II SA/Kr 796/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKrakowie2021-11-05
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościgospodarka nieruchomościamicel wywłaszczeniapostępowanie administracyjneWSAKraków

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę spółki na decyzję Wojewody o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, potwierdzając, że cel wywłaszczenia (budowa magazynów) nie został zrealizowany, a nieruchomość faktycznie wykorzystano na plac ćwiczeń wojskowych.

Spółka złożyła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Skarżąca kwestionowała spełnienie przesłanek zwrotu, w tym ustalenie celu wywłaszczenia i jego realizację. Sąd uznał, że cel wywłaszczenia (budowa magazynów) nie został zrealizowany, gdyż nieruchomość faktycznie wykorzystano na plac ćwiczeń wojskowych. Sąd oddalił skargę, potwierdzając zasadność zwrotu nieruchomości.

Sprawa dotyczyła skargi [...] Spółki Akcyjnej Spółki Komandytowo - Akcyjnej z siedzibą w K. na decyzję Wojewody z dnia 14 maja 2021 r., która utrzymała w mocy decyzję Starosty z 2 grudnia 2020 r. o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1074 m2 na rzecz C. R. oraz o rozliczeniach z tego tytułu. Skarżąca spółka zarzucała m.in. brak spełnienia przesłanek uzasadniających zwrot nieruchomości, w szczególności brak jednoznacznego ustalenia celu wywłaszczenia i jego realizacji. Nieruchomość została wywłaszczona decyzją z 1969 r. na cele budowy magazynów, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z 1965 r. Jednakże, jak ustalono, nieruchomość ta znalazła się w granicach lokalizacji szczegółowej określonej inną decyzją z 1965 r., przewidującą budowę placu ćwiczeń w ramach poligonu wojskowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, uznał, że urządzenie placu ćwiczeń wojskowych nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia, jakim było budownictwo magazynowe. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa materialnego, a postępowanie było zgodne z przepisami k.p.a. Sąd odniósł się również do kwestii zwrotu udziału w nieruchomości w sytuacji, gdy postępowanie w stosunku do innego spadkobiercy zostało zawieszone, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 26/14, który dopuszcza możliwość rozpoznania sprawy w takim zakresie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, urządzenie placu ćwiczeń wojskowych nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia, jakim było budownictwo magazynowe.

Uzasadnienie

Cel wywłaszczenia został określony jako budownictwo magazynowe. Faktyczne wykorzystanie nieruchomości na plac ćwiczeń wojskowych, mimo że związane z potrzebami wojska, nie jest zgodne z pierwotnie wskazanym celem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

u.g.n. art. 136 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 137 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

u.g.n. art. 9a

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 142 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6) oraz § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw art. 16

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4

p.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.g.n. art. 136 § ust. 3b

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 136 § ust. 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość wywłaszczona pod budowę magazynów faktycznie została wykorzystana na plac ćwiczeń wojskowych, co oznacza niezrealizowanie celu wywłaszczenia. Możliwość orzekania o zwrocie udziału w nieruchomości, nawet jeśli postępowanie w stosunku do innego spadkobiercy zostało zawieszone, zgodnie z wyrokiem TK SK 26/14.

Odrzucone argumenty

Zarzuty spółki dotyczące braku jednoznacznego ustalenia celu wywłaszczenia i jego realizacji. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. w zakresie postępowania dowodowego i uzasadnienia decyzji. Zarzut naruszenia art. 136 ust. 3b u.g.n. poprzez prowadzenie postępowania tylko w stosunku do jednego ze zgłoszonych żądań.

Godne uwagi sformułowania

urządzenie placu ćwiczeń wojskowych na terenie wywłaszczonym pod budownictwo magazynowe nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia. brak współdziałania wszystkich byłych współwłaścicieli (ich spadkobierców) w postępowaniu zwrotowym nie usprawiedliwia natomiast praktycznie bezterminowego gospodarowania przez podmioty publiczne nieruchomościami, które okazały się zbędne lub nieprzydatne i na których nie można także zrealizować innego celu publicznego.

Skład orzekający

Magda Froncisz

przewodniczący

Paweł Darmoń

sprawozdawca

Agnieszka Nawara-Dubiel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja celu wywłaszczenia i jego realizacji, zwłaszcza w kontekście nieruchomości wojskowych oraz dopuszczalności zwrotu udziału w nieruchomości w sytuacji częściowego zawieszenia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia na cele budowlane, które faktycznie zostały zrealizowane w inny sposób, a także stanu prawnego po wyroku TK SK 26/14.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na potencjalne konflikty między obywatelami a państwem oraz kwestie historyczne związane z wywłaszczeniami.

Czy plac ćwiczeń wojskowych to to samo co budowa magazynów? Sąd rozstrzyga o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 796/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Magda Froncisz /przewodniczący/
Paweł Darmoń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 812/22 - Wyrok NSA z 2025-04-01
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art 135  i art 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magda Froncisz SWSA Agnieszka Nawara – Dubiel SWSA Paweł Darmoń (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2021 r. sprawy ze skargi [...] Spółki Akcyjnej Spółki Komandytowo - Akcyjnej z siedzibą w K. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2021 r, znak : [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala
Uzasadnienie
Decyzją z 2 grudnia 2020 r. znak: [...] Starosta [...] orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1074 m2, powstałej z podziału działki nr [...], poł. w obr[...] M. , jedn. ewid. W. W., odpowiadająca wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. M. na rzecz C. R. z domu G., c. E. i C. w [...] części w stosunku do całości prawa własności tej nieruchomości oraz o rozliczeniach z tego tytułu.
Odwołania od tej decyzji wnieśli: Rejonowy Zarząd Infrastruktury w K. oraz spółka [...] Spółka Akcyjna Spółka Komandytowo - Akcyjna.
Wojewoda decyzją z dnia 14 maja 2021 r., znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.) - dalej jako "u.g.n." oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 735) - dalej jako "k.p.a." w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935).
W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Ustalenie celu wywłaszczenia następuje poprzez przywołanie odpowiednich zapisów w decyzji wywłaszczeniowej lub umowie sprzedaży, jednakże w sytuacji, gdy cel ten w ww. dokumentach został określony bardzo ogólnie, koniecznym jest jego doprecyzowanie z uwzględnieniem dokumentacji dotyczącej inwestycji, dla urzeczywistnienia której nastąpiło wywłaszczenie, powstałej przed odjęciem prawa własności poprzedniemu właścicielowi (lub współwłaścicielom) nieruchomości.
Jak wykazało przeprowadzone w niniejszej sprawie przez organ I instancji szczegółowe postępowanie wyjaśniające, będąca przedmiotem postępowania parcela l. kat. [...], b. gm. kat. M. , odpowiadająca obecnie działce ewidencyjnej nr [...], obr. 7 M. , jedn. ewid. W. W., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych z 21 października 1969 r. znak: [...] - zgodnie z lokalizacją szczegółową Nr [...] Wydziału Budownictwa, Urbanistyki o Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 5 sierpnia 1965 r., przewidującą budowę na terenie przedmiotowej nieruchomości magazynów.
W dacie wywłaszczenia właścicielem przedmiotowej nieruchomości był F. S., który zmarł [...] stycznia 1981 r. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K. - K. w K., Wydział I Cywilny z 28 maja 2004 r. sygn. akt [...] spadek po nim nabyły A. S. i C. G. – każda w [...] części, zaś spadek po A. S. nabyła C. R. w całości.
Pismem z 2 listopada 2015 r. C. R. i C. G. wystąpiły do organu I instancji z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat. [...], b. gm. kat. M. .
W toku postępowania 26 stycznia 2016 r. zmarła C. G., wobec czego postanowieniem z 3 grudnia 2018 r. Starosta [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w części prowadzonej z wniosku C. G. w sprawie o zwrot przedmiotowej nieruchomości, do czasu ustalenia spadkobierców zmarłej. Niniejsza sprawa dotyczy wyłącznie roszczenia C. R..
Następnie, organ I instancji przystąpił do badania, czy przesłanka zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia została w przedmiotowej sprawie spełniona.
Analiza mapy katastralnej przedstawiającej granice nieruchomości objętej wywłaszczeniem pod budowę magazynów wykazała, że przedmiotowa nieruchomość nie była objęta ww. lokalizacją szczegółową Nr [...] z 5 sierpnia 1965 r., lecz znalazła się w granicach lokalizacji szczegółowej określonej decyzją nr [...] z 21 kwietnia 1965 r. znak [...], wydanej na potrzeby realizacji, m. in. placu ćwiczeń w ramach poligonu wojskowego (tzw. "[...] co pozwala na stwierdzenie za organem I instancji, iż nieruchomość ta od początku była zbędna na ww. cel wywłaszczenia - wprost wskazany w ww. decyzji wywłaszczeniowej jako budownictwo (magazynowe), a zatem brak podstaw, aby w niniejszej sprawie doszukiwać się innego niż wskazany w ww. dokumentach celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.
W związku z tym organ odwoławczy potwierdza za organem I instancji zasadność zwrotu przedmiotowej nieruchomości położonej w obrębie [...], jedn. ewid. W. W., oznaczonej jako działka nr [...], na rzecz C. R. w [...] części w stosunku do całości prawa własności tej nieruchomości.
Jak słusznie wskazał organ I instancji, prawidłowość powyższych ustaleń oraz wniosków z nich wywiedzionych została potwierdzona w licznych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozpatrujących sprawy z zakresu zwrotu wywłaszczonych nieruchomości z terenu dawnego poligonu wojskowego w miejscowości M.. Odnosząc się do odpowiedniego zarzutu odwołania Rejonowego Zarządu Infrastruktury w K. wskazano, iż choć ww. orzeczenia sądów administracyjnych nie wiążą formalnie organów rozpatrujących niniejszą sprawę, gdyż nie na jej gruncie one zapadały, to zdaniem organu odwoławczego, okoliczność, że zostały one wydane w sprawach o zbieżnym stanie faktyczno-prawnym, gdyż dotyczyły parceli katastralnych wywłaszczonych również na cele przewidujące budowę magazynów, biorąc pod uwagę autorytet orzeczniczy sądów administracyjnych, nie może pozostać bez wpływu na ocenę realizacji celu wywłaszczenia również w przedmiotowym postępowaniu.
Wojewoda w analogicznej sprawie wydał decyzję z 21 listopada 2017 r., w której poczynił odmienną ocenę prawną wbrew dominującej w tym zakresie ww. linii orzeczniczej sądów administracyjnych, niemniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 30 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 84/18 uchylił ww. decyzję Wojewody. Wojewoda zacytował wyroki sądów administracyjnych.
Odnosząc się dodatkowo do zarzutów zawartych w odwołaniach przytoczono wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 października 2019 r. sygn. akt I OSK 119/16, w którym Sąd wskazał między innymi: "Zarzut nieuzupełnienia materiału dowodowego dokumentem, którego poszukiwano lecz nie odnaleziono z przyczyn obiektywnych w toku postępowania administracyjnego, nie może być skutecznym zarzutem skargi kasacyjnej. Natomiast w toku postępowania administracyjnego zgromadzono bezsprzecznie obszerny materiał dowodowy pochodzący z okresów poprzedzających wywłaszczenie i po zakończeniu wywłaszczenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza materiału dowodowego pozwalała Sądowi I instancji zaakceptować w pełni kontrolowane decyzje z punktu widzenia ich zgodności z obowiązującym prawem".
Z kolei co do zarzutu [...] S.A. Spółki Komandytowo - Akcyjnej dot. naruszenia "art. 136 ust. 3b ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji tylko w stosunku do jednego ze zgłoszonych żądań, mimo zgłoszenia więcej niż jednego żądania zwrotu nieruchomości (udziału w nieruchomości)", wyjaśniono, iż Wojewoda podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z 14 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 1030/20, zgodnie z którym: "(...) w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. SK 26/14 stwierdzono, że art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782) w zakresie, w jakim uzależnia przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ma więc żadnych przeszkód by rozpoznać sprawę administracyjną tylko w takim zakresie, w jakim brak jest przeszkód w postaci braku ustalenia następców prawnych zmarłej strony postępowania. Przyjęcie takiego rozwiązania nie budzi zastrzeżeń, jest zgodne z zasadą szybkości i sprawności postępowania."
W kontekście powyższego wskazano, że zarzuty podniesione w rozpatrywanych odwołaniach nie mogły zostać uwzględnione.
Odnosząc się natomiast do podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia w zakresie zwrotu na rzecz Skarbu Państwa zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości w wysokości [...] zł, przeprowadzone w tym zakresie przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające uznano za prawidłowe.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie [...] Spółka Akcyjna Spółka Komandytowo – Akcyjna z siedziba w K., zarzucając zaskarżonej decyzji:
1. naruszenie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Starosty [...] z dnia 2 grudnia 2020 r. znak: [...], mimo braku spełnienia przesłanek uzasadniających zwrot wywłaszczonej nieruchomości wynikających z powyższych przepisów, w szczególności mimo braku ustalenia w sposób niewątpliwy jaki był cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oraz mimo braku ustalenia co zostało zrealizowane na przedmiotowej nieruchomości po jej wywłaszczeniu;
2. naruszenie art. 7 § 1, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w szczególności poprzez:
a) nie podjęcie przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy,
b) brak pełnego ustalenia stanu faktycznego,
c) brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego,
d) dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego,
3. naruszenie art. 11 k.p.a. i 107 § 1 pkt 6) oraz § 3 k.p.a., poprzez brak właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji w szczególności poprzez:
- brak odniesienia się do wielu zarzutów podniesionych przez Skarżącą w odwołaniu,
- brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,
- zastąpienia ustaleń faktycznych w tej konkretnej sprawie odwołaniem się do wyroków sądów administracyjnych w innych sprawach,
4. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej decyzji Starosty [...] pomimo, że naruszała ona przepisy wskazane w odwołaniu,
5. naruszenie art. 136 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie oraz dokonania istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych, jak również brak zlecenia przeprowadzenie tego postępowania organowi I instancji, w szczególności w celu ustalenia co zostało zrealizowane na przedmiotowej nieruchomości po jej wywłaszczeniu,
6. naruszenie art. 136 ust. 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 10 § 1 k.p.a. i art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Starosty [...] z dnia 2 grudnia 2020 r. znak: [...], mimo, że prowadzono postępowanie i wydano decyzję tylko w stosunku do jednego ze zgłoszonych żądań, pomimo zgłoszenia więcej niż jednego żądania zwrotu nieruchomości.
Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.
Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.
Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 poz. 1842 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Wobec braku możliwości technicznych przeprowadzenia rozprawy zdalnej, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 września 2021 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Dokonawszy kontroli zaskarżonej decyzji według tak określonych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.
Przedmiotem skargi jest decyzja orzekająca o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1074 m2, powstałej z podziału działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. W. W., odpowiadająca wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. M. na rzecz C. R. z domu G., c. E. i C. w [...] części w stosunku do całości prawa własności tej nieruchomości oraz o rozliczeniach z tego tytułu.
Organy obydwu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, a postępowanie prowadzone było zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego.
Skarżący zarzuca, że "nie został ustalony w sposób niewątpliwy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i już choćby dlatego nie można stwierdzić, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany". Argument ten jest chybiony.
Będąca przedmiotem postępowania parcela l. kat. [...], b. gm. kat. M. , odpowiadająca obecnie działce ewidencyjnej nr [...], obr. [...], jedn. ewid. W. W., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych z 21 października 1969 r. znak: [...] W decyzji wywłaszczeniowej zawarto stwierdzenie: "nieruchomości te są niezbędne na cele budownictwa zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] Wydziału Budownictwa, Urbanistyki o Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 5 sierpnia 1965 r.". Powołana decyzja lokalizacyjna nr [...] ustalała lokalizację szczegółową magazynów w M. . Mimo starań nie udało się odszukać załącznika graficznego do decyzji lokalizacyjnej nr [...]. Na podstawie mapy katastralnej z zaznaczonymi granicami nieruchomości objętych wnioskiem o wywłaszczenie, na których miały być umiejscowione magazyny ustalono, że w rzeczywistości przedmiotowa nieruchomość nie była jednak objęta lokalizacją szczegółową nr [...] z 5 sierpnia 1965 r., lecz znalazła się w granicach lokalizacji szczegółowej określonej decyzją nr [...] z 21 kwietnia 1965 r. znak [...], wydanej na potrzeby realizacji, m. in. placu ćwiczeń w ramach poligonu wojskowego (tzw. "[...]
Organu obu instancji na podstawie wymienionych dokumentów prawidłowo ustaliły, że celem wywłaszczenia parceli l. kat. [...] poł. w b. gm. kat. M. było budownictwo, a w szczególności budowa magazynów na potrzeby wojska.
W rzeczywistości nieruchomość ta weszła w skład terenu przeznaczonego pod urządzenie placu ćwiczeń wojskowych, precyzyjnie częściowo dla potrzeb ośrodka szkolenia zatytułowanego [...]", a w pozostałej części jako fragment placu oddzielającego sąsiadujące ośrodki - [...], ośrodek szkolenia artyleryjskiego i ośrodek zurbanizowany. Takie właśnie wykorzystanie przedmiotowej nieruchomości znajduje potwierdzenie w mapie poglądowej byłego kompleksu wojskowego [...] K. - P. przedstawiającej obszar placu ćwiczeń wojskowych, a także w wyjaśnieniach Dowódcy [...] Brygady Desantowo – Szturmowej płk M. K. z 2 kwietnia 2021 r. oraz w piśmie Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Mienia Wojskowego w K. J. M. z 19 lutego 2001 r.
Nie ma racji skarżący twierdząc, że "organ nie powołał się na żaden materiał dowodowy pozwalający stwierdzić jak była zagospodarowana nieruchomość w czasie między jej wywłaszczeniem, a złożeniem wniosku o zwrot nieruchomości".
Trzeba też całkowicie podzielić stanowisko organów obu instancji, że urządzenie placu ćwiczeń wojskowych na terenie wywłaszczonym pod budownictwo magazynowe nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia. Nie może odnieść skutku argument, że na przedmiotowym terenie znajdowały się "jakieś budynki lub budowle służące potrzebom wojska" (str. 6 skargi). Nawet gdyby w ramach placu ćwiczeń funkcjonowały wspomniane budynki lub budowle, to w dalszym ciągu nie można by uznać, że nastąpiła tam realizacja celu wywłaszczenia określonego, jako budownictwo.
W świetle powyższego należało przyjąć, że prawidłowo orzeczono o zwrocie udziału w przedmiotowej nieruchomości i o rozliczeniach z tym związanych.
Nie stanowi uchybienia również orzeczenie o zwrocie udziału w wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji, gdy jeden z następców prawnych poprzedniego właściciela nieruchomości zmarł i postępowanie w tym zakresie zawieszono. W orzecznictwie wcześniej przyjmowało się, że możliwe jest merytoryczne rozpoznanie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jedynie wówczas, gdy wniosek złożyli wszyscy byli właściciele lub ich spadkobiercy. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. SK 26/14 zmienił stan prawny w tym zakresie. Sentencja tego wyroku brzmi: "Art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782) w zakresie, w jakim uzależnia przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". W istocie Trybunał orzekał o dopuszczalności orzekania o zwrocie udziału w wywłaszczonej nieruchomości (pkt 3.3.1. uzasadnienia: "prawo do zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości, na której nie zrealizowano celu wywłaszczenia, ma podstawę konstytucyjną zarówno w art. 64 ust. 1 Konstytucji, jak i art. 21 ust. 2 Konstytucji"). Na szczególną uwagę zasługuje następujący fragment uzasadnienia tego wyroku TK: "Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, restytucja współwłasności odjętej w sposób sprzeczny z prawem powinna - co do zasady - polegać na równoczesnym zwrocie w jednym postępowaniu wszystkich udziałów w wywłaszczonej nieruchomości byłym współwłaścicielom (ich spadkobiercom). Jeżeli jednak w danym stanie faktycznym jest to niemożliwe albo nadmiernie utrudnione, ustawa powinna przewidywać zwrot wywłaszczonych udziałów tym uprawnionym, którzy tego zażądają. Tylko w ten sposób można bowiem zapewnić, że wywłaszczenie będzie odbywało się - jak wymaga tego Konstytucja - jedynie w ostateczności, gdy jest to konieczne dla realizacji celu publicznego. Brak współdziałania wszystkich byłych współwłaścicieli (ich spadkobierców) w postępowaniu zwrotowym nie usprawiedliwia natomiast praktycznie bezterminowego gospodarowania przez podmioty publiczne nieruchomościami, które okazały się zbędne lub nieprzydatne i na których nie można także zrealizować innego celu publicznego (por. art. 136 ust. 4 u.g.n.)".
Nie ma więc racji skarżący twierdząc, że wyrok ten dotyczy innego zagadnienia niż sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Wobec braku ustalenia następców prawnych C. G. prawidłowe było zawieszenie postępowania zwrotowej w części dotyczącej jej roszczenia i orzeczenie w zakresie roszczenia drugiej wnioskodawczyni. Nie ma tutaj mowy o naruszenia praw następców prawnych C. G. w postępowaniu dotyczącym zwrotu udziału C. R.. Skoro roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest podzielne (co wynika z cytowanego wyroku TK), to nie ma przeszkód by w ramach niniejszego postępowania na obecnym jego etapie orzec o roszczeniu C. R.. Sąd podziela pogląd zaprezentowany w cytowanym przez Wojewodę wyroku WSA w Krakowie sygn. II SA/Kr 1030/20, że takie rozwiązanie jest zgodne z zasadą szybkości i sprawności postępowania.
Kolejny zarzut skarżącego dotyczy nieodniesienia się przez Wojewodę do niektórych zarzutów odwołania oraz zastąpienia ustaleń faktycznych cytatami z wyroków sądów administracyjnych.
W tym miejscu trzeba przypomnieć, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie toczyło się kilkadziesiąt spraw, w których stan faktyczny był co najmniej zbliżony do stanu stwierdzonego w niniejszej sprawie tj. w decyzji wywłaszczeniowej powołano się na decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [...] przewidującą budowę magazynów, a faktycznie zrealizowano tam plac ćwiczeń wojskowych. W wyrokach tych Wojewódzki Sąd Administracyjny, a niekiedy również Naczelny Sąd Administracyjny odnosiły się do tych samych zarzutów, które obecnie podnosi skarżący. Prawdą jest, że znaczna część zaskarżonej decyzji stanowi cytaty z tych orzeczeń. Dotyczy to w szczególności kwestii nieodnalezienia załącznika graficznego do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] oraz kwestii realizacji celu wywłaszczenia. Nie sposób jednak uznać, by w ten sposób zastępował własne ustalenia faktyczne. Wojewoda nie powinien ograniczać rozważań w zakresie poszczególnych zarzutów odwołania wyłącznie do cytowania orzeczeń sądów administracyjnych, niemniej jednak zachowanie takie nie miało wpływu na wynik sprawy.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 8 § 2 k.p.a. "Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym". W uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie sygn. II SA/Kr 84/18 (powołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) stwierdzono: "W sytuacji, gdy sądy administracyjne wielokrotnie - jednoznacznie i stanowczo zakwalifikowały określony stan faktyczny, jako uzasadniający zwrot wywłaszczonej nieruchomości, przyjęcie w kolejnym postępowaniu stanowiska odwrotnego jest niewątpliwie naruszeniem zasady zaufania".
Prawdziwe są twierdzenia skarżącego, że każda ze spraw administracyjnych ma charakter autonomiczny i w każdej sprawie należy osobno ustalić stan faktyczny (nie można wykorzystywać stanu faktycznego z innej sprawy dla rozstrzygnięcia danej sprawy). Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie jest identyczny jak w wielu innych, już wcześniej rozstrzygniętych sprawach administracyjnych. Chodzi o fakt powołania się w decyzji wywłaszczeniowej na lokalizację szczegółową nr [...] z 5 sierpnia 1965 r., fakt objęcia wywłaszczonej nieruchomości lokalizacją szczegółową nr [...] z 21 kwietnia 1965 r. znak [...] na potrzeby realizacji m. in. placu ćwiczeń w ramach poligonu wojskowego (tzw. "[...] i wreszcie realizację placu ćwiczeń na przedmiotowej nieruchomości. Te elementy stanu faktycznego, które w niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości – w świetle choćby wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach sygn. I OSK 563/11, I OSK 564/11, I OSK 566/11, I OSK 587/11, I OSK 670/11, I OSK 671/11 – przesądzają, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a wywłaszczona nieruchomość podlega zwrotowi.
Ponieważ wszystkie zarzuty skargi okazały się bezzasadne, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI