II SA/KR 782/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę spółki A. sp. z o.o. na zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska, uznając, że wywóz przemysłowych ścieków o niskim pH na tereny rolnicze wymaga pozwolenia wodnoprawnego.
Spółka A. sp. z o.o. zaskarżyła zarządzenie pokontrolne Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, które zakazywało wywożenia przemysłowych ścieków na tereny rolnicze do czasu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Spółka argumentowała, że podlewanie roślinności nie jest korzystaniem z wód i nie wymaga pozwolenia, a także kwestionowała wyniki badań ścieków. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że wywóz ścieków przemysłowych na tereny rolnicze, zwłaszcza o niskim pH i przekraczających normy zanieczyszczeń, stanowi szczególne korzystanie z wód i wymaga pozwolenia wodnoprawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpatrzył skargę spółki A. sp. z o.o. na zarządzenie pokontrolne Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Zarządzenie to nakazywało spółce zaprzestanie wywożenia surowych ścieków przemysłowych na tereny wykorzystywane rolniczo do czasu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód. Spółka podnosiła, że czynność ta nie wymaga pozwolenia, a także kwestionowała wyniki badań laboratoryjnych wskazujące na nieprawidłowości w składzie ścieków, w tym niskie pH (4,7) i przekroczenia norm ChZTcr oraz fosforu ogólnego. Sąd, analizując przepisy Prawa wodnego oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, uznał zarządzenie Inspektora za w pełni prawidłowe. Stwierdził, że rolnicze wykorzystanie ścieków przemysłowych, zwłaszcza gdy ich ilość przekracza 5 m3 na dobę, jest szczególnym korzystaniem z wód i wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Sąd podkreślił, że ścieki o pH poniżej 6,5 mają odczyn kwaśny i nie spełniają dopuszczalnych norm określonych w rozporządzeniu, a także przekraczają inne parametry, takie jak ChZTcr i fosfor ogólny. W związku z tym, sąd oddalił skargę spółki jako bezzasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, rolnicze wykorzystanie ścieków przemysłowych, zwłaszcza gdy ich ilość przekracza 5 m3 na dobę, jest szczególnym korzystaniem z wód i wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na przepisach Prawa wodnego (art. 34 pkt 14, art. 389 pkt 2) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, które definiują szczególne korzystanie z wód i określają warunki wprowadzania ścieków do ziemi, w tym wymogi dotyczące pH i innych parametrów zanieczyszczeń.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
u.i.o.ś. art. 12 § 1
Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska
p.w. art. 34 § 14
Ustawa Prawo wodne
Rolnicze wykorzystanie ścieków, jeżeli ich łączna ilość jest większa niż 5 m3 na dobę, stanowi szczególne korzystanie z wód.
p.w. art. 389 § 2
Ustawa Prawo wodne
Pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
rozp. MGMiŻŚ art. 16
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełniać przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych
Określa warunki, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do ziemi ścieków, w tym najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających oraz warunki rolniczego wykorzystania ścieków. Wskazuje na dopuszczalny zakres pH (6,5-9,0) dla ścieków przemysłowych.
Pomocnicze
p.w. art. 16 § 64
Ustawa Prawo wodne
Ścieki przemysłowe to ścieki niebędące ściekami bytowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, powstałe w związku z prowadzoną przez zakład działalnością handlową, przemysłową, składową, transportową lub usługową.
p.p.s.a. art. 145
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rolnicze wykorzystanie ścieków przemysłowych wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Ścieki przemysłowe o niskim pH (poniżej 6,5) i przekraczające normy ChZTcr oraz fosforu ogólnego nie mogą być wprowadzane do ziemi bez pozwolenia. Zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska jest zgodne z prawem i ma na celu eliminację naruszeń.
Odrzucone argumenty
Podlewanie roślinności ściekami przemysłowymi nie stanowi korzystania z wód i nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Wyniki badań ścieków nie pokrywają się z badaniami innych instytutów i nie zostały wystarczająco wyjaśnione. Zastosowane zalecenia dotyczące badań nie uwzględniały wszystkich wymogów rozporządzenia.
Godne uwagi sformułowania
zarządzenia pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania Istotą kontroli prowadzonej przez właściwy organ inspekcji ochrony środowiska jest po pierwsze - zbadanie zgodności stanu istniejącego (stanu faktycznego) ze stanem postulowanym Odczyn pH oznacza stopień kwasowości lub zasadowości cieczy. nie wymaga wiedzy specjalnej stwierdzenie tego, że ciecz o pH poniżej wartości 7 wykazuje odczyn kwaśny
Skład orzekający
Monika Niedźwiedź
przewodniczący
Joanna Człowiekowska
członek
Mirosław Bator
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących szczególnego korzystania z wód, rolniczego wykorzystania ścieków przemysłowych oraz roli zarządzeń pokontrolnych Inspekcji Ochrony Środowiska."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywozu ścieków przemysłowych na tereny rolnicze i ich parametrów fizykochemicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska – prawidłowego zagospodarowania ścieków przemysłowych i ich wpływu na glebę i wody. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów prawa wodnego i konsekwencje ich naruszenia.
“Przemysłowe ścieki na polu? Sąd wyjaśnia, kiedy potrzebne jest pozwolenie wodnoprawne.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 782/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Mirosław Bator /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2023 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w K. na zarządzenie pokontrolne Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2023 r. znak: TI.7024.1.4.2023.AK w przedmiocie nałożenia zaleceń pokontrolnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz ustaleń kontroli pozaplanowej problemowej interwencyjnej przeprowadzonej w A. sp. z o.o. z siedzibą w K. wydał zarządzenie pokontrolne z dnia 24 kwietnia 2023 r. nr TI.7024.1.4.2023.AK i zarządził:
1/ do czasu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód polegające na rolniczym wykorzystaniu surowych ścieków przemysłowych, wytworzonych w Zakładzie w Niegardowie, zgodnie z art. 389 pkt 2 w związku z art. 34 pkt 14 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne i § 16 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełniać przy - wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych, nie wywozić ścieków surowych z w/w Zakładu na tereny wykorzystywane rolniczo. w terminie: od dnia otrzymania niniejszych zarządzeń pokontrolnych.
Organ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu nr 1, naruszeń na dzień 8 maja 2023 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie ustaleń kontroli pozaplanowej problemowej interwencyjnej przeprowadzonej przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Krakowie w dniach 7 marca 2023 r. - 17 kwietnia 2023 r. w A. sp. z o.o. z siedzibą w K. udokumentowanej protokołem kontroli nr TAR 46/2023, sygn. TI.7024.1.4.2023.AK, stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przepisów ochrony środowiska. W zakresie gospodarki wodno-ściekowej, ustalono, że w związku z prowadzoną działalnością przetwórstwa warzyw na terenie Zakładu wykorzystywana jest woda do celów m.in. zraszania i płukania produktów (około 80 % pobieranej wody), która pobierana jest na podstawie umowy zawartej z Zakładem Usług Rolniczych i Budowlanych A. W. N.. Ścieki wytworzone na terenie Zakładu kierowane są do zbiorników wybieralnych o pojemności: 20 m3, 20 m3, 30 m3, 30 m3 i 50 m3, 10 m3. Na podstawie dokumentów przedstawionych przez Zakład stwierdzono, że wytworzone ścieki przemysłowe wywożone były w okresie 2022 r. oraz od 1 - 31 stycznia 2023 r. na teren m.in. działki o nr [...] w m. P. (gm. S.) oraz na oczyszczalnię ścieków Zakładu Oczyszczalni Ścieków w P. . Na podstawie przedstawionego zestawienia ustalono, że na działki będące własnością lub pod dzierżawą kontrolowanej Spółki wywieziono 14 703 m3 ścieków surowych przemysłowych. W dniu 27. 03. 2023 r, .pobrano próbki ścieków przemysłowych z Zakładu w N. ze zbiornika wybieralnego, bezodpływowego. Suma azotu azotanowego i azotu azotynowego [mg/1] - 0,5 ± 0,9 -pH [-]-4,7 ±0,3; przewodność elektryczna właściwa w 25°C- 4030 ± 160; ChZT(cr) [mg/102] 7100 ± 1500; Azot ogólny [mg/1] 110 ± 32; Fosfor ogólny (jako P) [mg/1] 18 ± 4; Azot amonowy [mg/1] - 8,7 ± 3; Azot Kiejdala [mg/1] - 110 ± 31. Porównując powyższe wyniki do wartości określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełniać przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych, ustalono, że przy wprowadzaniu w/w ścieków przemysłowych do ziemi (rolnicze wykorzystanie ścieków) musi być spełniony warunek: -pH[-]-6,5-9,0. Ponadto zgodnie z § 16 w/w rozporządzenia ścieki mogą być przeznaczone do rolniczego wykorzystania, jeżeli: 1/ BZT5 ścieków jest redukowane co najmniej o 20%, a zawartość zawiesiny ogólnej co najmniej o 50%; 2/ spełniają warunki sanitarne, określone w załączniku nr 9 do rozporządzenia; 3/ nie stanowią zagrożenia dla jakości wód podziemnych i powierzchniowych, a w szczególności nie spowodują zanieczyszczenia tych wód substancjami szczególnie szkodliwymi dla środowiska wodnego; 4/ nie zawierają substancji zanieczyszczających w ilościach przekraczających najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających, określone w: a/ lp. 1 i 2 w tabeli I w załączniku nr 4 do rozporządzenia, b/ lp. 2 i 21-58 w tabeli II w załączniku nr 4 do rozporządzenia. 2/ Dopuszczalna zawartość metali ciężkich w glebach, w warstwie 0-25 cm, na obszarach, na których może być stosowane rolnicze wykorzystanie ścieków, jest określona w załączniku nr 10 do rozporządzenia. 3/ Badania mikrobiologiczne i parazytologiczne oraz badania stanu i składu ścieków przeznaczonych do rolniczego wykorzystania wykonuje się co najmniej raz na dwa miesiące. 4/ Badania zawartości metali ciężkich w glebach na obszarach, na których może być stosowane rolnicze wykorzystanie ścieków, przeprowadza się co 5 lat. 5/ Rolnicze wykorzystanie ścieków może być stosowane poza obszarami płytkiego występowania skał szczelinowych nieodizolowanych od powierzchni warstwą nieprzepuszczalną. 6/ Położenie gruntów, na których może być stosowane rolnicze wykorzystanie ścieków, oraz położenie urządzeń i instalacji przeznaczonych do magazynowania i przygotowania ścieków do rolniczego wykorzystania powinno odpowiadać warunkom określonym w załączniku nr 11 do rozporządzenia. Jednocześnie zgodnie z art. 389 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego wymaga szczególne korzystanie z wód, przez które należy rozumieć m.in. wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, jak również wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych, będących własnością innych podmiotów, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego (art. 34 pkt 3 ustawy prawo wodne). Kontrolowana Spółka nie przedstawiła w toku kontroli pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód polegające na rolniczym wykorzystaniu ścieków wytworzonych w Zakładzie w N. - A. Sp. z o.o., co wynika z art. 389 pkt 2 w związku z art. 34 pkt 14 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, § 16 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełniać przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych.
Na to zarządzenie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł A. Spółka z.o.o. zarzucając naruszenie:
1/ art. 389 pkt 2 w zw. z art. 34 pkt 14 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku - Prawo wodne poprzez uznanie, że korzystanie z wód polegające na rolniczym wykorzystaniu ścieków wytworzonych w Zakładzie w N. wymaga pozwolenia wodnoprawnego, podczas gdy podlewanie roślinności nie stanowi korzystania z wód i nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego;
2/ §16 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 roku w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełniać przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych poprzez uznanie, że ścieki z Zakładu w N. posiadające pH 4, 7 (+/- 0,3) nie spełniają warunku określonego w załączniku nr 4 l.p. 2 podczas gdy załącznik określa najwyższe dopuszczalne wartości dla pozostałych substancji zanieczyszczających, które są wyższe niż wskazane pH ścieków z Zakładu w N. ;
3/ §16 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 roku w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełniać przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych poprzez uznanie, że ścieki z Zakładu w N. zawierają substancje o następującym stężeniu; chemiczne zapotrzebowanie tlen wynosi 7100 {+/- 1500), azot ogólny 110 (+/- 32 mg/l), fosfor ogólny 18 (+/- 4 mg/l), podczas gdy wyniki tych badań nie pokrywają się z wykonanymi badaniami przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy , a rozbieżności te nie zostały wystarczająco wyjaśnione;
4/ art 77 § 1 k.p.a. oraz art 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego polegającej na nie uwzględnieniu opinii Państwowego instytutu Badawczego Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w P., a także niewyjaśnienie w przeprowadzonych badaniach zostały uwzględnione zalecenia dotyczące przeprowadzenia badań określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki
Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 roku w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełniać przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych.
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty, a w konkluzji wniesiono o uchylenie pkt 1 zarządzenia.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Krakowie wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że w sytuacji, gdy na grunt uprawny miały by być wywożone ścieki przemysłowe, zastosowanie winien mieć: art, 34 pkt 14 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym "rolnicze wykorzystanie ścieków, jeżeli ich łączna ilość jest większa niż 5 m3 na dobę" stanowi szczególne korzystanie z wód; lub art. 35 ust. 3 pkt 5 ustawy Prawo wodne dotyczący usługi wodnej - wprowadzania ścieków do ziemi; zaś w obydwu wskazanych wyżej przypadkach wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Godzi się podkreślić, iż tak w ustawie Prawo wodne jak i w aktach wykonawczych do tej ustawy brak jest pojęcia "podlewania roślinności", jak definiuje skarżący, z użyciem ścieków przemysłowych. Analiza wyników z przeprowadzonych badań przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Centralne Laboratorium Badawcze Oddział w Krakowie - Pracownia w Tarnowie pobranych próbek ścieków pochodzących z Zakładu jednoznacznie wskazuje na fakt, iż powstałe ścieki nie spełniają wymagań §16 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 roku w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełniać przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych w tym m.in. nie jest dotrzymany warunek dot. wartości pH (określony w lp. 2 w tabeli II w zał. m 4 do rozporządzenia). Przedstawiona w toku kontroli opinia z 22 listopada 2021 r. Instytutu Upraw Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowego Instytutu Badawczego oraz wyniki badań próbki dostarczonej przez stronę (badania przeprowadzone przez Główne Laboratorium Analiz Chemicznych), były wykonane na potrzeby zastosowania cyt.: przyrodniczego wykorzystania odpadu płynnego o kodzie 02 03 80". Wyniki w/w badań wskazywały na kwaśny odczyn (pH 4,3) dostarczonej próbki, co potwierdzało wynik analizy przeprowadzonej przez Centralne Laboratorium Badawcze GIOŚ (sprawozdanie z badań nr 102/2023 z dn. 06 kwietnia 2023 r.). Natomiast pozostałe parametry, które zostały poddane analizie w toku w/w badań przeprowadzonych przez Główne Laboratorium Analiz Chemicznych, skierowane głownie były na zwartość metali ciężkich w dostarczonej próbce i były przeprowadzone w suchej masie dostarczonej próbki. Zgodnie z zapisami opinii z 22 listopada 2021 r. całość opracowania odnosiła się do wartości dopuszczalnych określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie procesu odzysku RIO. W toku kontroli WIOŚ Kraków Delegatura w Tarnowie, począwszy od poboru próbki po przeprowadzenie całości badań było prowadzone przez laboratorium akredytowane (strona nie wniosła zastrzeżeń do przeprowadzonego poboru przez pracownika CLB GIOŚ). Należy zaznaczyć, że w toku kontroli i analizy całego procesu produkcyjnego na terenie kontrolowanego Zakładu ustalono, że pozostałość po całości procesu obróbki jest ściekiem i ma charakter ścieku przemysłowego, co potwierdziły przeprowadzone badania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.
Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności zarządzenia pokontrolnego, wydanego przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska zakazująca wywożenia na teren działek należących do strony skarżącej i przez nią dzierżawionych ścieków przemysłowych pochodzących z mycia i zraszania warzyw, ścieków pozyskiwanych w ramach prowadzonej działalności przetwórczej, do czasu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód polegające na rolniczym wykorzystaniu surowych ścieków przemysłowych. W ocenie sądu zalecenie ma pełne oparcie w obowiązujących przepisach.
Zgodnie z dyspozycją art. 12 ust 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 824 z późn. zm.) na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej;
Jak zasadnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2023 r. III OSK 2314/21 zarządzenia pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska albo innej osoby fizycznej. Istotą kontroli prowadzonej przez właściwy organ inspekcji ochrony środowiska jest po pierwsze - zbadanie zgodności stanu istniejącego (stanu faktycznego) ze stanem postulowanym, czyli stanem spełniającym wymogi zgodności działania z tymi przepisami i regułami, które w prawie uznane są za warunki jego poprawności, po drugie - ustalenie zakresu i przyczyn rozbieżności między tymi stanami, a wreszcie po trzecie - przekazanie wyników tego ustalenia, podmiotowi kontrolowanemu. Wydanie zarządzenia pokontrolnego ma zatem na celu przeciwdziałanie i wyeliminowanie naruszeń stwierdzonych w wyniku przeprowadzonej kontroli poprzez zobowiązanie kierownika kontrolowanego podmiotu lub osoby fizycznej do zaprzestania naruszania prawa i poinformowania o działaniach, jakie kontrolowana jednostka podjęła, aby dalsza jej działalność nie naruszała prawa.
(por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 10009/08, ONSAiWSA 2010, Nr 5, poz. 86; zob. też T. Czech, Zarządzenie pokontrolne organów Inspekcji Ochrony Środowiska, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2011 r., nr 3, s. 93).
Pogląd prawy wyżej zaprezentowany w pełni popiera sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Zarządzenie pokontrolne jest aktem kierowanym do podmiotów korzystających ze środowiska, wydawanym w ramach kontroli, jakie Inspekcja Ochrony Środowiska prowadzi na podstawie art. 9 i nast. ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska służy wyeliminowaniu stwierdzonych nieprawidłowości (uchybień) rozumianych jako niezgodność korzystania ze środowiska, z porządkiem prawnym jaki wyznacza ramy, w którym to korzystanie jest dopuszczalne i uznane za prawidłowe.
Tak rozumiejąc istotę zarządzeń pokontrolnych uznać należy, iż zarządzenie poddane kontroli sądu w niniejszym postępowaniu jest w pełni prawidłowe. Zgodnie bowiem z art. 389 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 z późn. zm.) jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód. Z kolei przepis art. 34 pkt 14 ustawy prawo wodne przesądza, iż rolnicze wykorzystanie ścieków, jeżeli ich łączna ilość jest większa niż 5 m3 na dobę. Zgodnie natomiast z art. 16 pkt 64 ustawy, ścieki przemysłowe to ścieki niebędące ściekami bytowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, powstałe w związku z prowadzoną przez zakład działalnością handlową, przemysłową, składową, transportową lub usługową, a także będące ich mieszaniną ze ściekami innego podmiotu, odprowadzane urządzeniami kanalizacyjnymi tego zakładu. Wskazać też można na delegację ustawową wyrażoną w art. 99 ust 1 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, minister właściwy do spraw gospodarki wodnej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw klimatu oraz ministrem właściwym do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, powodujące zanieczyszczenie wód, które powinno być eliminowane (wykaz I), oraz substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, powodujące zanieczyszczenie wód, które powinno być ograniczane (wykaz II) (pkt 1) warunki, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, w szczególności ścieków bytowych, ścieków komunalnych oraz ścieków przemysłowych, w tym najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających, oraz warunki, jakie należy spełnić w celu rolniczego wykorzystania ścieków, a także miejsce, sposób i minimalną częstotliwość pobierania próbek ścieków, metodyki referencyjne analizy i sposób oceny, czy ścieki odpowiadają wymaganym warunkom (pkt 2).
Wydane w oparciu o wyżej wskazane upoważnienie Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych Dz. U. poz. 1311 (dalej rozporządzenie) stanowi w § 1, iż określa substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, powodujące zanieczyszczenie wód, które powinno być eliminowane (wykaz I), oraz substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, powodujące zanieczyszczenie wód, które powinno być ograniczane (wykaz II) (pkt 1) oraz warunki, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, w szczególności ścieków bytowych, ścieków komunalnych oraz ścieków przemysłowych, w tym najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających, oraz warunki, jakie należy spełnić w celu rolniczego wykorzystania ścieków, a także miejsce, sposób i minimalną częstotliwość pobierania próbek ścieków, metodyki referencyjne analizy i sposób oceny, czy ścieki odpowiadają wymaganym warunkom (pkt 2). Z kolei tabela nr II rozporządzenia (najwyższe dopuszczalne wartości dla pozostałych substancji zanieczyszczających) w Lp. 2 wskazuje na wartość 6,5-9 pH dla ścieków przemysłowych wszystkich sektorów poza przemysłem sodowym.
Nie budzi wątpliwości, że woda pochodzenia przemysłowego – pochodząca z prowadzonej przez stronę skarżącą produkcji przetwórczej i wywożona (wylewana) na teren nieruchomości, których strona ta jest właścicielem lub dzierżawcą, nie spełniała kryteriów by uznać, że jej pH mieści się w wartościach określonych w rozporządzeniu jako dopuszczalne tj. w przedziale od 6,5 do 9. Argumentacja strony skarżącej, że pH ścieków przez nią wywożonych na teren działek, ma wartość niższą, niż zakładana w rozporządzeniu a zatem była dopuszczalna, jest nie do przyjęcia. Odczyn pH oznacza stopień kwasowości lub zasadowości cieczy. Przy czym nie wymaga wiedzy specjalnej stwierdzenie tego, że ciecz o pH poniżej wartości 7 wykazuje odczyn kwaśny, o wartości pH równej 7 odczyn obojętny, a powyżej 7 odczyn zasadowy. Fakt, że prawodawca, jako dopuszczalną wartość pH w cieczach ustala w granicach od 6,5 do 9 oznacza, że uznaje za dopuszczalne te ciecze, których pH nie przekracza zakładanych wartości, tj. ciecze o odczynie obojętnym i nieznacznie zasadowym – w przedziale pH od 6,5 do 9. Nie dopuszcza jednak substancji o odczynie kwasowym tj. poniżej pH 6,5. Ciecze (ścieki przemysłowe) zaś o takim właśnie odczynie były przez stronę skarżąca odprowadzane do ziemi, bez pozwolenia wodnoprawnego, które w ocenie sądu było dla takiej działalności wymagane.
Warto też wskazać, że poza wartościami wskazanymi w zarządzeniu pokontrolnym dotyczącymi pH, wartości graniczne przekraczają także inne parametry wskazane w tabeli nr 2 a to, chemiczne zapotrzebowanie na tlen (ChZTTcr) (Lp. 6) gdzie wartość graniczna wskazana jest jako 125 mg O2/l dla ścieków poza ściekami dotyczącymi przemysłu celulozowo-papierniczego, podczas gdy wartość w ściekach pobranych do badań, a rozprowadzanych przez stronę skarżąca do ziemi to 7100 plus, minus 1500 mg O2/l (znaczne przekroczenia maksymalnych dopuszczalnych wartości). Także fosfor ogólny (L.p.12) wykazuje znaczne przekroczenia dopuszczalnych wartości. Według tabeli najwyższa dopuszczalna wartość to 3, gdy wartość w ściekach pobranych do badań wynosi aż 18 plus, minus 4.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, sąd na zasadzie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI