II SA/Kr 786/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2022-09-20
NSAnieruchomościŚredniawsa
renta planistycznaplanowanie przestrzennewzrost wartości nieruchomościoperat szacunkowyustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymnieruchomościdecyzja administracyjnaskarżącyorgan odwoławczyWSA

WSA w Krakowie oddalił skargę na decyzję SKO w Krakowie ustalającą jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości (rentę planistyczną), uznając, że operat szacunkowy prawidłowo wykazał wzrost wartości nieruchomości.

Skarżący kwestionowali decyzję o ustaleniu renty planistycznej, twierdząc, że wartość nieruchomości nie wzrosła, a cena zakupu była zbliżona do ceny sprzedaży. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że podstawą ustalenia opłaty jest wartość nieruchomości wynikająca z operatu szacunkowego, a nie cena zakupu. Sąd uznał operat za rzetelny i zgodny z prawem, a zarzuty skarżących za bezzasadne.

Sprawa dotyczyła skargi I. T. i B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Zabierzów ustalającą jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości (tzw. renta planistyczna) w wysokości 31 540,80 zł. Opłata została naliczona w związku z uchwaleniem nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który zmienił przeznaczenie nieruchomości z terenów rolnych na tereny zabudowy mieszkaniowo-usługowej. Skarżący zarzucali błąd w ustaleniach faktycznych, twierdząc, że wartość nieruchomości nie wzrosła, a cena zakupu (14 marca 2018 r.) była zbliżona do ceny sprzedaży, co kwestionowało wzrost wartości wynikający z operatu szacunkowego. Podnosili również, że nabycie nieruchomości nastąpiło przed wejściem w życie nowego planu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. Sąd wskazał, że do ustalenia renty planistycznej konieczne jest spełnienie czterech przesłanek: uchwalenie planu, zmiana przeznaczenia nieruchomości, sprzedaż nieruchomości po wejściu w życie planu oraz wzrost wartości nieruchomości na skutek uchwalenia planu. Sąd uznał, że pierwsze trzy przesłanki zostały spełnione, a kluczową kwestią był wzrost wartości. Podkreślono, że ustalenie renty następuje na podstawie operatu szacunkowego, a nie ceny zakupu. Sąd uznał operat za rzetelny i zgodny z prawem, a zarzuty skarżących dotyczące sprzeczności z aktem notarialnym za bezzasadne, ponieważ istotna jest wartość nieruchomości, a nie cena transakcyjna. Sąd odwołał się do art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowi, że opłatę ustala się na dzień sprzedaży nieruchomości, a podstawą obliczeń jest różnica między wartością nieruchomości według starego i nowego planu. Sąd odrzucił również zarzut braku przysporzenia majątkowego, wskazując, że nie jest to przesłanka ustalenia renty planistycznej, a wartość nieruchomości jest kluczowa. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Wzrost wartości nieruchomości, stanowiący podstawę do ustalenia renty planistycznej, powinien być ustalany na podstawie wartości nieruchomości określonej w operacie szacunkowym, a nie na podstawie ceny zakupu nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi, iż opłatę ustala się na dzień sprzedaży nieruchomości, a podstawą obliczeń jest różnica między wartością nieruchomości według starego i nowego planu. Wartość tę określa operat szacunkowy, a nie cena transakcyjna, która nie musi odzwierciedlać obiektywnej wartości nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.z.p. art. 36 § ust. 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa przesłanki ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

u.p.z.p. art. 37 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Stanowi, że wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości ustala się na dzień jej sprzedaży, a wzrost wartości stanowi różnicę między wartością nieruchomości według nowego i starego planu.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 37 § ust. 12

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Odnosi się do stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie określania wartości nieruchomości i skutków finansowych planów miejscowych.

u.g.n. art. 151

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Definiuje wartość rynkową nieruchomości.

u.g.n. art. 154

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Określa, że wybór podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości należy do rzeczoznawcy majątkowego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wartość nieruchomości dla celów renty planistycznej ustala się na podstawie operatu szacunkowego, a nie ceny zakupu. Nabycie nieruchomości przed wejściem w życie planu miejscowego nie wyklucza ustalenia renty planistycznej, jeśli właściciel w dacie wejścia w życie planu był już jego właścicielem. Operat szacunkowy, jeśli nie zawiera oczywistych błędów lub naruszeń prawa, stanowi wiarygodną podstawę do ustalenia wartości nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Wartość nieruchomości nie wzrosła, ponieważ cena zakupu była zbliżona do ceny sprzedaży. Doszło do błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu, że wartość nieruchomości wzrosła w związku z uchwaleniem planu. Należało zbadać, czy nastąpiło faktyczne przysporzenie majątkowe po stronie skarżących.

Godne uwagi sformułowania

Podstawy obliczeń w przypadku opłaty planistycznej nie stanowi cena zakupu danej nieruchomości, lecz jej wartość. Umowa sprzedaży została sporządzona w innym celu niż ustalenie renty planistycznej, cena nabycia nieruchomości również nie musiała odpowiadać obiektywnej wartości nieruchomości. Pozycja rzeczoznawcy majątkowego jest zbliżona do statusu osoby zaufania publicznego.

Skład orzekający

Jacek Bursa

przewodniczący

Mirosław Bator

członek

Piotr Fronc

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie renty planistycznej, znaczenie operatu szacunkowego w postępowaniu administracyjnym, interpretacja przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dotyczących wzrostu wartości nieruchomości."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego zagadnienia renty planistycznej i opiera się na ocenie operatu szacunkowego, co może ograniczać jej zastosowanie do podobnych przypadków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem nieruchomości i planowaniem przestrzennym ze względu na szczegółową analizę zasad ustalania renty planistycznej i znaczenia operatu szacunkowego.

Renta planistyczna: Czy cena zakupu nieruchomości ma znaczenie dla jej ustalenia?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 786/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący/
Mirosław Bator
Piotr Fronc /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 641/23 - Wyrok NSA z 2025-09-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 741
art. 36 ust.4 i art. 37 ust.1  i ust. 12
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym -  t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie WSA Mirosław Bator WSA Piotr Fronc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. T., B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 kwietnia 2022r. znak SKO.ZP/415/194/2022 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości skargę oddala.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 kwietnia 2022 r. nr SKO.ZP/415/194/2022, po rozpoznaniu odwołania I. T. oraz B. T., utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Zabierzów z dnia 7 marca 2022 r. znak WGG.6725.1.17.2021.AK ustalającą jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tzw. "renta planistyczna", dla I. T. oraz B. T., zbywców prawa własności nieruchomości położonej w obrębie B. w gminie Z. , oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,0837 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] (na dzień zbycia) w wysokości 31 540,80 zł.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję w wyniku ustalenia, że wartość sprzedanej działki wzrosła w wyniku zmiany zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która to zmiana weszła w życie w dniu 28 marca 2018 r. Organ powołał się na opinię rzeczoznawcy majątkowego, który oszacował, że wartość nieruchomości wzrosła o 105.136,00 zł i do tak wyliczonej kwoty zastosował obowiązującą 30% stawkę.
Odwołanie od opisanej powyżej decyzji złożyli skarżący, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wartość nieruchomości wzrosła w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania oraz dopuszczenie dowodu z:
a) aktu notarialnego z dnia 14 marca 2018 r.
b) decyzji Wójta Gminy Zabierzów z dnia 3 lipca 2019 r. w sprawie zatwierdzenia planu podziału nieruchomości wraz z załącznikami w postaci map,
c) aktu notarialnego 2 dnia 15 listopada 2019 r.
W uzasadnieniu skarżący zakwestionowali, że doszło do wskazanego w decyzji wzrostu wartości nieruchomości. Wskazano, że nieruchomość będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji została zakupiona przez skarżących jako część większej całości w dniu 14 marca 2018 r. Nabyli oni wówczas nieruchomość składającą się z działki ewidencyjnej [...] o powierzchni 0,45 ha za kwotę 900.000 zł. Następnie w wyniku podziału tej nieruchomości powstało sześć działek o jednakowej funkcjonalności i w zasadzie jednakowej powierzchni oscylującej wokół 0,08 ha. Z powyższego wynika jednoznacznie, że wartość każdej z działek powstałych w wyniku wskazanego powyżej podziału wynosiła w chwili zakupu po 150.000 zł i za taką cenę została zbyta przedmiotowa nieruchomość.
Skarżący poddali też w wątpliwość, czy powinni zostać obciążeni sporną opłatą, o której mowa art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Bezspornym jest, że uchwalenie tego planu miało miejsce w dniu 16 lutego 2018r. a jego ogłoszenie w dzienniku urzędowym nastąpiło w dniu 13 marca 2018 r., a zatem obie te okoliczności miały miejsce przed nabyciem przez skarżących nieruchomości w dniu 14 marca 2018 r.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, powołując na wstępie adekwatne regulacje, w szczególności art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W ramach ustaleń faktycznych wskazano, że aktem notarialnym z dnia 14 marca 2018 r. skarżący nabyli własność nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] położonej w obrębie B., gmina Z. .
Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectw Bolechowice, Brzezie, Ujazd i Zelków gmina Zabierzów uchwalonego uchwałą Rady Gminy Zabierzów nr XXIX/275/2000 z dnia 21 lipca 2000 r. - obszar, który obecnie odpowiada przedmiotowej działce ujęty był w terenach komunikacji, a w pozostałej części ujęty był w terenach upraw rolnych (symbol planu RP).
Kluczowa dla sprawy zmiana nastąpiła wraz z przyjęciem uchwały nr XLI/405/18 Rady Gminy Zabierzów z dnia 16 lutego 2018 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa Brzezie, która weszła w życie w dniu 28 marca 2018 r., tj. 14 dni od dnia jej opublikowania w dniu 13 marca 2018 r. Zgodnie z tą uchwałą przedmiotowa działka ujęta jest w terenach zabudowy mieszkaniowo-usługowej (symbol planu 1MU).
Aktem notarialnym z dnia 15 listopada 2019 r. skarżąca przeniosła własność tej nieruchomości, która powstała w wyniku podziału działki nr [...].
Kolegium podzieliło pogląd, że wejście w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego spowodowało zmianę przeznaczenia nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem i zrealizowane zostały merytoryczne przesłanki ustalenia omawianej opłaty, którą ustalono w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego. Organ odwoławczy nie miał zastrzeżeń co do poprawności tego operatu.
Na podstawie powyższego operatu szacunkowego ustalono, że wartość przedmiotowej nieruchomości według przeznaczenia w starym planie miejscowym wynosi: 49 416,00 zł, a według przeznaczenia w nowym planie miejscowym wynosi: 154 552,00 zł.
Stosownie do Uchwały nr XLI/405/18 Rady Gminy Zabierzów z dnia 16 lutego 2018 r. wysokość stawki procentowej służącej naliczaniu opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości, w związku z uchwaleniem planu wynosi 30 %.
Kolegium oceniło, że zrealizowane zostały przesłanki niezbędne dla ustalenia renty planistycznej, tj. określenie w planie miejscowym stawki procentowej wzrostu wartości nieruchomości, zbycie nieruchomości przez dotychczasowego właściciela przed upływem 5 lat od dnia wejścia w życie uchwalonego planu miejscowego i wzrost wartości nieruchomości w następstwie uchwalenia planu, który ustalono na podstawie dowodu w postaci opinii sporządzonej przez rzeczoznawcą majątkowego w formie operatu szacunkowego. Kolegium stwierdziło jeszcze, że brak jest podstaw do kwestionowania na gruncie przedmiotowej sprawy przyjętej przez rzeczoznawcę metodologii wyceny.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium przyznało, że wartość nieruchomości wynikająca z wcześniejszego aktu notarialnego z dnia 14 marca 2018 r., dokumentującego nabycie nieruchomości była zbliżona do wartości wynikającej z aktu notarialnego dokumentującego jej sprzedaż. Treść aktu notarialnego, na mocy którego skarżący nabyli własność nieruchomości nie stanowi bezpośredniego dowodu prowadzącego do stwierdzenia, czy w związku z uchwaleniem nowego planu miejscowego nastąpił wzrost wartości nieruchomości. W tym zakresie kluczowy jest operat szacunkowy. Ponadto, nabycie prawa własności nieruchomości nastąpiło jeszcze przed wejściem w życie nowego planu, a zatem plan ten wywołał skutki prawne z punktu widzenia konieczności ustalenia opłaty planistycznej, skarżący bowiem w dacie jego wejścia w życie byli już właścicielami przedmiotowej nieruchomości.
Powołany natomiast przez skarżących wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 271/21 dotyczy innej sytuacji faktycznej i tezy w nim wskazane nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie.
Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie I. T. i B. T. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Zarzucili w niej naruszenie:
- art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez
jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżący uzyskali w wyniku uchwalenia planu miejscowego przysporzenie majątkowe, w konsekwencji czego zachodziła podstawa prawna do nałożenia na skarżących opłaty planistycznej;
- art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niezbadanie, czy w sprawie na skutek umowy sprzedaży nastąpiło powiększenie (przysporzenie) majątku skarżących w stosunku do jego stanu sprzed sprzedaży, jak również czy faktycznie odnieśli oni korzyść majątkową będącą wyłącznie wynikiem zmiany przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przedmiotowego gruntu.
W świetle powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.
Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
Z art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art.151 P.p.s.a.).
Skarga jest nieuzasadniona.
Do ustalenia i wymierzenia opłaty planistycznej, tj. opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 741 z późn. zm., dalej u.p.z.p.) konieczne jest spełnienie czterech przesłanek. Musi dojść do:
1) uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego swoim zakresem nieruchomość strony,
2) zmiany przeznaczenia nieruchomości w porównaniu z zapisami uprzednio obowiązującego planu,
3) sprzedaży nieruchomości po wejściu w życie nowego planu, oraz
4) wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia nowego planu.
W przedmiotowej sprawie bezsprzecznie i obiektywnie spełnione zostały pierwsze trzy przesłanki. Istotą sporu jest natomiast rozstrzygnięcie, czy wskutek uchwalenia nowego planu zagospodarowania przestrzennego, na mocy którego nieruchomość skarżących zmieniła przeznaczenie, doszło do wzrostu wartości nieruchomości.
Ustalenie przez organ tzw. renty planistycznej następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, którą przedstawia on w formie operatu szacunkowego, mającego na celu ustalenie różnicy między wartością nieruchomości przed i po uchwaleniu nowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Zgodnie z art. 37 ust. 12 u.p.z.p. w odniesieniu do zasad określania wartości nieruchomości oraz zasad określania skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych, a także w odniesieniu do osób uprawnionych do określania tych wartości i skutków finansowych stosuje się przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. Ogólne zasady wyceny nieruchomości zostały określone w przepisach działu IV ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 z późn. zm., dalej "u.g.n."). Zgodnie z art. 151 u.g.n. wartość rynkową nieruchomości stanowi szacunkowa kwota, jaką w dniu wyceny można uzyskać za nieruchomość w transakcji sprzedaży zawieranej na warunkach rynkowych pomiędzy kupującym a sprzedającym, którzy mają stanowczy zamiar zawarcia umowy, działają z rozeznaniem i postępują rozważnie oraz nie znajdują się w sytuacji przymusowej. Wyceny nieruchomości dokonuje się przy zastosowaniu podejść: porównawczego, dochodowego, kosztowego lub mieszanego, zawierającego elementy podejść poprzednich (art. 152 ust. 2 u.g.n.), natomiast wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych (art. 154 ust. 1 u.g.n.).
Szczegółowe zasady wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego uregulowane zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 555, dalej zwane rozporządzeniem).
W ramach podejścia porównawczego stosuje się metodę porównywania parami, metodę korygowania ceny średniej albo metodę analizy statystycznej rynku (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). W niniejszej sprawie rzeczoznawca majątkowy przyjął podejście porównawcze metodą korygowania ceny średniej.
Przyjmując podejście porównawcze, rzeczoznawca majątkowy zobowiązany jest do określenia wartości nieruchomości przy założeniu, że wartość ta odpowiada cenom, jakie uzyskano za nieruchomości podobne, które były przedmiotem obrotu rynkowego. Z powyższym wiąże się wynikający z § 4 ust. 1 rozporządzenia wymóg, że przy stosowaniu podejścia porównawczego konieczna jest znajomość cen transakcyjnych nieruchomości podobnych do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, a także cech tych nieruchomości wpływających na poziom ich cen.
Przechodząc do oceny operatu szacunkowego, wskazać należy, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, w szczególności zaś Naczelnego Sądu Administracyjnego, operat szacunkowy stanowi sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych odnośnie szacowania nieruchomości, jednakże jest on dowodem w sprawie i podlega ocenie, tak jak każdy inny dowód, stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. Wobec tego, to na organie ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i podjęcie niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości, a co za tym idzie obowiązek oceny wiarygodności sporządzonej opinii. Jednakże nie można pominąć, że zgodnie z art. 154 ust. 1 u.g.n., wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Brzmienie tego przepisu oznacza, że zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne, ale wyłącznie w oczywistych wypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzeniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe. Zatem, to autor operatu, w oparciu o posiadane w tym zakresie wiadomości specjalne dokonuje wyboru podejścia i metody selekcji nieruchomości i wybiera te, które stanowią następnie przedmiot jego badań. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że pozycja rzeczoznawcy majątkowego jest zbliżona do statusu osoby zaufania publicznego. Zarówno przepisy prawa, jak również standardy zawodowe oraz kodeks etyki nakładają na rzeczoznawcę majątkowego przy dokonywaniu wyceny nieruchomości obowiązek wykorzystania posiadanej wiedzy specjalistycznej i reguł doświadczenia, a nadto wymagają dołożenia należytej staranności. Jakkolwiek opinia jest dowodem w sprawie i podlega ocenie według kryteriów procesowych, to jednak ocena operatu szacunkowego przez organ administracji nie jest możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. O wyborze podejścia i metody szacowania nieruchomości w obecnym stanie prawnym decyduje rzeczoznawca. Również tylko rzeczoznawca decyduje o doborze nieruchomości, które przyjmuje do porównania. Jeśli zaś strona ma zastrzeżenia co do rzetelności i prawidłowości wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, to może skorzystać z możliwości oceny operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych w celu skontrolowania prawidłowości sporządzenia tego operatu - do czego jest uprawniona na mocy art. 157 u.g.n.
Wobec powyższego należy uznać, że wartość dowodowa opinii rzeczoznawcy oraz poprawność jej sporządzenia w kontekście obowiązujących przepisów prawa powinna zostać oceniona przez organy orzekające w sprawie, które zobowiązane są przede wszystkim zbadać, czy operat jest jasny, logiczny, spójny, wiarygodny, czy nie zawiera błędów matematycznych, czy zastosowana w nim metoda szacowania odpowiada prawu i została poprawnie wyjaśniona przez rzeczoznawcę, zaś wyciągnięte przez niego wnioski nie są ze sobą sprzeczne. Ocena taka powinna zostać przeprowadzona zgodnie z regułą swobodnej oceny dowodów w świetle art. 80 k.p.a. oraz z poszanowaniem przepisów art. 149-159 u.g.n., normujących zasady określenia wartości nieruchomości oraz przepisów wykonawczych do ustawy w postaci rozporządzenia. Ocena operatu szacunkowego przez organ administracji nie jest możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych (por. NSA w wyroku z 20.05.2021 r., I OSK 186/21, LEX nr 3192421).
Odnosząc powyższe założenia do uzasadnienia zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że organ odwoławczy zasadnie uznał przedłożony operat szacunkowy za rzetelny i stanowiący wiarygodną podstawę do oszacowania wartości nieruchomości zarówno przed uchwaleniem, jak i po uchwaleniu planu. Na podkreślenie zasługuje fakt, że również skarżący nie przedstawili przeciwko operatowi żadnych zarzutów poza tym, iż wskazana w nim wycena nieruchomości przed wejściem w życie planu była sprzeczna z ceną nabycia nieruchomości wynikającej z aktu notarialnego.
Odpowiedź na powyższy zarzut znajduje się w literalnym i nie budzącym żadnych wątpliwości art. 37 ust. 1 u.p.z.p., który stanowi, że "wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4, ustala się na dzień jej sprzedaży. Obniżenie oraz wzrost wartości nieruchomości stanowią różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu, lub faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem." Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że podstawy obliczeń w przypadku opłaty planistycznej nie stanowi cena zakupu danej nieruchomości, lecz jej wartość.
Zgodnie z art. 37 ust. 12 u.p.z.p. w odniesieniu do zasad określania wartości nieruchomości oraz zasad określania skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych, a także w odniesieniu do osób uprawnionych do określania tych wartości i skutków finansowych stosuje się przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. Art. 154 tej ustawy stanowi z kolei, że wartość nieruchomości szacuje rzeczoznawca majątkowy, a nie – jak życzyłaby sobie tego strona – że ma ona wynikać z ceny zakupu nieruchomości. Umowa sprzedaży została sporządzona w innym celu niż ustalenie renty planistycznej, cena nabycia nieruchomości również nie musiała odpowiadać obiektywnej wartości nieruchomości.
Podsumowując, skoro w przedmiotowej sprawie, zgodnie z zacytowanymi powyżej przepisami sporządzony został operat szacunkowy, który jest prawidłowym narzędziem do ustalenia wartości nieruchomości, a który właściwie nie był kwestionowany przez skarżących - to nie ma podstaw, aby wynikające z niego dane zostały podważone na tej podstawie, że nie znajdują one pokrycia w treści aktu notarialnego, dokumentującego zakup nieruchomości.
Konsekwencją powyższej wykładni musi być również oddalenie drugiego zarzutu skarżących. Skoro jak wskazano powyżej nie ma w przedmiotowej sprawie podstaw do zakwestionowania wartości nieruchomości wynikającej z operatu szacunkowego, to równie bezskuteczne jest twierdzenie, że po stronie skarżącej nie doszło do przysporzenia majątkowego. Po pierwsze, zaistnienie przysporzenia majątkowego po stronie skarżących nie stanowi bowiem w świetle adekwatnych przepisów przesłanki ustalenia renty planistycznej. Jak wskazano powyżej, to nie ceny wynikające z aktów notarialnych są w tym zakresie istotne, lecz wartość nieruchomości przed i po uchwaleniu planu. Po drugie, cyt. przez skarżących wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 271/21 nie dotyczył ustalenia opłaty planistycznej w związku ze sprzedażą nieruchomości, lecz w następstwie zamiany nieruchomości i stąd wynikła konieczność zbadania przysporzenia majątkowego.
Wobec powyższego skargę, jako bezzasadną, należało oddalić, o czym Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI