II SA/KR 843/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził bezskuteczność czynności włączenia Parowozowni do wojewódzkiej ewidencji zabytków z powodu braku wystarczających dowodów na jej zabytkowy charakter.
Spółka złożyła skargę na czynność Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków polegającą na włączeniu Parowozowni do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazując na brak wartości zabytkowych obiektu. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając bezskuteczność zaskarżonej czynności z powodu niewykazania przez organ wystarczających podstaw do objęcia obiektu ochroną konserwatorską.
Przedsiębiorstwo Usług Kolejowych [...] spółka z o.o. zaskarżyło czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2022 roku, polegającą na włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych karty ewidencyjnej obiektu Parowozowni (obiekt nr [...]) na terenie dawnej Huty im. S. w K. Skarżąca spółka zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym ustawy o ochronie zabytków, poprzez włączenie obiektu, który nie stanowi zabytku nieruchomego, oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym k.p.a., poprzez wadliwe prowadzenie postępowania wyjaśniającego. Podkreślono, że obiekt stanowi element czynnego zakładu produkcyjnego i nie posiada wartości historycznych, artystycznych ani naukowych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, wskazując na posiadanie przez obiekt cech uzasadniających włączenie go do ewidencji jako świadectwo minionej epoki socrealizmu oraz istnienie interesu społecznego w jego zachowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając sprawę, stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Sąd uznał, że organ nie wykazał w sposób wystarczający, iż dane zawarte w karcie ewidencyjnej są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a sam obiekt nie posiada cech uzasadniających objęcie go ochroną konserwatorską. Sąd podkreślił, że włączenie do ewidencji zabytków jest czynnością wymagającą analizy i udokumentowania wartości historycznych, artystycznych lub naukowych, czego w tej sprawie zabrakło. W związku z tym, sąd stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz rozporządzenia w sprawie prowadzenia ewidencji zabytków, orzekając o stwierdzeniu bezskuteczności czynności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, czynność włączenia obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków została dokonana z naruszeniem prawa, ponieważ organ nie wykazał wystarczających podstaw i dowodów na to, że obiekt posiada wartość historyczną, artystyczną lub naukową uzasadniającą objęcie go ochroną konserwatorską.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dane zawarte w karcie ewidencyjnej oraz inne zebrane przez organ materiały były niewystarczające do stwierdzenia, że Parowozownia stanowi zabytek w rozumieniu ustawy. Brak było konkretnych ustaleń wskazujących na potrzebę ujęcia obiektu w ewidencji, a analiza innych obiektów nie mogła stanowić podstawy do oceny spornego obiektu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_bezskuteczność
Przepisy (8)
Główne
u.o.z. art. 3 § pkt 1 i 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Definicja zabytku nieruchomego, który musi być dziełem człowieka, stanowić świadectwo minionej epoki lub zdarzenia, a jego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
u.o.z. art. 22 § ust. 5 pkt 3
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Obowiązek ujęcia w gminnej ewidencji zabytków innych zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem art. 14 § ust. 1
Obowiązek wojewódzkiego konserwatora zabytków włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji po sprawdzeniu, czy dane są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a dokumentacja fotograficzna umożliwia identyfikację.
u.o.z. art. 22 § ust. 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola sądów administracyjnych nad czynnościami organów.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza bezskuteczność czynności w przypadku uwzględnienia skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystarczających dowodów na zabytkowy charakter obiektu Parowozowni. Niewłaściwe prowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ. Niewyczerpujące dane w karcie ewidencyjnej obiektu. Analiza innych obiektów nie może stanowić podstawy do oceny spornego obiektu.
Odrzucone argumenty
Obiekt stanowi świadectwo minionej epoki socrealizmu i posiada wartość historyczną. Istnieje interes społeczny w zachowaniu obiektu. Wniosek o włączenie do ewidencji zawierał rozpoznanie wartości historycznych.
Godne uwagi sformułowania
W kontrolowanej zaś sprawie brak było dokonania przez organ konkretnych ustaleń wskazujących na potrzebę ujęcia spornego obiektu Parowozowni w ewidencji zabytków. Dane zawarte w karcie ewidencyjnej nie są wystarczające dla uznania zabytkowego charakteru obiektu. Analiza i wnioski odnoszące się do innego obiektu nie mogą stanowić podstawy do uznania, że rozpoznawany w tym postępowaniu obiekt może stanowić zabytek w rozumieniu Ustawy i ochronie zabytków.
Skład orzekający
Jacek Bursa
sprawozdawca
Joanna Tuszyńska
przewodniczący
Sebastian Pietrzyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wymogi proceduralne i dowodowe przy włączaniu obiektów do wojewódzkiej ewidencji zabytków; konieczność indywidualnej oceny wartości zabytkowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania w sprawie ewidencji zabytków nieruchomych; nie dotyczy bezpośrednio wpisu do rejestru zabytków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe udokumentowanie i uzasadnienie decyzji administracyjnych, nawet w pozornie rutynowych sprawach dotyczących ochrony dziedzictwa.
“Czy każda stara budowla zasługuje na miano zabytku? Sąd wyjaśnia, jak udowodnić wartość historyczną.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 843/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-02-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /sprawozdawca/
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6361 Rejestr zabytków
Sygn. powiązane
II OSK 1242/23 - Postanowienie NSA z 2025-11-26
Skarżony organ
Wojewódzki Konserwator Zabytków
Treść wyniku
stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Joanna Tuszyńska SWSA Sebastian Pietrzyk SWSA Jacek Bursa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2023 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Usług Kolejowych [...] spółka z o.o. w D. G. na czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2022 roku, znak: RD.5133.5.2021.AT9 polegającą na włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych karty ewidencyjnej obiektu znajdującego się na terenie Kombinatu Metalurgicznego dawnej Huty im. S. w K.: Parowozownia (obiekt nr [...]). I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie na rzecz strony skarżącej Przedsiębiorstwa Usług Kolejowych [...] spółka z o.o. w D. G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
K. sp. z o.o. w D. złożyła skargę na czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z 20 kwietnia 2022r. nr RD.5133.5.2021.AT9 włączenia Parowozowni (obiekt nr 115) do wojewódzkiej ewidencji zabytków:
Skarżąca spółka podniosła:
1. obrazę materialnych przepisów prawa administracyjnego, a to przepisu art. 3 pkt 1) i 2) w zw. z art. 22 ust. 5 pkt 3) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochroni zabytków opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 710z późn. zm. "Ustaw o ochronie zabytków" lub "u.o.z.") w zw. z § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 56 "Rozporządzenie"), poprzez włączenie Obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków, w warunkach, w których Obiekt nie stanowi zabytku nieruchomego w rozumieniu Ustawy o ochronie zabytków i nie wystąpiły okoliczności uzasadniające włączenie jego karty ewidencyjnej do wojewódzkiej ewidencji zabytków:
2. obrazę przepisów postępowania administracyjnego mającego wpływ na wynik postępowania, a to art. 7, 77, 78 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z § 14 ust. 1 Rozporządzenia poprzez wadliwe prowadzenie postępowania wyjaśniającego i ustalenie przez Organ, że Obiekt stanowi zabytek w rozumieniu art. 3 pkt 1) i 2) u.o.z., podczas gdy prawidłowo prowadzone postępowanie dowodowe winno prowadzić Organ do konkluzji, że Obiekt nie stanowi zabytku i nie podlega on ochronie konserwatorskiej:
W uzasadnieniu podkreślono, iż obiekt stanowi element czynnego zakładu produkcyjnego Skarżącego, który nie wymaga ochrony konserwatorskiej, tylko bieżącej konserwacji i obsługi wynikającej z procesów technologicznych niebezpiecznych dla osób postronnych. Obiekt nie posiada wartości historycznych, artystycznych i naukowych, a ponadto istnienie takich wartości nie zostało ustalone przez Organ przed włączeniem karty ewidencyjnej Obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Powyższe okoliczności wykluczają przyjęcie, że zachowanie Obiektu leży w interesie społecznym w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 Ustawy o ochronie zabytków.
Opinia dr hab. inż. A. O. z Wydziału [...] Akademii Górniczo - Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie ("Opinia"), jak również dokument "Rozpoznanie obiektów na terenie [...] SA w Krakowie przy ul. [...] ("Rozpoznanie"), zawiera dokumentację wielkiego pieca nr 3 i 5 zlokalizowanego na terenie dawnego kombinatu metalurgicznego [...] w Krakowie. Abstrahując od kwestii wadliwości Opinii i zawartych w niej ocen co do walorów historycznych wielkiego pieca nr 5 wybudowanego w latach ’90, Opinia, w ogóle nie odnosi się i nie obejmuje swym zakresem Obiektu. Oczywistym jest, że analiza i wnioski odnoszące się do innego obiektu (wielkiego pieca nr 5) nie mogą stanowić podstawy do uznania, że Obiekt może stanowić zabytek w rozumieniu Ustawy i ochronie zabytków. Rozeznanie zawiera tylko i wyłącznie listę obejmującą 22 nieruchomości, w tym również Obiekt, wraz z ich dokumentacją fotograficzną. W szczególności nie zawiera ono jakichkolwiek informacji, z których wynikałoby, jakie cechy odpowiadające ustawowej definicji zabytku posiadają wymienione w jej treści budynki, jak również z jego treści nie wynika, czy sporządzenie Rozpoznania było efektem własnych działań Organu, czy też stanowiło ono załącznik do korespondencji prowadzonej z Miejskim Konserwatorem Zabytków w Krakowie w przedmiocie uzgodnienia włączenia budynków, obejmujących również Obiekt, do gminnej ewidencji zabytków. Karta ewidencyjna Obiektu ogranicza się jedynie do kilku lakonicznych zdań, opisujących jedynie, że "Budynek wymaga bieżącego utrzymania i zachowania funkcji użytkowej." oraz, że "Należy zastopować dalsze przekształcenia otworów." Karta ewidencyjna wskazuje również różny czas powstania Obiektu – zgodnie z treścią Rozpoznania miały być to lata 1951-1954, podczas gdy karta ewidencyjna wskazuje węższy zakres czasowy - lata 1951-1952. Z treści karty ewidencyjnej w szczególności nie wynika jakie walory artystyczne, naukowe lub historyczne posiada sam Obiekt.
Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu przedstawiono szczegółowo czynności, które przeprowadził organ. Wskazano, że zgodnie z art. 22 ust 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte (..) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (pkt 5). Taki wniosek, datowany na dzień 29.12.2020 roku wpłynął do Organu (vide: porozumienie pomiędzy Wojewodą a Prezydentem Miasta Krakowa - zał nr 2 i pismo z dnia 29.12.2020 roku - zał nr 3). Wniosek zawierał rozpoznanie wartości głównie historycznych poszczególnych obiektów na terenie kombinatu, wraz z dokumentacją fotograficzną i według posiadanej wiedzy Organu, na terenie kombinatu były prowadzone oględziny, celem potwierdzenia wartości obiektów planowanych do ujęcia w gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków. W opinii Organu dokonano wystarczającej analizy przyczyn uzasadniających włączenie ww. obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków-przede wszystkim stwierdzono, że posiadają on cechy uzasadniające takie włączenie, gdyż wypełnia to definicję zabytku, o której mowa w art. 3 u.z.o.z. Wartości historyczne [...] W N. są powszechnie znane, gdyż są świadectwem minionej epoki socrealizmu. Przykładowo; w Opinii dotyczącej Wielkiego Pieca nr 3 i 5, sporządzonej przez dr hab. inż. A. O., przekazanej jako załącznik nr 8 do złożonej Skargi, w poz., pkt 1-14 jest wymieniona bibliografia i źródła informacji, znane Organowi i pomocne przy prowadzonych czynnościach włączenia Obiektów do wojewódzkiej ewidencji zabytków W przypadku ww. Obiektu, mowa jest o nieruchomości, będącej dziełem człowieka, która stanowi świadectwo minionej epoki i posiada wartość historyczną, a ponadto istnieje interes społeczny w jej zachowaniu. W piśmie z dnia 30.08.2021 roku. Miejski Konserwator Zabytków wskazał, że czynności związane z rozpoznaniem i zewidencjonowaniem zachowanych obiektów przemysłowych na terenie kombinatu prowadzi od końca 2019 roku z uwagi na przystąpienie do procedowania projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Kombinat". Poinformował, że w ramach dotychczasowych działań m. in. przeprowadzono oględziny wybranych obiektów na terenie działającego kombinatu. Poinformowano także, że dotychczas na zlecenie MKZ powstało także opracowanie autorstwa Macieja Mieziana Rozpoznanie obiektów no terenie N. [...] SA w Krakowie przy ul. [...] zawierające listę obiektów zaproponowanych do objęcia ochroną konserwatorską . Na jego podstawie powstała lista obiektów przeznaczonych do ujęcia w ewidencji konserwatorskiej przesłano do MWKZ i wstępnie uzgodniona pismem z 28.01.2021r. vide: - pismo z dnia 28.01.2021 roku - zał nr 3. Argumentem na wykazanie istnienia celu społecznego jest pismo Ośrodka Kultury im. [...] z dnia 20.10.2021 roku, skierowane do Organu, w którym wskazano na zagrożenie likwidacji wielkiego pieca nr 5, ale i też wskazywano, że pozostałe obiekty nie są chronione. Z uwagi na obowiązujące porozumienie o przekazaniu zadań z właściwości wojewódzkiego konserwatora zabytków jak również ustawowe kompetencje obu organów w zakresie prowadzenia gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków, istniała konieczność wzajemnej współpracy w podejmowanych czynnościach i korzystania z materiałów dowodowych zebranych przez oba urzędy. Tak więc, cel społeczny ochrony obiektów dawnego kombinatu metalurgicznego [...] w Krakowie został przez Organ wykazany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej też jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ww. ustawy sąd stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Do stwierdzenia bezskuteczności czynności konieczne jest więc uznanie przez sąd, że czynność ta narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo narusza prawo dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa. Wojewódzką ewidencję zabytków należy zaliczyć do instrumentów prawnych ochrony zabytków (por. WSA w wyroku z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 637/20). Nie została ona wymieniona wśród form ochrony zabytków określonych przepisem art. 7 ww. ustawy. Jest przede wszystkim podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy (art. 21 powołanej ustawy). Przy prowadzeniu ewidencji należy mieć na względzie art. 3 pkt 1 zawierający ustawową definicję zabytku. Zabytek, to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
Z wydanego na podstawie art. 24 ust. 1 ww. ustawy rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. Nr 113, poz. 661) wynika, że: karta ewidencyjna zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zawiera następujące rubryki: 1) nazwa; 2) czas powstania; 3) miejscowość; 4) adres; 5) przynależność administracyjna; 6) współrzędne geograficzne; 7) użytkowanie obecne; 8) stan zachowania; 9) materiały graficzne; 10) istniejące zagrożenia, najpilniejsze postulaty konserwatorskie;11) adnotacje o inspekcjach, informacje o zmianach; 12) opracowanie karty ewidencyjnej. Wzór karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru określa załącznik nr 3 do rozporządzenia (§ 10 rozporządzenia). Stosownie do § 14 ust. 1 tego rozporządzenia wojewódzki konserwator zabytków włącza kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a także czy dokumentacja fotograficzna zabytku umożliwia jego identyfikację. Natomiast w myśl § 15 w brzmieniu na dzień dokonania zaskarżonej czynności o włączeniu zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia właściwą gminę, w celu ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków. Na marginesie warto wyjaśnić, że § 15 został zmieniony przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 10 września 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1886) zmieniające rozporządzenie z dniem 19 października 2019 r. Znowelizowane przepisy nakładają na organ obowiązki związane z informowaniem właściciela lub posiadacza zabytku o dokonywanych czynnościach zmierzających do włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków.
Zatem w świetle tych regulacji włączenie nieruchomości do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków jest czynnością jednostronną, niezależną od woli właściciela, do której nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Jednakże choć ustawodawca nie określił szczegółowo zasad, trybu i sposobu umieszczania zabytków nieruchomych w ewidencji, ani nie określił żadnej szczególnej formy rozstrzygnięcia jaką powinien przybrać wpis, nie oznacza to dowolności i arbitralności w tym względzie, bez możliwości jakiejkolwiek weryfikacji. Powyższe oznacza, iż sam brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie może prowadzić do dokonania tej czynności bez analizy przyczyn uzasadniających tą czynność, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie. Włączenie karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. (por. wyroki NSA z dnia 9 września 2016 r. sygn. II OSK 254/15, z dnia 26 października 2016 r. sygn. II OSK 96/15, z dnia 20 listopada 2017 r. sygn. II OSK 2926/16). Ze względu na powyższe postępowanie, jakie toczy się w tym przedmiocie, nie może być pobieżne czy obarczone brakami w ustaleniach dotyczących danego obiektu pod względem jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej.
W kontrolowanej zaś sprawie brak było dokonania przez organ konkretnych ustaleń wskazujących na potrzebę ujęcia spornego obiektu Parowozowni w ewidencji zabytków, co sprawia, w ocenie Sądu, iż czynność ta nie podlegała odpowiedniej weryfikacji, co prowadzi do uznania skargi za zasadną.
Dane zawarte w karcie ewidencyjnej (k.70) nie są wystarczające dla uznania zabytkowego charakteru obiektu. Karta ewidencyjna zawiera jedynie informację o czasie powstania/budowy obiektu (1951-52), informację, że obiekt stanowi budynek przemysłowy, opis stanu zachowania jako dobry bez charakterystyki obiektu. Wyjaśnienia, że ochronie podlegają gabaryty i bryła budynku, detale elewacji itp. np. napisu o treści opozycyjnej, nie są wystarczające, nadto nie zostały zawarte żadne szczególne informacje w czym autor opracowania upatruje zagrożeń oraz jakie są postulaty konserwatorskie. Ogólny opis obiektu zawarty w karcie ewidencyjnej nie pozwala w żadnym stopniu na ustalenie jakie szczególne cechy zaktualizowały potrzebę jego ochrony poprzez ujęcie w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Lektura przedłożonej karty ewidencyjnej wskazuje, że przedmiotowy obiekt to budynek przemysłowy użytkowany. W rubryce nr 10 wpisano jako zagrożenie jedynie konieczność zastopowania przekształcenia otworów i zachowania otynkowani ścian. Żadna z przedstawionych treści karty ewidencyjnej budynku nie świadczy o tym, że obiekt ten może spełniać przesłanki uznania go za zabytek w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Także karta adresowa budynku zawiera jedynie powyżej wskazane dane oraz ponadto bardziej rozbudowany opis z czego (z jakich elementów i materiałów) obiekt jest zbudowany. Również informacje o zabrudzonej elewacji i ubytkach gzymsu nie może prowadzić do przyjęcia, iż z tych to powodów obiekt został uznany za stanowiący świadectwo minionej epoki lub zdarzenia, którego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Z kolei opinia dr hab. inż. A. O., jak również dokument "Rozpoznanie obiektów na terenie [...] SA w Krakowie przy ul. [...], zawiera dokumentację wielkiego pieca nr 3 i 5 zlokalizowanego na terenie dawnego kombinatu metalurgicznego [...] w Krakowie, nie odnosząc się i nie obejmując swym zakresem spornego obiektu. Analiza i wnioski odnoszące się do innego obiektu nie mogą stanowić podstawy do uznania, że rozpoznawany w tym postępowaniu obiekt może stanowić zabytek w rozumieniu Ustawy i ochronie zabytków. Wykonane na zlecenie Miejskiego Konserwatora Zabytków opracowanie pt. "Rozpoznanie obiektów na terenie [...] SA w K. przy ul. [...] które powinny być wpisane do rejestru zabytków" (mpis, Kraków 29.11.2019r.) oraz wykonana przez Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków we własnym zakresie weryfikacja nie wskazują, aby obiekt Parowozowni (Wydział Kolejowy, obiekt nr 115) charakteryzował się cechami, które uzasadniają objęcie go ewidencją. W opracowaniu temu obiektowi poświęcono trzy zdania (cztery wersy). Wskazano jedynie ogólnikowo, że Wydział Kolejowy "to dobrze zachowany socrealistyczny układ nieotynkowanych budynków ułożonych w podkowę. Tak jak w innych obiektach z tego okresu, zadbano tu o obramienia okien i drzwi. Ponadto na fasadach zachowały się – zamalowane, ale jeszcze widoczne – napisy "Solidarność żyje" oraz kotwice – symbole Polski Walczącej, które pochodzą z lat 80. XX w." W opracowaniu nie wskazano na jakiekolwiek elementy, które stanowić mogłyby podstawę do dołączenia do ewidencji. Również w aktach sprawy nie znajdują się ponadto jakiekolwiek inne materiały, z których wynikałaby taka zasadność. W szczególności brak jest jakiejkolwiek wzmianki o przeprowadzonej kwerendzie bibliografii oraz ikonografii, jak również w aktach nie znajdują się wyniki analiz (opisy, datowania, wybór ikonografii),
Organ zatem przed dokonaniem włączenia nie ustalił i nie wskazał w sposób wymagany z jakich przyczyn uznał obiekt za mający podlegać w w/w sposób ochronie. Z akt sprawy wynika, iż sporny obiekt stanowi typową zabudowę przemysłową, nieposiadającą żadnych walorów historycznych, artystycznych i naukowych.
Zasadność zakwalifikowania danego obiektu jako zabytku nieruchomego i celowość jego ujęcia w ewidencji winna wynikać z dokumentów zgromadzonych przez organ (a takowych organ nie przedłożył w niniejszej sprawie, są one niezwykle pobieżne i skąpe), które z kolei winny znaleźć odzwierciedlenie w treści samej karty ewidencyjnej. Podkreślić przy tym trzeba, że w karcie ewidencyjnej nie ma nawet wzmianki, która naprowadzałaby na akcentowaną w odpowiedzi na skargę wartość historyczną obiektu (która również została przedstawiona w sposób ogólnikowy poprzez jedynie czas powstania budynku). Zasadnie zatem w skardze zarzucono lapidarny opis zawarty w karcie, w tym ogólnikowość zwrotów. Skoro wpisanie obiektu do ewidencji skutkuje tak daleko idącymi ograniczeniami prawa własności, to uznać należy, że omawiana ingerencja może nastąpić jednie na podstawie jednoznacznych, wyczerpujących ustaleń i wykazanych okoliczności uzasadniających dokonanie czynności. Właściciel obiektu uznanego za zabytek musi mieć możliwość zrozumienia motywów, jakimi kierował się organ, decydując się na zamieszczenie obiektu w ewidencji zabytków. Warunku tego, w oczywisty sposób, nie mogą spełniać wyjaśnienia zawarte w odpowiedzi na skargę.
W konkluzji stwierdzić należy, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie nie wykazał, że przed włączeniem karty ewidencyjnej do wojewódzkiej ewidencji zabytków dokonał sprawdzenia, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym. Z przedstawionych względów sąd uznał, że zaskarżona czynność wydana została z naruszeniem art. 22 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz § 14 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia. Powyższe skutkowało stwierdzeniem bezskuteczności tej czynności, o czym sąd orzekł na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.
W razie uznania, że w dalszym ciągu zasadne jest dokonanie wpisu włączenia przedmiotowego budynku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, organ winien w należyty sposób przedstawić motywy swojego działania, wyjaśniając jakie cechy budynku pozwalają na jego zakwalifikowanie jako zabytku, wymagającego ochrony wynikającej z ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Organ winien przy tym poddać szerszej analizie stan zachowania obiektu i ewentualne postulaty konserwatorskie, w tym wyjaśnić z jakiego powodu stan budynku jako "dobry" ma uzasadniać szczególną ochronę.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a., które obejmują uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz koszty zastępstwa radcy prawnego w stawce podstawowej 480 zł oraz opłatę od pełnomocnictwa 17 zł.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI