II SA/Kr 825/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Prokuratora Okręgowego na decyzję Wojewody Małopolskiego o umorzeniu postępowania odwoławczego, uznając, że Wojewoda nie miał legitymacji procesowej do wniesienia odwołania w imieniu Skarbu Państwa.
Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję Wojewody Małopolskiego o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod inwestycję drogową. Wojewoda umorzył postępowanie, uznając, że Skarb Państwa, reprezentowany przez niego, nie był stroną postępowania przed Prezydentem Miasta K. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko Wojewody, że organ odwoławczy nie może jednocześnie być stroną postępowania.
Prokurator Okręgowy w Krakowie zaskarżył decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 22 maja 2022 r., która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie odszkodowania za nieruchomości przejęte pod inwestycję drogową. Wojewoda uznał, że Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez niego, nie przysługiwał status strony w postępowaniu przed Prezydentem Miasta K., który ustalił odszkodowanie dla użytkownika wieczystego, P. S.A. Skarżący Prokurator zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących legitymacji procesowej oraz prawa do udziału prokuratora. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, stwierdzając, że Wojewoda Małopolski, działając jako organ odwoławczy, nie mógł jednocześnie reprezentować Skarbu Państwa jako strony postępowania. Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo NSA, zgodnie z którym niedopuszczalne jest łączenie w tym samym postępowaniu roli organu administracji publicznej i strony postępowania. Sąd podkreślił, że kwestia merytorycznego ustalenia odszkodowania wykracza poza zakres kontroli decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może występować w sprawie w dwojakiej roli procesowej – jako organ odwoławczy i strona postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny uznał, że powierzenie organowi właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez ten podmiot jego interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym. Niedopuszczalne jest łączenie w tym samym postępowaniu roli organu administracji publicznej i strony postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4a
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4f
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
specustawa drogowa art. 12 § ust. 7
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
u.g.n. art. 11 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 11a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 23 § ust. 1e
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
u.g.n. art. 9a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 129 § ust. 5 pkt 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
specustawa drogowa art. 12 § ust. 5
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. "a" - "c"
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo o prokuraturze art. 5
Ustawa Prawo o prokuraturze
k.p.a. art. 183 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy (Wojewoda) nie może jednocześnie występować w charakterze strony postępowania administracyjnego. Wojewoda Małopolski nie posiadał legitymacji procesowej do zaskarżenia decyzji Prezydenta Miasta K. w imieniu Skarbu Państwa.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 28 kpa w zw. z art. 10 § 1 kpa polegające na błędnym przyjęciu niedopuszczalności odwołania Skarbu Państwa reprezentowanego przez Wojewodę Małopolskiego od decyzji Prezydenta Miasta K. Naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (tj. Dz.U. z 2021, poz. 66 ze zm.) i art. 183 § 1 kpa w zw. z art. 10 § 1 kpa polegające na bezpodstawnym wykluczeniu udziału prokuratora z postępowania administracyjnego. Naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 138 § 1 pkt 3 kpa w zw. z art. 105 § 1 kpa polegające na błędnym stwierdzeniu, iż zachodzą przesłanki umorzenia postępowania odwoławczego wobec jego bezprzedmiotowości podmiotowej, podczas gdy, w oparciu o art. 138 § 2 kpa należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem zasad dowodzenia - w oparciu o nieprawidłowo sporządzony operat szacunkowy.
Godne uwagi sformułowania
Wojewoda nie może występować w sprawie w dwojakiej roli procesowej tj. jako organ odwoławczy i strona postępowania administracyjnego. Nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania odwoławczego i wydanie jednej z przewidzianych w art.138 § 1 pkt 1 i 2 lub art. 138 § 2 k.p.a. decyzji - z urzędu. Albo ustawodawca wyznacza w konkretnym postępowaniu administracyjnym danemu organowi rolę organu administracji publicznej (imperium), albo też nadaje mu status przedstawiciela (organu) strony postępowania (dominium).
Skład orzekający
Jacek Bursa
sprawozdawca
Magda Froncisz
przewodniczący
Sebastian Pietrzyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że organ administracji publicznej nie może być jednocześnie stroną postępowania, w którym orzeka."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ odwoławczy jest jednocześnie potencjalnym reprezentantem strony (Skarbu Państwa).
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z reprezentacją Skarbu Państwa i legitymacją procesową organów administracji, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Czy Wojewoda może być jednocześnie sędzią i stroną w sporze o odszkodowanie?”
Dane finansowe
WPS: 28 146 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 825/22 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2024-09-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-07-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Jacek Bursa /sprawozdawca/ Magda Froncisz /przewodniczący/ Sebastian Pietrzyk Symbol z opisem 6189 Inne o symbolu podstawowym 618 Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2015 poz 1774 art. 9a w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn. Dz.U. 2020 poz 1363 art. 12 ust. 5 Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Krakowie na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 24 maja 2022 r., znak WS-VI.7570.1.141.2020.PC w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia 7 października 2020r. znak: [...], wydaną w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (j. t: Dz. U. z 2022 r., poz. 176) Prezydent Miasta K. orzekł o ustaleniu i wypłacie odszkodowania w wysokości 28 146,00 zł z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,0010 ha i nr [...] o pow. 0,0024 ha, obręb [...], jedn. ewid. K. , na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. oraz o niepowiększeniu odszkodowania ustalonego na rzecz ww. podmiotu w trybie art. 18 ust. 1e pkt 3 specustawy drogowej, w związku z ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 28 czerwca 2018 r. znak [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. Budowa drogi gminnej KDDl i KDD2 w rejonie ul [...] i ul [...] (...), a także o podmiocie zobowiązanym do zapłaty odszkodowania oraz sposobie i terminie zapłaty i skutkach opóźnienia lub zwłoki w jego zapłacie. Odwołanie od ww. decyzji złożył Skarb Państwa, reprezentowany przez Wojewodę Małopolskiego. Odwołujący argumentował, że prawo własności przedmiotowej nieruchomości na dzień ostateczności decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej ujawnione było na rzecz Skarbu Państwa (w użytkowaniu wieczystym P. S.A. z siedzibą w W.). Zdaniem odwołującego operat szacunkowy został sporządzony nieprawidłowo, albowiem doszło w nim do nieuzasadnionego zrównania prawa własności nieruchomości z prawem użytkowania wieczystego. Decyzja wydana na podstawie tak sporządzonej wyceny pozbawia Skarb Państwa odszkodowania za utratę prawa własności do przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 22 maja 2 maja 2022 r., znak: WS-VI.7570.1.141.2020.PC, na podstawie art. 9a w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 12 ust. 5 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 kpa, umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ podkreślił, że podmiot nie uznany za stronę postępowania może wnieść odwołanie uznając, że decyzja organu I instancji dotyczy jego praw i obowiązków. Dla skutecznego wniesienia odwołania wystarczające jest bowiem przyjęcie tzw. subiektywnej koncepcji legitymacji procesowej strony. Twierdzenie takie poddawane jest jednak weryfikacji przez organ odwoławczy, a stwierdzenie, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Organ uznał, że Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Wojewodę Małopolskiego, nie przysługiwał status strony w postępowaniu. Wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana przez Prezydenta Miasta K., którego właściwość w tej sprawie wynikała z regulacji art. 12 ust. 4a ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta K. z 28 czerwca 2018 r. znak [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, pod tę inwestycję została przejęta na rzecz Gminy K. nieruchomość oznaczona jako działki ewid. [...] o pow. 0,0010 ha i nr [...] o pow. 0,0024 ha, obręb [...], jedn. ewid. K. , stanowiąca dotychczas własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym spółki akcyjnej P. z siedzibą w W.. Z brzmienia art. 12 ust. 4f oraz art. 12 ust. 7 ww. ustawy wynika, że co do zasady Skarb Państwa był uprawniony do uzyskania odszkodowania z tytułu przejęcia stanowiącej jego własność nieruchomości przejętej pod inwestycję drogową na rzecz Gminy K.. Jednakże w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 7 października 2020r. znak: [...], odszkodowanie przyznano wyłącznie dotychczasowemu użytkownikowi wieczystemu przedmiotowej nieruchomości, przy czym nastąpiło to nie na skutek zrzeczenia się tego roszczenia przez Skarb Państwa, lecz w wyniku stanowiska autorek operatu szacunkowego z dnia 23 lutego 2019 r., zgodnie z którym wartości prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości były równe, zaś zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, wysokość ustalonych w omawianym trybie odszkodowań za wszystkie prawa rzeczowe do nieruchomości nie może być wyższa niż wartość rynkowa jej prawa własności. Organ przywołał regulacje zamieszczone w art. 11 ust. 1 oraz art. 11a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dalej wskazał, że katalog przykładowych czynności związanych z gospodarowaniem zasobem nieruchomości Skarbu Państwa przewiduje art. 23 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z kolei zgodnie z art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda. Mając na względzie powyższe regulacje organ przytoczył jeszcze wywody zawarte w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OPS 2/15 oraz w wyroku z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1125/19 wskazując, że w taki sam sposób należy rozpatrywać kwestie reprezentacji Skarbu Państwa w postępowaniu administracyjnym, w którym przedmiotem są nieruchomości wchodzące do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa czy też roszczenia wynikające bądź pozostające w związku z tym zasobem, jak również właściwości organu do załatwienia takiej sprawy. Nie sposób uznać, iż powierzając staroście (prezydentowi miasta) zadania w zakresie gospodarowania zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, w tym reprezentacji Skarbu Państwa w postępowaniu odszkodowawczym, oraz jednocześnie przyznając mu kompetencje do załatwiania spraw administracyjnych o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości ustawodawca zakładał a priori konieczność wyłączania się tego organu z uwagi na zbieg przyznanych mu kompetencji. Jak wskazuje się w doktrynie nawet bowiem w sytuacjach, gdy przepisy szczególne przewidują konieczność wyłączenia się organu od załatwiania określonych spraw (np. art. 124 ust. 8 i art. 142 ust. 2 u.g.n.), to tego rodzaju wyjątki od ogólnych przepisów kompetencyjnych powinny być wykładane literalnie. W przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta K. występował wyłącznie jako organ prowadzący postępowania administracyjne w sprawie o odszkodowanie, co zgodnie z przyjętym stanowiskiem wykluczało uznanie, iż stroną tego postępowania byli Gmina K. i Skarb Państwa, a zatem nie sposób uznać, iż w omawianej sprawie występowała sytuacja, o której mowa w art. 23 ust. 1e u.g.n., a zatem, że w niniejszej sprawie Skarb Państwa reprezentuje wojewoda. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie wniósł skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając: 1. naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz dające podstawę do wznowienia postępowania, a to art. 28 kpa w zw. z art. 10 § 1 kpa polegające na błędnym przyjęciu niedopuszczalności odwołania Skarbu Państwa reprezentowanego przez Wojewodę Małopolskiego od decyzji Prezydenta Miasta K.; 2. naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz dające podstawę do wznowienia postępowania, a to art. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (tj. Dz.U. z 2021, poz. 66 ze zm.) i art. 183 § 1 kpa w zw. z art. 10 § 1 kpa polegające na bezpodstawnym wykluczeniu udziału prokuratora z postępowania administracyjnego, a w konsekwencji 3. naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 138 § 1 pkt 3 kpa w zw. z art. 105 § 1 kpa polegające na błędnym stwierdzeniu, iż zachodzą przesłanki umorzenia postępowania odwoławczego wobec jego bezprzedmiotowości podmiotowej, podczas gdy, w oparciu o art. 138 § 2 kpa należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem zasad dowodzenia - w oparciu o nieprawidłowo sporządzony operat szacunkowy, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie oraz wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W uzasadnieniu Prokurator rozwinął przytoczone zarzuty, w szczególności akcentując, że popiera argumentację przedstawioną przez Wojewodę Małopolskiego w odwołaniu. Decyzja wydana na podstawie błędnie sporządzonej wyceny pozbawia Skarb Państwa odszkodowania za utratę prawa własności do przedmiotowej nieruchomości. W tej sytuacji organ II instancji, działając na postawie art. 138 § 2 kpa powinien był więc uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem zasad dowodzenia - w oparciu o nieprawidłowo sporządzony operat szacunkowy. W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 27 września 2022r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na to, że jej rozstrzygnięcie zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. W analogicznym stanie faktycznym i prawnym sprawa została rozstrzygnięta poprzez oddalenie skargi, wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 7 lipca 2022 roku, wydanym do sygnatury II SA/Kr 423/22, który to wyrok na ówczesnym etapie nie był prawomocny. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2024r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, podjął zawieszone postępowanie sądowe, gdyż sprawa do sygn. II SA/Kr 423/22 została prawomocnie rozstrzygnięta - Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 czerwca 2024 r. sygn. akt I OSK 123/23, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Krakowie, oddalił skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi, Sąd w świetle art. 151 p.p.s.a. oddala skargę. Skarga okazała się być bezzasadna. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Wojewody Małopolskiego o umorzeniu postępowania odwoławczego. Istotna z punktu widzenia rozstrzygnięcia, jest analiza poniżej wskazanych przepisów prawnych. Zgodnie z art. 12 ust. 4a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1363 ze zm.) decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości zajęte pod inwestycję drogową wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W przedmiotowej sprawie był to Prezydent Miasta K.. W myśl art. 12 ust. 5 ww. ustawy, do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Stosownie zaś do treści art. 23 ww. ustawy, w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Inwestycja polegająca na budowie gminnej drogi publicznej przewidywała przejęcie przez Gminę K. nieruchomości oznaczonej jako działki ewid. [...] o pow. 0,0010 ha i nr [...] o pow. 0,0024 ha, obręb [...], jedn. ewid. K. , stanowiąca dotychczas własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym spółki akcyjnej P. z siedzibą w W.. Ponadto jak stanowi art. 12 ust. 4f ww. ustawy, odszkodowanie za nieruchomości o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 12 ust. 7 specustawy drogowej jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub gospodarczy Skarb Państwa albo jednostka samorządu terytorialnego mogą zrzec się w całości lub w części odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Oświadczenie to składa się do organu, o którym mowa w ust. 4a. Powyższe przepisy przemawiają za uznaniem, że Skarb Państwa posiadał interes prawny w postępowaniu dotyczącym odszkodowania przyznanego za przejęcie nieruchomości. Kwestia reprezentacji Skarbu Państwa w postępowaniu została z kolei uregulowana w przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 65). Stosownie do treści art. 11 ust. 1, z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze. Przy czym przepis art. 11 ust. 1 stosuje się do czynności prawnych lub czynności procesowych podejmowanych na rzecz lub w interesie Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego (art. 11a u.g.n.). W art. 23 ust. 1e u.g.n. przewidziano natomiast odstępstwo od tej zasady wskazując, że w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda. Przepis ten znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie, ponieważ prawo własności przedmiotowej nieruchomości na dzień ostateczności decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, ujawnione było na rzecz Skarbu Państwa (w użytkowaniu wieczystym P. z siedzibą w W.), zaś podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania była Gmina Miejska K. - reprezentowana przez Prezydenta Miasta K.. W ocenie Sądu, skoro stosownie do obowiązujących przepisów w niniejszej sprawie o odszkodowanie Skarb Państwa reprezentowany jest przez wojewodę, to fakt, że ten sam organ jest organem odwoławczym wyklucza jego udział w sprawie w charakterze strony. Wojewoda nie może występować w sprawie w dwojakiej roli procesowej tj. jako organ odwoławczy i strona postępowania administracyjnego. Powierzenie organowi właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, a więc wyposażenie go we władztwo administracyjne, wyłącza możliwość dochodzenia przez ten podmiot jego interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w których to postępowaniach nie ma legitymacji procesowej. Nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania odwoławczego i wydanie jednej z przewidzianych w art.138 § 1 pkt 1 i 2 lub art. 138 § 2 k.p.a. decyzji - z urzędu. Organ odwoławczy może uruchomić swe kompetencje tylko i wyłącznie na skutek wniesionego przez stronę odwołania. Nie do zaakceptowania jest sytuacja w której inicjatywa do wniesienia odwołania przysługuje temu samemu podmiotowi który następnie to odwołanie rozpozna. Ochrona interesu prawnego stacio fisci Skarbu Państwa jest w takim przypadku z jednej strony realizowana poprzez to, że wojewoda jest organem administracji, posiadającym kompetencje do załatwienia sprawy jako organ II instancji, z drugiej wojewoda może zainicjować podjęcie stosownych działań przez prokuratora jako organu ochrony praworządności celem ochrony swoich interesów. Zresztą w niniejszej sprawie taka właśnie sytuacja miała miejsce ponieważ do sprawy przystąpił prokurator. Przyjęcie odmiennego poglądu i dopuszczenie skoncentrowania w jednym podmiocie, kompetencji organu administracji oraz uprawnień do reprezentowania jednej ze stron postępowania administracyjnego rodziłoby poważne wątpliwości co do bezstronności organu odwoławczego. W zaskarżonej decyzji organ przywołał argumentację zaprezentowaną w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. Akt I OPS 2/15. Mimo, że uchwała dotyczyła legitymacji powiatu do występowania w charakterze strony w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania od powiatu za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, która stała się własnością powiatu, jeżeli decyzję wydaje starosta to w uchwale tej wyrażono uniwersalny pogląd odnośnie braku możliwości łączenia funkcji organu rozstrzygającego sprawę i strony tego postępowania. W konkluzji obszernych rozważań Sąd wskazał: "powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego. Powiat stanowi jednolity podmiot, niezależnie od tego jak wskazano jego sposób reprezentacji, i dlatego niezależnie od tego, który z jego organów jest właściwy do wydania decyzji administracyjnej, nie zmienia to faktu, że jest to decyzja wydana przez organ powiatu. W demokratycznym państwie prawnym niedopuszczalna jest wykładnia przepisów prawa, zgodnie z którą jednostka samorządu terytorialnego realizując poprzez swoje organy powierzone jej zadania z zakresu administracji publicznej, najpierw jest władna w sposób władczy i jednostronny kształtować sytuację prawną podmiotów od niej niezależnych, a następnie jest uprawniona do wnoszenia środków zaskarżenia od podejmowanych przez te organy decyzji." Analogicznie należy rozpatrywać sytuację gdy skumulowanie funkcji procesowych dotyczy organu administracji rządowej. Pogląd ten potwierdzony został przez Naczelny Sąd Administracyjny, który jak wyżej wskazano wyrokiem z dnia 28 czerwca 2024 r. sygn. akt I OSK 123/23, oddalił skargę kasacyjną Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Krakowie w analogicznej sprawie prowadzonej przez WSA w Krakowie do sygn. II SA/Kr 423/22. NSA podkreślił w swoim uzasadnieniu, iż niedopuszczalne było łączenie w tym samym postępowaniu roli organu administracji publicznej i strony postępowania. Powołał się przy tym na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach z dnia 8 listopada 2023 r. (sygn. akt I OSK 1316/22) i z dnia 18 lipca 2024 r. (sygn. akt I OSK 850/21) Albo ustawodawca wyznacza w konkretnym postępowaniu administracyjnym danemu organowi rolę organu administracji publicznej (imperium), albo też nadaje mu status przedstawiciela (organu) strony postępowania (dominium). W rezultacie skoro – jak wyżej wspomniano - w analizowanej sprawie Wojewoda Małopolski występował w postępowaniu jako organ administracji publicznej (uprawniony do wydania decyzji w II instancji) a zatem działał jako podmiot uprawniony do konkretyzacji praw i obowiązków stron postępowania, to tym samym nie mógł w tym postępowaniu być traktowany jako podmiot reprezentujący Skarb Państwa, czyli równocześnie występować w charakterze strony. Zatem w świetle powyższej argumentacji, w ocenie Sądu, Wojewoda Małopolski działający w imieniu Skarbu Państwa nie jest podmiotem uprawnionym do zaskarżenia decyzji organu I instancji. Tym samym nie można organowi II instancji, umarzającego postępowanie odwoławcze z powodu tego, że Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Wojewodę Małopolskiego, nie przysługiwał status strony w postępowaniu, przypisać naruszenia art. 28 k.p.a. Nie potwierdził się także zarzut skargi dotyczący nieuprawnionego pominięcia udziału Prokuratora w postępowaniu odwoławczym. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się na k. 41, zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona Prokuratorowi w dniu 27 maja 2022 r. Ponadto, z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji tj. umorzenie postępowania odwoławczego kontrola Sądu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny stanowiska organu II instancji w zakresie odmowy przyznania Wojewodzie Małopolskiemu prawa do występowania w sprawie w charakterze strony. Dowodzenie w skardze słuszności stanowiska Wojewody Małopolskiego odnośnie nieuprawnionego uszczuplenia na skutek rozstrzygnięcia organu I instancji praw majątkowych przysługujących Skarbowi Państwa wykracza poza zakres rozpoznania niniejszej sprawy. Decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego ma charakter formalny, brak jest podstaw prawnych aby weryfikowanie istnienia po stronie odwołującego się interesu prawnego połączyć z merytorycznym rozpoznaniem sprawy odszkodowania. Zarzuty tej treści mogły natomiast zostać podniesione przez Prokuratora w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a następnie w skardze do sądu administracyjnego na merytoryczną decyzję Wojewody Małopolskiego. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalono skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI