II SA/Kr 802/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2022-09-28
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamiart. 124 u.g.n.sieciinfrastruktura technicznaplan miejscowyrokowaniaograniczenie korzystaniaWSA Kraków

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego w sprawie ograniczenia korzystania z nieruchomości na cele budowy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, uznając, że rokowania poprzedzające wniosek nie zostały przeprowadzone prawidłowo.

Sprawa dotyczyła skarg na decyzję Wojewody Małopolskiego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa odmawiającą zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił obie decyzje, uznając, że kluczowa przesłanka art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotycząca przeprowadzenia rokowań z właścicielami nieruchomości, nie została spełniona, mimo że organ odwoławczy uznał inwestycję za zgodną z planem miejscowym.

Przedmiotem sprawy były skargi J. K. oraz Wodociągów Miasta [...] Spółka Akcyjna na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 15 kwietnia 2022 roku, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 18 listopada 2021 roku. Decyzje te odmawiały ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. Kraków - Krowodrza, poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na jej części sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wnioskodawca, Wodociągi Miasta [...], wystąpił o zezwolenie, wskazując, że część współwłaścicieli nie wyraziła zgody na inwestycję. Organ I instancji odmówił zezwolenia, uznając, że planowana inwestycja nie jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda Małopolski, rozpatrując odwołania, uchylił decyzję organu I instancji, ale jednocześnie sam odmówił zezwolenia, wskazując na niespełnienie przesłanki przeprowadzenia rokowań (art. 124 ust. 3 u.g.n.), mimo że uznał inwestycję za zgodną z planem miejscowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając skargi, uchylił decyzje obu instancji. Sąd uznał, że kluczowa przesłanka art. 124 ust. 3 u.g.n. dotycząca przeprowadzenia rokowań została spełniona, ponieważ inwestor przedstawił propozycję porozumienia, a właściciele jednej z nieruchomości nie wyrazili zgody, co wyczerpało etap rokowań. Sąd zgodził się z organem odwoławczym co do zgodności inwestycji z planem miejscowym, ale uznał, że niespełnienie wymogu rokowań było podstawą do uchylenia decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek nie może zostać uwzględniony, jeśli rokowania nie zostały przeprowadzone prawidłowo, co stanowi podstawową przesłankę do wydania decyzji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rokowania zostały przeprowadzone, ponieważ inwestor przedstawił propozycję porozumienia, a właściciele jednej z nieruchomości nie wyrazili zgody, co wyczerpało etap rokowań. Organ odwoławczy błędnie uznał, że nie doszło do rokowań.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

u.g.n. art. 124 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 124 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 2 § 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 6

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 139

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 127 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

u.p.z.p. art. 27

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespełnienie przesłanki przeprowadzenia rokowań z właścicielami nieruchomości przed złożeniem wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 3 u.g.n.). Inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Odrzucone argumenty

Organ I instancji błędnie uznał, że inwestycja nie jest zgodna z planem miejscowym. Organ II instancji błędnie uznał, że nie doszło do rokowań.

Godne uwagi sformułowania

Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Właściciele tylko jednej nieruchomości (składającej się z dwóch działek – Państwo A. i H. S.) nie wyrazili zgody na prawo spółki do dysponowania nieruchomością dla celów uzyskania decyzji pozwolenia na budowę. Tym samym w ocenie Sądu nieprawidłowe jest stanowisko wyrażane przez organ II instancji, jakoby na gruncie niniejszej sprawy nie miały miejsce rokowania, a jedynie złożenie oferty, co stanowi inną procedurę zawierania umów.

Skład orzekający

Sebastian Pietrzyk

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Człowiekowska

sędzia

Agnieszka Nawara-Dubiel

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogu przeprowadzenia rokowań w postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 u.g.n. oraz zgodność inwestycji z planem miejscowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku zgody właściciela i oceny rokowań jako przesłanki do wszczęcia postępowania administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe przeprowadzenie rokowań przed wszczęciem postępowania administracyjnego dotyczącego ograniczenia prawa własności. Pokazuje również, jak sądy interpretują zgodność inwestycji z planem miejscowym.

Niespełnione rokowania zablokowały budowę sieci wodociągowej i kanalizacyjnej – kluczowa lekcja dla inwestorów.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 802/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Joanna Człowiekowska
Sebastian Pietrzyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Sentencja
Dnia 28 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Agnieszka Nawara-Dubiel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2022 roku sprawy ze skarg J. K. oraz Wodociągi Miasta [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 15 kwietnia 2022 roku znak: WS-VI.7536.1.81.2021.PB w przedmiocie ograniczenia korzystania z nieruchomości, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz J. K. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz Wodociągi Miasta [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skarg J. K. oraz Wodociągi Miasta [...] spółka akcyjna z siedzibą w K. jest decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia 15 kwietnia 2022 roku, znak: WS-VI.7536.1.81.202.1.PB utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 18 listopada 2021 roku, znak: GS-14.6821.60.2021.AM odmawiająca ograniczenia na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. Kraków - Krowodrza, obj. KW [...] poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na części ww. nieruchomości sieci wodociągowej o parametrach Ř 100 mm wraz z uzbrojeniem oraz sieci kanalizacji sanitarnej o parametrach Ř 250 m.
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach.
Pismem z dnia 18 czerwca 2021 r. (doręczonym na adres tut. Urzędu w dniu 24 czerwca 2021 r., uzupełnionym pismem z dnia 19 lipca 2021 r.) Wodociągi Miasta [...] Spółka Akcyjna wystąpiły o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. Kraków - Krowodrza, obj. księgą wieczystą [...], stanowiącej współwłasność Pani M. W., P. H. i A. S., P. D. i J. G. Pani M. W., Pana W. W., Pani E. J., Pana M. J., Pana W. C., P. J. i A. K., Pana B. G. oraz P. M. i K. B., położonej przy ul. [...] w K. poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzanie na części ww. nieruchomości sieci wodociągowej o parametrach Ř 100 mm wraz z uzbrojeniem oraz sieci kanalizacji sanitarnej o parametrach Ř 250 mm.
Do ww. wniosku dołączono pełnomocnictwo, dokumenty z przebiegu rokowań przeprowadzonych przez Wnioskodawcę z właścicielami nieruchomości, uchwałę Nr XXXI 1/813/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 18 grudnia 2019 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Strzelnica - Sikornik" (wraz z pismem Wydziału Planowania Przestrzennego z dnia 31 maja 2021 r. znak [...]), odpis zupełny księgi wieczystej nr [...], kopię mapy ewidencyjnej, kopię mapy zasadniczej, na której naniesiono przebieg planowanej inwestycji, kopię mapy ewidencyjnej z naniesionym przebiegiem sieci wodociągowej Ř 100 mm oraz sieci kanalizacji sanitarnej o parametrach Ř 250 mm na działce [...] obr. [...] jedn. ewid. Kraków - Krowodrza, uproszczony wypis z rejestru gruntów, odpis KRS dla WMK SA z dnia 14.06.2021 r.
Wnioskodawca oświadczył, że długość projektowanej sieci Ř 100 mm wynosi 119,9 mb, natomiast długość projektowanej sieci kanalizacji sanitarnej Ř 250 mm wynosi 39,2 mb, a pas technologiczny dla projektowanych sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej wyniesie 1 m od krawędzi przewodu po każdej z ich stron i obejmie powierzchnie 333 m2.
Precyzując wniosek do pisma z dnia 19 lipca 2021 r. dołączono oświadczenia Pani M. B. i Pana K. B., wydruk treści zupełnej księgi wieczystej nr [...] zgodnie ze stanem na dzień 19 lipca 2021 r., a także kopię mapy ewidencyjnej gruntów z naniesionym przebiegiem sieci wodociągowej Ř 100 mm oraz sieci kanalizacji sanitarnej o parametrach Ř 250 mm na działce [...] obr. [...] jedn. ewid. Kraków -Krowodrza. Ponadto sprecyzowano wniosek poprzez wskazanie parametrów sieci wodociągowej Ř 100 mm oraz sieci kanalizacji sanitarnej o parametrach Ř 250.
Wnioskodawca oświadczył, że planowane prace budowalne niezbędne do wybudowania wskazanego odcinka sieci wodociągowej i sieci kanalizacji sanitarnej na przedmiotowej działce potrwają ok. 45 dni od daty wejścia w teren nieruchomości, a posadowienie w gruncie odcinka sieci wodociągowej i sieci kanalizacji sanitarnej nastąpi metodą wykopową.
Zgodnie z art. 124 ust 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 1899) dalej jako "u.g.n.": "Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego".
W związku z powyższym pismem z dnia 10 sierpnia 2021 r. zawiadomiono strony postępowania o wszczęciu postępowania w sprawie o ograniczenie, na podstawie przepisów art. 124 ust. 1 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej w rejestrze jako działka nr [...] obr. 10 jedn. ewid. Kraków - Krowodrza, obj. księgą wieczystą [...], położonej przy ul. [...] w Krakowie poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzanie na części ww. nieruchomości sieci wodociągowej o parametrach Ř 100 mm wraz z uzbrojeniem oraz sieci kanalizacji sanitarnej o parametrach Ř 250 mm.
Jednocześnie ww. pismem zwrócono się do stron z prośbą o zajęcie stanowiska w niniejszej sprawie i udzielenie informacji, czy wyrażają zgodę na zajęcie nieruchomości przez Wodociągi Miasta [...] Spółka Akcyjna w celu oraz zakresie opisanym powyżej i przedstawionym na załączonej kopii mapy, czy zgody tej nie wyrażają i dlaczego.
W odpowiedzi na powyższe pismo oświadczenia o wyrażeniu zgody na zajęcie nieruchomości oraz realizację inwestycji złożyli: P. M. i K. B., Pani M. W., Pani M. W., Pan W. W., Państwo D. i J. G., P. A. i J. K., Pan B. G. oraz Pan W. C..
Natomiast Państwo A. i H. S. w odpowiedzi na powyższe pismo wnieśli o oddalenie wniosku Wodociągów Miasta [...] wskazując, że jest bezzasadny, bezpodstawny, nie mający zastosowania prawnego w przedmiotowej sprawie. W piśmie wskazali m. in. na możliwość poprowadzenia mediów od ul. [...] poprzez ul. [...].
Organ I instancji wskazał, że z przepisu art. 124 ust. 1 u.g.n. wynika, iż zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania możliwe jest tylko przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek: planowana inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego; ograniczenie ma być zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu, zgodne z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego; właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża zgody na realizację inwestycji na jego nieruchomości.
Z analizy zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że na realizację przedmiotowej inwestycji nie wyrażają zgody współwłaściciele ww. nieruchomości tj. Państwo A. i H. S..
Natomiast odnosząc się do drugiej przesłanki należy wyjaśnić. Zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 741) przez "inwestycję celu publicznego" należy rozumieć działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), a także krajowym (obejmującym również inwestycje międzynarodowe i ponadregionalne), oraz metropolitalnym (obejmującym obszar metropolitalny) bez względu na status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich finansowania, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 ugn.
Przytoczona wyżej definicja "inwestycji celu publicznego" wskazuje na dwie cechy tego pojęcia. Pierwszą cechą charakteryzującą inwestycję celu publicznego jest jej zakres tj. określenie czy dane przedsięwzięcie można zaliczyć do działań o znaczeniu lokalnym, ponadlokalnym, czy krajowym. Drugą cechą charakterystyczną tego pojęcia jest cel danego zamierzenia tj. czy stanowi on realizację celów, o których mowa w art. 6 u.g.n. Tylko łączne spełnienie tych dwóch przesłanek może przesądzać, iż dane przedsięwzięcie spełnia wymogi by można je zaliczyć do inwestycji celu publicznego.
Nie każde zamierzenie inwestycyjne realizujące cele wymienione w art. 6 pkt 1-10 u.g.n. stanowi automatycznie w każdym przypadku inwestycję celu publicznego, gdyż konieczne jest jeszcze, aby spełniało ono warunki przewidziane w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Inwestor musi więc wykazać, że projektowana inwestycja spełnia łącznie przesłanki określone w powołanych wyżej przepisach, aby można było stosować regulacje prawne właściwe dla lokalizacji inwestycji celu publicznego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2020 r. II OSK 1731/19).
Stosownie do treści wniosku przedmiotem inwestycji jest budowa sieci wodociągowej i sieci kanalizacyjnej na działce nr [...] obr. 10 jedn. ewid. Kraków-Krowodrza.
Bez wątpienia budowa sieci wodociągowej i sieci kanalizacyjnej stanowi cel publiczny, o czym wprost stanowi art. 6 pkt 3 u.g.n., według którego celem publicznym jest budowa i utrzymywanie publicznych urządzeń służących do zaopatrzenia ludności w wodę, gromadzenia, przesyłania, oczyszczania i odprowadzania ścieków oraz odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w tym ich składowania.
Z informacji uzyskanych z Wydziału Planowania Przestrzennego wynika, iż przedmiotowa działka nr [...] obr. 10 jedn. ewid. Kraków - Krowodrza podlega ustaleniom obowiązującego od 15 stycznia 2020 r. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Strzelnica - Sikornik" zatwierdzonego Uchwałą nr XXXI 1/813/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 18 grudnia 2019 r., zgodnie z którym teren działki nr [...] znajduje się w obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej.
Przedmiotowy plan zawiera następujące zapisy odnośnie infrastruktury technicznej:
§ 12. 1. Jako ogólne zasady obsługi obszaru w zakresie infrastruktury technicznej, dotyczące całego obszaru planu ustala się:
1) utrzymanie istniejących obiektów i urządzeń budowlanych infrastruktury technicznej;
2) możliwość prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie, rozbudowie, przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce i odłączeniu obiektów i urządzeń budowlanych infrastruktury technicznej;
3) uwzględnienie powiązania obiektów i urządzeń budowlanych infrastruktury technicznej z układem zewnętrznym;
4) wzdłuż obiektów i urządzeń budowlanych infrastruktury technicznej ograniczenia w zakresie zabudowy i zagospodarowania terenów bezpośrednio przyległych, wynikające z unormowań odrębnych; (...)
2. W zakresie zaopatrzenia w wodę ustala się:
1) zaopatrzenie w wodę z miejskiej sieci wodociągowej lub w oparciu o indywidualne ujęcia;
2) przy projektowaniu zasilania w wodę planowanych obiektów, rzędną linii ciśnień przyjmować średnio na 250 m n.p.m. dla strefy podstawowej zasilania w wodę;
3) dla strefy zasilania w wodę ze zbiornika "Wola Justowska" rzędną linii ciśnień przyjmować średnio na 274 m n.p.m.;
4) budowę, rozbudowę i przebudowę miejskiej sieci wodociągowej o średnicy nie mniejszej niż 0 100 mm;
5) rozbudowę i przebudowę funkcjonującego systemu zaopatrzenia w wodę dla pokrycia potrzeb bytowych, użytkowych i przeciwpożarowych w powiązaniu z miejską siecią wodociągową.
3. W zakresie odprowadzania ścieków oraz wód opadowych ustala się:
1) nakaz odprowadzania ścieków bytowych, komunalnych oraz przemysłowych w oparciu o miejski system kanalizacji ogólnospławnej i rozdzielczej;
2) w terenach nieobjętych kanalizacją sanitarną, dopuszczenie tymczasowo (wyłącznie do czasu realizacji kanalizacji sanitarnej) użytkowania szczelnych bezodpływowych zbiorników na nieczystości ciekłe;
3) zakaz lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków;
4) budowę, rozbudowę i przebudowę miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej o średnicy nie mniejszej niż 0250 mm;
5) budowę, rozbudowę i przebudowę miejskiej sieci kanalizacji opadowej o średnicy nie mniejszej niż 0 400 mm;
6) budowę, rozbudowę i przebudowę miejskiej sieci kanalizacji ogólnospławnego średnicy nie mniejszej niż 0300 mm;(...)
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że jeżeli realizacja inwestycji celu publicznego nie została przewidziana w planie miejscowym, to brak jest możliwości wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie ww. przepisu. Nie wystarczy ogólna zgodność realizacji celu publicznego z uregulowaniami planu miejscowego. Koniecznym jest, aby konkretny przepis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wskazywał, że na konkretnej nieruchomości ma być lub może być realizowany konkretny cel publiczny. Plan miejscowy, aby stwarzać podstawę do zastosowania instytucji z art. 124 ust. 1 u.g.n., musi zatem nie tylko dopuszczać realizację celu publicznego, ale też w sposób precyzyjny określać lokalizację takiej inwestycji, poprzez wskazanie nieruchomości, przez które ma ona przebiegać oraz granic terenu, jaki może być pod nią zajęty. Zgoda na zajęcie nieruchomości może być odnoszona do inwestycji, której realizacja jest przewidziana w planie miejscowym, tzn. w tym planie został ustalony jej przebieg. Usytuowania inwestycji nie można ustalić wyłącznie na podstawie ogólnych zapisów planu miejscowego (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2019 r. I OSK 567/17, z dnia 21 marca 2017 r. I OSK 2033/15, z dnia 8 marca 2017 r. I OSK 1196/15, z dnia 2 lutego 2017 r. I OSK 1036/15).
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 stycznia 2021 r. I OSK 1887/20, LEX nr 3122807, zauważył, że choć im bardziej ogólne są postanowienia planu miejscowego w zakresie dopuszczalności inwestycji o charakterze publicznym, tym większy margines swobody ma starosta w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 124 u.g.n., to jednak owa ogólność planu nie może być posunięta aż tak daleko, aby plan w ogóle nie wskazywał przebiegu inwestycji, dopuszczając realizację inwestycji na całym obszarze planu. Szczególny rodzaj wywłaszczenia przez ograniczenie sprzeciwia się bowiem takiej interpretacji, która pozwalałaby niejako a priori przyjmować zgodność zamierzonej inwestycji z postanowieniami planistycznymi, bez potrzeby wyjaśnienia tego w oparciu o analizę konkretnych rozwiązań planu miejscowego dotyczących konkretnej nieruchomości (por. wyrok NSA z 18.12.2020 r., I OSK 2479/20, LEX nr 309758).
Z analizy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Strzelnica - Sikornik" nie wynika, aby ww. plan przewidywał realizację (ustalał przebieg) inwestycji celu publicznego polegającego na założeniu i przeprowadzeniu sieci wodociągowej o parametrach Ř 100 mm wraz z uzbrojeniem oraz sieci kanalizacji sanitarnej o parametrach Ř 250 mm na działce nr [...] obr. 10 jedn. ewid. Kraków - Krowodrza.
Mając na uwadze, iż powyższy plan zatwierdzony został uchwałą z dnia 18 grudnia 2019 r. i obowiązuje dopiero od 15 stycznia 2020 r. istniała możliwość ujęcia przebiegu wnioskowanej inwestycji w przedmiotowym planie.
Biorąc pod uwagę fakt, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru "Strzelnica - Sikornik" nie przewiduje realizacji sieci wodociągowej i sieci kanalizacyjnej na przedmiotowej działce nr [...] obr. 10 jedn. ewid. Kraków - Krowodrza w sprawie brak podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku o ograniczenie na podstawie art. 124 ust.1 u.g.n. sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. 10 jedn. ewid. Kraków - Krowodrza poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na części ww. nieruchomości sieci wodociągowej o parametrach Ř 100 mm wraz z uzbrojeniem oraz sieci kanalizacji sanitarnej o parametrach Ř 250 mm.
Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta Miasta Krakowa złożyła Wodociągi Miasta [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w K. , działająca przez pełnomocnika radcę prawnego S. S., zarzucając jej: błędy w ustaleniach faktycznych, fragmentarycznego rozważenia materiału dowodowego, co w konsekwencji spowodowało uchybienia organu w ocenie tego materiału poprzez przyjęcie, że planowana rozbudowa sieci wodociągowej Ř 100 mm i sieci kanalizacyjnej Ř 250 mm, spełniająca przesłanki inwestycji celu publicznego o znaczeniu lokalnym, jest niezgodna z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Strzelnica - Sikornik"; brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na zarzutach złożonych przez współwłaścicieli Państwa A. i H. S., sprzeciwiających się inwestycji, którzy nie przedłożyli żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń w zakresie możliwości poprowadzenia mediów od ul. [...] poprzez ul. [...] oraz rzekomych negatywnych konsekwencjach projektowanej inwestycji dla okolicznych mieszkańców, podczas gdy to właśnie okoliczni mieszkańcy - pozostali współwłaściciele nieruchomości - są zainteresowani w budowie sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, tym samym został naruszony interes pozostałych stron postępowania, w tym wnioskodawcy, podmiotu realizującego zadania własne Gminy Miejskiej Kraków; wydanie z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez przyjęcie, iż nie została spełniona ustawowa przesłanka niezbędna do wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, tj. zgodność planowanego ograniczenia z obowiązującymi ustaleniami planistycznymi, podczas gdy ustalenia obowiązującego planu obszaru "Strzelnica - Sikornik" wskazują tereny, na których dopuszcza się budowę infrastruktury technicznej.
Wskazując na powyższe zarzuty inwestor wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na części przedmiotowej nieruchomości sieci wodociągowej o parametrach Ř 100 mm wraz z uzbrojeniem oraz sieci kanalizacji sanitarnej o parametrach Ř 250 mm.
Odwołanie od ww. decyzji organu I instancji złożyli również Państwo D. G., J. G., A. K., J. K., M. B., K. B., M. W., W. W., M. W. i P. W., nie zgadzając się z podjętym w niej rozstrzygnięciem, które uniemożliwia im doprowadzenie wodociągu i kanalizacji do stanowiących ich własność, sąsiednich nieruchomości, a tym samym ich wykorzystanie zgodnie z przeznaczeniem planistycznym pod budowę domów.
Rozpatrując sprawę w wyniku wniesionych odwołań Wojewoda Małopolski wskazał, że zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n., "starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego". Z kolei ust. 3 powołanego przepisu wskazuje, iż: "udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań."
Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, wnioskiem z 24 czerwca 2021 r. (data wpływu do organu I instancji), Wodociągi Miasta [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w K. , działająca przez pełnomocnika radcę prawnego S. S., wystąpiła o ograniczenie sposobu korzystania z działki nr [...], obr. 10, jedn. ewid. Kraków - Krowodrza, poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie części ww. nieruchomości sieci wodociągowej o parametrach Ř 100 mm wraz z uzbrojeniem oraz sieci kanalizacji sanitarnej o parametrach Ř 250 mm, wyjaśniając m.in., że dwoje ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości nie wyraziło zgody na wykonanie planowanych prac, bowiem odmówili podpisania porozumienia przestawionego przez inwestora, wobec czego należy stwierdzić, że rokowania przeprowadzone z właścicielami nieruchomości nie przyniosły oczekiwanego rezultatu i wnioskodawca nie ma prawnej możliwości zrealizowania inwestycji celu publicznego.
Dokonując oceny spełnienia warunku wynikającego z art. 124 ust. 3 u.g.n., zwrócić należy uwagę na stanowisko judykatury w tym zakresie.
Mianowicie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że: "Wniosek składany w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. muszą poprzedzać rzeczywiste negocjacje, a nie tylko jednostronna propozycja dotycząca treści proponowanej umowy. Pod pojęciem negocjacji należy zatem rozumieć sytuację, w której - jak powszechnie przyjmuje się w doktrynie prawa cywilnego - strony uzgadniają treść poszczególnych postanowień, to jest niejako "wypracowywują" kształt przyszłego porozumienia" (wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 1439/19).
"Spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 u.g.n. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia" (wyrok WSA w Krakowie z 5 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 86/20; podobnie np. w wyroku WSA w Białymstoku 30 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 785/21).
"Strony zmierzające do załatwienia sprawy w sposób określony w art. 124 ust. 3 u.g.n. nie są związane jakimikolwiek regułami w zakresie prowadzenia rokowań oprócz obowiązku zainicjowania ich poprzez przedstawienie przez jedną z nich stronie przeciwnej stosownego odszkodowania. Ustawodawca w żaden sposób nie formalizuje też momentu zakończenia rokowań, co oznacza, że mogą one być zakończone w dowolnym czasie, chociażby w przypadku, gdy w ocenie którejkolwiek ze stron nie ma szans na zawarcie porozumienia" wyrok NSA z 2 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 13/20; podobnie w wyroku WSA w Lublinie z 18 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 703/20).
W wyroku z 5 października 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 658/21 WSA w Kielcach wyjaśnił z kolei, że w toku rokowań "Obie strony muszą mieć zagwarantowaną pewność swojej prawnej pozycji negocjacyjnej, rozumianą jako pełną wiedzę co do istotnych elementów będących przedmiotem rokowań i towarzyszące jej przekonanie, że elementy te mają charakter trwały."
"Przedmiotem rokowań jest ustalenie wszystkich istotnych elementów przyszłej umowy w zakresie dysponowania przez inwestora nieruchomością. Jednym z tych istotnych elementów jest niewątpliwie wysokość wynagrodzenia lub odszkodowania, które inwestor zobowiązuje się wypłacić właścicielowi nieruchomości" (wyrok WSA w Opolu z 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Op 448/21).
Podzielając przytoczone powyżej zapatrywania należy stwierdzić, że do istotnych elementów podlegających negocjacji poprzedzających złożenie wniosku o wydanie zezwolenia uregulowanego w art. 124 ust. 1 u.g.n., należy kwestia ustalenia wysokości rekompensaty (wynagrodzenia, odszkodowania) dla właściciela z tytułu obciążenia jego nieruchomości w związku z planowanym przez inwestora przedsięwzięciem. Jakkolwiek organy orzekające w sprawie nie mają możliwości oceny zaproponowanych warunków z punktu widzenia ekwiwalentności, to jednak nie sposób oczekiwać, by właściciel nieruchomości miał ją udostępniać na potrzeby inwestycji nieodpłatnie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy Wojewoda wskazał, że z załączonych do wniosku Wodociągów Miasta [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w K. porozumień przedstawionych współwłaścicielom przedmiotowej nieruchomości wynika, że projekty porozumień zawierały jedynie klauzulę, zgodnie z którą inwestor zobowiązał się do przywrócenia terenu objętego inwestycją do stanu pierwotnego (§ 4 ust. 1 porozumienia). Ponadto w porozumieniu zastrzeżono, że w trakcie prac inwestor będzie posiadał ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej za ewentualne szkody powstałe podczas realizacji inwestycji (§ 4 ust. 2) oraz że po zrealizowaniu inwestycji, w przypadku przystąpienia do ustanowienia służebności przesyłu koszty aktu notarialnego i koszty wpisu do ksiąg wieczystych poniesie inwestor (§ 6).
Z powyższego wynika, że w trakcie rokowań wnioskodawca nie zaproponował współwłaścicielom nieruchomości żadnych warunków finansowych wyrażenia zgody na wykonanie projektowanych sieci, co w świetle wcześniejszych uwag nie pozwala na uznanie negocjacji za odpowiadające wymogom z art. 124 ust. 3 u.g.n.
W przedmiotowej sprawie nie została zatem spełniona podstawowa przesłanka ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, określona w art. 124 ust. 3 u.g.n., co wykluczało nie tylko możliwość pozytywnego ustosunkowania się do wniosku Wodociągów Miasta [...] S.A. z siedzibą w K., ale zasadniczo czyniło również zbędnym ocenę spełnienia kolejnych przesłanek, określonych art. 124 ust. 1 u.g.n.
Wojewoda Małopolski nie podzielił przy tym stanowiska organu I instancji w zakresie oceny zgodności planowanych prac z planem miejscowym.
Organ odwoławczy wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że: "Niewątpliwie, aby plan miejscowy stwarzał podstawę do zastosowania instytucji z art. 124 ust. 1 musi on dopuszczać realizację celu publicznego i określać jej lokalizację. Obowiązujące przepisy prawa nie wymagają jednakże dla spełnienia wynikającej z art. 124 ust. 1 u.g.n. przesłanki zgodności zamierzenia inwestycyjnego z planem miejscowym zaznaczenia konkretnego przebiegu danej sieci w części graficznej planu" (wyrok WSA w Krakowie z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 387/20).
W podobnym tonie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 10 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 1345/17, wskazując, iż "Działka nr (...) objęta wnioskiem strony skarżącej znajduje się na terenach o przeznaczeniu 06.ZPU.6. Fragment w pasie drogi oznaczonym na rysunku planu symbolem KDD. O możliwych na tym obszarze inwestycjach decyduje § 21 ust. 1, 2 i 3 pkt 4 planu (Rozdział III Ustalenia dotyczące przeznaczenia terenu wraz z zasadami jego zagospodarowania i warunkami zabudowy). Na obszarze określonym, jako ZPU wyznacza się tereny zieleni urządzonej wraz z obiektami usługowymi. Przeznaczeniem podstawowym dla tych terenów jest możliwość lokalizacji zieleni urządzonej (parki, parki leśne, dworskie, zieleńce, ogrody jordanowskie, zieleń forteczną, skwery) wraz z pojedynczymi obiektami i urządzeniami usług. Jako przeznaczenie dopuszczalne ustala się między innymi możliwość lokalizacji urządzeń i sieci infrastruktury technicznej związanej z zagospodarowaniem terenu (§ 21 ust 3 pkt 4). W żadnym postanowieniu planu miejscowego nie znajduje się zakaz lokalizowania infrastruktury technicznej na terenach o przeznaczeniu ZPU, zaś postanowienia szczegółowe mają wyłącznie charakter uzupełniający względem zasad ogólnych. Zgodnie z § 44 ust. 2 pkt.2 i 4 (Rozdział V zasady uzbrojenia terenu) - Jako generalne zasady obowiązujące w całym obszarze opracowania ustala się prowadzenie nowych ciągów uzbrojenia oraz lokalizowanie obiektów i urządzeń w liniach rozgraniczających istniejących i projektowanych dróg, ulic, dojść pieszych i pieszo jezdnych oraz w terenach, których przeznaczenie podstawowe i dopuszczalne określono w rozdziale III uchwały pod warunkiem, że nie będą naruszać pozostałych ustaleń planu. W granicach całego terenu objętego planem dopuszcza się lokalizowanie niewyznaczonych na rysunku planu podziemnych i naziemnych urządzeń i sieci infrastruktury technicznej, niezbędnych do funkcjonowania inwestycji zlokalizowanych na tym terenie. Sformułowanie "zlokalizowanych" nie oznacza, że inwestycje muszą być już aktualnie zlokalizowane w terenie. W zakresie lokalnego systemu zaopatrzenia w gaz, zgodnie z § 47 ust. 2 pkt 1 i 2 postanowiono, że zachowuje się istniejący i funkcjonujący w granicach obszaru opracowania planu system zaopatrzenia w gaz, przyjmując, że będzie on rozbudowywany dla zapewnienia dostawy gazu na cele komunalne, grzewcze i technologiczne do wszystkich potencjalnych odbiorców. Zapewnia się możliwość lokalizowania nowych sieci rozbiorczych w obrębie linii rozgraniczających istniejących dróg i ulic na terenie istniejącego i projektowanego zainwestowania, pod warunkiem, że nie będą one naruszać ustaleń planu. Przy takich kategorycznych sformułowaniach planu nie ma żadnych powodów, aby twierdzić, że lokalizowane urządzenia i sieci infrastruktury mogą dotyczyć tylko i wyłącznie infrastruktury technicznej realizowanej na potrzeby istniejących obiektów lub realizowanych wraz z tą infrastrukturą, a nie mogą dotyczyć obiektów, potencjalnie zamierzonych na tym terenie. W oparciu o te postanowienia planu można dopatrzyć się wyraźnej intencji prawodawcy lokalnego. Z całą pewnością jest to celowe działanie zmierzające do dostosowania infrastruktury gminy do standardów XXI wieku, poprzez upowszechnienie dostępności do źródeł energii, w tym sieci gazowniczej. Gazociąg jest obiektem liniowym w rozumieniu przepisów prawa budowlanego (art. 3 pkt 3a prawa budowlanego) w związku z tym lokalizowany jest na szeregu graniczących ze sobą jedna po drugiej nieruchomościach. Organy obu instancji przekonująco nie uzasadniły, na jakiej podstawie twierdzą, że zapisy planu uniemożliwiają spełnienie przesłanek z art. 124 ust 1 ugn, co doprowadziło do wydania decyzji o odmowie ograniczenia korzystania z nieruchomości w celu realizacji inwestycji pn. "Budowa gazociągu średniego ciśnienia dni 80 PE od stacji I stopnia w Z. do B. gm. Z.", polegającej na posadowieniu gazociągu średniego ciśnienia i na podstawie, jakich reguł interpretacyjnych doszły do takich wniosków. W uzasadnieniu obu decyzji w sposób prosty przywołano treść poszczególnych postanowień planu, nie odczytując jednak należycie ich wzajemnych relacji. Plany miejscowe stanowiąc instrumenty realizacji racjonalnej polityki przestrzennej, tworzone są z myślą o przyszłych inwestycjach i rozwoju przestrzennym gmin, dlatego wbrew twierdzeniom organów obu instancji lokalizowane urządzenia i sieci infrastruktury nie muszą być związane wyłącznie z aktualnym, istniejącym zagospodarowaniem terenu. Sieci gazociągowe, jako inwestycje celu publicznego o znaczeniu lokalnym i ponad lokalnym nie dotyczą tylko i wyłącznie infrastruktury technicznej realizowanej na potrzeby istniejących obiektów lub realizowanych wraz z tą infrastrukturą, a zdecydowanie mogą dotyczyć obiektów, które potencjalnie dopiero powstaną na terenie objętym planem. Plan zagospodarowania przestrzennego Gminy Z. nie zawiera wymogu, aby infrastruktura powstawała dopiero po wybudowaniu określonych obiektów. Rację ma strona skarżąca, że kwestia rozbudowy sieci zaopatrzenia w gaz została w planie potraktowana autonomicznie i niezależnie od przeznaczenia podstawowego i dopuszczalnego wyznaczonego planem dla nieruchomości. Głównym celem planu miejscowego jest również kształtowanie sposobu wykonywania prawa własności. Art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) statuuje zasadę wolności budowlanej, która znajduje ochronę w art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 16 lipca 1997 r ), nakazujących poszanowanie wolności i własności. Jest to publiczne prawo podmiotowe przysługujące każdemu, kto spełnia warunki, o którym mowa w przepisie. Ograniczenia mogą wynikać z przepisów prawa w tym mpzp w zakresie określenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu. Jednakże wszelkie ograniczenia tej wolności muszą być ustanowione wyraźnie - istnieje, bowiem domniemanie na rzecz wolności przysługującej inwestorowi. Przepisy prawa materialnego powinny w sposób wyczerpujący określać zakres i formy ingerencji władz administracji w procesy budowlane - poza tym zakresem jednostka (inwestor) ma swobodę w kształtowaniu procesów budowlanych. Akty prawne niższej rangi niż Konstytucja stanowią wyłącznie ograniczenie prawa własności, a co za tym idzie - jego elementu składowego - prawa do zabudowy, nie będąc źródłem tego prawa ( Komentarz do Prawa Budowlanego pod redakcją prof. Z. N., Wydawnictwo C.H. Beck W. 2013 r , art. 4 -prawo do zabudowy)".
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2014 r., sygn. akt II OSK 537/13, wskazano z kolei, iż: "Ani w punkcie 1, i ani w punkcie 10 ustępu 2 art. 15 u.p.z.p. ustawodawca nie wprowadził wymogu precyzyjnego ustalenia szczegółowego przebiegu sieci infrastruktury technicznej, zwłaszcza mając na uwadze sieć podziemną, o znaczeniu lokalnym, przebiegającą pod powierzchnią ziemi. Samo sformułowanie "zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej (verba legis - art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p), nakazuje przyjąć, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przybierają formę częściowo ogólną (red. Z. Niewiadomski - op. cit., s. 166, nb 12). Trafnie wskazuje się w doktrynie, że im bardziej ogólne postanowienie planu miejscowego w zakresie dopuszczalności inwestycji o charakterze publicznym, tym większy margines swobody dla starosty w toku postępowania z art. 124 u.g.n. Nie zawsze w planach miejscowych wprost wskazuje się na umiejscowienie konkretnych inwestycji liniowych, a jedynie wspomina się o inwestycjach "o charakterze publicznym w zakresie infrastruktury przesyłowej" (G. Matusik w: G. Bieniek, M. Gdesz, S. Kalus, G. Matusik, E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 719, uw. 56) (podobnie w wyroku WSA w Krakowie z 8 października 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 693/20)."
Powyższy pogląd podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając w wyroku z 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2554/20, iż: "W doktrynie trafnie wskazuje się, że art. 124 ust. 1 w zw. z art. 112 ust. 1 u.g.n. określają dopuszczalność wydania zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości tylko wówczas (w zakresie normatywnym istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy), gdy nieruchomość lub jej część objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, bowiem w tym dokumencie planistycznym określona została dopuszczalność lokalizacji urządzeń infrastruktury technicznej w postaci przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji gazów. Ustawowy wymóg zachowania zgodności ograniczenia wynikającego z decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości z planem miejscowym odnosi się przede wszystkim do określenia w tych dokumentach planistycznych charakteru celu, dla realizacji którego następuje czasowe zajęcie nieruchomości, tj. dla celu publicznego (art. 124 ust. 1 ugn; M. Wolanin, w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 784, nb 1; s. 786, nb 4 do art. 124). Nietrafnie autor skargi kasacyjnej uznał, że decyzje na podstawie art. 124 ust. 1 ugn "mogą zostać wydane w sposób legalny w przypadku w którym zapisy aktu planistycznego realizację inwestycji w sposób literalny przewidują, a nie jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, gdzie o możliwości realizacji inwestycji zdecydował sposób wykładni dokonany w pierwszej kolejności przez organy, a następnie Sąd I instancji. Przepisy aktu prawa miejscowego podlegają wykładni prawa na zasadach ogólnych. W orzecznictwie Sądów administracyjnych i w doktrynie trafnie wskazuje się, że przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ujmowane są w formie nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń w zagospodarowaniu terenu. Już pod rządem ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 89 poz. 415 ze zm.; następnie j.t. Dz.U. z 1999 r. nr 15 poz. 139 ze zm.) utrwalił się pogląd, że przy tworzeniu planów miejscowych zagospodarowania przestrzennego, stosuje się różne typy treści planistycznych. W szczególności ustalenia to treści, z jakich składa się plan miejscowy. Stanowią one przepisy prawa lokalnego (obecnie miejscowego - art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946) obowiązujące powszechnie. Ustalenia mogą przyjąć formę różnych typów: nakazu - przepisu określającego, jakie czynności należy podjąć lub jakie warunki należy spełnić; zakazu przepisu określającego, jakie czynności lub zjawiska są niedopuszczalne. Odmianą zakazu jest dopuszczenie - to przepis określający, które czynności lub które zjawiska należące do zdefiniowanej kategorii są dopuszczalne, w przeciwieństwie do wszystkich pozostałych należących do tej kategorii, które są niedopuszczalne (I. Mironowicz, T. Ossowicz, Technika zapisu planu miejscowego. Wybrane problemy ogólne, w: red. E. Bagiński, Zarys metod i technik badawczych w planowaniu przestrzennym, OW Politechniki Wrocławskiej 1996 s. 59-60). To, że normodawca samorządowy wskazał "przewiduje się możliwość budowy, przebudowy i rozbudowy sieci gazowych obsługujących tereny przeznaczone na cele inwestycyjne, stosownie do występujących potrzeb i możliwości technicznych" (§10 pkt 7 lit. b Planu) stanowi dopuszczenie w rozumieniu planowania przestrzennego. Trafnie w doktrynie wskazuje się, że im bardziej ogólne postanowienie planu miejscowego w zakresie dopuszczalności inwestycji o charakterze publicznym, tym większy margines swobody dla starosty w toku postępowania z art. 124 ugn. Nie zawsze w planach miejscowych wprost wskazuje się na umiejscowienie konkretnych inwestycji liniowych, a jedynie wspomina się o inwestycjach "o charakterze publicznym w zakresie infrastruktury przesyłowej" (G. Matusik - op. cit., s. 719, uw 56)" (w podobnym tonie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 754/21, stwierdzając, że spełnienie przesłanki zgodności inwestycji z planem miejscowym należy badać w kontekście ogółu jego zapisów regulujących zasady lokalizowania obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej).
W świetle powyższego należy stwierdzić, że pomimo tego, iż w zaskarżonej decyzji dokonano wykładni art. 124 ust. 1 u.g.n., której Wojewoda Małopolski nie podziela, to jednak z uwagi na niespełnienie przez inwestora przesłanki określonej w art. 124 ust. 3 u.g.n., nie było możliwe wydanie decyzji pozytywnej dla wnioskodawcy. W świetle powyższego orzeczono jak w sentencji.
Na powyższą decyzję skargi złożyli J. K. oraz Wodociągi Miasta [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w K.
J. K. podniósł zarzuty naruszenia:
art. 124 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 1997 Nr 115 poz. 741 z późn. zm.) poprzez błędne uznanie, że nie doszło do wypełnienia przesłanek dot. rokowań w przypadku gdy korespondencja dot. rokowań oraz odmowa strony znajduje się w materiale dowodowym a co za tym idzie zostały spełnione przesłanki wynikające z przepisu;
art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 1997 Nr 115 poz. 741 z późn. zm.) poprzez błędne uznanie przez organ I instancji, że nie doszło do wypełnienia przesłanek dot. zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru "Strzelnica - Sikornik", co jest wymaganą przesłanką zastosowania ograniczenia, a co zostało spełnione w przedmiotowej sprawie i ponadto zostało wskazane przez organ II instancji;
art. 7 i 7a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 t.j. z dnia 18 lutego 2020 r. z późn. zm.) poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości prawnych na niekorzyść strony, tj. uznanie, że nie doszło do rokowań wobec wyinterpretowanej uznaniowo przez organ przesłanki nie znajdującej odzwierciedlenia w przepisie oraz wydania decyzji wbrew interesowi społecznemu i słusznemu interesowi obywateli.
art. 8 i art. 107 § 3 w zw. art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 t.j. z dnia 18 lutego 2020 r. z późn. zm.) poprzez zbyt skrótowe sformułowanie uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia opierające się na wyciągu z orzecznictwa bez wystarczającego przełożenia powyższego na stan przedmiotowego postępowania i niewystarczające wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek podjętego rozstrzygnięcia.
Powołując się na powyższe wniósł o uchylenie skarżonej decyzji i decyzji I instancji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Skarżąca spółka podniosła zarzuty:
naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:
- art. 124 ust. 3 u. g. n., poprzez przyjęcie, iż Skarżący nie zaproponował współwłaścicielom nieruchomości żadnych warunków finansowych wyrażenia zgody na wykonanie projektowanych urządzeń, co skutkowało tym, iż w istocie nie przeprowadził rokowań, a tym samym, że nie została spełniona podstawowa przesłanka ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, co wykluczało możliwość uwzględnienia wniosku Skarżącego
oraz
naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.
- art. 15 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy przez organ II instancji na innej podstawie materialnoprawnej aniżeli rozstrzygniecie organu I instancji skutkujące pozbawieniem Skarżącego instancji odwoławczej od rozstrzygnięcia organu II instancji wobec podjętego przez ten organ odmiennego rozstrzygnięcia, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji z jednoczesną zmianą podstawy materialnoprawnej decyzji skutkującej pogorszeniem sytuacji prawnej Skarżącego wbrew zakazowi reformationis in peius obowiązującym w postępowaniu administracyjnym.
Powołując się na powyższe wniósł o uchylenie skarżonej decyzji i decyzji I instancji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Skarga J. K. została zarejestrowana pod sygn. II SA/Kr 802/22, natomiast skarga Wodociągi Miasta [...] Spółki Akcyjnej została zarejestrowana pod sygn. II SA/Kr 804/22.
Postanowieniem z dnia 28 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył obie sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadził dalej sprawę pod wspólną sygnaturą II SA/Kr 802/22.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Ponadto należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z brzmieniem art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.z 2021 r., poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. W zakreślonym terminie nie wszystkie strony zajęły stanowisko, dlatego też zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Skargi zasługują na uwzględnienie.
Obie strony podniosły zarzut naruszenia sprowadzający się do błędnego i nieuzasadnionego przyjęcia przez organy, iż na gruncie przedmiotowej sprawy nie doszło do przeprowadzenia rokowań, których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n.
W świetle powołanych zarzutów, zasadniczą jest zatem kwestia prawidłowości przeprowadzonych rokowań, a w konsekwencji dopuszczalność ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n.
Stosownie do treści art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Jednocześnie w myśl art. 124 ust. 3 u.g.n. udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.
Dla możliwości zatem zainicjowania postępowania w sprawie zajęcia nieruchomości w celu realizacji inwestycji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. konieczne jest uprzednie przeprowadzenie rokowań co do możliwości przeprowadzenia inwestycji na spornej nieruchomości i ich zakończenia w sposób uniemożliwiający polubowne przeprowadzenie inwestycji.
Jak wskazuje się orzecznictwie przepis art. 124 ust. 3 u.g.n. nie wprowadza żadnych szczegółowych wymogów ani reguł co do formy i treści rokowań, co oznacza, że o formie i charakterze rokowań decyduje sam inwestor. Na gruncie powołanego przepisu ważne jest jedynie, aby obowiązek zainicjowania takich rokowań został dochowany. Rokowania mogą zostać zakończone w dowolnym czasie, w tym w momencie, gdy jedna ze stron uzna, że nie ma szans na wypracowanie porozumienia. Organ - a za nim i sąd - ustala jedynie fakt istnienia rokowań, nie bada zaś przyczyn braku zgody stron (zob. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. I OSK 3371/18).
Obowiązek przeprowadzenia rokowań jako przesłanka wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości spełniony jest wówczas, gdy inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., a właściciel ich nie przyjął. W przypadku przyjęcia warunków zaproponowanych w toku rokowań, dojdzie do zawarcia stosownej umowy i zbędne będzie prowadzenie postępowania na zasadzie art. 124 ust. 1 u.g.n.
Jeśli więc o formie i charakterze rokowań decyduje inwestor, to nie można wykluczyć, że dla uzyskania trwałego tytułu prawnego do korzystania z części nieruchomości, może on zaproponować jej właścicielowi zawarcie umowy o ustanowieniu służebności przesyłu. Takie rozwiązanie może mieścić się w pojęciu zgody właściciela, o jakiej mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n., o ile dojdzie do zawarcia umowy cywilnoprawnej, która pozwoli w sposób sprawny i bezkonfliktowy zrealizować cele publiczne.
Niedookreślenie przez ustawodawcę w najmniejszym stopniu przebiegu rokowań, powoduje, że organ prowadzący postępowanie w sprawie ograniczenia korzystania z nieruchomości, uwzględniając treść art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n., zobowiązany jest jedynie zbadać, czy zostały w sprawie przeprowadzone rokowania w przedmiocie zawarcia umowy umożliwiającej inwestorowi realizację inwestycji.
Nie podlega jednak już jego kontroli sam tryb prowadzenia rokowań, a także powody, dla których nie dochodzi do zawarcia porozumienia. Kwestie takie jak dobra albo zła wiara inwestora, czy też ekwiwalentność zaproponowanego świadczenia, pozostają poza zakresem kontroli organu administracji, a w konsekwencji także sądu administracyjnego (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. I OSK 358/21).
Ustawodawca przewidział trzy tryby zawarcia umowy: złożenie oferty i jej przyjęcie, przetarg oraz negocjacje (noszące na gruncie wcześniej obowiązującego stanu prawnego nazwę rokowań) (por. B. Łukańko, komentarz do art. 66 teza 2 [w:] Gudowski Jacek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, cz. 2 (art. 56–125), WKP/LEX el. 2021). Przy czym do zawarcia umowy w trybie negocjacji wymaga się uzgodnienia wszystkich elementów, które obejmowały negocjacje. Decyduje zatem zakres prowadzonych rokowań, a nie sam fakt osiągnięcia porozumienia, co do essentialia negotii danej umowy (wyrok SN z 11.10.2000 r., III CKN 273/00).
Negocjacje są procesem, w którego toku dochodzi do zbliżania się stanowisk w celu ostatecznego ustalenia treści umowy (A. Olejniczak komentarz do art. 72, nb 2 [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. M. Gutowski, Warszawa 2016,). Polegają one na wzajemnym oddziaływaniu na siebie partnerów negocjacji, przedstawianiu argumentów i dyskusji nad nimi (M. Pyziak-Szafnicka [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Część ogólna, red. P. Księżak, M. Pyziak-Szafnicka, Warszawa 2014, komentarz do art. 72, uwaga 2). Przepis art. 72 k.c. znajduje zastosowanie jedynie wówczas, gdy strony prowadzą negocjacje w celu zawarcia określonej umowy, a nie np. w celu przygotowania wspólnej oferty przetargowej czy też projektu umowy, do której zawarcia wymagana jest przez przepisy prawa forma szczególna.
Jednak umowa nie może być uznana za zawartą tak długo, jak długo strony nie uzgodniły postanowień przedmiotowo istotnych. W razie braku takiej umowy, uzgodnienie koniecznych elementów umowy nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia, iż umowa została zawarta. Zgodnie z art. 72 § 1 k.c. dopiero bowiem uzgodnienie wszystkich postanowień umowy, które były przedmiotem rokowań, stanowi podstawę do uznania, że doszło do jej zawarcia.(sygn. II CSK 450/13, z dnia 15 maja 2014 roku).
Trzeba także zwrócić uwagę, że propozycje zawarcia umowy (porozumienia) o określonej treści, ale niezawierające wszystkich istotnych postanowień, mogą co najwyższej być uznane za zaproszenie do zawarcia umowy (art. 71) (por. np. uzasadnienie do wyroku SN z dnia 20 października 1978 roku, sygn. IV CR 402/78 i Maja Maciejewska – Szałas komentarz do art. 66 teza 7 [w:] Balwicka-Szczyrba Małgorzata (red.), Sylwestrzak Anna (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, WKP 2022/ LEXel).
Jak przyjmuje się w orzecznictwie prawidłowe odróżnienie oferty od zaproszenia do zawarcia umowy wymaga przeprowadzenia oceny, czy w konkretnym wypadku do potencjalnego kontrahenta kierowana była informacja o możliwości zawarcia określonej umowy i płynących z niej korzyściach, czy też sprecyzowana została jednoznaczna propozycja zawarcia z nim określonej umowy. Pierwsza sytuacja odpowiadać będzie zaproszeniu do zawarcia umowy, drugą należy już kwalifikować jako ofertę (por. np. uzasadnienie wyroku SN z dnia 17 czerwca 2010 roku, sygn. III CSK 297/09).
W kontekście powyższego, odnosząc się do realiów niniejszej sprawy należy wskazać, że wraz z przedstawionym stronom "Porozumieniem dotyczącym udostępnienia nieruchomości na cele budowlane", które dotyczy zgody na wejście i korzystanie z określonych nieruchomości w celu budowy sieci kanalizacyjnej i wodociągowej a ponadto obejmuje również zgodę na wykonywanie czynności eksploatacyjnych, skierowano do stron także pismo, w którym odwołano się do już prowadzonych wcześniej rozmów (por. np. k. 169 a.a.).
Wskazano także w tym piśmie, że w przypadku braku zgody na przeprowadzenie inwestycji przez Wodociągi Miasta [...] Spółka Akcyjna – dalej też jako "WM[...] S.A.", polegającej na wybudowaniu sieci wodociągowej i sieci kanalizacyjnej spółka będzie zmuszona kontynuować postępowanie przed stosownym organem w sprawie zajecie nieruchomości.
Co istotne jednak, to – jak wynika wprost z treści kierowanego pisma – fakt, że spółka będzie zmuszona kontynuować postępowanie przez stosownym organem, nie wówczas, gdy nie dojdzie do podpisania porozumienia, ale wówczas, gdy strona nie wyrazi zgody na przeprowadzenie inwestycji. Wprost wynika zatem z tego pisma, że stanowi ono zaproszenie do negocjacji (rokowań).
Ponadto, w istocie z treści porozumienia nie wynika (nie zaproponował ich inwestor) na jakich warunkach finansowych miałoby dojść do korzystania z nieruchomości przez inwestora, to jednak stanowi to jedynie potwierdzenie, że w istocie miały miejsce rokowania (negocjacje).
Warunki finansowe, jak i zresztą wszelkie inne okoliczności były (mogły być) przedmiotem negocjacji.
Co istotne w realiach niniejszej sprawy, właściciele tylko jednej nieruchomości (składającej się z dwóch działek – Państwo A. i H. S.) nie wyrazili zgody na prawo spółki do dysponowania nieruchomością dla celów uzyskania decyzji pozwolenia na budowę (por. k. 169 i 170 a.a.). Skierowanie przez nich pisma (z dnia 15 maja 2021 roku) do spółki jak i ich treść nie budzą najmniejszej wątpliwości. Wynika z tych pism wprost, że nie wyrażają oni zgody do dysponowania przez WM[...] S.A. nieruchomością dla celów uzyskania decyzji pozwolenia na budowę. Bez znaczenia dla sprawy są powody, dla których zgoda nie została udzielona. To jednakże oznacza, że doszło do wyczerpania etapu rokowań i tym samym wypełniony został wstępny warunek (art. 124 ust. 3 u.g.n.) dla możliwości złożenia wniosku na zasadzie art. 124 ust. 1 u.g.n.
Tym samym w ocenie Sądu nieprawidłowe jest stanowisko wyrażane przez organ II instancji, jakoby na gruncie niniejszej sprawy nie miały miejsce rokowania, a jedynie złożenie oferty, co stanowi inną procedurę zawierania umów. Nie budzi wątpliwości, że złożenie oferty stanowi inną odmienną od rokowań (negocjacji) procedurę zawierania umów, jednakże analiza czynności podejmowanych przez inwestora na gruncie niniejszej sprawy nie pozwala na przyjęcie, że wystąpił on z tylko ofertą do właścicieli nieruchomości i nie doszło do zainicjowania rokowań.
Trafny jest także zarzut dotyczący błędnego uznania przez organ I instancji, że nie doszło do wypełnienia przesłanek dotyczących zgodności inwestycji z miejscowym planem obszaru "Strzelnica – Sikornik", co jest wymaganą przesłanką zastosowania ograniczenia (art. 124 ust. 1 u.g.n.). Trzeba jednak podkreślić, że odmienne stanowisko przyjął już organ II instancji, z którym Sąd się zgadza, to znaczy że na gruncie niniejszej sprawy zachodzi zgodność inwestycji z miejscowym planem obszaru "Strzelnica – Sikornik". Przyjęte przez Wojewodę stanowisko czyni zbędnym dalsze rozwijanie tej kwestii w tym miejscu.
Nie są uzasadnione zarzuty naruszenia art. 7 i art. 7a K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości prawnych na niekorzyść strony, tj. uznanie, że nie doszło do rokowań wobec wyinterpretowanej uznaniowo przez organ przesłanki nie znajdującej odzwierciedlenia w przepisie oraz wydania decyzji wbrew interesowi społecznemu i słusznemu interesowi obywateli.
Zgodnie z art. 7a K.p.a. Jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ.
Na gruncie przedmiotowej sprawy nie można mówić o tym, że istnieją wątpliwości co do treści normy prawnej.
Sąd podziela stanowisko, zgodnie z którym podstawowym celem wykładni jest usunięcie wątpliwości co do znaczenia przepisu prawnego. Ponieważ istnieje wiele metod (reguł, dyrektyw, wskazówek) wykładni prawa, organ administracji publicznej jest obowiązany wykazać, że wykorzystał te z nich, które były niezbędne – ze względu na dany przepis i jego kontekst – do usunięcia wątpliwości, przy założeniu, że nie ma preferowanych in abstracto metod wykładni, w szczególności ich hierarchii lub pierwszeństwa. Poza tym na korzyść strony rozstrzygane są wątpliwości co do znaczenia przepisu prawnego. Komentowany przepis nie nakazuje natomiast rozstrzygania sprawy na korzyść strony. (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia z 4 lipca 2014 r., sygn. I OSK 1025/13, oraz A. Wróbel. Komentarz do art. 7a K.p.a. [w:] Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego; Lex/el 2022).
Na gruncie niniejszej sprawy zasadniczym przedmiotem sporu, czy podnoszonych wątpliwości była nie tyle treść normy prawnej i ile raczej ocena czynności podjętych przez inwestora przed złożeniem wniosku w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. W związku z tym zarzut naruszenia art. 7a K.p.a., który to artykuł dotyczy wątpliwości co do treści normy prawnej nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie są także uzasadnione dalsze zarzuty podniesione przez skarżącą spółkę naruszenia art. 15 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy przez organ II instancji na innej podstawie materialnoprawnej aniżeli rozstrzygniecie organu I instancji skutkujące pozbawieniem Skarżącego instancji odwoławczej od rozstrzygnięcia organu II instancji wobec podjętego przez ten organ odmiennego rozstrzygnięcia, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Sam zarzut ponadto nie jest bliżej uzasadniony przez skarżącą.
Jakkolwiek organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, to jednak nie podzielił zapatrywania dotyczącego zgodności planowanej inwestycji z planem miejscowym i jednocześnie odmienne niż organ I instancji uznał, że nie doszło do przeprowadzenia rokowań (art. 124 ust. 3 u.g.n.), to jednak powyższe nie stanowi, w ocenie Sądu, o naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania.
Na marginesie w tym miejscu trzeba także wskazać, że trafne w tym zakresie jest stanowisko Wojewody o zgodności planowanej inwestycji z planem miejscowym. Są podziela w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego, jaki argumentację przez niego powołaną. Sąd przychyla się wyrażanych z orzecznictwie poglądów, zgodnie z którymi aby można było uznać, że plan miejscowy stwarza podstawę do zastosowania instytucji z art. 124 ust. 1 u.g.n. musi on dopuszczać realizację celu publicznego i określać jej lokalizację. Obowiązujące przepisy prawa nie wymagają jednakże dla spełnienia wynikającej z art. 124 ust. 1 u.g.n. przesłanki zgodności zamierzenia inwestycyjnego z planem miejscowym zaznaczenia konkretnego przebiegu danej sieci w części graficznej planu" (wyrok WSA w Krakowie z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 387/20). Zapisy planu miejscowego dla obszaru "Strzelnica – Sikornik" pozwalają na realizacją inwestycji takiej jak planowana na gruncie niniejszej sprawy na przedmiotowym terenie i bynajmniej nie stoi temu na przeszkodzie okoliczność, że plan miejscowy nie wskazuje szczegółowo przebiegu sieci. Niejako na marginesie należy wskazać, że nie taka jest zresztą jest rola planu. Stosownie bowiem do art. 15 ust. 2 pkt. 10) ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 503), w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, co jednak nie oznacza, że przebieg każdego elementu sieci ten musi być ujęty w planie. Jak wskazuje się przy tym w orzecznictwie, Problem, czy wskazania planu zawierają jedynie orientacyjny przebieg linii energetycznej, czy też jej konkretną lokalizację jest bez znaczenia, gdyż istotne jest to, ażeby miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszczał możliwość realizacji inwestycji celu publicznego (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 8 marca 2017 roku, sygn. I OSK 1337/15).
Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 139 Kp.a., zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
"Niekorzyść", o której mowa w art. 139, to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpi, przesądza zestawienie osnowy decyzji organu pierwszej instancji z projektowanym rozstrzygnięciem organu odwoławczego (por. A. Wróbel. Komentarz do art. 139 K.p.a. [w:] Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego; Lex/el 2022). Porównanie natomiast obydwu decyzji wskazuje, ze w istocie nie doszło do pogorszenia sytuacji odwołującej się, aczkolwiek na inne względy zwrócił uwagę organ II instancji.
Podzielić należy stanowisko, że w kwestii oceny czy nie doszło do pogorszenia sytuacji odwołującej się strony nie może być miarodajne żądanie odwołania, bowiem każda decyzja organu odwoławczego nieuwzględniająca żądania strony byłaby decyzją wydaną na niekorzyść strony odwołującej się, chociaż obiektywnie nie pogarszałaby jej sytuacji prawnej, np. decyzja utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję por. A. Wróbel. Komentarz do art. 139 K.p.a. [w:] Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego; Lex/el 2022).
Nie jest także uzasadniony zarzut, podniesiony przez obie strony, naruszenia art. 8 i 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji organu jest adekwatne do treści rozstrzygnięcia. Nie budzą wątpliwości powody, dla których została wydana decyzją o kreślonej jak i też argumentacja organu, która za tym przemawia.
Zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie okoliczności faktycznych, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się opierał jak i przyczyn, które spowodowały, iż innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ponadto uzasadnienie prawne decyzji musi także zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Oznacza to, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jest konieczne dla późniejszego prawidłowego zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego lub ich wykładni w stanie faktycznym sprawy, który nie może budzić żadnych wątpliwości (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 14 czerwca 2022 roku, sygn. III OSK 736/21).
W istocie kwestią subiektywnej oceny jest ewentualna zasadność czy konieczność powoływania licznego orzecznictwa, jak również przekonanie skarżącej o niewystarczającym odniesieniu się przez organ do realiów rozstrzyganej sprawy jednakże, wbrew stanowisku skarżącego nie doszło do naruszenia art. 8 ani art. 107 § 3 Kp.a. w zw. z art. 126 K.p.a. Trafna jest także uwaga skarżącego, że bezpośrednie odwołania się do okoliczności faktycznych prawy są lakoniczne natomiast zasadnicza część uzasadnienia decyzji sprowadza się do cytowania wyroków, to jednak trzeba mieć na uwadze, że w przedmiotowej sprawie powodem utrzymania w mocy decyzji organu I instancji było uznanie przez Wojewodę, że nie doszło do przeprowadzenia w sposób prawidłowy rokowań, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. Co do tej konkluzji nie może być wątpliwości, natomiast licznie powoływane orzeczenia miały wzmocnić stanowisko organu, co jednak samo w sobie nie stanowi o naruszeniu art. 127 § 3 Kp.a. w zw. z art. 126 K.p.a.
Ze względu na powyższe Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1) lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Na koszty zasądzone dla skarżącego oraz niezależnie dla skarżącej spółki na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi składają się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200,00 zł oraz koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. 2018 roku, poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI