II SA/KR 803/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2022-11-10
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamiograniczenie sposobu korzystaniasieć kanalizacyjnawspółwłasnośćrokowaniaplan miejscowyinwestycja celu publicznegoWSAadministracja

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego i Prezydenta Miasta Krakowa dotyczącą ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, uznając, że inwestor spełnił przesłanki do wszczęcia postępowania, mimo braku zgody wszystkich współwłaścicieli.

Sprawa dotyczyła skargi W. S.A. w K. na decyzję Wojewody Małopolskiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa odmawiającą ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy sieci kanalizacyjnej. Organy administracji odmówiły zezwolenia, uznając, że nie przeprowadzono prawidłowych rokowań z właścicielami oraz że inwestycja nie jest zgodna z planem miejscowym. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając, że rokowania zostały przeprowadzone, a inwestycja jest zgodna z planem miejscowym, co pozwala na wszczęcie postępowania w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę W. S.A. w K. na decyzję Wojewody Małopolskiego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa odmawiającą zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia sieci kanalizacji sanitarnej. Organy administracji uznały, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 124 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), wskazując na brak prawidłowych rokowań z właścicielami oraz niezgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał, że rokowania zostały przeprowadzone, ponieważ inwestor podjął próby porozumienia z właścicielami, a brak zgody jednego ze współwłaścicieli oraz brak odpowiedzi pozostałych należy uznać za zakończenie etapu rokowań. Sąd podkreślił, że przepisy nie wymagają szczegółowych warunków finansowych w rokowaniach ani nie pozwalają organom na ocenę ich zasadności. Ponadto, Sąd stwierdził, że inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który dopuszcza realizację tego typu infrastruktury technicznej na terenach dróg wewnętrznych. Sąd oddalił zarzuty dotyczące naruszenia zasady dwuinstancyjności i zakazu reformationis in peius, uznając, że decyzja organu odwoławczego nie pogorszyła sytuacji prawnej skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przeprowadzenie rokowań jest warunkiem koniecznym, ale ich forma i treść zależą od inwestora. Zakończenie rokowań brakiem porozumienia, nawet bez propozycji finansowych, spełnia wymóg art. 124 ust. 3 u.g.n.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy nie precyzują formy ani treści rokowań, a jedynie wymagają ich przeprowadzenia. Brak zgody jednego ze współwłaścicieli i brak odpowiedzi pozostałych należy uznać za wyczerpanie etapu rokowań, co pozwala na złożenie wniosku o zezwolenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.g.n. art. 124 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 124 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u. z. z. ś. art. 15 § 1

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

P. u. s. a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przeprowadzenie rokowań z właścicielami nieruchomości zostało uznane za spełnione, mimo braku propozycji finansowych i braku zgody wszystkich współwłaścicieli. Inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ponieważ plan dopuszcza realizację tego typu infrastruktury technicznej na terenach dróg wewnętrznych, nawet bez szczegółowego określenia przebiegu sieci. Organ odwoławczy, zmieniając podstawę prawną rozstrzygnięcia, nie naruszył zasady dwuinstancyjności ani zakazu reformationis in peius, gdyż nie doszło do obiektywnego pogorszenia sytuacji prawnej skarżącego.

Godne uwagi sformułowania

Pod pojęciem negocjacji należy zatem rozumieć sytuację, w której strony uzgadniają treść poszczególnych postanowień, to jest niejako "wypracowują" kształt przyszłego porozumienia. Nie sposób oczekiwać, by właściciel nieruchomości miał ją udostępniać na potrzeby inwestycji nieodpłatnie. Wniosek składany w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. muszą poprzedzać rzeczywiste negocjacje, a nie tylko jednostronna propozycja dotycząca treści proponowanej umowy. Przepis art. 124 ust. 3 u.g.n. nie wprowadza żadnych szczegółowych wymogów ani reguł co do formy i treści rokowań, co oznacza, że o formie i charakterze rokowań decyduje sam inwestor. Nie podlega już kontroli organu sam tryb prowadzenia rokowań, a także powody, dla których nie dochodzi do zawarcia porozumienia. Kwestie takie jak dobra albo zła wiara inwestora, czy też ekwiwalentność zaproponowanego świadczenia, pozostają poza zakresem kontroli organu administracji, a w konsekwencji także sądu administracyjnego.

Skład orzekający

Agnieszka Nawara-Dubiel

przewodniczący sprawozdawca

Sebastian Pietrzyk

członek

Monika Niedźwiedź

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów dotyczących rokowań w postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 3 u.g.n.) oraz zgodności inwestycji z planem miejscowym w przypadku braku szczegółowego określenia przebiegu sieci."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji inwestycji celu publicznego w zakresie infrastruktury technicznej oraz współwłasności nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości – możliwości ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wbrew woli właściciela na cele publiczne. Interpretacja przepisów dotyczących rokowań i zgodności z planem miejscowym ma praktyczne znaczenie dla inwestorów i właścicieli.

Czy brak zgody wszystkich współwłaścicieli blokuje inwestycję celu publicznego? Sąd wyjaśnia kluczowe wymogi rokowań.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 803/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Niedźwiedź
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) SWSA Sebastian Pietrzyk SWSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S.A.w K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 15 kwietnia 2022 r., znak: WS-VI.7536.1.5.2022.MK w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz W. S.A.w K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 30 grudnia 2021 r. znak: GS-14.6821.62.2021.AK, Prezydent Miasta Krakowa odmówił W. S.A.w K. ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. 10, jedn. ewid. Kraków - Krowodrza, poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na części ww. nieruchomości sieci kanalizacji sanitarnej o parametrach ř 250 mm.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka do zastosowania regulacji art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), bowiem planowana inwestycja nie jest zgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na obszarze, na którym zlokalizowana jest przedmiotowa nieruchomość, gdyż akt ten nie przewiduje na działce nr [...], obr. 10, jedn. ewid. Kraków - Krowodrza dokładnego przebiegu planowanej sieci.
Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta Miasta Krakowa złożyła W. S.A.w K..
Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 15 kwietnia 2022 r., znak WS-VI.7536.1.5.2022.MK na podstawie art. 9a w związku z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W jej uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że wnioskiem z 24 czerwca 2021 r. (data wpływu do organu I instancji), W. S.A.w K. wystąpiła o ograniczenie sposobu korzystania z działki nr [...], obr. 10, jedn. ewid. Kraków - Krowodrza, poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie części ww. nieruchomości sieci kanalizacji sanitarnej o parametrach ř 250 mm, wyjaśniając m.in., że pomimo podjętych negocjacji jedynie 1 z 12 współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości wyraził zgodę na wykonanie planowanych prac, zaś pozostali odmówili podpisania porozumienia przestawionego przez inwestora, wobec czego należy stwierdzić, że rokowania przeprowadzone z właścicielami nieruchomości nie przyniosły oczekiwanego rezultatu i wnioskodawca nie ma prawnej możliwości zrealizowania inwestycji celu publicznego.
Dokonując oceny spełnienia warunku wynikającego z art. 124 ust. 3 u.g.n., zwrócić należy uwagę na stanowisko judykatury w tym zakresie.
Mianowicie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że: "Wniosek składany w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. muszą poprzedzać rzeczywiste negocjacje, a nie tylko jednostronna propozycja dotycząca treści proponowanej umowy. Pod pojęciem negocjacji należy zatem rozumieć sytuację, w której - jak powszechnie przyjmuje się w doktrynie prawa cywilnego - strony uzgadniają treść poszczególnych postanowień, to jest niejako "wypracowywują" kształt przyszłego porozumienia" (wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r" sygn. akt I OSK 1439/19). Przytoczono również inne orzeczenia na potwierdzenie stanowiska organu.
Podzielając przytoczone powyżej zapatrywania należy stwierdzić, że do istotnych elementów podlegających negocjacji poprzedzających złożenie wniosku o wydanie zezwolenia uregulowanego w art. 124 ust. 1 u.g.n., należy kwestia ustalenia wysokości rekompensaty (wynagrodzenia, odszkodowania) dla właściciela z tytułu obciążenia jego nieruchomości w związku z planowanym przez inwestora przedsięwzięciem. Jakkolwiek organy orzekające w sprawie nie mają możliwości oceny zaproponowanych warunków z punktu widzenia ekwiwalentności, to jednak nie sposób oczekiwać, by właściciel nieruchomości miał ją udostępniać na potrzeby inwestycji nieodpłatnie.
Z załączonych do wniosku W. S.A.w K. porozumień przedstawionych współwłaścicielom przedmiotowej nieruchomości wynika, że projekty porozumień zawierały jedynie klauzulę, zgodnie z którą inwestor zobowiązał się do przywrócenia terenu objętego inwestycją do stanu pierwotnego (§ 4 ust. 1 porozumienia). Ponadto w porozumieniu zastrzeżono, że w trakcie prac inwestor będzie posiadał ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej za ewentualne szkody powstałe podczas realizacji inwestycji (§ 4 ust. 2) oraz że po zrealizowaniu inwestycji, w przypadku przystąpienia do ustanowienia służebności przesyłu koszty aktu notarialnego i koszty wpisu do ksiąg wieczystych poniesie inwestor (§ 6). Z powyższego wynika, że w trakcie rokowań wnioskodawca nie zaproponował współwłaścicielom nieruchomości żadnych warunków finansowych wyrażenia zgody na wykonanie projektowanej sieci, co w świetle wcześniejszych uwag nie pozwala na uznanie negocjacji za odpowiadające wymogom z art. 124 ust. 3 u.g.n.
W przedmiotowej sprawie nie została zatem spełniona podstawowa przesłanka ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, określona w art. 124 ust. 3 u.g.n., co wykluczało nie tylko możliwość pozytywnego ustosunkowania się do wniosku W. S.A.w K. ale zasadniczo czyniło również zbędnym ocenę spełnienia kolejnych przesłanek, określonych art. 124 ust. 1 u.g.n.
Niemniej, odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, iż Wojewoda Małopolski nie podziela stanowiska organu I instancji w tym zakresie. Następnie bardzo szeroko zacytowano orzecznictwo sądów administracyjnych.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że pomimo tego, iż w zaskarżonej decyzji dokonano wykładni art. 124 ust. 1 u.g.n., której Wojewoda Małopolski nie podziela, to jednak z uwagi na niespełnienie przez inwestora przesłanki określonej w art. 124 ust. 3 u.g.n., nie było możliwe wydanie decyzji pozytywnej dla wnioskodawcy.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka W. S.A.w K. , zarzucając jej:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 124 ust. 3 u.g.n. poprzez przyjęcie, iż Skarżący nie zaproponował współwłaścicielom nieruchomości żadnych warunków finansowych wyrażenia zgody na wykonanie projektowanych urządzeń, co skutkowało tym, iż w istocie nie przeprowadził rokowań, a tym samym, że nie została spełniona podstawowa przesłanka ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, co wykluczało możliwość uwzględnienia wniosku Skarżącego.
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:
- art. 15 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy przez organ II instancji na innej podstawie materialnoprawnej aniżeli rozstrzygniecie organu I instancji skutkujące pozbawieniem Skarżącego instancji odwoławczej od rozstrzygnięcia organu II instancji wobec podjętego przez ten organ odmiennego rozstrzygnięcia, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji z jednoczesną zmianą podstawy materialnoprawnej decyzji skutkującej pogorszeniem sytuacji prawnej Skarżącego wbrew zakazowi reformationis in peius obowiązującym w postępowaniu administracyjnym.
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji gdy organ II instancji nie podzielił stanowiska organu I instancji zawartego a mimo to nie uchylił podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia.
Na podstawie tych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że regulacja z art. 124 ust. 3 u. g. n. nie zawiera przesłanek, jak należy rokowania prowadzić, nie czyni także wzmianki, jakie cele mają zostać osiągnięte, aby dany inwestor mógł przyjąć, iż rzeczywiście takie rokowania przeprowadził. Biorąc pod uwagę, iż co do zasady wyrażenie zgody na realizację w nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności inwestycji budowy urządzeń infrastruktury technicznej stanowi czynności przekraczającą zwykły zarząd w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, to Skarżący wystąpił do współwłaścicieli działki nr [...] w tym przedmiocie. Skarżący zawarł umowę z jednym ze współwłaścicieli B. G., z kolei L. G. nie wyraził zgody. Pismem z dn. 20.05.2021r. nadesłanym do siedziby Skarżącego odmówił on wyrażenia zgody, a także nie ustosunkował się do poszczególnych zapisów proponowanej umowy, jak również nie zaproponował jakichkolwiek zmian. Pozostali współwłaściciele do których wystąpił Skarżący albo nie odebrali korespondencji albo nie odpowiedzieli na złożoną propozycję. Wobec tych faktów, Skarżący przyjął, iż nie dojdzie do porozumienia i wypracowania wspólnego stanowiska ze współwłaścicielami w zakresie możliwości przeprowadzenia przedmiotowej inwestycji co pozwalało przyjąć, iż nastąpił koniec rokowań i Skarżący złożył wniosek do Prezydenta Miasta Krakowa w trybie art. 124 ust. 1 u. g. n. Organ II instancji zarzuca także Skarżącemu, iż nie sposób oczekiwać aby właściciel nieruchomości miał ją udostępniać na potrzeby inwestycji nieodpłatnie. W ocenie Skarżącego, jak również wobec treści art. 124 ust. 3 u. g. n., a także poglądów przeważającej części orzecznictwa, należy stwierdzić, iż reguły, treść oraz forma prowadzenia rokowań pozostają do decyzji inwestora. W sytuacji kiedy L. G. co do zasady kwestionuje zamiar realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości, a pozostali współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości nie odpowiedzieli na zaproszenie do negocjacji to należało uznać, iż przeprowadzenie negocjacji celem wypracowania wspólnego porozumienia stało się niemożliwe, a tym samym rokowania należało uznać za zakończone, a w obliczu art. 124 ust. 3 u.g.n. za przeprowadzone. W tym miejscu należy wyjaśnić, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania stanowi współwłasność 12 osób. Jeżeli nieruchomość jest przedmiotem współwłasności lub współużytkowania wieczystego, zgodę na wykonanie robót na nieruchomości i jej zajęcie muszą wyrazić odpowiednio wszyscy współwłaściciele.
Skarżący jest przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym w rozumieniu ustawy z dnia 7.06.2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. tekst jedn. z 2020 r. poz 2028 ze zm., dalej: u. z. z. ś), któremu powierzono wykonywanie zadań własnych Gminy Miejskiej Kraków w zakresie zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty polegających na zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w tym budowy i utrzymanie urządzeń służących do wykonywania tych zadań. Na podstawie art. 15 ust, 1 u. z. z. ś. W. S.A.w K. są obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustalonych przez gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w zakresie uzgodnionym w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji. Przedmiotowa inwestycja została uwzględniona w "Wieloletnim planie rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych na lata 2021 - 2025", co także odnajduje odzwierciedlenie w treści załącznika nr 3 do Uchwały Nr XXXII/813/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 18.12.2019r. “Rozstrzygnięcie o sposobie realizacji zapisanych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy oraz zasadach ich finansowania dotyczące miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Strzelnica - Sikornik".
Niezależnie od powyższych twierdzeń, Skarżący odkreślił, iż przedmiotowa nieruchomość służy współwłaścicielom jako droga dojazdowa, jest już zagospodarowania urządzeniami infrastruktury technicznej i stanowi ona w istocie służebną rolę wobec nieruchomości sąsiednich stanowiących własność współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [...]. Posadowienie urządzeń nie wpłynie negatywnie na dotychczasowy sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Co warte podkreślenia, inwestycja Skarżącego polega na posadowieniu odcinka sieci kanalizacji sanitarnej o długości zaledwie 1,8 metra bieżącego i ma na celu włączenie projektowanych urządzeń mających przebiegać docelowo w pasie drogi wewnętrznej biegnącej w ulicy [...], celem poprawy i rozwoju systemu kanalizacji sanitarnej na przedmiotowych obszarze.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. (Dz.U.2021.1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. W zakreślonym terminie strony nie zajęły stanowiska, dlatego też zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm. Dalej zwana u.g.n.), starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Jednocześnie w myśl art. 124 ust. 3 u.g.n. udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.
Dla możliwości zatem zainicjowania postępowania w sprawie zajęcia nieruchomości w celu realizacji inwestycji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. konieczne jest uprzednie przeprowadzenie rokowań co do możliwości przeprowadzenia inwestycji na spornej nieruchomości i ich zakończenia w sposób uniemożliwiający polubowne przeprowadzenie inwestycji.
Jak wskazuje się – w zasadzie jednolitym – orzecznictwie sądów administracyjnych, przepis art. 124 ust. 3 u.g.n. nie wprowadza żadnych szczegółowych wymogów ani reguł co do formy i treści rokowań, co oznacza, że o formie i charakterze rokowań decyduje sam inwestor. Na gruncie powołanego przepisu ważne jest jedynie, aby obowiązek zainicjowania takich rokowań został dochowany. Rokowania mogą zostać zakończone w dowolnym czasie, w tym w momencie, gdy jedna ze stron uzna, że nie ma szans na wypracowanie porozumienia. Organ - a za nim i sąd - ustala jedynie fakt istnienia rokowań, nie bada zaś przyczyn braku zgody stron (zob. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. I OSK 3371/18).
Obowiązek przeprowadzenia rokowań jako przesłanka wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości spełniony jest wówczas, gdy inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., a właściciel ich nie przyjął. W przypadku przyjęcia warunków zaproponowanych w toku rokowań, dojdzie do zawarcia stosownej umowy i zbędne będzie prowadzenie postępowania na zasadzie art. 124 ust. 1 u.g.n.
Jeśli więc o formie i charakterze rokowań decyduje inwestor, to nie można wykluczyć, że dla uzyskania trwałego tytułu prawnego do korzystania z części nieruchomości, może on zaproponować jej właścicielowi zawarcie umowy o ustanowieniu służebności przesyłu. Takie rozwiązanie może mieścić się w pojęciu zgody właściciela, o jakiej mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n., o ile dojdzie do zawarcia umowy cywilnoprawnej, która pozwoli w sposób sprawny i bezkonfliktowy zrealizować cele publiczne.
Niedookreślenie przez ustawodawcę w najmniejszym stopniu przebiegu rokowań, powoduje, że organ prowadzący postępowanie w sprawie ograniczenia korzystania z nieruchomości, uwzględniając treść art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n., zobowiązany jest jedynie zbadać, czy zostały w sprawie przeprowadzone rokowania w przedmiocie zawarcia umowy umożliwiającej inwestorowi realizację inwestycji. Nie podlega jednak już jego kontroli sam tryb prowadzenia rokowań, a także powody, dla których nie dochodzi do zawarcia porozumienia. Kwestie takie jak dobra albo zła wiara inwestora, czy też ekwiwalentność zaproponowanego świadczenia, pozostają poza zakresem kontroli organu administracji, a w konsekwencji także sądu administracyjnego (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. I OSK 358/21).
W niniejszej sprawie przedstawiono każdemu ze współwłaścicieli nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] porozumienie dotyczące udostępnienia nieruchomości na cele budowlane" (np. k. 67 a.a.), które dotyczy zgody na wejście i korzystanie z określonych nieruchomości w celu budowy sieci kanalizacyjnej i wodociągowej, a ponadto obejmuje również zgodę na wykonywanie czynności eksploatacyjnych.
Do współwłaścicieli skierowano także pismo (np. k. 69 akt adm.) w którym wskazano, że w przypadku braku zgody na przeprowadzenie inwestycji przez W. S.A.w K. polegającej na wybudowaniu sieci wodociągowej i sieci kanalizacyjnej spółka będzie zmuszona kontynuować postępowanie przed stosownym organem w sprawie zajecie nieruchomości. Jak wynika wprost z treści tego pisma, spółka będzie zmuszona kontynuować postępowanie przed właściwym organem, nie wówczas, gdy nie dojdzie do podpisania porozumienia, ale wówczas, gdy strona nie wyrazi zgody na przeprowadzenie inwestycji.
Organ wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str.3), że "nie sposób oczekiwać, by właściciel nieruchomości miał ją udostępniać na potrzeby inwestycji nieodpłatnie". Rzeczywiście z treści porozumienia nie wynika, na jakich warunkach finansowych miałoby dojść do korzystania z nieruchomości przez inwestora, niemniej wymóg zaproponowania wynagrodzenia w ramach prowadzonych rokowań nie wynika z art. 124 ust. 3 u.g.n., a brak propozycji finansowych nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu, że rokowania miały w sprawie miejsce. Zacytowany wyżej pogląd Wojewody Małopolskiego nie tylko w żaden sposób nie wynika z przepisu art. 124 u.g.n., ale również nigdy wcześniej przez ten organ (w tym samym stanie prawnym) nie był prezentowany, mimo ze niejednokrotnie decyzje wydawane w trybie art. 124 u.g.n. dotyczyły zajęcia działek możliwych do zainwestowania, a projektowany przebieg sieci możliwości te niweczył lub znacznie utrudniał. Tymczasem działka nr [...] jest działką drogową (wypis z rejestru gruntów – k. 143 a.a.) a długość sieci, która przez nią została zaprojektowana to 1,8 metra bieżącego. Wojewoda nie uzasadnił też przyczyn, dla których zmienia pogląd co do interpretacji przepisu art. 124 ust. 3 u.g.n.
W niniejszej sprawie, jeden ze współwłaścicieli - L. G., jednoznacznie nie wyraził zgody na prawo spółki do dysponowania nieruchomością dla celów uzyskania decyzji pozwolenia na budowę (k. 126, k.132 a.a.). Bez znaczenia dla sprawy są powody, dla których zgoda nie została udzielona, niemniej dla porządku stwierdzić należy, że z pism tych wynika, że powodem braku zgody nie była kwestia braku propozycji finansowej. Wszystko to oznacza, że doszło do wyczerpania etapu rokowań i tym samym wypełniony został wstępny warunek (art. 124 ust. 3 u.g.n.) dla możliwości złożenia wniosku na zasadzie art. 124 ust. 1 u.g.n.
Tym samym w ocenie Sądu nieprawidłowe jest stanowisko wyrażane przez organ II instancji, jakoby w kontrolowanej obecnie sprawie rokowania nie spełniały warunków, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n.
Błędne było także stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym planowana inwestycja nie jest zgodna z miejscowym planem obszaru "Strzelnica – Sikornik", co jest wymaganą przesłanką zastosowania ograniczenia (art. 124 ust. 1 u.g.n.). Trzeba jednak podkreślić, że odmienne stanowisko przyjął już organ II instancji, z którym Sąd się zgadza. Na gruncie niniejszej sprawy zachodzi zgodność inwestycji z miejscowym planem obszaru "Strzelnica – Sikornik". Sąd podziela wyrażane w orzecznictwie poglądy, zgodnie z którymi, aby można było uznać, że plan miejscowy stwarza podstawę do zastosowania instytucji z art. 124 ust. 1 u.g.n. musi on dopuszczać realizację celu publicznego i określać jej lokalizację. Obowiązujące przepisy prawa nie wymagają jednakże dla spełnienia wynikającej z art. 124 ust. 1 u.g.n. przesłanki zgodności zamierzenia inwestycyjnego z planem miejscowym zaznaczenia konkretnego przebiegu danej sieci w części graficznej planu" (wyrok WSA w Krakowie z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 387/20).
Zapisy planu miejscowego dla obszaru "Strzelnica – Sikornik" pozwalają na realizacją inwestycji takiej jak planowana na gruncie niniejszej sprawy na przedmiotowym terenie i nie stoi temu na przeszkodzie okoliczność, że plan miejscowy nie wskazuje szczegółowo przebiegu sieci. Niejako na marginesie należy wskazać, że nie taka jest zresztą jest rola planu. Stosownie bowiem do art. 15 ust. 2 pkt. 10 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 503), w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, co jednak nie oznacza, że przebieg każdego elementu sieci ten musi być ujęty w planie. Jak wskazuje się przy tym w orzecznictwie, problem, czy wskazania planu zawierają jedynie orientacyjny przebieg linii energetycznej, czy też jej konkretną lokalizację jest bez znaczenia, gdyż istotne jest to, ażeby miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszczał możliwość realizacji inwestycji celu publicznego (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 8 marca 2017 roku, sygn. I OSK 1337/15).
Działka nr [...] stanowiąca ul. [...] oznaczona została w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem [...] (§ 13 ust. 1 pkt. 4 lit a planu). Zgodnie z § 25 ust. 4 planu miejscowego, "tereny dróg wewnętrznych KDW.1 – KDW.4 przeznaczone są pod budowle drogowe, odpowiednio do ich funkcji w zakresie obsługi ruchu, wraz z przynależnymi drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami i instalacjami, służącymi do prowadzenia i obsługi ruchu. Przeznaczenie tego terenu uwzględnia ponadto umieszczanie w nich obiektów i urządzeń budowlanych infrastruktury technicznej, niezwiązanych funkcjonalnie z drogą, oraz obiektów małej architektury." Nadto § 12 ust. 1 pkt. 2 oraz ust. 2 pkt. 5 oraz ust. 3 pkt. 4 planu, wskazuje na możliwość budowy i rozbudowy miejskich sieci kanalizacji sanitarnej oraz miejskiej sieci wodociągowej na obszarze całego planu.
Planowana inwestycja pozostaje zatem zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Nie jest natomiast uzasadniony zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy przez organ II instancji na innej podstawie materialnoprawnej aniżeli rozstrzygniecie organu I instancji skutkujące pozbawieniem Skarżącego instancji odwoławczej od rozstrzygnięcia organu II instancji wobec podjętego przez ten organ odmiennego rozstrzygnięcia, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jakkolwiek organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, to jednak nie podzielił zapatrywania dotyczącego zgodności planowanej inwestycji z planem miejscowym i jednocześnie odmienne niż organ I instancji uznał, że nie doszło do przeprowadzenia prawidłowych rokowań (art. 124 ust. 3 u.g.n.), to jednak powyższe nie stanowi, w ocenie Sądu, o naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania.
Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 139 Kp.a., zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
"Niekorzyść", o której mowa w art. 139, to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpi, przesądza zestawienie osnowy decyzji organu pierwszej instancji z projektowanym rozstrzygnięciem organu odwoławczego (por. A. Wróbel. Komentarz do art. 139 K.p.a. [w:] Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego; Lex/el 2022). Porównanie natomiast obydwu decyzji wskazuje, ze w istocie nie doszło do pogorszenia sytuacji odwołującej się. Podzielić należy stanowisko, że w kwestii oceny czy nie doszło do pogorszenia sytuacji odwołującej się strony nie może być miarodajne żądanie odwołania, bowiem każda decyzja organu odwoławczego nieuwzględniająca żądania strony byłaby decyzją wydaną na niekorzyść strony odwołującej się, chociaż obiektywnie nie pogarszałaby jej sytuacji prawnej, np. decyzja utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję por. A. Wróbel. Komentarz do art. 139 K.p.a. [w:] Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego; Lex/el 2022).
Ze względu na powyższe Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.ps.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Decyzja organu i Instancji została uchylona na zasadzie art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 680 zł składa się: uiszczony wpis od skargi w wysokości 200,00 zł oraz koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. 2018 roku, poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI