II SA/Kr 786/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2018-10-03
NSAochrona środowiskaWysokawsa
prawo wodneopłaty za usługi wodneopłata stałaodprowadzanie ściekówpozwolenie wodnoprawneWSAgospodarka wodnaochrona środowiska

WSA w Krakowie uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni ustalającą opłatę stałą za usługi wodne, uznając, że organ błędnie zinterpretował przepisy prawa wodnego dotyczące maksymalnej ilości odprowadzanych ścieków.

Gmina J. zaskarżyła decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni ustalającą opłatę stałą za usługi wodne. Organ oparł wyliczenie na maksymalnej ilości godzinowej zrzutu ścieków (160 m3/h), podczas gdy gmina argumentowała, że należy uwzględnić limitowaną regulatorem odpływu ilość (43,2 m3/h) lub maksymalną ilość roczną. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając decyzję organu. Stwierdzono naruszenie prawa materialnego i procesowego, w szczególności poprzez błędną wykładnię przepisów Prawa wodnego i nierozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy J. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która ustaliła opłatę stałą za usługi wodne za odprowadzanie oczyszczonych ścieków socjalno-bytowych. Organ ustalił opłatę w oparciu o maksymalną ilość godzinową zrzutu ścieków (160 m3/h), podczas gdy gmina wskazywała na posiadanie nowego pozwolenia wodnoprawnego, które limitowało odpływ do 43,2 m3/h. Sąd administracyjny, analizując przepisy Prawa wodnego (art. 271 ust. 5) i rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat, uznał, że organ błędnie zinterpretował pojęcie "maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s". Sąd stwierdził, że w sytuacji, gdy pozwolenie wodnoprawne określa zarówno maksymalny zrzut godzinowy, jak i roczny, a opłata stała jest ustalana za okres roczny, należy przyjąć wskaźnik roczny (255 500 m3/rok), który odzwierciedla rzeczywistą dopuszczalną ilość zrzutu w skali roku. Zastosowanie wskaźnika godzinowego prowadziło do nieuzasadnionego zawyżenia opłaty. Sąd podkreślił również, że opłaty za usługi wodne mają charakter danin publicznych, a wszelkie wątpliwości interpretacyjne powinny być rozstrzygane na korzyść strony (zasada in dubio pro libertate, art. 7a k.p.a.). W związku z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz gminy zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Podstawą ustalenia opłaty stałej powinien być wskaźnik maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi wyrażony w m3/s, który odzwierciedla dopuszczalną ilość zrzutu w skali roku, a nie maksymalny zrzut godzinowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że opłata stała ustalana jest za okres roczny, a pozwolenie wodnoprawne określa maksymalną ilość ścieków, którą można wprowadzić w ciągu roku. Zastosowanie wskaźnika godzinowego prowadzi do nieuzasadnionego zawyżenia opłaty i nie odzwierciedla rzeczywistego, legalnego limitu rocznego. Wątpliwości interpretacyjne należy rozstrzygać na korzyść strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

Prawo wodne art. 271 § 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne art. 10 § 1

Jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi 250 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wątpliwości interpretacyjne dotyczące przepisów prawa materialnego, które mogą prowadzić do kilku możliwych wyników wykładni, powinny być rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron lub osób trzecich.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie prawne decyzji musi zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej.

Prawo wodne art. 300 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że maksymalna ilość odprowadzanych ścieków została określona w ilości godzinowej (160 m3/h), podczas gdy faktycznie została ograniczona regulatorem odpływu do 43,2 m3/h. Obraza przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, polegającą na przyjęciu, że "określona w pozwoleniu wodnoprawnym ilość ścieków" oznacza wyłącznie najwyższą z określonych ilości godzinowych, a nie faktycznie limitowaną ilość roczną.

Godne uwagi sformułowania

Istotą opłaty stałej jest naliczenie za potencjalną możliwość zrzutu. Organ w takiej sytuacji, tj. gdy nie uwzględnia reklamacji w całości, powinien wydać decyzję, aby umożliwić stronie odwołanie. Wszystko to doprowadziło Sąd do wniosku, że organ wbrew dyspozycji art. 7a § 1 k.p.a., nie rozstrzygnął wątpliwości interpretacyjnych przepisu art. 271 ust. 5 Prawa wodnego na korzyść strony zobowiązanej. Zastosowanie parametru godzinowego i rocznego prowadzi do uzyskania dwóch różnych wysokości opłaty stałej. Przy zastosowaniu wskaźnika godzinowego wynik ten jest kilka razy wyższy niż przy zastosowaniu wskaźnika rocznego.

Skład orzekający

Agnieszka Nawara-Dubiel

sprawozdawca

Joanna Tuszyńska

przewodniczący

Magda Froncisz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących ustalania opłaty stałej za usługi wodne, w szczególności sposobu uwzględniania maksymalnej ilości odprowadzanych ścieków (wskaźnik godzinowy vs. roczny) oraz stosowania zasady in dubio pro libertate w sprawach dotyczących danin publicznych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której pozwolenie wodnoprawne zawiera różne wskaźniki ilościowe. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdzie pozwolenie jest jednoznaczne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna interpretacja przepisów dotyczących opłat, zwłaszcza gdy mogą one prowadzić do znaczących różnic finansowych. Pokazuje też, jak zasady ogólne postępowania administracyjnego (jak in dubio pro libertate) mogą wpływać na rozstrzygnięcia w sprawach finansowych.

Czy opłata za wodę może być wyższa tylko dlatego, że pozwolenie określa limit godzinowy, a nie roczny?

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 786/18 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2018-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /sprawozdawca/
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Magda Froncisz
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SAB/Bd 2/18 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2018-09-04
II OSK 859/19 - Wyrok NSA z 2020-04-29
I OSK 859/19 - Postanowienie NSA z 2019-11-29
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7a, par.1,   art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1566
art. 271 ust. 5, art. 300 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2018 r. sprawy ze skargi Gminy J. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] marca 2018r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za usługi wodne I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej Gminy J. kwotę 1063 (jeden tysiąc sześćdziesiąt trzy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 2 marca 2018 roku Państwowe Gospodarstwo Wodne [...] Zarząd Zlewni w K. (dalej jako: "PGWWP Zarząd Zlewni w K.") na podstawie przepisu art. 271 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej jako: "Prawo wodne") ustaliło, w formie informacji rocznej nr [...] ZZ, K., [...], Gimna J., za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości [...] zł za odprowadzanie oczyszczonych ścieków socjalno-bytowych z oczyszczalni ścieków do potoku R. . Jednocześnie PGWWP Zarząd Zlewni w K. w informacji tej wskazało, że opłatę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] (dalej jako: "[...] w czterech kwartalnych ratach po [...] zł każda. Wyjaśniono, że wysokość opłaty została wyliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty – [...] zł, czasu wyrażonego w dniach (365) oraz maksymalnego zrzutu ścieków określonego w pozwoleniu wodnoprawnym (0,25277778 m3/s).
W dniu 19 marca 2018 roku, z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 Prawa wodnego, Gmina J. - P., złożyła reklamację, w której wskazano na posiadanie nowego pozwolenia wodnoprawnego, znak: [...] i zasadność naliczenia opłaty według ilości 43,2 m3/h.
Decyzją z dnia 30 marca 2018 roku, znak [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] na podstawie art. 273 ust. 6, w związku z art. 271 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. póz. 1566 z późn. zm.), § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 roku, póz. 2502) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., póz. 1257 z późn. zm.), po rozpatrzeniu reklamacji Gimna J., od ustalenia opłaty stałej w informacji rocznej nr [...] [...] K., [...]:
1. Określił Gimna J., na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia 31 sierpnia 2017 roku, znak: [...], za wprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych do potoku [...] w km 4+575, za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości [...] PLN oraz zobowiązał gminę do jej uiszczenia w czterech kwartalnych ratach płatnych w następujących terminach po [...] zł każda.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że PGWWP Zarząd Zlewni w K. nie uznało w całości reklamacji w/w Spółki, gdyż zgodnie z art. 271 ust. 5 ustawy Prawo wodne; "Wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s". W myśl § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej przewidziano kwotę [...]zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi.
Wskazane przepisy powołują się na maksymalną ilość, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. W decyzji Starosty [...] z dnia 31 sierpnia 2017 roku, znak: [...], wymieniono następujące ilości:
< średnia dobowa: 700 m3/d,
< maksymalna godzinowa: 160 m3/h,
< maksymalna roczna:
< 255 500 m3/rok,
< limitowana regulatorem odpływu o przepustowości 12 l/s (Qmaxh =43,2 m3/h).
Maksymalna ilość (o czym stanowią powołane przepisy) została określona w ilości godzinowej - 160 m3/h, a nie w ilości limitowanej regulatorem odpływu, dlatego ilość 160 m3/h stanowi podstawę wyliczenia opłaty. Należy zaznaczyć, że regulator odpływu odnosi się do przepustowości, a nie do dopuszczalnej ilości zrzutu. Istotą opłaty stałej jest naliczenie za potencjalną możliwość zrzutu. Inaczej wygląda sytuacja z opłatą zmienną, która jest uzależniona od ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi.
Przepis art. 273 ust. 6 Prawa wodnego stanowi, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ [...] albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Z uwagi na fakt, iż reklamacja została uwzględniona w części i tym samym nie została uznana w całości, Organ załatwił sprawę w formie decyzji administracyjnej na podstawie art. 273 ust. 6 ustawy Prawo wodne. W Komentarzu do ustawy Prawo wodne, autorstwa Mariusza Kucharskiego, Krzysztofa Filipka, Pawła Michalskiego wskazano bowiem: "Organ w takiej sytuacji, tj. gdy nie uwzględnia reklamacji w całości, w ocenie autora, powinien wydać decyzję, czyli zastosować procedurę nieuznania reklamacji, aby umożliwić stronie odwołanie. W innym przypadku, tj. wydając nową informację (pomimo nieuwzględnienia wszystkich zarzutów reklamacji), organ utrudnia stronie procedurę kwestionowania opłaty, albowiem zgodnie z zasadą "jedna reklamacja w okresie rozliczeniowym" podmiot zobowiązany nie będzie już mógł złożyć od takiej informacji ponownej reklamacji. Jednocześnie brak będzie decyzji, którą mógłby zaskarżyć."
Określenia wysokości opłaty stałej Dyrektor Zarządu Zlewni [...] dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 5 Prawa wodnego oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. póz. 2502). Treść wskazanych przepisów została przywołana powyżej.
Opłata stała została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 złotych na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości Qmaxh = 160 m3/h, co w przeliczeniu wynosi 0,044444444 m3/s i zaokrąglona do pełnego złotego. Zgodnie bowiem z art. 63 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w związku z art. 300 ust. 1 ustawy Prawo wodne kwoty zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie gmina J. - P., zarzucając jej
1. Błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie, polegający na przyjęciu, że w decyzji Starosty [...] z dnia 31 sierpnia 2017 znak [...] maksymalna ilość odprowadzanych ścieków została określona w ilości godzinowej - 160 m3/h, podczas gdy maksymalna ilość odprowadzanych ścieków została określona w ilości limitowanej regulatorem odpływu o przepustowości 12 l/s, tj. 43,21 m3/h, brak jest możliwości odprowadzenia większej ilości ścieków.
2. Obrazę przepisów prawa materialnego - § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 poz. 2502) - poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że użyte w nim sformułowanie "określona w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi" oznacza wyłącznie najwyższą z tam określonych nieprzekraczalnych ilości odprowadzanych w ciągu godziny ścieków. Na podstawie tych zarzutów wniesiono o:
zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie opłaty stałej za okres 1 stycznia 2018 – 31 grudnia 2018 w wysokości [...] zł za odprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych z oczyszczalni ścieków do potoku R. , ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej określanej jako "p.p.s.a." uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że skarga jest uzasadniona, z uwagi na naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.
Zaskarżoną decyzją organ administracji określił skarżącej opłatę stałą za wprowadzanie ścieków do wód za okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 271 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566), oraz przepis § 10 pkt. 1 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502).
Zgodnie z art. 271 ust. 5 Prawa wodnego, wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s. Zgodnie z § 10 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2502), jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi 250 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi.
W pozwoleniu wodnoprawnym, tj. decyzji Starosty [...] z dnia 31 sierpnia 2017 r. znak: [...] wydanym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj.: Dz.U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.), określono dopuszczalne wskaźniki ilościowe wprowadzanych do wód ścieków według czterech wielkości: jako ilości średnie dobowe, jako ilości maksymalne godzinowe, jako ilości maksymalne roczne a wszystkie te ilości limitowane regulatorem odpływu.
Do ustalenia opłaty organ przyjął wskaźnik maksymalnego zrzutu ścieków według przelicznika godzinowego, podczas gdy skarżąca twierdzi, że powinien być to wskaźnik według przelicznika ilości limitowanej regulatorem odpływu.
Spór w sprawie sprowadza się zatem do ustalenia, który ze wskaźników "określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s" powinien być podstawą ustalania opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.
We wzorze matematycznym określonym w art. 271 ust. 5, niewątpliwe są dwie wielkości: jednostkowa stawki opłaty (250 zł) oraz czas wyrażony w dniach (365 dni). Obowiązujący przepis nie konkretyzuje trzeciej wielkości tj. "określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s". Konieczne jest zatem dokonanie wykładni tego przepisu.
Zgodnie z art. 267 pkt 1 Prawa wodnego jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami są opłaty za usługi wodne, w tym za usługi w postaci wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (art. 268 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego). Stosownie do art. 270 ust. 8 Prawa wodnego, opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Ustawa prawo wodne przewiduje również w art. 280 pkt. 2 lit. b opłaty podwyższone, które ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym.
W niniejszej sprawie ani organ ani skarżąca nie przyjmują właściwej podstawy wyliczenia. Jak słusznie bowiem wskazuje organ w zaskarżonej decyzji, maksymalna dopuszczalna ilość zrzucanych rocznie ścieków została określona jako "maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s", a nie w ilości "limitowanej regulatorem odpływu", dlatego że regulator odpływu odnosi się do przepustowości urządzenia, a nie do dopuszczalnej ilości zrzutu.
Maksymalny zrzut ścieków, którego skarżąca może dokonać w skali rocznej zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym to 255 500 m3.
Gdyby jednak obliczyć tę wielkość (maksymalny roczny zrzut ścieków) poprzez przemnożenie maksymalnego zrzutu godzinowego (160m3/h) przez ilość godzin w ciągu doby (24) i ilość dni w roku (365), to otrzymamy wynik 1 401 600 m3 na rok, co oznacza, że skarżąca ponad pięciokrotnie przekroczyłaby warunki określone w pozwoleniu wodnoprawnym. Takie właśnie założenie poczynił organ obliczając opłatę stałą z użyciem godzinowego wskaźnika maksymalnej ilości zarzutu ścieków.
Organ założył tym samym, że skarżąca przekracza warunki pozwolenia wodnoprawnego. Prostą konsekwencją takich ustaleń byłaby konieczność naliczenia opłaty podwyższonej. Są to oczywiście wnioski absurdalne, jednak są rezultatem toku rozumowania przyjętego przez organ. A przecież określenie w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnego zarzutu godzinowego nie oznacza, że użytkownik dokonuje go systematycznie w każdej godzinie roku. Nie ulega wątpliwości, że niezależnie od limitu godzinnego skarżąca nie może w ciągu roku zrzucić więcej ścieków niż 255 500 m3, co podzielone na 365 dni, 24 godziny, 60 minut i 60 sekund daje 0,0081018 m3 /s. Zatem to właśnie wielkość 0,0081018 jest "maksymalną ilością ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażoną w m3/s", o której mowa w art. 271 ust. 5 ustawy Prawo wodne.
Dalej wskazać należy, że opłaty za usługi wodne należy zaliczyć do danin publicznych. Za daniny publiczne, zgodnie z nauką prawa i orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego uważa się świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych Na taki właśnie charakter opłat wskazuje też art. 300 ust. 1 ustawy prawo wodne, zgodnie z którym do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują [...] właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom.
Dział III ordynacji podatkowej zatytułowany jest "Zobowiązania podatkowe".
Natomiast zgodnie z art. 301 tej ustawy, opłaty za usługi wodne oraz opłaty podwyższone podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Charakter opłat za usługi wodne jako danin publicznych wymaga od organu uwzględnienia tego przy wykładni przepisów określających obowiązek ich uiszczania. Interpretacja przepisów prawa może powodować trudności, natomiast nie usprawiedliwia to rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść strony, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 7a ust. 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Zasada ta (in dubio pro libertate) ma na celu ograniczenie ryzyka obciążenia strony skutkami niejasności przepisów.
W uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej z dnia 7 kwietnia 2017 (Druk nr [...] Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw) wskazano, że przedmiotowa zasada "dotyczy sytuacji, w których wykładnia mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, dokonana zgodnie z zasadami i dyrektywami wykładni, wynikającymi z prawoznawstwa, prowadzi do kilku możliwych rezultatów. Odnosi się ona zatem do przypadków, w których organ - dokonując analizy i obiektywnej oceny możliwych procesów oraz wyników wykładni - stwierdza, że kilka wyników wykładni może być uznanych za prawidłowe. Prowadzą bowiem do nich równorzędne zasady oraz metodologicznie poprawny i logiczny proces wykładni przepisów. Zasada in dubio pro libertate, z natury rzeczy, może być stosowana dopiero na ostatnim etapie procesu wykładni, ale nie czyni jej to dyrektywą nadrzędną w stosunku do innych zasad wykładni. Przeciwnie, pełni ona rolę uzupełniającą, gdyż jej zastosowanie wchodzi w grę dopiero wówczas, gdy zastosowanie innych zasad wykładni nie daje jednoznacznego rezultatu".
Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w sytuacji, w której zasadniczym elementem wpływającym na wysokość opłaty, jest maksymalna ilość zarzutu ścieków na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, a pozwolenie wodnoprawne określa różne wskaźniki, w tym maksymalny zarzut godzinowy i roczny, a przy tym opłata stała określana jest w wymiarze rocznym – za cały rok 2018 r., to logiczną i znajdującą językowe uzasadnienie jest taka wykładnia art. 271 ust. 5 ustawy, zgodnie z którą do ustalenia opłaty należy zastosować wskaźnik zrzutu rocznego. To właśnie ten wskaźnik odzwierciedla rzeczywistą dopuszczalną w skali roku ilość odprowadzonych do wód ścieków, którego może dokonać skarżąca. Zastosowanie wskaźnika godzinowego doprowadziło do uzyskania wysokości opłaty, która nie odzwierciedla rzeczywistego, dopuszczalnego legalnego zrzutu ścieków w skali roku. Zastosowanie parametru godzinowego i rocznego prowadzi do uzyskania dwóch różnych wysokości opłaty stałej. Przy zastosowaniu wskaźnika godzinowego wynik ten jest kilka razy wyższy niż przy zastosowaniu wskaźnika rocznego (odpowiednio: [...] zł i ok. [...] zł).
Wszystko to doprowadziło Sąd do wniosku, że organ wbrew dyspozycji art. 7a § 1 k.p.a., nie rozstrzygnął wątpliwości interpretacyjnych przepisu art. 271 ust. 5 Prawa wodnego na korzyść strony zobowiązanej do wniesienia opłaty. Dodatkowo organ poprzez brak dokonania jakiejkolwiek interpretacji spornego wszak i niejasnego przepisu naruszył art. 107 § 3 kpa albowiem uzasadnienie prawne decyzji nie zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej.
Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja został uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości [...] zł składa się kwota uiszczonego przez skarżącą wpisu w wysokości [...] zł oraz kwota [...]zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżących, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit.a i § 2 pkt. 3, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI