika w sposób niewątpliwy, iż w odniesieniu do przedmiotowej działki nie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., stąd też brak było podstaw do orzekania w sprawie odszkodowania, co z kolei uzasadniało wydanie decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
Reasumując przeszkodą dla rozpoznania wniosku skarżącego była okoliczność, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do władczego odjęcia prawa własności działki, tj. wydania decyzji administracyjnej pozbawiającej poprzedników prawnych skarżącego prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Przeprowadzone przez organy administracji postępowanie nie wykazało, aby w sprawie tej doszło do wydania stosownej decyzji, również skarżący takich rozstrzygnięć nie przedłożył. A ponadto co wykazał organ II instancji fakt sprzedaży działki Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie, z czego wynika, że przedmiotowa działka zajęta została pod wał przeciwpowodziowy bez wydania decyzji wywłaszczeniowej, stanowiła jednak przedmiot własności poprzedników prawnych skarżącego i finalnie samego skarżącego, który sprzedał ją Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie.
W tym stanie rzeczy brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku i zaszła bezprzedmiotowość postępowania uzasadniająca jego umorzenie. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest zatem prawidłowe i znajduje podstawę w przepisie art. 105 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 P.p.s.a. ją oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI