II SA/Kr 83/24

II SA/Kr 83/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-03-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący/
Anna Kopeć
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 7 , art 75 , art 77 , art 80 , art 107 , art 138
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 48 , art 48 c , art 49 c
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2024 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję nr 484/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 20 listopada 2023 r. znak WOB.7721.182.2023.JKUT w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem decyzją nr 68/23 z 27 marca 2023 r. znak: NB.5160.5.34.2022.KBuk nakazał inwestorowi D. B. "rozbiórkę budynku usługowego pełniącego funkcję restauracji wraz z urządzeniami budowlanymi na działce ewid. nr [...] obr. [...] w miejscowości Z., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.".
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 49e pkt 1 w zw. z art. 48, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.), dalej: "P.b.".
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał m.in., że 10 maja 2022 r. przedstawiciele organu I instancji przeprowadzili czynności kontrolne na działce nr [...], podczas których ustalili, że na ww. działce znajduje się budynek pełniący funkcję usługową (restauracja) - budynek o konstrukcji drewnianej, o nieregularnym kształcie, z punktowymi fundamentami, dach o konstrukcji drewnianej, kryty częściowo deskami, a częściowo papą. Ponadto stwierdzono, że na ww. działce od strony północno-wschodniej umieszczono kontener, a w linii ogrodzenia od strony północno-zachodniej znajduje się paczkomat "[...]", natomiast w południowej części działki zlokalizowano plac zabaw. Do protokołu z kontroli dołączono dokumentację fotograficzną.
Zawiadomieniem z 21 czerwca 2022 r. znak: NB.5160.5.34.2022.KBuk organ I instancji poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie "budowy budynku usługowego, pełniącego funkcję restauracji, wraz z urządzeniami budowlanymi na działce ewid. nr [...] obr. w miejscowości Z. - bez wymaganego pozwolenia na budowę, w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane".
Odpowiadając na pismo PINB z 19 lipca 2022 r., Wydział Budownictwa Starostwa Powiatowego w Zakopanem pismem z 27 lipca 2022 r. znak: AB.670.136.2022.EŁ poinformował, że zgodnie z rejestrem prowadzonych spraw w okresie od 2001 roku do dnia dzisiejszego dla działki ewid. nr [...] nie zostało wydane żadne pozwolenie na budowę ani przyjęte zgłoszenie robót budowlanych.
W dniu 18 października 2022 r. organ I instancji dokonał oględzin przedmiotowego obiektu, w trakcie których nie stawiła się żadna z prawidłowo zawiadomionych ze stron postępowania. Dokumentacja fotograficzna wykonana w trakcie ww. oględzin potwierdza, że stan na nieruchomości nie uległ zmianie od czasu ostatnich czynności kontrolnych przeprowadzonych przez PINB.
Wezwaniami z 26 października 2022 r. i 21 listopada 2022 r. organ I instancji na podstawie art. 50 § 1 K.p.a. wezwał D. B. "do złożenia wyjaśnień na piśmie, poprzez wskazanie:
- kto jest inwestorem budynku usługowego, pełniącego funkcję restauracji na działce nr [...];
- kiedy powstał przedmiotowy budynek;
- czy na budowę przedmiotowego budynku inwestor posiada decyzję o pozwoleniu na budowę?".
Odpowiadając na ww. wezwanie D. B. pismem z 1 grudnia 2022 r. poinformowała PINB, że jest inwestorem przedmiotowego budynku oraz że jest "w trakcie ustalania terminu powstania budynku oraz szukania dokumentacji technicznej do obiektu".
Postanowieniem nr 9/23 z 9 stycznia 2023 r. PINB na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie budynku usługowego, pełniącego funkcję restauracji na działce nr [...] - bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nakazał inwestorowi zabezpieczyć teren budowy przed dostępem osób trzecich, w sposób niezagrażający bezpieczeństwu użytkowników przyległych nieruchomości oraz pouczył o możliwości złożenia w terminie 30 dni wniosku o legalizację obiektu budowlanego, konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego i zasadach jej obliczania. Powyższe postanowienie zostało odebrane przez inwestora.
Wobec braku przedłożenia stosownego wniosku o legalizację, PINB zawiadomieniem z 27 lutego 2023 r., po myśli art. 10 K.p.a. powiadomił strony postępowania o przysługującym im prawie do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.
Za pismem datowanym na 9 lutego 2023 r. D. B. przesłała do PINB wniosek o legalizację przedmiotowego obiektu zgodnie z art. 48a ust. 1 P.b., jednocześnie wskazując, że "budynek nie pełni funkcji usługowej co zostało błędnie określone na podstawie przydrożnej reklamy". Ww. pismo zostało nadane w placówce pocztowej 9 marca 2023 r., a wpłynęło do organu 10 marca 2023 r.
Organ I instancji przywołał i wyjaśnił treść stosowanych w sprawie przepisów P.b. i K.p.a. Podsumowując stwierdził, że w sprawie przedmiotowej samowoli budowlanej inwestor nie skorzystał z możliwości złożenia w terminie wniosku o legalizację, w związku z czym zaistniał obowiązek orzeczenia nakazu rozbiórki.
D. B. wniosła odwołanie od ww. decyzji PINB z 27 marca 2023 r., zarzucając brak dokładnego sprecyzowania, którego obiektu na działce dotyczy nakaz rozbiórki. Skarżąca nie jest pewna, czy przedmiotowa decyzja dotyczy obiektu blaszanego czy drewnianego znajdującego się na działce, gdyż nie wskazano wymiarów budynku. Podniosła, że żaden z obiektów na tej działce nie pełni funkcji usługowej, a przydrożna reklama błędnie określa kategorię obiektu/ów, gdyż nie dotyczy ona żadnego obiektu znajdującego się na działce. Co więcej, w decyzji nie określono daty powstania budynku. Wskazała, że ze względu na brak możliwości odnalezienia dokumentacji potwierdzającej dokonanie zgłoszenia / pozwolenia na budowę, w obawie przed skutkami prawnymi wniosła o legalizację obiektu budowlanego, czego nie uwzględnia decyzja rozbiórkowa. Odnosząc się do weryfikacji przez PINB, czy przedmiotowa budowa była przedmiotem zgłoszenia / złożenia wniosku o pozwolenie na budowę, skarżąca podniosła, że z tego co wie, wcześniej kompetencje Starostwa Powiatowego posiadał Urząd Miasta w Zakopanem.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją nr 484/2023 z 20 listopada 2023 r. znak: WOB.7721.182.2023.JKUT, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej: "K.p.a." oraz art. 49e pkt 1, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 P.b., uchylił decyzję I instancji w całości i orzekł: "nakazuję inwestorowi i właścicielowi działki nr [...] obr[...] w miejscowości Z.: P. D. B., rozbiórkę budynku usługowego pełniącego funkcję restauracji (obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej, o nieregularnym kształcie, z umieszczonym na dachu szyldem [...]") wraz z urządzeniami budowlanymi (niezbędnymi do funkcjonowania obiektu), zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...] w miejscowości Z., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę".
Jednocześnie organ II instancji poinformował, że:
1. Roboty rozbiórkowe należy prowadzić pod nadzorem osób posiadających stosowne uprawnienia budowlane, zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej.
2. Zgodnie z art. 52 P.b., roboty rozbiórkowe należy wykonać na koszt zobowiązanego.
3. O wykonaniu nakazanych robót, należy powiadomić PINB w Zakopanem w terminie 7 dni od dnia ich zakończenia.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał m.in., że po zweryfikowaniu kręgu stron postępowania wskazanego przez organ I instancji uznał go za prawidłowy i stwierdził, że pozostaje tożsamy w postępowaniu odwoławczym.
Jako przedmiot niniejszego postępowania organ I instancji określił ocenę zasadności nakazania inwestorowi rozbiórki zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę budynku usługowego pełniącego funkcję restauracji wraz z urządzeniami budowlanymi, zlokalizowanego na działce nr [...].
W ocenie MWINB organ I instancji prawidłowo dokonał oceny materiału zgromadzonego w sprawie i dokonał właściwej kwalifikacji przedmiotu postępowania. W stanie faktycznym niniejszej sprawy na działce nr [...] miała miejsce budowa budynku usługowego o funkcji gastronomicznej. Tak ustaloną funkcję potwierdza dokumentacja fotograficzna PINB z 10 maja 2022 r. - zewnętrzne stoliki i parasole restauracyjne.
W szczególności, wbrew twierdzeniom inwestora, organ II instancji stwierdził, że nie można uznać, by "przydrożna reklama błędnie określała funkcję obiektu/ów gdyż nie dotyczy ona żadnego obiektu znajdującego się na działce". Jak wynika bowiem z ogólnodostępnych zdjęć zmieszonych na stronach GoogleMaps (vide: wydruki z 20 listopada 2023 r.) w przedmiotowym budynku prowadzona była restauracja. W ocenie MWINB wykorzystanie ww. zdjęć pozyskanych z Internetu przyczynia się do wyjaśnienia wątpliwości w sprawie i nie jest sprzeczne z prawem.
Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przepis ten nie wyłącza możliwość wykorzystania zdjęcia odnalezionego w internecie jako dowodu w sprawie, przy czym pamiętać należy, że na organie administracji spoczywa obowiązek dokonania oceny wartości dowodowej takiego dokumentu.
W tym miejscu organ odwoławczy zauważył, że inwestor negując ustalenia PINB co do kwalifikacji obiektu, nie wskazał jaką w jego ocenie funkcję pełni przedmiotowy budynek, a także nie przedstawił dowodów potwierdzających jego twierdzenia. Co prawda regułą jest, że w procedurze administracyjnej to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, jednakże również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń.
Jeśli organ administracji publicznej ustali, że dana okoliczność nie zachodziła, a przy tym nie można mu postawić z tego tytułu zarzutu, to strona powinna podjąć starania mające na celu wykazanie prawdziwości jej twierdzeń. Przepis art. 7 K.p.a. nie stanowi źródła obowiązku badania wszystkich okoliczności, które w jakikolwiek sposób potencjalnie oddziałują na wynik postępowania.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem MWINB nie ulega wątpliwości, że PINB prawidłowo określił przedmiot postępowania jako budynek usługowy (o funkcji restauracji).
Przechodząc do kwestii ustalenia daty powstania obiektu organ odwoławczy przyznał rację skarżącej, że organ I instancji w decyzji nie określił powyższego faktu. Jednak z punktu widzenia niniejszej sprawy okoliczność ta jest nieistotna, gdyż nie ma wpływu na przyjęty przez PINB tryb postępowania (tj. art. 48 P.b.).
MWINB ponownie rozpatrując sprawę dokonał analizy ortofotomap z zasobów Geoportalu (https://miip.geomalopolska.pl) i ustalił, że przedmiotowy budynek został zrealizowany na działce na działce nr [...] pomiędzy 2009 r., a 2018 r., a więc konieczne jest odniesienie się do przepisów P.b. obowiązujących w ww. okresie. Nadto w celu doprecyzowania organ II instancji zauważył, że z ogólnodostępnych zdjęć zmieszonych na stronach GoogleMaps wynika, iż najprawdopodobniej roboty przy wznoszeniu spornego obiektu rozpoczęto w 2012 r. (vide: wydruk z 20 listopada 2023 r.).
Kolejno organ odwoławczy przywołał i wyjaśnił treść art. 28 ust. 1 i art. 29-31 P.b. Analizując przepisy art. 29-31 P.b. obowiązujące w latach 2009-2018 (jak i również obecnie) MIWNB zauważył, że budowa budynków usługowych (w tym o funkcji restauracyjnej) nie była nigdy zwolniona przez ustawodawcę z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Skoro zatem inwestor nie dopełnili obowiązku uzyskania wymaganej zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej, to przedmiotowy obiekt stanowi tzw. samowolę budowlaną, pociągającą za sobą określone sankcje prawnoadministracyjne, wynikające z przepisów P.b. (art. 48).
Organ II instancji nadmienił, że w świetle powyższych ustaleń dotyczących przybliżonej daty powstania budynku, nie ma podstaw do przeprowadzania kwerendy dokumentacja budowlanej w Urzędzie Miasta Zakopane. Wystarczająca dla rozpatrzenia niniejszej sprawy jest informacja z Wydziału Budownictwa Starostwa Powiatowego w Zakopanem z 27 lipca 2022 r. znak: AB.670.136.2022.EŁ, że zgodnie z rejestrem prowadzonych spraw w okresie od 2001 roku do dnia dzisiejszego dla działki nr [...] nie zostało wydane żadne pozwolenie na budowę ani przyjęte zgłoszenie robót budowlanych.
W świetle powyższych ustaleń MWINB podzielił stanowisko organu I instancji, iż w sprawie zastosowanie znajdzie przepis art. 48 P.b. Zgodnie z ww. przepisem w przypadku obiektu budowlanego wybudowanego lub będące w budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest do wstrzymania robót budowlanych wydając stosowne postanowienie, w którym informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i zasadach jej obliczania. Ponadto w ww. postanowieniu organ w razie konieczności może użyć także odpowiednich środków zabezpieczających (nakaz zabezpieczenia obiektu budowlanego lub terenu budowy, nakaz usunięcia stanu zagrożenia). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 P.b.). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 P.b.). Jeżeli rzeczony wniosek o legalizację zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
Organ odwoławczy wskazał, że mając na uwadze powyższe unormowanie prawne, PINB postanowieniem nr 9/23 z 9 stycznia 2023 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie budynku usługowego, pełniącego funkcję restauracji na działce nr [...] - bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jednocześnie nakazał inwestorowi zabezpieczyć teren budowy przed dostępem osób trzecich, w sposób niezagrażający bezpieczeństwu użytkowników przyległych nieruchomości oraz pouczył o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego, konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego i zasadach jej obliczania.
MWINB przypomniał, że możliwość przeprowadzenia legalizacji realizowanej albo już zrealizowanej budowy, prowadzonej bez wymaganego pozwolenia albo zgłoszenia uzależniona jest od woli inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Wniosek o legalizację budowy mogą oni złożyć w terminie 30 dni od dnia doręczenia ostatecznego postanowienia o wstrzymaniu budowy (art. 48a ust. 1 i 3 P.b.). Podkreślił, że legalizacja obiektu jest prawem, a nie obowiązkiem strony. Strona może skorzystać z możliwości legalizacji, ale jest to tylko jej uprawnienie.
Organ odwoławczy wskazał, że inwestor w postanowieniu PINB nr 9/23 z 9 stycznia 2023 r. został pouczony o konsekwencjach m.in. niezłożenia w wymaganym terminie wniosku o legalizację, tj. wydaniu nakazu rozbiórki obiektu budowlanego będącego przedmiotem postępowania. Zaznaczył, że wydane na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. ww. postanowienie PINB z 9 stycznia 2023 r. jest ostateczne (m.in. zobowiązany inwestor nie skorzystał z możliwości zaskarżenia ww. postanowienia do organu II instancji). Skarżąca na wcześniejszym etapie postępowania nie kwestionowała więc poczynionych przez PINB ustaleń.
Zatem mając na uwadze, że ww. postanowienie PINB nr 9/23 z 9 stycznia 2023 r. zostało doręczone inwestorowi 11 stycznia 2023 r., to 30-dniowy termin na złożenie przez inwestora wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu upłynął z dniem 10 lutego 2023 r.
Dalej MWINB stwierdził, że organ I instancji słusznie ustalił, iż właściciel przedmiotowego budynku nie złożył wymaganego prawem wniosku w wyznaczonym terminie.
Organ odwoławczy potwierdził ustalenia organu I instancji, że wniosek o legalizację z 9 lutego 2023 r., nadany w placówce pocztowej 9 marca 2023 r., nie może odnieść skutku z uwagi na niedotrzymanie trzydziestodniowego terminu na złożenie przedmiotowego wniosku. Stwierdził, że w przypadku złożenia wniosku o legalizację z naruszeniem terminu 30 dni wskazanego w art. 48a P.b. organ nadzoru budowlanego ma obowiązek nałożyć na zobowiązanego nakaz rozbiórki, co wynika z bezwzględnie wiążącej normy przepisu art. 49e P.b. Decyzja w przedmiocie rozbiórki ma w takim przypadku charakter związany co oznacza, że ziszczenie się okoliczności wskazanej w przytoczonym przepisie powoduje po stronie organu obowiązek wydana decyzji o określonej treści.
Z wyżej wskazanych powodów wniosek o legalizację złożony przez inwestora po terminie 30 dnia od dnia otrzymania postanowienia PINB nr 9/23 z 9 stycznia 2023 r. nie mógł odnieść skutku w postaci kontynuowania procedury legalizacji ww. budynku.
Jednocześnie w ocenie MWINB organ I instancji prawidłowo, zgodnie z art. 52 ust. 1 P.b., ustalił podmiot zobowiązany do wykonania przedmiotowej rozbiórki - tj. inwestora, będącego jednocześnie właścicielem działki zabudowanej spornym obiektem.
Odnosząc się do uwag podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu, MWINB podkreślił, że w realiach niniejszej sprawy nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego.
Mając jednak na względzie uwagi inwestora co do precyzyjnego określenia budynku podlegającego rozbiórce, MWINB korzystając z przysługującego mu prawa wynikającego z treści art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił skarżoną decyzję PINB i na podstawie art. 49e pkt 1 P.b. orzekł o nakazie rozbiórki, jednocześnie doprecyzowując przedmiot rozbiórki, jako: obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej, o nieregularnym kształcie, z umieszczonym na dachu szyldem "[...]". W ocenie MWINB takie rozstrzygnięcie mieści się w normie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. z uwagi na wydanie decyzji w ramach tej samej podstawy materialnoprawnej tj. art. 49e P.b. W ocenie MWINB powyższe działanie nie narusza również art. 139 K.p.a., gdyż nie powoduje pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej. Wydanie niniejszej decyzji nie narusza także zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wskazanej w art. 15 K.p.a., ze względu na to, iż organ II instancji w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego skorzystał z przysługującego mu prawa reformatoryjnego.
D. B. wniosła na ww. decyzję MWINB z 20 listopada 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak wszechstronnego, rzetelnego oraz pełnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie, a w konsekwencji oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych, a w szczególności niewzięcie pod uwagę, że skarżąca złożyła wniosek o legalizację;
- art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego, nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w wyczerpujący sposób i orzekanie w oparciu o niepełny materiał dowodowy;
- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak zawarcia w decyzji uzasadnienia faktycznego w zakresie wskazania faktów, które organ - na podstawie zebranego materiału dowodowego - uznał za udowodnione oraz brak wskazania dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
- art. 107 § 1 K.p.a. poprzez brak precyzyjnego określenia w decyzji parametrów i lokalizacji obiektu podlegającego rozbiórce, w sytuacji gdy na działce objętej przedmiotem postępowania znajdują się inne obiekty, o różnych parametrach (co w konsekwencji powoduje niewykonalność obowiązku w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym);
- art. 80 K.p.a., poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, w oparciu o ubogi materiał dowodowy, który nie dawał podstaw do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.
- art. 9 i art. 10 § 1 K.p.a., polegające na niezapewnieniu stronom czynnego udziału w postępowaniu, w tym m.in. brak zawiadomienia o udostępnieniu akt sprawy przed wydaniem decyzji kończącej pozbawiło inwestora możliwości złożenia stosownych wniosków dowodowych oraz wypowiedzenia się w sprawie (co niewątpliwie stanowi istotną wadę proceduralną);
- art. 6 i art. 8 K.p.a. poprzez niedokładne zbadanie wszystkich okoliczności sprawy, a tym samym naruszenie zasady budowania zaufania do organów władzy państwowej;
- art. 136 K.p.a. przez nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przewidzianego w art. 136 K.p.a., a jedynie arbitralne przesądzenie w sprawie bez chociażby dodatkowego wezwania strony postępowania o wyjaśnienie czy wraz ze złożonym wnioskiem o legalizację składała jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności (zważywszy, że strona nie korzysta z pomocy prawnej w prowadzonym postępowaniu);
- art. 138 § 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na nie uchyleniu decyzji będącej przedmiotem odwołania i nie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, w sytuacji gdy, dla podjęcia decyzji w zgodzie z ww. przepisem, obowiązkiem organu jest wyjaśnienie, nie tylko w jakim zakresie organ I instancji, naruszając przepisy postępowania, nie wyjaśnił sprawy, ale przede wszystkim gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji PINB i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Odnosząc się do argumentacji organu odwoławczego wskazała, że:
1) zarówno organ I, jak i Il-instancji nie ustaliły w sposób bezsprzeczny daty budowy obiektu, tym samym wydanych rozstrzygnięć nie można traktować, jako wiążących w sprawie;
2) pozyskane dane z geoportalu - jako głównego dowodu w sprawie (na który powołuje się organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji), są często nieaktualne i nie odzwierciedlają wielokrotnie danych, na których można oprzeć wiążące administracyjnie rozstrzygnięcia;
3) eksperci wielokrotnie ostrzegają, że geoportal bywa nieaktualny i nie zawsze zawiera dane zgodne z rzeczywistością;
4) MWINB nie skorzystał z pozyskania innych dowodów w sprawie, jak również nie zlecił żadnej czynności uzupełniającej postępowanie dowodowe przewidziane w art. 136 K.p.a., tym samym nie może uznać arbitralnie, jako wiążące, to co pochodzi ze źródeł wątpliwych (tym bardziej, że strona postępowania kwestionowała ustaloną przez organ kwalifikację obiektu).
Kolejno skarżąca obszernie, powołując orzecznictwo sądów administracyjnych i literaturę, wyjaśniła treść głównych zasada K.p.a. dotyczących prawidłowego prowadzenia postępowania, w tym:
1) zasadę prawdy obiektywnej (art. 75 § 1 K.p.a.),
2) zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.),
3) wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.),
4) zasady praworządności i zaufania (art. 6 i art. 8 K.p.a.),
5) zasady informowania stron i czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 9 i art. 10 K.p.a.).
Podniosła, że decyzja nakazująca rozbiórkę winna być traktowana jako ostateczność.
Podkreśliła, że zaskarżona decyzję II instancji wynika jedynie z wątpliwego materiału dowodowego (portalu geoportal). W protokołach kontroli brak jest jakichkolwiek ustaleń dotyczących daty wykonanych robót, jak również ich zakończenia. Jedyny protokół kontroli (zalegający w aktach) spisany zostały w sposób lakoniczny i w oparciu o tak ustalony stan faktyczny - organ wydał decyzję w sprawie.
Za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 września 1998 r., sygn. III SA 2792/97 skarżąca wskazała, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe lub lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski.
Skarżąca zarzuciła, że organ w żadnym zakresie nie wzywał strony postępowania do wyjaśnień, zatem w niniejszym postępowaniu ciężko dopatrzyć się wywiązania przez organ z powyższych obowiązków.
Dodatkowo z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że w odniesieniu do decyzji wydawanych w sprawach z zakresu Prawa budowlanego, a w szczególności decyzji nakazujących rozbiórkę obiektów budowlanych, konieczne jest precyzyjne i jednoznaczne określenie obiektu podlegającego w części lub w całości rozbiórce (wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., sygn. II OSK 1431/15) - czego organy obu instancji również nie dokonały.
Tak nałożony obowiązek wskazuje, iż decyzja obarczona jest wadą prawną (na działce objętej przedmiotem postępowania znajdują się inne obiekty, o różnych parametrach (co w konsekwencji powoduje niewykonalność obowiązku w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym).
Celem precyzyjnego wskazania obiektu budowlanego lub jego części, która jest objęta nakazem rozbiórki, można posłużyć się odesłaniem do odpowiedniego szkicu, projektu, dokumentacji budowlanej. Tymczasem w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie wskazał ani dokładnych wymiarów przedmiotu podlegającego rozbiórce, ani też nie określił dokładnego jego posadowienia (chociażby na załączniku graficznym).
W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Obszernie odnosząc się do stawianych w skardze zarzutów wskazał m.in., że wbrew twierdzeniom skarżącej - organ odniósł się do kwestii złożonego przez nią wniosku o legalizację wyjaśniając, że wniosek ten złożony został po terminie wskazanym w art. 48a ust. 1 i ust. 3 P.b. Organ wyjaśnił sposób liczenia powyższego terminu oraz wskazał, że przepis art. 49e P.b. to bezwzględnie wiążąca norma prawna, która obliguje organ nadzoru budowlanego do nałożenia nakazu rozbiórki. Zwrócił uwagę, że specyfika postępowania legalizacyjnego powoduje, iż po wydaniu przez organ postanowienia o wstrzymaniu budowy, dalszy bieg postępowania uzależniony jest złożenia w terminie wniosku o legalizację.
Wbrew twierdzeniom skarżącej również, fakt pochodzenia materiałów zdjęciowych z ogólnodostępnych stron internetowych (jak np. geoportal) w ocenie MWINB nie dyskwalifikuje ich waloru dowodowego w rozumieniu art. 75 § 1 K.p.a.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 107 § 1 K.p.a., poprzez brak precyzyjnego określenia w decyzji parametrów i lokalizacji obiektu podlegającego rozbiórce, MWINB wskazał, że mając na względzie uwagi skarżącej zawarte w odwołaniu, organ odwoławczy skorzystał z przysługującego mu prawa wynikającego z treści art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i uchylił zaskarżoną decyzję PINB oraz na podstawie art. 49e pkt 1 P.b. orzekł o nakazie rozbiórki, jednocześnie doprecyzowując przedmiot rozbiórki, jako: "obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej, o nieregularnym kształcie, z umieszczonym na dachu szyldem "[...]".
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 9 i 10 § 1 K.p.a. MWINB podniósł, że w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że uchybienie art. 10 § 1 K.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. może odnieść skutek wówczas, gdy zostanie wykazane, że to uchybienie uniemożliwiło stronie dokonanie konkretnych czynności procesowych.
Tymczasem we wniesionej skardze wskazano jedynie ogólnikowo na brak umożliwienia przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżąca nie wskazała jednak choćby w przybliżeniu, jakie wnioski dowodowe zamierzała złożyć, bądź np. czy i jakie dodatkowe dowody mogące mieć wpływ na toczące się postępowania posiada – w związku z czym nie można zdaniem MWINB uznać, że skarżąca wykazała, że gdyby zapoznała się z aktami sprawy przed wydaniem zaskarżonej decyzji, wynik sprawy byłby odmienny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "P.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, którą organ odwoławczy:
- uchylił decyzję PINB orzekającą nakaz rozbiórki budynku usługowego pełniącego funkcję restauracji wraz z urządzeniami budowlanymi na działce nr [...], wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę,
- orzekł merytorycznie, doprecyzowując przedmiot rozbiórki, określając go jako: budynek usługowy pełniący funkcję restauracji (obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej, o nieregularnym kształcie, z umieszczonym na dachu szyldem "[...] wraz z urządzeniami budowlanymi (niezbędnymi do funkcjonowania obiektu), zlokalizowany na działce nr [...], wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Rozbiórkę orzeczono ze względu na brak złożenia w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia nr 9/23 z 9 stycznia 2023 r. wniosku o legalizację samowoli budowlanej.
Kontrolując zaskarżoną decyzję, zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a skarga jest bezzasadna.
Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego. Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Istotne dla rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego i prawnego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji. Organ wystarczająco wyjaśnił przyczyny uznania, że sporny budynek:
- pełni funkcję usługową – gastronomiczną (restauracyjną),
- został zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, nie dokonywano również zgłoszenia,
- został zrealizowany pomiędzy 2009 r., a 2018 r., a najprawdopodobniej roboty przy wznoszeniu spornego obiektu rozpoczęto w 2012 r.
Prawidłowo ustalono zatem zakres przeprowadzonych robót jak i osobę inwestora. Wystarczająco dokładnie również, mając na uwadze okoliczności sprawy, ustalono czas realizacji spornych robót. Powyżej wskazaną argumentację organu II instancji Sąd przytoczył w pierwszej części niniejszego uzasadnienia.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
Co istotne, organ II instancji prawidłowo wyjaśnił, że budowa budynków usługowych (w tym o funkcji restauracyjnej) nie była nigdy w okresie 2009-2018 zwolniona przez ustawodawcę z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Skoro zatem inwestor nie dopełnił obowiązku uzyskania wymaganej zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej, to przedmiotowy obiekt stanowi tzw. samowolę budowlaną, pociągającą za sobą określone sankcje prawnoadministracyjne, wynikające m.in. z art. 48 i art. 49e pkt 1 P.b.
W tym kontekście warto dodać, że choć rację ma skarżąca, że co do zasady organy nadzoru budowlanego winne są dążyć do możliwie dokładnego ustalenia czasu realizacji samowoli budowlanej, to zwykle postępowanie to siłą rzeczy uwzględnia aktywność inwestora.
Co istotne, organ II instancji w niniejszej sprawie ustalił datę inwestycji na tyle konkretnie, że umożliwiło to jednoznaczne ustalenie właściwego stanu prawnego sprawy.
Dodatkowo organ odwoławczy we właściwy sposób dokonał weryfikacji kręgu stron postępowania.
W tym stanie rzeczy Sąd podziela argumentację rozstrzygnięcia organu II instancji, ponieważ jest ona zgodna z prawem. Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia organu II instancji obejmują okoliczności istotne dla wydanego rozstrzygnięcia w zakresie oceny i kwalifikacji badanych robót budowlanych, czasu ich przeprowadzenia, zastosowania odpowiednich przepisów prawa, a w konsekwencji przesłanek rozstrzygnięcia kończącego procedurę naprawczą przez orzeczenie nakazu rozbiórki. Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w uzasadnieniu decyzji zostały szczegółowo powołane, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie budzą one zastrzeżeń co do ich prawidłowości.
Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji MWINB stanowi przede wszystkim art. 48 P.b., zgodnie z którym:
1. Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
2. Jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłoczne:
1) zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz
2) usunięcie stanu zagrożenia.
3. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
4. Na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie.
5. Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy.
Jak słusznie wskazał organ II instancji, zgodnie z ww. przepisem w przypadku obiektu budowlanego wybudowanego lub będące w budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest do wstrzymania robót budowlanych wydając stosowne postanowienie, w którym informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i zasadach jej obliczania. Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 P.b.). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego co do zasady musi wydać nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 P.b.). Jeżeli natomiast rzeczony wniosek o legalizację zostałby złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdrożyłby procedurę legalizacyjną.
Przechodząc do oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego niniejszej sprawy należy zauważyć, że bezsporne i niekwestionowane przez skarżącą w niniejszej sprawie było, że:
1. na działce nr [...] skarżąca, jako inwestor i właściciel, zrealizowała obiekt budowlany - budynek o konstrukcji drewnianej, o nieregularnym kształcie, z punktowymi fundamentami, dachem o konstrukcji drewnianej, kryty częściowo deskami, częściowo papą - którego dokumentacji budowlanej nie przedstawiła;
2. Starosta Powiatu Tatrzańskiego w okresie od 2001 r. do 27 lipca 2022 r. nie wydał dla ww. działki żadnego pozwolenia na budowę ani nie przyjął zgłoszenia robót budowlanych;
3. PINB postanowieniem nr 9/23 z 9 stycznia 2023 r. na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie budynku usługowego, pełniącego funkcję restauracji na działce nr [...] - bez wymaganego pozwolenia na budowę; nakazał inwestorowi zabezpieczyć teren budowy przed dostępem osób trzecich, w sposób niezagrażający bezpieczeństwu użytkowników przyległych nieruchomości oraz pouczył o możliwości złożenia w terminie 30 dni wniosku o legalizację obiektu budowlanego, konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego i zasadach jej obliczania; powyższe postanowienie zostało odebrane przez inwestora 11 stycznia 2023 r., wobec czego 30-dniowy termin na złożenie przez inwestora wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu upłynął z dniem 10 lutego 2023 r.
Podsumowując powyższe należy wskazać, że w niniejszej sprawie PINB słusznie wdrożył postępowanie naprawcze, zmierzając do likwidacji skutków stwierdzonej samowoli budowlanej, zapewniając inwestorowi pełną możliwość legalizacji tej samowoli.
Jednak wobec braku zaskarżenia ostatecznego postanowienia PINB z 9 stycznia 2023 r. i niewniesienia przez inwestora samowoli budowlanej wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu w terminie do 10 lutego 2023 r., organ nie miał innego wyjścia, niż wydać rozstrzygnięcie nakazujące rozbiórkę, jako ostateczny, ale konieczny sposób na doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem.
Co istotne, w szczególności wobec argumentacji i zarzutów skargi, skoncentrowanych z jednej strony na rzekomo niewyjaśnionych okolicznościach stanu faktycznego, a z drugiej na braku umożliwienia stronie działającej bez profesjonalnego pełnomocnika udziału w postępowaniu w sposób umożliwiający jej wykazanie podnoszonych tez, należy mocno podkreślić, że w trakcie postępowania, począwszy od wszczęcia postępowania w czerwcu 2022 r., PINB:
1. zawiadomieniem z 21 czerwca 2022 r. poinformował inwestora o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie "budowy budynku usługowego, pełniącego funkcję restauracji (...) bez wymaganego pozwolenia na budowę, w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane";
2,3. wezwaniami z 26 października 2022 r. i 21 listopada 2022 r. na podstawie art. 50 § 1 K.p.a. wezwał inwestora "do złożenia wyjaśnień na piśmie, poprzez wskazanie:
- kto jest inwestorem budynku usługowego, pełniącego funkcję restauracji na działce nr [...];
- kiedy powstał przedmiotowy budynek;
- czy na budowę przedmiotowego budynku inwestor posiada decyzję o pozwoleniu na budowę?";
4. postanowieniem z 9 stycznia 2023 r. na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, pouczając o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego, konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego i zasadach jej obliczania; w uzasadnieniu postanowienia precyzyjnie i jednoznacznie wskazano konsekwencje zaniedbania terminowego wniesienia wniosku o legalizację;
5. wobec braku przedłożenia wniosku o legalizację, zawiadomieniem z 27 lutego 2023 r., na podstawie art. 10 K.p.a. poinformował inwestora o przysługującym mu prawie do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.
Mimo wszystkich powyższych pism skierowanych do skarżącej, ani w trakcie postępowania przed PINB, ani w odwołaniu i postępowaniu II instancji, ani wreszcie w skardze i postępowaniu sądowym, nie złożyła żadnych konkretnych wniosków dowodowych, poprzestając na ogólnikowym kwestionowaniu ustaleń organów.
W związku z powyższym trafnie również MWINB uznał za chybione zarzuty naruszenia art. 9 i art. 10 § 1 K.p.a. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy zostanie wykazane, że to uchybienie uniemożliwiło stronie dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 marca 2023 r., sygn. II GSK 1435/19 - powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nas.gov.pl).
Tymczasem w trakcie postępowania, w odwołaniu i wniesionej do Sądu skardze, wskazano jedynie ogólnikowo na brak umożliwienia przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżąca nie wskazała choćby w przybliżeniu, jakie wnioski dowodowe zamierzała złożyć, bądź np. czy i jakie dodatkowe dowody mogące mieć wpływ na toczące się postępowania posiada. W związku z tym brak jest podstaw do uznania, że gdyby skarżąca zapoznała się z aktami sprawy przed wydaniem zaskarżonej decyzji, wynik sprawy byłby odmienny.
Zdaniem Sądu organy nadzoru budowlanego prawidłowo uznały, że wniosek skarżącej o legalizację spornej samowoli, mimo datowania go na 9 lutego 2023 r., z uwagi na nadanie w placówce pocztowej dopiero 9 marca 2023 r. nie mógł odnieść skutku jako wniesiony z uchybieniem trzydziestodniowego terminu na jego złożenie.
Całościowo zarzuty i większość argumentacji skargi Sąd ocenia jako cechujące się wysokim stopniem ogólności. Z kolei skądinąd słuszne tezy z orzecznictwa i doktryny mają zastosowanie do właściwie każdej sprawy administracyjnej, a wobec niewykazania żadnych konkretnych uchybień organu odwoławczego, trudno jest odnieść do konkretnych realiów niniejszej sprawy.
Nota bene ustalenia organu II instancji i uzasadnienie jego decyzji przedstawia właśnie ocenę dowodów jako "czynnością myślową" opartą na zasadach logicznego myślenia. Innymi słowy wnioski MWINB wysnute z zebranego materiału dowodowego Sąd ocenia jako logicznie uzasadnione.
Z kolei zarzut braku dodatkowego wezwania strony postępowania o wyjaśnienie, czy wraz ze złożonym wnioskiem o legalizację składała jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, jawi się jedynie jako kolejne gołosłowne podnoszone przez skarżącą twierdzenie, które gdyby skarżąca rzeczywiście składała wniosek o przywrócenie terminu, mogłaby bez trudu udowodnić przedkładając do organu czy Sądu kopię takiego pisma. Ustaleń organu II instancji nie sposób ocenić zatem jako arbitralne. Należy podkreślić, że aby zapobiec skutkom niewywiązania się przez skarżącą z nakładanych przez PINB obowiązków, nie była konieczna pomoc prawna w prowadzonym postępowaniu, ale zwyczajne złożenie stosownego wniosku w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia z 9 stycznia 2023 r.
W ten sposób skarżąca przekreśliła sobie możliwość legalizacji dokonanej samowolnej budowy budynku usługowego pełniącego funkcję restauracji wykonanej bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W konsekwencji, jak już wyżej wskazano, jedynym sposobem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, było zastosowanie przez organy nadzoru art. 49 pkt 1 P.b. i orzeczenie nakazu rozbiórki. Pomimo bowiem długo trwającego postępowania administracyjnego, inwestor nie złożyła w terminie wniosku o legalizację.
Wydając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie organ odwoławczy oparł się na właściwym stanie prawnym i faktycznym.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 107 § 1 K.p.a. poprzez brak precyzyjnego określenia w decyzji parametrów i lokalizacji obiektu podlegającego rozbiórce, w sytuacji gdy na działce objętej przedmiotem postępowania znajdują się inne obiekty, o różnych parametrach (co w konsekwencji powoduje niewykonalność obowiązku w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym), Sąd uznaje ww. zarzut za bezzasadny.
Z zaskarżonej decyzji bowiem jednoznacznie wynika, że rozbiórką należy objąć budynek usługowy pełniący funkcję restauracji (obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej, o nieregularnym kształcie, z umieszczonym na dachu szyldem "[...]") wraz z urządzeniami budowlanymi (niezbędnymi do funkcjonowania obiektu), zlokalizowany na działce nr [...], wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Jakkolwiek należy przyznać rację skarżącej, że precyzyjny i jednoznaczny opis przedmiotu podlegającego rozbiórce jest ważnym elementem decyzji rozbiórkowej, często warunkując jej wykonalność. Dlatego też najczęściej pożądanym jest, by np. do protokołu oględzin załączać szkic sytuacyjny. Niemniej jednak po pierwsze, organ II instancji prawidłowo skorzystał z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. celem doprecyzowania opisu w wyrzeczeniu decyzji. Po drugie, stan zagospodarowania działki nr [...] wynika jednoznacznie ze zgromadzonej dokumentacji zdjęciowej, a usytuowanie na działce spornego budynku jest uwidocznione na wydruku z systemu IntraEWID (k. 35 akt adm.). Po trzecie, konsekwentne, acz gołosłowne podnoszenie przez skarżącą, że na działce objętej przedmiotem postępowania znajdują się inne obiekty, o różnych parametrach, co uniemożliwia jej identyfikację przedmiotu rozbiórki, w sytuacji, gdy z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że oprócz budynku restauracji na działce nr [...] znajdują się jedynie od strony północno-wschodniej kontener, w linii ogrodzenia od strony północno-zachodniej paczkomat [...]", a w południowej części działki plac zabaw. Z pewnością żadnego z ww. obiektów nie sposób pomylić ze spornym budynkiem restauracji.
Podsumowując ten wątek, przyznając skarżącej rację co do zasadności oczekiwania precyzyjnego określania przedmiotu rozbiórki i czasu realizacji samowoli, nie oznacza to jednak, że organ jest obowiązany sporządzać dokumentacją na kształt inwentaryzacji powykonawczej.
Warto tu zauważyć, że to inwestor i właściciel jest w pierwszej kolejności zobowiązany przez przepisy prawa budowlanego do sporządzenia i przechowywania dokumentacji budowlanej. Oczywiście organy administracji architektoniczno-budowlanej również przechowują taką dokumentację, jednak jest to możliwe tylko wtedy, gdy inwestor da im taką możliwość składając odpowiedni materiał w trakcie legalnego procesu inwestycyjnego. Innymi słowy to inwestor i właściciel powinien dysponować wiedzą i dowodami na zakres i czas realizacji inwestycji.
Zarzut ze strony skarżącej użycia przez organy dostępnych metod z użyciem internetu, wobec nieprzedłożenia z własnej strony jakichkolwiek materiałów, nie mógł przynieść zamierzonego skutku.
Podsumowując Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja jest wystarczająco konkretna i bez wątpliwości da się zidentyfikować, co ma zostać rozebrane i w jakim zakresie.
Odnosząc się do prawidłowo ocenionych w sprawie przez organ II instancji dowodów uzyskanych sieci, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przepis ten z całą pewnością nie wyłącza możliwości wykorzystania zdjęcia odnalezionego w internecie jako dowodu w sprawie. Przy tym pamiętać należy, że na organie administracji spoczywa obowiązek dokonania oceny wartości dowodowej takiego dokumentu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 20 lipca 2017 r. sygn. IV SA/Po 167/17).
Wydruki ze stron internetowych należy traktować jako dokumenty będące nośnikami informacji stanowiącymi odtworzenie treści zapisanej cyfrowo, dostępnej na konkretnej stronie internetowej. Niewątpliwie wydruk z mapy umieszczonej na stronie internetowej, nawet gdy nie jest podpisany przez osobę, która go sporządziła, jest dowodem dopuszczonym w postępowaniu administracyjnym na mocy art. 75 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z 22 października 2021 r., sygn. II OSK 3823/18).
Oczywiście tego typu dowody nie korzystają z mocy dokumentów urzędowych i jak najbardziej dopuszczalny jest dowód przeciwko ich treści. W niniejszej sprawie jednak nie tylko skarżąca nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów przeciwnych, ale również wnioski wyprowadzone z nich znajdują potwierdzenie w wynikach oględzin, fotografiach i pozostałym zgromadzonym materiale dowodowym.
Warto nadmienić, że jakkolwiek skutki orzeczenia rozbiórki spornego budynku restauracji są niewątpliwie dotkliwe, to brak jest jednak w prawie administracyjnym podstaw do stosowania klauzul generalnych opartych na zasadzie słuszności czy stanie wyższej konieczności.
Powinnością organów na obecnym etapie postępowania naprawczego, z której wywiązały się należycie, było przede wszystkim sprawdzenie, czy został przedłożony w terminie 30 dni wniosek o legalizację, opisany w postanowieniu z 9 stycznia 2023 r.
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a podnoszone w niej wnioski i argumentacja nie mogły przynieść zamierzonego skutku. Sąd podzielił w całości argumentację organu II instancji wyrażoną w zaskarżonej decyzji, przytoczoną szczegółowo w części wstępnej niniejszego uzasadnienia, której powielanie w tym miejscu byłoby zbędnym powtórzeniem.
Należy ocenić, że organ odwoławczy dokonał powtórnego, pełnego i merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej w granicach zakreślonych treścią decyzji I instancji. Zbadał zarówno prawidłowość rozstrzygnięcia PINB jak i poprzedzającego je postępowania wyjaśniającego w oparciu o akta sprawy.
W uzasadnieniu decyzji II instancji wskazane zostały wyczerpująco motywy faktyczne i prawne, jakimi kierował się MWINB przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy oraz stanowiące odpowiedź na wszystkie istotne kwestie podnoszone w odwołaniu i skardze do Sądu. Argumentacja i zarzuty skargi sprowadzają się do gołosłownego negowania stanowiska organów.
MWINB dokonał prawidłowej oceny materiału zgromadzonego w sprawie i dokonał właściwej kwalifikacji przedmiotu postępowania. Gastronomiczną (restauracyjną) funkcję spornego budynku potwierdza m.in. dokumentacja fotograficzna PINB z 10 maja 2022 r. - zewnętrzne stoliki i parasole restauracyjne.
Stwierdzenie inwestora, że nie można uznać, by "przydrożna reklama błędnie określała funkcję obiektu/ów gdyż nie dotyczy ona żadnego obiektu znajdującego się na działce", słusznie organ II instancji uznał za niewiarygodne.
Również i w tym aspekcie sprawy, inwestor negując ustalenia organów co do kwalifikacji obiektu, nie wskazał jaką w jego ocenie funkcję pełni przedmiotowy budynek, a także nie przedstawił dowodów potwierdzających swoje tezy.
Na marginesie Sąd wskazuje, że zaprzeczanie funkcji restauracyjnej spornego obiektu przez skarżącą, a jednocześnie nieprzerwane użytkowanie samowoli jako punktu usług gastronomicznych, nota bene wysoko ocenianych przez użytkowników, o której przedsiębiorca informuje w internecie zamieszczając zdjęcia obiektu, nie może spotkać się z aprobatą Sądu. Wszak zgodnie z postanowieniem PINB z 9 stycznia 2023 r. inwestor winien był zabezpieczyć teren budowy przed dostępem osób trzecich.
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.