II SA/KR 789/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę spółki z o.o. sp. k. na uchwałę Rady Miasta Krakowa o utworzeniu parku kulturowego, uznając brak legitymacji skargowej z powodu nieudowodnienia prawa własności do nieruchomości.
Spółka z o.o. sp. k. zaskarżyła uchwałę Rady Miasta Krakowa w sprawie utworzenia parku kulturowego "Nowa Huta", zarzucając naruszenie prawa materialnego i konstytucyjnego. Sąd odrzucił skargę, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała legitymacji skargowej, ponieważ nie udowodniła prawa własności do nieruchomości, a jedynie prawo obligacyjne (najmu). Sąd podkreślił, że naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia jest warunkiem dopuszczalności skargi, a spółka nie wykazała takiego naruszenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 20 listopada 2019 r. w sprawie utworzenia parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy Nowa Huta. Skarżąca spółka zarzuciła uchwale naruszenie prawa materialnego, w tym ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a także naruszenie przepisów Konstytucji RP dotyczących ochrony prawa własności i swobody działalności gospodarczej. Spółka domagała się stwierdzenia nieważności przepisów uchwały oraz zasądzenia kosztów postępowania. Rada Miasta Krakowa wniosła o odrzucenie skargi, argumentując, że skarżąca nie wykazała legitymacji skargowej, ponieważ nie udowodniła prawa własności do nieruchomości, na której znajduje się obiekt handlowy, a jedynie użytkowanie wieczyste i umowę najmu. Sąd, analizując przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o samorządzie gminnym, uznał, że legitymacja skargowa na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. przysługuje tylko podmiotowi, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Sąd ustalił, że nieruchomość stanowi własność Gminy Miejskiej Kraków, a spółka posiada jedynie tytuł obligacyjny (najmu). W związku z tym, sąd stwierdził, że prawo własności skarżącej nie zostało naruszone, a naruszenie swobody działalności gospodarczej może być jedynie pośrednie i nie daje podstaw do legitymacji skargowej. W konsekwencji, Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. z powodu braku naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, spółka posiadająca jedynie tytuł obligacyjny do nieruchomości nie ma legitymacji skargowej do zaskarżenia uchwały rady gminy w sprawie utworzenia parku kulturowego, ponieważ nie wykazała naruszenia swojego interesu prawnego lub uprawnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że legitymacja skargowa na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. przysługuje tylko podmiotowi, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Ponieważ skarżąca spółka nie wykazała prawa rzeczowego do nieruchomości, a jedynie prawo obligacyjne (najmu), jej prawo własności nie zostało naruszone. Naruszenie swobody działalności gospodarczej również zostało uznane za pośrednie i niewystarczające do przyznania legitymacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (18)
Główne
P.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 5 a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym
Pomocnicze
u.o.z.i.o.z. art. 16 § 2
Ustawa z dnia 17 września 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z.i.o.z. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 17 września 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5 i 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.z.i.o.z. art. 3 § pkt 1 i 14
Ustawa z dnia 17 września 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z.i.o.z. art. 6 § 1 pkt 1 lit. a i b
Ustawa z dnia 17 września 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z.i.o.z. art. 112
Ustawa z dnia 17 września 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.o.ś. art. 131 § 1
Ustawa o ochronie środowiska
p.o.ś. art. 130 § 1
Ustawa o ochronie środowiska
p.o.ś. art. 129 § 1 - 3
Ustawa o ochronie środowiska
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca nie wykazała prawa własności do nieruchomości, a jedynie tytuł obligacyjny (najmu), co pozbawia ją legitymacji skargowej do zaskarżenia uchwały dotyczącej parku kulturowego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego (ustawa o ochronie zabytków) i konstytucyjnego (prawo własności, swoboda działalności gospodarczej) przez uchwałę o utworzeniu parku kulturowego.
Godne uwagi sformułowania
każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem [...] może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia jest zatem przesłanką dopuszczalności skargi przez interes prawny, w przeciwieństwie do interesu faktycznego, rozumie się przyznany przepisami prawa materialnego zakres uprawnień podmiotu skoro strona skarżąca legitymuje się wyłącznie prawem obligacyjnym do nieruchomości, to nie może zostać naruszone jej prawo własności (prawo rzeczowe) naruszenie swobody prowadzenia działalności gospodarczej [...] może wyłącznie pośrednio wpływać na sposób prowadzenia działalności gospodarczej
Skład orzekający
Agnieszka Nawara-Dubiel
sprawozdawca
Joanna Człowiekowska
przewodniczący
Monika Niedźwiedź
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów posiadających legitymację skargową do zaskarżania uchwał rady gminy w sprawie utworzenia parku kulturowego, ze szczególnym uwzględnieniem rozróżnienia między interesem prawnym (opartym na prawie rzeczowym) a interesem faktycznym/ekonomicznym (opartym na prawie obligacyjnym)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej skarżącego (najemca) i nie przesądza o legitymacji innych podmiotów, np. właścicieli lub użytkowników wieczystych nieruchomości objętych parkiem kulturowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia legitymacji procesowej w sprawach administracyjnych, co jest kluczowe dla praktyków. Pokazuje, jak istotne jest posiadanie odpowiedniego tytułu prawnego do nieruchomości, aby móc skutecznie kwestionować akty prawa miejscowego.
“Czy najemca może zaskarżyć uchwałę o parku kulturowym? Sąd administracyjny wyjaśnia, kto ma legitymację.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 789/22 - Postanowienie WSA w Krakowie Data orzeczenia 2022-09-09 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-06-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Agnieszka Nawara-Dubiel /sprawozdawca/ Joanna Człowiekowska /przewodniczący/ Monika Niedźwiedź Symbol z opisem 6369 Inne o symbolu podstawowym 636 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Prawo miejscowe Sygn. powiązane II OSK 2843/22 - Postanowienie NSA z 2023-02-08 Skarżony organ Inne Treść wyniku odrzucono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art 58 par 1 pkt 5 a par 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Człowiekowska SWSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) SWSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 9 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa na uchwałę nr XXIX/757/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 20 listopada 2019 r. w sprawie utworzenia parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy Nowa Huta odrzuca skargę. Uzasadnienie L. Sp. z o.o. w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 20 listopada 2019 r. nr XXIX/757/19 w sprawie utworzenia parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy Nowa Huta (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2019 roku, póz. 8347) - w części dotyczącej § 10 pkt 1 i 2. Zaskarżonej uchwale zarzucono: - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 16 ust. 2 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 17 września 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2022 r. póz. 840) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie; - naruszenie art. 21 i 22 oraz 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie. Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o: 1) Stwierdzenie nieważności przepisów uchwały opisanych na wstępie; 2) zasądzenie*na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że na terenie Miasta Krakowa, na terenie ujętym w Uchwale funkcjonuje w pełni legalnie i zgodnie z przepisami, po pozyskaniu wszelkich niezbędnych decyzji administracyjnych i zezwoleń, obiekt [...]. Obiekt ten funkcjonuje od dłuższego czasu, a rozpoczął funkcjonowanie przed dniem wejścia w życie Uchwały. Każdy z obiektów [...] posiada szyldy i elementy reklamowe charakterystyczne dla tej marki, obecne nie tylko w Polsce ale we wszystkich krajach, w których obecne są pawilony handlowe Spółki. Aktualnie, elementy te są niezgodne z zapisami Uchwały i zdaniem Urzędu Miasta Krakowa, jednostki odpowiedzialnej za wdrożenie Uchwały, jak również Straży Miejskiej, powinny zostać usunięte, bądź wymienione, co rodzi dla-Skarżącej bardzo negatywne i dotkliwe skutki. Pismami z dnia 28 stycznia 2022 roku oraz 23 marca 2022 roku Urząd Miasta Krakowa Wydział Kultury i Dziedzictwa Narodowego wezwał Skarżącą do usunięcia szeregu elementów • l reklamowych funkcjonujących na terenie obiektu handlowego Spółki na os. [...], pouczając, że obecne działania [...] stanowią wykroczenie i będą karane mandatami karnymi na podstawie art. 112 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zaskarżona uchwała reguluje między innymi kwestie dotyczące elementów zagospodarowania przestrzeni, między innymi reklam, tablic i urządzeń i ogłoszeń reklamowych, które są stosowane na terenie obiektów handlowych [...] Uchwała została wydana na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ustawy z dnia 17 września 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Podkreślono, że sporne zapisy Uchwały, tj. cytowany § 10 niewątpliwie nakładają na Spółkę (oraz innych właścicieli nieruchomości w obszarze obowiązywania Uchwały) obowiązki, które polegają na aktywnym działaniu, zresztą dosyć kosztownym. Jak już wskazano wyżej, obowiązków tego rodzaju akty prawa miejscowego nakładać nie mogą, tak więc kwestionowane przepisy Uchwały należy uznać za niezgodne z art. 16 ust. 2 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 17 września 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Niezależnie od powyższego kwestionowane przez Skarżącą rozwiązania przyjęte w Uchwale drastycznie ograniczają możliwość wykonywania przysługującego [...] prawa własności, jak również utrudniają mu prowadzoną legalnie działalność gospodarczą. Ustalenia Uchwały są dla [...] wyjątkowo krzywdzące i pozostają nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi, w szczególności dotyczącymi ochrony prawa własności (art. 21 i 64 Konstytucji RP) oraz swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP). Adaptacja pawilonu [...] do warunków określonych w Uchwale będzie wiązała się ze sporymi nakładami finansowymi, jak również (co szczególnie istotne) utratą możliwości posługiwania się własnym charakterystycznym szyldem co wiąże się z możliwością wprowadzenia w błąd klientów przyzwyczajonych do charakterystycznego oznakowania pawilonów [...]. Podkreślono, że obiekt [...] jest zlokalizowany na obrzeżach Parku Kulturowego'-w bezpośrednim sąsiedztwie osiedla bloków wielorodzinnych z lat osiemdziesiątych, a w jego pobliżu nie ma żadnych istotnych zabytków nieruchomych ani innych elementów charakterystycznych historycznie czy kulturowo (jedynym 2 starszym obiektem w okolicy jest zaniedbany budynek Muzeum Nowej Huty, który nie upiększa otoczenia). Nadto jest to obiekt handlowy już zrealizowany, stanowiący niejako naturalny element krajobrazu dzielnicy, a elementy będące przedmiotem sporu są umiejscowione tylko na samym obiekcie lub na jego terenie, bezpośrednio przy obiekcie i w żaden sposób charakteru miejsca i lokalnej przestrzeni wokół obiektu nie zaburzają, są z nim całkowicie zharmonizowane i wkomponowane przestrzeń miejską dzielnicy. Zdaniem strony skarżącej rozwiązania przyjęte w Uchwale, dotyczące omawianej materii, opisanych zasad nie respektują, a zatem niewątpliwie naruszają interes prawny i uprawnienia Spółki wynikające z cytowanych przepisów Konstytucji RP i ustawy o zabytkach i opiece nad zabytkami. Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019 roku, póz. 506 ze zrn.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W ocenie Skarżącej posiada ona legitymację do zaskarżenia Uchwały. Interes prawny 'Spółki wynika z zasady swobody działalności gospodarczej, uregulowanej w art. 22 Konstytucji RP, jak również z przysługującego jej prawa własności (podlegającego szczególnej konstytucyjnej ochronie prawnej) obiektu handlowego na terenie Miasta. Krakowa, na którym umiejscowione są reklamy, tablice i urządzenia reklamowe będące przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Ustalenia Uchwały, w części dotyczącej omawianych elementów na obiektach handlowych będących własnością Spółki, są nie do zaakceptowania i naruszają interes prawny i uprawnienia Spółki wynikające z cytowanych przepisów prawa. Naruszenie to ma charakter aktualny, indywidualny, realny i godzi w konkretne dobra prawne [...], wskazane w treści skargi, ograniczając Skarżącą w sposobie czynienia użytku z dotychczas przysługującego uprawnienia, oraz nakładając na Spółkę nowe obowiązki w postaci usunięcia elementów informacyjnych i reklamowych i dostosowania ich do norrm narzuconych Uchwalą. Opisane wcześniej działania organów administracji, polegające na nakładaniu w drodze mandatów i kar na Spółkę oraz jej pracowników, a także nakaz 3 usunięcia opisanych elementów są tego wyraźnym dowodem. W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Krakowa reprezentowana przez Prezydenta Miasta Krakowa wniosła o odrzucenie skargi, względnie o jej oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi wskazano, że skarżąca nie wykazała prawa do skorzystania ze środka prawnego przewidzianego w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. póz. 559 ze zm., dalej u.s.g.). Zgodnie z przywołanym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Treść powołanego przepisu wskazuje jednoznacznie, że legitymowanym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej jest wyłącznie taki podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone tą uchwałą. Z treści skargi wynika, że skarżąca jest właścicielem obiektu handlowego na terenie Miasta Krakowa (na os. [...]), na którym umiejscowione są reklamy, tablice i urządzenia reklamowe. Zdaniem organu skarżąca nie udowodniła jednak, że przysługuje jej tytuł własności do nieruchomości, na której ww. obiekt jest zlokalizowany. Z księgi wieczystej [...], prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w obr. [...] o pow. 0.2956 ha na os. [...] wynika, iż nieruchomość ta stanowi własność Gminy Miejskiej Kraków, w użytkowaniu wieczystym [...] Sp. z o.o. Sp. K. (na co wskazuje wydruk księgi wieczystej [...] z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych). Zatem w ocenie organu skarżąca nie udowodniła, że jest właścicielem tej nieruchomości położonej na terenie Parku Nowa Huta, lecz z powyższego wynika, iż w budynku zlokalizowanym na działce nr [...] w obr. [...] wykonuje działalność handlową, o której chce informować klientów w sposób i w formie godzącej w cele ochrony ww. Parku. Wskazuje to, iż skoro zaskarżona uchwała nie wkracza w sferę uprawnień 4 rzeczowych skarżącej do określonej nieruchomości, to po stronie skarżącej zachodzi jedynie interes faktyczny i ekonomiczny, a co za tym idzie - nie posiada ona legitymacji skargowej do zaskarżenia uchwały nr XXIX/757/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 20 listopada 2019 r. w sprawie utworzenia parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy Nowa Huta. Z tego względu na zasadzie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. wniesiono o odrzucenie skargi, gdyż interes prawny lub uprawnienie skarżącej nie zostały naruszone zaskarżoną uchwałą, których naruszenie uzasadnia skorzystanie ze skargi, o której mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. W dalszej części uzasadnienia organ administracji publicznej odniósł się do zarzutów skargi, wykazując ich bezzasadność. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., póz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. póz. 329 z późn. zm.), dalej "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego, jak również inne niż określone w pkt 5 akty organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.). Z kolei zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. • 5 Uchwała w sprawie utworzenia parku kulturowego jest aktem prawa miejscowego. Park kulturowy jest - zgodnie z art. 7 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2022 r. póz. 840)- formą ochrony zabytków. Zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt 1 ustawy). W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ochronie i opiece podlegają zabytki nieruchome będące, w szczególności krajobrazami kulturowymi, układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi. Stosownie do definicji ustawowej wynikającej z art. 3 pkt 14 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami krajobraz kulturowy to przestrzeń historycznie ukształtowana w wyniku działalności człowieka, zawierająca wytwory cywilizacji oraz elementy przyrodnicze. Zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy rada gminy może utworzyć park kulturowy w celu ochrony krajobrazu kulturowego oraz zachowania wyróżniających się krajobrazowe terenów z zabytkami nieruchomymi charakterystycznymi dla miejscowej tradycji budowlanej i osadniczej. Uchwała określa nazwę parku kulturowego, jego granice, sposób ochrony, a także zakazy i ograniczenia, o których mowa w art. 17 ust. 1. W pierwszej kolejności należy odnieść się do legitymacji strony skarżącej do wniesienia skargi. Skarga została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Stosownie do tego przepisu każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W przeciwieństwie do legitymacji w postępowaniu administracyjnym określonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, uprawnionym do wniesienia skargi z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. • Naruszenie interesu 6 prawnego lub uprawnienia jest zatem przesłanką dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego i otwiera drogę do jej merytorycznej oceny. Ocena ta zaś dotyczy charakteru naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego występuje wówczas, gdy jest ono konsekwencją naruszenia obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego lub procesowego). Przez interes prawny, w przeciwieństwie do interesu faktycznego, rozumie się przyznany przepisami prawa materialnego zakres uprawnień podmiotu, kształtujący jego sytuację prawną. Naruszenie tego interesu następuje więc wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 205/09). Musi to być nadto interes indywidualny, bezpośredni i realny (wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005 r., sygn. akt l OSK 715/05), wynikający z normy obowiązującego prawa, naruszony aktem prawa miejscowego. Istotne jest, by był wykazany przez skarżącego, gdyż dopiero stwierdzenie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę otwiera mu drogę do merytorycznego rozpoznania skargi (wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1539/09). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 września 2019 r., sygn. II OSK 1861/19: "skoro uchwała o utworzeniu parku kulturowego kształtuje sposób korzystania z nieruchomości, to oznacza, że kształtuje ona sposób wykonywania prawa własności, gdyż korzystanie z rzeczy jest jednym z atrybutów prawa własności. W tym zakresie skutki uchwały o utworzeniu parku kulturowego są analogiczne do skutków uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Oznacza to, że interes prawny, który może zostać naruszony uchwałą o utworzeniu parku kulturowego ma swoje źródło w normach prawa materialnego regulujących prawa rzeczowe, w tym z pewnością prawo własności nieruchomości. Obligacyjne. tytuły prawne nie mogą stanowić takiego źródła, gdyż umowy cywilnoprawne nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Sytuacja prawna najemcy może być kształtowana w sposób pośredni zaskarżoną uchwałą, tj. jako • 7 rezultat ukształtowania prawa własności nieruchomości wynajmowanej. W konsekwencji nie może być w tym przypadku mowy o bezpośredniości interesu prawnego osoby mającej jedynie tytuł obligacyjny do nieruchomości, do której tytuł prawnorzeczowy ma inny podmiot. Na naruszenie interesu prawnego zarówno uchwałą w przedmiocie utworzenia parku kulturowego, jak i uchwałą o zmianie uchwały o utworzeniu parku kulturowego mogą powoływać się zatem osoby, którym do nieruchomości objętej uchwałą przysługują prawa rzeczowe, czyli prawa należące do kategorii praw bezwzględnych, które wywierają skutek względem wszystkich innych podmiotów." Strona skarżąca twierdzi, że uchwała "ogranicza możliwość wykonywania przysługującego [...] prawa własności", a jej ustalenia "są dla [...] wyjątkowo krzywdzące i pozostają nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi, w szczególności dotyczącymi ochrony prawa własności". Jednak nieruchomość znajdująca się na os. [...] położona na działce nr [...] obr. [...], objęta KW nr [...] stanowi własność gminy Miejskiej Kraków, oddana została w użytkowanie wieczyste firmie [...] Sp. z o.o. Sp. K.; natomiast dziale III tej księgi ujawniona została "umowa najmu nieruchomości objętej niniejsza księgą wieczystą" na rzecz [...] spółka z o.o. spółka komandytowa. Okoliczność tę Sąd ustalił po zbadaniu oględnie dostępnej treści księgi wieczystej w Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych. Skoro zatem strona skarżąca legitymuje się wyłącznie prawem obligacyjnym do nieruchomości, to nie może zostać naruszone jej prawo własności (prawo rzeczowe). Drugim z uzasadnieniem legitymacji skargowej jest naruszenie swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP). Jednak wprowadzenie w uchwale rady gminy w przedmiocie utworzenia parku kulturowego określonych zakazów i ograniczeń dotyczących umieszczania urządzeń reklamowych, tablic reklamowych oraz reklam może wyłącznie pośrednio wpływać na sposób prowadzenia działalności gospodarczej. Wniosek ten znajduje dodatkowe uzasadnienie w wykładni •<•» systemowej, bowiem stosownie do art. 131 ust. 1 Prawa ochrony środowiska (dalej p.o.ś.), do którego odsyła art. 17 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w razie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o którym mowa 8 w art. 130 ust. 1, na żądanie poszkodowanego właściwy starosta ustala, w drodze decyzji, wysokość odszkodowania. Z przepisu art. 129 ust. 1 - 3 ustawy wynika z kolei, że wymienione w nim roszczenia (wykupu nieruchomości lub jej części, odszkodowania za poniesiona szkodę) przysługują właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu, a także innej osobie, której przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości. Oznacza to, że "poszkodowanym" w rozumieniu art. 130 ust.1 p.o.ś. jest wyłącznie osoba, której przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości. Odpowiednie zastosowanie tego przepisu prowadzi do wniosku, że w razie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wskutek ustanowienia zakazów i ograniczeń na terenie parku kulturowego, roszczenia o odszkodowanie przysługują wyłącznie osobie, której przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości (wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 sierpnia 2012 r., II SA/Kr 670/12, i postanowienie WSA w Krakowie z dnia 23 marca 2018 r, II SA/Kr 223/18, CBOSA). Skoro strona skarżąca nie wykazała żadnego prawa rzeczowego do nieruchomości położonych na terenie objętym uchwałą o utworzeniu parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy Nowa Huta, wobec czego jej interes prawny lub uprawnienie nie zostały naruszone. Należy przy tym podkreślić, że konstytucyjna zasada wolności gospodarczej ani żadna inna norma - zasada nie może być źródłem interesu prawnego. Norma mająca charakter zasady prawnej nie stanowi normy prawa materialnego kształtującej w sposób bezpośredni sytuację prawną osoby wnoszącej skargę. Wywodzona z takiej normy - zasady kategoria interesu nie odpowiadałaby cechom interesu prawnego. Interes oparty na zasadzie wolności gospodarczej dawałby każdej osobie, potencjalnie zainteresowanej w przyszłości skorzystaniem z tej wolności, prawo do kwestionowania regulacji uchwał kształtujących sposób korzystania z nieruchomości na obszarze całego kraju, a zatem byłby to jedynie interes potencjalny i pośredni. Taki interes, nieoparty bezpośrednio na normie materialnoprawnej kształtującej prawo własności bądź inne prawo, z którego wynika rzeczowy tytuł prawny do nieruchomości -nie łśn-a;-charakteru interesu prawnego, a należy go rozpatrywać-jedynie w kategorii interesu faktycznego i ekonomicznego. Zaskarżona uchwała nie reguluje prawa ani zasad prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę skarżącą, nie zakazuje jej 9 dalszej działalności gospodarczej. Żaden przepis zaskarżonej uchwały nie ingeruje w zasadę społecznej gospodarki rynkowej czy też zasadę wolności podjęcia i prowadzenia działalności gospodarczej. Uchwała ta nie zawiera ograniczeń podmiotowych w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej. Taka sytuacja miałaby miejsce wówczas, gdyby zaskarżona uchwała wyraźnie zakazywała skarżącej spółce dalszego prowadzenia działalności gospodarczej (handlowej). W stanie faktycznym niniejszej sprawy możliwość podejmowania, wykonywania, czy zakończenia działalności gospodarczej przez stronę skarżącą nie uległa jakiemukolwiek naruszeniu, czy ograniczeniu. W świetle zapisów zaskarżonej uchwały strona skarżąca nadal ma nieograniczoną możliwość (uprawnienie) prowadzenia działalności gospodarczej (handlowej) w wynajmowanym obiekcie. Podsumowując, zdaniem Sądu, należało uznać, że w świetle zarzuconych w skardze przepisów, nie sposób stwierdzić istnienia po stronie skarżącej naruszenia interesu prawnego w niniejszej sprawie. Z powodu braku legitymacji skargowej w niniejszej sprawie Sąd nie miał podstaw do dokonania merytorycznej kontroli zaskarżonej uchwały, dopiero bowiem naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na "uchwałę rady gminy, otwierałoby drogę do merytorycznego rozpoznania skargi (por. m.in. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2008 r., II OSK 1765/07, publ.: LEX nr 437511). Wobec braku w niniejszej sprawie legitymacji procesowej strony skarżącej nie było możliwe rozpoznanie jej zarzutów dotyczących niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały. Wyjaśnić również należy, iż ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., póz. 658), która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. zmieniła art. 58 § 1 w ten sposób, że wskazana została nowa przyczyna odrzucenia skargi. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Oznacza to, że sąd administracyjny badał i nadal bada, czy został spełniony warunek wniesienia skargi na uchwałę lub akt organu jednostki samorządu terytorialnego w postaci naruszenia interesu prawnego lub 10 uprawnienia strony skarżącej, a zmieniła się jedynie forma rozstrzygania o tym, jeżeli warunek ten nie został spełniony (por. postanowienie NSA z 10.06.2016 r. II OSK 963/16). Z tego powodu w niniejszej sprawie Sąd skargę odrzucił, orzekając na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 P.p.s.a.. 11
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI