II SA/KR 816/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-09-03
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
odpadyusuwanie odpadówskładowanie odpadówmagazynowanie odpadówprawo ochrony środowiskaustawa o odpadachposiadacz odpadówdrewno opałowepalety drewnianeWSA

WSA w Krakowie oddalił skargę M.R. na decyzję SKO utrzymującą w mocy obowiązek usunięcia odpadów, w tym drewna opałowego i palet, uznając je za odpady mimo zamiaru ich wykorzystania do ogrzewania.

Skarżący M.R. kwestionował decyzję nakazującą usunięcie odpadów z jego działek, w tym drewna opałowego i palet, argumentując, że nie są to odpady, lecz materiały przeznaczone do ogrzewania domu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając, że nawet materiały nadające się do ponownego wykorzystania stają się odpadem, gdy ich posiadacz "pozbywa się" ich, zmieniając sposób ich użytkowania na inny niż pierwotny. Sąd podkreślił, że zamiar wykorzystania palet i drewna do ogrzewania stanowi zmianę sposobu użytkowania, a zatem materiały te słusznie zostały zakwalifikowane jako odpady podlegające usunięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza W. nakładającą na skarżącego obowiązek usunięcia odpadów z jego działek. Odpady obejmowały m.in. gruz, papier, odpady wielkogabarytowe, drewno, metale, a także drewniane podkłady kolejowe i palety. Skarżący zarzucał organom naruszenie prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że drewno opałowe i palety nie są odpadami, ponieważ zamierza je wykorzystać do ogrzewania domu. Sąd oddalił skargę, opierając się na przepisach ustawy o odpadach. Podkreślono, że pojęcie odpadu obejmuje każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz się "pozbywa", co oznacza zmianę sposobu użytkowania niezgodną z pierwotnym przeznaczeniem lub mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko. Sąd uznał, że przyniesienie przez skarżącego palet i drewna na działki po tym, jak poprzedni właściciel się ich pozbył, oraz zamiar ich wykorzystania do ogrzewania, stanowi "pozbycie się" tych materiałów i zmianę sposobu ich użytkowania, co kwalifikuje je jako odpady. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym braku możliwości wypowiedzenia się strony oraz zaniechania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, uznając, że kwalifikacja materiałów jako odpadów nie wymagała wiadomości specjalnych, a skarżący miał możliwość wypowiedzenia się w sprawie, mimo że nie podjął korespondencji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, drewno opałowe i palety drewniane mogą być uznane za odpady, jeśli ich posiadacz "pozbywa się" ich, co oznacza zmianę sposobu ich użytkowania na inny niż pierwotny, nawet jeśli nadają się do ponownego wykorzystania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przyniesienie przez skarżącego palet i drewna na działki po tym, jak poprzedni właściciel się ich pozbył, oraz zamiar ich wykorzystania do ogrzewania, stanowi "pozbycie się" tych materiałów i zmianę sposobu ich użytkowania, co kwalifikuje je jako odpady.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 19

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości

u.o. art. 26 § ust. 1, 2, 6

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

nakaz usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 84 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

prawo strony do wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego

k.p.a. art. 44

Kodeks postępowania administracyjnego

skuteczne doręczenie przesyłki mimo jej niepodjęcia

rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 02.01.2020 r. w sprawie katalogu odpadów art. § 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zamiar wykorzystania drewna opałowego i palet do ogrzewania domu nie wyłącza ich z definicji odpadu, jeśli ich posiadacz "pozbywa się" ich, zmieniając sposób użytkowania. Kwalifikacja materiałów jako odpadów nie wymaga opinii biegłego, gdy przepisy są jasne. Strona miała możliwość wypowiedzenia się w sprawie, a doręczenia uznano za skuteczne.

Odrzucone argumenty

Drewno opałowe i palety nie są odpadami, ponieważ skarżący zamierza je wykorzystać do ogrzewania. Naruszenie przepisów postępowania, w tym brak możliwości wypowiedzenia się strony i zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Godne uwagi sformułowania

"pozbycie się" go "pozbycie się" oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób niż nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko Odpadami mogą być więc także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu przez nabywcę, które posiadają dla niego określoną wartość gospodarczą nie ma znaczenia fakt, że nawiezione odpady mogą się przyczynić do wtórnego wykorzystania Stwierdzenie nielegalnego składowania odpadów powoduje, że wydanie nakazu usunięcia odpadów jest nie prawem, ale obowiązkiem organu ochrony środowiska

Skład orzekający

Anna Kopeć

sprawozdawca

Joanna Człowiekowska

członek

Paweł Darmoń

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"odpad\" w kontekście materiałów przeznaczonych do ponownego wykorzystania (np. do ogrzewania), a także kwestie proceduralne związane z doręczaniem pism i dowodzeniem."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji gromadzenia odpadów na terenach prywatnych i zamiaru ich wykorzystania. Interpretacja pojęcia "pozbycie się" może być stosowana w podobnych sprawach dotyczących odpadów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak nawet materiały z potencjałem do ponownego wykorzystania mogą zostać uznane za odpady, jeśli sposób ich gromadzenia i zamiar posiadacza naruszają przepisy. Jest to ciekawy przykład z praktyki ochrony środowiska.

Czy drewno na opał to odpad? Sąd wyjaśnia, kiedy zamiar ogrzania domu może narazić Cię na koszty usunięcia "śmieci".

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 816/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-09-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć /sprawozdawca/
Joanna Człowiekowska
Paweł Darmoń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2023 poz 1587
art 3  i art 26
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska ASR WSA Anna Kopeć (spr.) Protokolant: starszy referent sądowy Katarzyna Opiłka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2024 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2024 r. znak SKO.OŚ/4170/105/2024 w przedmiocie ustalenia obowiązku usunięcia odpadów oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz W. decyzją z dnia 31.01.2024 r. nałożył na M. R. obowiązek usunięcia z terenu działek nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości W. odpadów o kodach: 17 01 07 - zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów wyposażenia i inne niż wymienione w 17 01 06 (płyty betonowe, ażury trylinka); 20 01 01 - papier i tektura; 20 03 07 - odpady wielkogabarytowe; 17 02 01 - drewno (drewno opałowe, palety drewniane); 15 01 04 opakowania z metalu (puszki metalowe); 20 01 40 - metale; 17 02 04 - odpady drewna, szkła i tworzyw sztucznych zawierające lub zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi (drewniane podkłady kolejowe), w terminie do 60 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna.
Po rozpoznaniu odwołania M. R. wniesionego od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało ją w mocy decyzją z 9 kwietnia 2024 r., znak SKO.OŚ/4170/105/2024. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 26 ust. 1, 2 , 6 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14.12. 2012r. o odpadach (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.), § 3 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 02.01.2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 10), jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. 2023, poz. 775 z późn. zm.).
W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że w dniu 03.01.2022 r. B. R. skierowała do Urzędu Miejskiego w W. pismo dotyczące gromadzenia przez jej brata, M. R., odpadów na terenie działek przylegających do jej domu. Wyznaczono wizję lokalną na dzień 01.03.2022 r. na którą się M. R. nie stawił. Podczas oględzin ustalono, że na terenie działek nr [...] oraz [...] składowane są palety drewniane, podkłady kolejowe, stolarka okienna i drzwiowa, kostka betonowa, lampy uliczne i różnego rodzaju złom, które zgodnie z oświadczeniem B. R. oraz M. R. (matki) są gromadzone na działkach przez M. R.. Z przeprowadzonych oględzin sporządzono protokół.
W związku z faktem, iż w oględzinach nie brał udziału M. R., pismem z dnia 04.03.2022 r. organ zwrócił się do niego o przedstawienie wyjaśnień w tej sprawie. M. R. nie przedłożył żadnych wyjaśnień.
Pismem z dnia 04.05.2023 r. organ wyznaczył ponowną wizję w terenie na dzień 25.05.2023 r. - w trakcie oględzin stwierdzono zwiększenie ilości odpadów tj. złomu oraz drewna (palety drewniane).
Pismem z dnia 06.07.2023 r. po raz trzeci zawiadomiono M. R., jako posiadacza odpadów, o zaplanowanych na dzień 22.08.2023 r. oględzinach w terenie. M. R. nie był obecny na oględzinach. Stwierdzono następujące ilości odpadów: odpady wielkogabarytowe ok. 7 m3, papier i tektura ok.4 m3, drewno opałowe ok. 8 m3, płyty betonowe (ażury + trylinka) ok.3 m3, złom ok. 4 m3, aluminium (puszki) ok. 1 m3, podkłady kolejowe 15 szt. (o wymiarach dl. 250 cm, szer.288 cm, wys. 28 cm), palety drewniane ok. 30 sztuk, potwierdza to protokół z oględzin oraz dołączona dokumentacja fotograficzna.
M. R. odniósł się do protokołu z dnia 22.08.2023 r. twierdząc, że drewno opałowe oraz palety nie są odpadami i wykorzystuje je do opalania domu.
Działki, na których są składowane odpady, zgodnie z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego stanowią teren oznaczony symbolem [...]MN, tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (Uchwała z dnia 24.11.2021 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w Wadowicach część północna i wschodnia). Zgodnie z ww. uchwalą ustalenia obowiązujące, na wskazanym terenie, w zakresie postępowania z odpadami są następujące:
a) postępowanie z odpadami zgodnie z przepisami ustawy o odpadach, ustawy prawo ochrony środowiska oraz ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz Planem Gospodarki Odpadami Województwa Małopolskiego,
b) zakaz wykorzystania odpadów w celu dokonania zmian w ukształtowaniu terenu działek, w tym niwelacji pod inwestycje,
c) zakaz lokalizacji składowisk odpadów (rozumianych jako składowanie odpadów), spalarni odpadów i współspalarni odpadów,
d) zakaz zagospodarowania terenów na cele związane ze zbieraniem, składowaniem, przeładunkiem, przetwarzaniem odpadów (...).
Działki o nr [...] i [...] nie są miejscem przeznaczonym do składowania odpadów. Miejscem składowania odpadów może być jedynie składowisko odpadów, którego realizacja (jako budowli) może nastąpić jedynie w trybie przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym czy ustawy Prawo budowlane. Działki te nie są też miejscem magazynowania odpadów. Magazynowaniem odpadów zgodnie z art. 3 ust 1 pkt 5 ustawy - jest czasowe przechowywanie odpadów. Burmistrz Wadowic nie wydał żadnych decyzji zezwalających na zbieranie, przetwarzanie czy też magazynowanie odpadów.
W analizowanej sprawie nie jest kwestionowana odpowiedzialność M. R. jako zbieracza i posiadacza przedmiotowych odpadów. Ewentualna domniemana odpowiedzialność właściciela działek byłaby brana pod uwagę, gdyby nie można było ustalić posiadacza odpadów.
Na terenie działek stwierdzono nawiezione z zewnątrz i składowane odpady m.in. niebezpieczne tj. podkłady kolejowe i inne - odpady wielkogabarytowe w ilościach ok. 7 m3, papier i tektura ok.4 m3, drewno opałowe ok. 8 m3, płyty betonowe (ażury + trylinka) ok. 3 m3, złom ok 4 m3, aluminium (puszki) ok. 1 m3, podkłady kolejowe 15 szt. (o wymiarach dł. 250 cm, szer.288 cm, wys. 28 cm), palety drewniane ok. 30 sztuk (p. dołączona do akt sprawy dokumentacja fotograficzna).
Odpadem w rozumieniu przepisu art. 3 ust 1 pkt 6 ustawy o odpadach jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Jak wynika z art. 4 ustawy, odpady klasyfikuje się przez ich zaliczenie do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów (ust. 1 ), a ich katalog określa minister właściwy do spraw środowiska (ust. 3).
Pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania, odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu przez nabywcę, posiadają dla niego określoną wartość gospodarczą, rynkową i mogą stanowić przedmiot umowy sprzedaży.
Dla zakwalifikowania danej substancji lub przedmiotu jako odpadu, nie ma również znaczenia wola, świadomość posiadacza. Zamiar ponownego gospodarczego wykorzystania odpadów (np. palet drewnianych) nie może powodować, że odpad przestaje nim być (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.10. 2019 r. sygn. akt. II OSK 2916/17; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.09. 2017 r. sygn. akt II OSK 2642/16; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 31.01.2019 r. sygn. akt II SN Op 497/18).
Obowiązek usunięcia odpadów powstaje z mocy samego prawa. Posiadacz odpadów jest zobowiązany wykonać go bez wezwania. Jeżeli go nie wykonuje, z zastrzeżeniem art. 26a ustawy, wkracza z urzędu organ administracji publicznej, nakazując posiadaczowi usunięcie odpadów. Zgodnie z tezą wyroku WSA w Gliwicach z 12.06.2017 (II SNGI 144/17). "Stwierdzenie nielegalnego składowania odpadów powoduje, że wydanie nakazu usunięcia odpadów jest nie prawem, ale obowiązkiem organu ochrony środowiska". Organ taki zatem nakaz wydać musi. (Wojciech Radecki, Daria Danecka, Ustawa o odpadach. Komentarz: Wydanie: 5).
Biorąc pod uwagę wyjaśnienia M. R. dotyczące chęci wykorzystania odpadów w gospodarstwie, skład orzekający Kolegium stwierdza, że z perspektywy stosowania art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach nie ma znaczenia fakt, że nawiezione odpady mogą się przyczynić do wtórnego wykorzystania (tak wyrok WSA w Poznaniu z 12.01.2022 r., IV SA/Po 987/21, LEX nr 3290299). Ingerencja - polegająca na nałożeniu obowiązku usunięcia odpadów - w strefę prawną określonej jednostki jest bezwzględnie wymagana niezależenie od rodzaju odpadów czy charakteru nieruchomości. Znaczenie ma tylko to, że składanie lub magazynowanie odpadów jest nielegalne (Wojciech Radecki, Ustawa o odpadach, komentarz 5).
Jak wynika z akt postępowania odpady nawiezione i zalegające na terenie przedmiotowych działek są składowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Niektóre rodzaje odpadów mogą być wykorzystywane przez osoby fizyczne w granicach norm wyznaczonych przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10.11.2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku. Wskazane wyżej odpady nie podlegają jednak możliwości ich wtórnego wykorzystania w świetle w/w rozporządzenia.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. R., zarzucając jej:
rażące naruszenie prawa materialnego a to m.in.: art. 1 i art. 26 ust. 1,2 i 6 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14.12.2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1587 z późn. zm.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 02.01.2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r., poz. 10) poprzez arbitralne zakwalifikowanie palet drewnianych oraz drewna opałowego, składowanych na działkach o nr ewidencyjnych [...] i [...] położonych w W., jako odpad bez rozważenia stanowiska skarżącego, dla którego rzeczy te nie są odpadem, a wręcz przeciwnie zostały przywiezione celem ogrzania domu, w którym zamieszkuje;
rażące naruszenie przepisów postępowania a to m.in.; art. 7, art. 10, art. 12, art. 28 ust. 2 art. 35, art. 36, art. 75, art. 77 § 1 , art. 80, art. 84 § 1, art. 104 § 2 , art. 107 § 3 k.p.a., art. 238 k.p.a. (tekst jednolity z 2000 r. Dz.U. Nr 98, poz. 1071) wobec:
1. braku usankcjonowania faktu naruszenia prawa skarżącego, jako strony postępowania, do wypowiedzenia się na temat zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań, czego skutkiem był brak możliwości rozpoznania przez organ administracji wszystkich ujawnionych okoliczności sprawy oraz przyjęcie, jako faktu, iż na jego nieruchomościach składowane są odpady, w sytuacji w której na działkach znajdują się drewniane palety oraz drewno opałowe, składowane jedynie w celu ogrzewania domu, w którym zamieszkuje;
2. zaniechania nadania jakiegokolwiek znaczenia prawnego faktowi braku przeprowadzenia całościowego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, pozwalającego na zbadanie wszystkich istotnych okoliczności jej stanu faktycznego, a zwłaszcza zaniechania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska;
3. pominięcia kwestii braku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska na okoliczność prawidłowego zakwalifikowania składowanych przez skarżącego materiałów, które z oczywistych względów nie mogą zostać uznane za odpady, z uwagi na cel ich składowania, jakim jest wykorzystanie ich celem ogrzania budynku mieszkalnego;
4. wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji polegające na braku wystarczającej podstawy faktycznej, tj. wobec nie podania przesłanek przyjęcia, iż składowane przez skarżącego palety drewniane oraz drewno opałowe stanowią odpady, które należy usunąć z należących do niego nieruchomości w sytuacji w której skarżący przechowuje powyższe materiały w celach ogrzewania domu, w którym zamieszkuje wraz z matką
III. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji polegający na przyjęciu, że znajdujące się na nieruchomości skarżącego materiały w postaci drewnianych palet oraz drewna opałowego, które nie są powleczone żadną substancją chemiczną (typu: lakier, impregnat, farba itp.) stanowią odpady, które należy niezwłocznie usunąć, co stanowi konsekwencję braku dokonania prawidłowych oględzin nieruchomości oraz brak dopuszczenia dowodu z opinii odpowiedniego biegłego, w szczególności z uwagi na fakt, iż skarżący nie jest podmiotem, który pozbywa się przedmiotowych materiałów, zamierza się ich pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany, ponieważ składowane one są wyłącznie w celu wykorzystania ich do ogrzania budynku mieszkalnego.
Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji lub jej uchylenie i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy; ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji celem uzupełnienia postępowania oraz ponownego rozpoznania sprawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Dokonana według tak określonych kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że jest ona prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.
Przedmiotem skargi jest decyzja nakazująca skarżącemu usunięcie odpadów – jako ich posiadaczowi – z terenu działek nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości W.. W decyzji wyszczególniono rodzaje odpadów oraz ich ilość oraz określono sposób i termin wykonania nałożonego obowiązku.
Postępowanie administracyjne w kontrolowanej sprawie zostało wszczęte w związku z informacją pochodzącą od siostry skarżącego, która wraz z matką zamieszkuje ze skarżącym, iż "brat od wielu lat zwozi do domu różne odpady, prawie każdego dnia coś przywozi, śmieci są już praktycznie wszędzie, na strychu, w garażach, koło domu, piwnica jest cała zapchana aż po sam sufit (...) Niedługo nie wyjdziemy z domu".
W ramach postępowania wyjaśniającego przeprowadzono trzykrotnie oględziny: w dniach 1 marca 2022 r., 25 maja 2023 r. i 22 sierpnia 2023 r. – za każdym razem stwierdzając zwiększenie ilości zalegających na terenie działek odpadów.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.), który stanowi o zakazie składowania lub magazynowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Zgodnie z tym przepisem posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (ust. 1). W przypadku nieusunięcia odpadów wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: 1) termin usunięcia odpadów; 2) rodzaj odpadów; 3) sposób usunięcia odpadów. (ust.6). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach ilekroć w ustawie jest mowa o odpadach - rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany; z kolei za posiadacza odpadów uważa się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach).
Nie budzą wątpliwości ustalenia dokonane w niniejszej sprawie tj. fakt nawiezienia odpadów na działki nr ew. [...] i [...] położone w W. które to nieruchomości nie są miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów. Rodzaj i ilość odpadów została również ustalona w sentencji decyzji w sposób jednoznaczny.
Skarżący zarówno na etapie postępowania przed organem I instancji (pismo z 12 października 2023 r., k. 59 akt administracyjnych), jak i w odwołaniu oraz w skardze do sądu administracyjnego nie kwestionuje samej zasadności wydanej w sprawie decyzji, a jedynie fakt, że nakazem usunięcia objęto również drewno opałowe i palety, które – jego zdaniem – nie są odpadami, bowiem zamierza je wykorzystać do ogrzewania domu.
Zarzut ten nie może odnieść skutku. W rozległym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca się uwagę, że relewantną cechą pojęcia "odpadu" jest "pozbycie się" go. Dla oceny, czy doszło do "pozbycia się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 2012 r. o odpadach danego przedmiotu, istotna jest przyczyna dokonania tej czynności i intencje, które skłoniły posiadacza rzeczy do wyzbycia się jej (wyrok NSA z dnia 9 lutego2024 r., sygn. III OSK 3227/21, LEX nr 3696633). Pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób niż nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko (wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2023 r., sygn. III OSK 1120/22, LEX nr 3642185). Pozbyciem się przedmiotu będzie też przekazanie innemu podmiotowi, który to podmiot będzie dany przedmiot wykorzystywał w ten zasadniczo odmienny sposób (odmienny od jego pierwotnego przeznaczenia, a stosowany ze względu na nieprzydatność przedmiotu do wykorzystania w sposób pierwotnie zakładany). Odpadami mogą być więc także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu przez nabywcę, które posiadają dla niego określoną wartość gospodarczą (wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r., sygn. II OSK 3379/19, LEX nr 3056334). Wreszcie w wyroku z dnia 18 maja 2021 r., sygn. III OSK 450/21 (LEX nr 3181232) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że odpad może być pozbawiony statusu odpadu (utrata statusu odpadu) jedynie przez poddanie go procesom odzysku, w szczególności recyklingu.
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że zalegające na przedmiotowych działkach drewno i palety zostały tam przyniesione przez skarżącego po tym, jak ich wcześniejszy właściciel się ich pozbył. Taki wniosek wynika już z informacji B. R. inicjującego niniejsze postępowanie, jak również z fotografii sporządzonych w trakcie kolejnych oględzin. Niewątpliwie zamiar wykorzystania drewnianych palet do ogrzania domu stanowi wykorzystanie w sposób zasadniczo odmienny od jego pierwotnego przeznaczenia. Zatem poprzedni właściciel "pozbył się" tych materiałów, przez co stały się one odpadami, a skarżący przejął je w posiadanie w celu wykorzystania w sposób zasadniczo odmienny od pierwotnego i tym samym stał się podmiotem zobowiązanym do ich pozbycia się. Oznacza to, że drewno i palety stanowią odpady i słusznie zostały objęte zaskarżoną decyzją. Rację ma Kolegium stwierdzając, że pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania, odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu przez nabywcę, posiadają dla niego określoną wartość gospodarczą, rynkową i mogą stanowić przedmiot umowy sprzedaży
Bezzasadny jest zarzut pominięcia dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska "na okoliczność prawidłowego zakwalifikowania składowanych przez skarżącego materiałów, które z oczywistych względów nie mogą zostać uznane za odpady, z uwagi na cel ich składowania, jakim jest wykorzystanie ich celem ogrzania budynku mieszkalnego". Zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Takiej potrzeba w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniała. Kwalifikacja materiałów składowanych przez skarżącego jako odpady oraz przyporządkowanie ich do poszczególnych rodzajów odpadów zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. poz. 10) nie wymagała wiadomości specjalnych.
Nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy zarzut pozbawienia skarżącego jako strony postępowania możliwości wypowiedzenia się na temat zebranego w sprawie materiału oraz zgłoszonych żądań. Skarżącemu przesłano odpis protokołu z oględzin w dniu 22 sierpnia 2023 r. (k. 47 – 48 akt administracyjnych). Zawiadomienie z 3 października 2023 r. na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. o zebraniu materiału dowodowego zostało przesłane do skarżącego, jednakże po dwukrotnym awizowaniu powróciło do organu z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie" (k. 57 – 58 akt administracyjnych). Zgodnie z art. 44 k.p.a. przesyłkę tę należało uznać za skutecznie doręczoną. Ponadto skarżący w piśmie z 12 października 2023 r. (k. 59 akt administracyjnych) przedstawił swoje stanowisko w tej sprawie.
Uwzględniając wszystkie wskazane wyżej okoliczności należało dojść do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są prawidłowe i oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI