II SA/Kr 775/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2018-09-14
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo wodnezmiana stosunków wodnychrów odwadniającyprzywrócenie stanu poprzedniegozasypanie rowuszkoda na grunciepostępowanie administracyjnedecyzjawsa kraków

WSA w Krakowie oddalił skargę na decyzję nakazującą przywrócenie stanu poprzedniego rowu odwadniającego, uznając, że zasypanie rowu przez właścicieli nieruchomości spowodowało szkodliwe zmiany stosunków wodnych.

Skarżący kwestionowali decyzję nakazującą przywrócenie stanu poprzedniego rowu odwadniającego, argumentując m.in. naruszenie powagi rzeczy osądzonej ze względu na wcześniejszą ugodę i decyzję z 2009 r. Sąd uznał, że zasypanie rowu w 2016 r. stanowiło zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla sąsiednich nieruchomości, a wcześniejsze postępowanie i ugoda nie miały wpływu na obecną sprawę. Skargę oddalono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę B. O., S. O. i E. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy nakazującą przywrócenie stanu poprzedniego rowu odwadniającego. Skarżący zarzucali m.in. naruszenie powagi rzeczy osądzonej, twierdząc, że sprawa została już rozstrzygnięta decyzją z 2009 r. zatwierdzającą ugodę dotyczącą odwodnienia. Sąd uznał, że zasypanie rowu w 2016 r. stanowiło nową zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla sąsiednich nieruchomości, a wcześniejsze postępowanie i ugoda nie dotyczyły tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Sąd podkreślił, że opinia biegłego potwierdziła istnienie rowu przez ok. 30 lat i jego zasypanie, co spowodowało problemy z odprowadzaniem wód opadowych, w tym naruszenie stateczności zboczy i oblodzenie drogi. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zasypanie rowu odwadniającego przez właściciela gruntu, które powoduje szkodliwe zmiany stosunków wodnych na gruntach sąsiednich, stanowi podstawę do nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na mocy art. 29 Prawa wodnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zasypanie rowu w 2016 r. stanowiło zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla sąsiednich nieruchomości, a wcześniejsze postępowanie i ugoda nie miały wpływu na obecną sprawę, ponieważ dotyczyły innych okoliczności faktycznych i prawnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.w. art. 29

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeżeli uzna, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

u.p.w. art. 29 § 3

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco.

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.w. z 2017 art. 545 § 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej.

k.p.a. art. 25 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zasypanie rowu odwadniającego w 2016 r. stanowiło zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Wcześniejsze postępowanie i ugoda z 2009 r. nie dotyczą tej samej sprawy co obecne postępowanie dotyczące zasypania rowu w 2016 r. Nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności postępowania ani do wyłączenia organu.

Odrzucone argumenty

Naruszenie powagi rzeczy osądzonej z uwagi na wcześniejszą ugodę i decyzję z 2009 r. Nieważność postępowania z uwagi na toczącą się sprawę cywilną z udziałem Gminy. Niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa wodnego z 2017 r. w zakresie właściwości organu odwoławczego.

Godne uwagi sformułowania

zmiana stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich przywrócenie stanu poprzedniego naruszenie powagi rzeczy osądzonej tożsamość spraw wymaga identyczności podmiotowej i przedmiotowej, opartej na tym samym stanie faktycznym i prawnym

Skład orzekający

Paweł Darmoń

przewodniczący

Małgorzata Łoboz

sprawozdawca

Iwona Niżnik-Dobosz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących zmiany stosunków wodnych na gruncie, zasady dotyczące powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu administracyjnym oraz przesłanki wyłączenia organu."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z rowem odwadniającym i zasypaniem go w konkretnym czasie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy praktycznego problemu związanego z gospodarką wodną na gruncie i jego konsekwencjami, co może być interesujące dla właścicieli nieruchomości i prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomości.

Zasypałeś rów i naraziłeś sąsiadów na szkodę? Sąd wyjaśnia, co grozi za zmianę stosunków wodnych na gruncie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 775/18 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2018-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Iwona Niżnik-Dobosz
Małgorzata Łoboz /sprawozdawca/
Paweł Darmoń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II OSK 934/19 - Postanowienie NSA z 2019-04-10
III OSK 1097/21 - Wyrok NSA z 2022-07-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
art 29
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
Dz.U. 2017 poz 1121
art 545 ust 4 i art 14 ust 3
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art 156 par 1 pkt 3 i 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz (spr.) WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2018 r. sprawy ze skargi B. O., S. O. i E. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego skargę oddala.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 12 października 2016 r. mieszkańcy osiedla B. w L. zwrócili się do Wójta Gminy M. D. o interwencję w sprawie naruszenia stanu wody na gruntach ewidencyjnych [...] oraz [...] w L. przez właścicieli tych nieruchomości tj. B. O. i S. O. zam. [...] oraz E. O. zam. ul. [...], M..
W związku z powyższym Wójt Gminy M. D. po przeprowadzeniu oględzin w terenie w dniu 9 listopada 2016 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia stanu wody na gruntach ewidencyjnych nr [...] oraz [...] w L., polegającego na zasypaniu rowu odwadniającego, zlokalizowanego na granicy tych nieruchomości, odprowadzającego wodę z drogi osiedlowej na osiedlu B. - dz. ew. nr [...] w L. przez właścicieli tych nieruchomości, tj. B. O., S. O. i E. O., które powoduje wylewanie wody na powierzchnię drogi osiedlowej, utrudniając znacząco jej użytkowanie, a w okresie występowania niskich temperatur - powodując jej oblodzenie, co bezpośrednio zagraża bezpieczeństwu jej użytkowników.
Mając powyższe na uwadze, Wójt Gminy M. D. decyzją z dnia 25 października 2017 r. znak: [...], na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) w związku z art. 29 ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. (Dz. U z 2017 r., poz. 1121 nakazał właścicielom nieruchomości [...] i [...] w L. tj. B. O., S. O. i E. O. przywrócenie stanu poprzedniego, tj. udrożnienia rowu biegnącego wzdłuż granicy działek [...] i [...] w L..
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ streścił przebieg doczasowego postępowania.
Podkreślił, że postanowieniem z dnia 2 marca 2017 r. został powołany biegły sądowy z zakresu hydrologii i zmian stosunków wodnych, dr hab. inż. B. R., do wydania opinii w niniejszej sprawie. W dniu 31 marca 2017 r. przeprowadzono oględziny z udziałem biegłego w przedmiotowej sprawie i w dniu 7 czerwca 2017 r. sporządzona została opinia biegłego hydrologa.
Odnośnie stanu faktycznego na gruncie, organ I instancji na podstawie zgodnych twierdzeń wszystkich stron postępowania ustalił, że rów odprowadzający wodę z drogi (na działce ew. nr [...]), biegnący wzdłuż granicy działek [...] i [...] istniał i że został zlikwidowany przez właścicieli terenu poprzez jego zasypanie na całej długości granicy działki i dalej w stronę naturalnego odbiornika, tj. najbliższego potoku (wp 4130).
Wójt Gminy M. D. stwierdził, że obecnie rowu nie ma, chociaż w terenie pozostał po nim bardzo wyraźny ślad. Do roku 2008 rów odwadniający drogę zaczynał się wyżej, przecinał ukosem obszar obecnej dz. [...], wówczas jeszcze niewydzielonej z dz. [...] Rów został zasypany w październiku 2016 r. i od tego czasu silny i skoncentrowany strumień wód opadowych spływa po drodze na dz. nr [...] (obecnie asfaltową) wprost do osiedla, powodując szereg problemów, z których najpoważniejszymi wydają się wyraźne naruszanie stateczności zboczy (groźba uaktywnienia osuwiska istniejącego w dolnej części osiedla) oraz zamarzanie wody na powierzchni drogi (zimą), co praktycznie uniemożliwia wjazd, a nawet wejście do domów znajdujących się na osiedlu B..
W dalszej części uzasadnienia organ uznał, że rozwiązując problem na gruncie obowiązującego Prawa wodnego, ale też zgodnie z racjonalnym minimalizowaniem kosztów i wysiłków, powinno się niezwłocznie przywrócić odwodnienie drogi na przebiegu dawnego rowu. Jest to niezbędne dla ratowania osiedla. Przechwytywane na drodze wody muszą być następnie skierowane do rowu biegnącego po śladzie dawnego rowu (tj. wzdłuż granicy działek nr [...] i nr [...]) i odprowadzającego je do najbliższego cieku (naturalnego odbiornika).
Z powyższą decyzją nie zgodzili się B. O., S. O. oraz E. O., reprezentowani przez pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi l instancji z wyłączeniem Wójta Gminy w M. D..
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że pomiędzy Wójtem Gminy M. D. a odwołującymi się, w grudniu 2016 r. zawisł przed Sądem Rejonowym w L. do sygn. akt [...] (sprawa w toku) spór o zakaz, dotyczący tego samego przedmiotu, oparty na art. 222 § 2 k.c. wraz z powództwem wzajemnym Gminy M. D.. Z powodu tej kwestii zaskarżona decyzja, w ocenie odwołujących się, dotknięta jest nieważnością postępowania. Skarżący podali również, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 lipca 2009 r. nr: [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy M. D. wydaną w oparciu o art. 29 prawa wodnego i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Nadto podniesiono, że odwołujący się zawarli w dniu 14 grudnia 2009 r. ugodę z Gminą. Na mocy jej postanowień E. O. wyraził zgodę na wykonanie rowu umocnionego korytkami betonowymi oznaczonymi na dołączonym tam szkicu pkt A-B oraz rurociągu zamkniętego wzdłuż granicy dz. [...], którego przebieg został oznaczony pkt B-C. Z kolei B. O. i S. O. wyrazili zgodę na wykonanie rurociągu na dz. ewid. [...] w pkt C-D. Wszyscy wyrazili zgodę na wjazd koparki i wykonanie prac określonych w pkt 1-3 ugody - na koszt gminy. Porozumienie to znalazło odzwierciedlenie w tak samo brzmiącej decyzji Wójta Gminy M. D. z 15 grudnia 2009 r. znak: [...] wraz ze szkicem sytuacyjnym.
W związku z powyższym zdaniem odwołujących się przedmiotowe postępowanie jest sprzeczne z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., skoro dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Ponadto odwołujący się wnieśli o wyłączenie organu albowiem w sprawie do sygn. [...] Gmina jest stroną i zachodzi prawdopodobieństwo naruszenia zasady bezstronności oraz zasady pogłębionego zaufania do organów państwowych i samorządowych.
Podnieśli również, że oprócz przedmiotowego cieku istniejące powyżej pomiędzy polami A. O. i S. B. oraz M. O. i M. W. od dawna są nieczynne i nie zostało to wzięte pod uwagę przez biegłego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 marca 2018 r. znak: [...] na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "k.p.a.") oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121) w związku z art. 545 ust.4 i art. 14 ust.3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne ( Dz. U z 2017r., poz. 1566), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie oraz streścił przebieg postępowania.
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, organ I instancji prawidłowo dokonał ustaleń stanu faktycznego, z których wynika, że w sprawie doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntu sąsiedniego.
Z przeprowadzonego postępowania dowodowego, w szczególności opinii biegłego, wynika, że przedmiotowy rów istniał oraz funkcjonował przez dłuższy czas (ok. 30 lat), a żadna ze stron postępowania nie zakwestionowała tego faktu. Za stan poprzedni organ I instancji uznał stan, w którym naturalny spływ wód opadowych po stokach był częściowo przejmowany przez drogę gruntową, ale wody z tej drogi były z kolei przejmowane przez rów biegnący wzdłuż granicy działek ew. nr [...] oraz nr [...]. Zatem stanowił on rów odwadniający drogę na dz. [...]. Taką też sytuację hydrologiczną z funkcjonującym rowem jako odwodnieniem drogi, organ I instancji uznał za stan istniejący przed wystąpieniem zmiany stosunków wodnych, która nastąpiła w momencie likwidacji tego rowu. Rów biegnący wzdłuż granicy działek ew. nr [...] oraz nr [...] został przez ich właścicieli zasypany w 2016 r. i od tego czasu silny i skoncentrowany strumień wód opadowych spływa po drodze na dz. [...] (obecnie asfaltowej) wprost do osiedla, powodując szereg problemów. W szczególności, z opinii biegłego wynika, iż najpoważniejszymi są wyraźne naruszanie stateczności zboczy, co grozi wystąpieniem osuwisk w dolnej części osiedla oraz zamarzanie wody na powierzchni drogi (zimą), co praktycznie uniemożliwia wjazd, a nawet wejście do osiedla.
W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut odwołania, iż w niniejszym przypadku mamy do czynienia ze sprawą już poprzednio rozstrzygniętą decyzją ostateczną. W szczególności podniesiono, że przywołana w odwołaniu decyzja Wójta Gminy M. D. z dnia 15 grudnia 2009 r. znak: [...] dotyczy zatwierdzenia ugody, zawartej w dniu 14 grudnia 2009 r. pomiędzy: J. B., S. B., B. O., S. O. i E. O. na wskazanych w niej warunkach. Natomiast przedmiotowa sprawa dotyczy zmiany, która miała miejsce w 2016 r., zatem nie dotyczy tych samych okoliczności, tego samego czasu i tych samych stron, co oznacza, iż nie mogła być przedmiotem postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy M. D. z dnia 15 grudnia 2009 r.
Nadto organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska biegłego zawartego w przeprowadzonej w niniejszej sprawie opinii. Mając na uwadze stwierdzenie, iż to organ, a nie biegły, decyduje o załatwieniu sprawy, a biegły jest powołany do wydania opinii w kwestii faktycznej, której rozstrzygnięcie jest niezbędne do wydania przez organ decyzji oraz fakt, że opinia biegłego jest dla organu tylko materiałem, który powinien mu pomóc w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej, oceniając i analizując przedłożoną do akt sprawy opinię, uznał ją za trafną, rzetelnie sporządzoną oraz wiarygodną.
Kolegium podziela również stanowisko organu I instancji w zakresie rozstrzygnięcia, tj. uznania, iż przywrócenie stanu poprzedniego poprzez udrożnienie rowu biegnącego wzdłuż granicy działek ew. nr [...] i [...] w L. jest najlepszym rozwiązaniem, z pośród przedstawionych przez biegłego, biorąc przede wszystkim pod uwagę koszt jego wykonania, skuteczność, jak również możliwość wykonania.
Również podnoszony przez odwołujących się zarzut nieważności postępowania, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, z uwagi na spór toczący się przed Sądem Rejonowym w L. z podstawy zawartej w art. 222 § 2 k.c., nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne nie uniemożliwia formułowania roszczeń o charakterze cywilnoprawnym. Jednak zakres ochrony prawnej w postępowaniu cywilnym jest ograniczony tylko do takich roszczeń, które nie będą tożsame z obowiązkami, jakie mogą być nałożone na właściciela nieruchomości w trybie ust. 3 komentowanego przepisu.
Odnosząc się natomiast do zarzutu zawartego w odwołaniu, dotyczącego wyłączenia organu o załatwienia przedmiotowej sprawy organ odwoławczy wskazał, że do wszczęcia i prowadzenia - w trybie art. 29 ustawy Prawo wodne - postępowania, którego przedmiotem jest zmiana stosunków wodnych na nieruchomości położonej na obszarze Gminy M. D. właściwy jest Wójt tej Gminy. Z kolei sytuacje w jakich następuje wyłączenie organu administracji publicznej od załatwienia sprawy administracyjnej pozostającej w jego kompetencji określa art. 25 § 1 k.p.a. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, żadna z wymienionych w art. 25 § 1 k.p.a. przesłanek wyłączenia Wójta Gminy M. D. nie została spełniona w przedmiotowej sprawie, dotyczącej zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W szczególności podstawą żądań sformułowanych przez odwołujących w tym zakresie nie był bowiem związek tej sprawy z interesami majątkowymi Wójta Gminy M. D. lub Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. S. albo ich małżonków, krewnych lub powinowatych do II stopnia, względnie osób związanych z nimi z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, lecz w ocenie wnoszących odwołanie okoliczność, że Gmina jest stroną w sprawie powołanej wyżej, toczącej się w Sądzie Rejonowym w L. do sygn. IC [...].
Odnośnie natomiast ustalenia kręgu stron postępowania, organ odwoławczy stwierdził, iż użytkownicy drogi - dz. ew. nr [...] w L. nie są stronami niniejszego postępowania, gdyż nie są właścicielami, jak również posiadaczami samoistnymi albo użytkownikami wieczystymi nieruchomości, która w wyniku zmiany ponosi szkodę, a tylko te osoby (oraz oczywiście właściciele, posiadacze samoistni albo użytkownicy wieczyści nieruchomości, na których doszło do zmiany stanu wody na gruncie) mogą zostać uznane za strony postępowania prowadzonego w tym przedmiocie, w świetle dyspozycji art. 29 oraz art. 9 ust. 2 pkt 3 Prawa wodnego. Uznanie jednakże ww. osób przez organ I instancji za strony postępowania nie ma wpływu na rozstrzygnięcie.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na ww. decyzję w ustawowym terminie wnieśli B. O., S. O. i E. O. - dalej skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika.
Skarżący, wnieśli o jej uchylenie i przekazanie sprawy do rozpoznania właściwemu organowi I instancji, względnie o zmianę i przyjęcie, że zachowała moc prawomocna, a nie wykonana, decyzja Wójta Gminy z dnia 15 grudnia 2009 r.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję Wójta Gminy M. D. nie spełniło swojej roli w postępowaniu odwoławczym. Nie odniosło się bowiem, względnie nienależycie odniosło się, do zarzutów odwołania dotyczących tego, że przedmiotowa decyzja dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zdaniem skarżących, organy bezkrytycznie powieliły opinię hydrologiczną biegłego dr. B. R.. W postępowaniu administracyjnym w obu instancjach podkreślono, że naruszenie stanu wodnego nastąpiło z powodu zasypania rowu odwadniającego. Nie wzięto jednak pod uwagę złożonych w toku tego postępowania zarzutów skarżących, jak i całości postępowania z 2009 r. Skarżący wskazali, że decyzja Wójta Gminy M. D. z dnia 15 grudnia 2009 r. znak: [...] zwierała szkic sytuacyjny z listopada 2009 r. sporządzony przez biegłego mgr inż. M. J., na którym uwidoczniono zasypany przed tamtym postępowaniem rów i przebieg proponowanego rurociągu.
Dalej skarżący wyjaśnili, że nie mogąc wyegzekwować wykonania decyzji władzy samorządowej z poprzedniej kadencji, chcieli niejako przymusić ją do tego zasypując rów.
Podsumowując skarżący podnieśli, że organ II Instancji, nie analizując bliżej opinii biegłego, jak i zgłoszonych w toku postępowania pisemnych zarzutów skarżących i nie nawiązując do niewykonanej decyzji, uchylił się od całościowej oceny czy nastąpiło naruszenie dyspozycji art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
W ocenie skarżących zachodzi tożsamość stron i przedmiotu postępowania w przedmiotowej sprawie z poprzednio zakończoną w 2009 r., skoro stronami poprzedniej decyzji byli skarżący a organem Wójt Gminy M. D.. Zmiana osoby Wójta jest tu okolicznością bez znaczenia.
Dalej skarżący stwierdzili, że SKO w N. S. uchyliło się również od rozpatrzenia zarzutu odwołania sprowadzającego się do naruszenia art. 26 § 2 pkt 1 k.p.a. Zdaniem skarżących skoro pomiędzy tymi samymi stronami, o to samo, toczy się przed Sądem Rejonowym w L. sprawa o sygn. lC [...], to Wójt Gminy M. D. powinien się wyłączyć od rozpoznania niniejszej sprawy. W tej sytuacji, zdaniem skarżących, decyzja organu I instancji obarczona jest wadą nieważności zgodnie z art.156 § 7 pkt 7 k.p.a.
Skarżący ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pozostawili czy zaprezentowana na str. 3 uzasadnienia interpretacja art. 14 aktualnej ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. w zakresie możliwości rozpoznania odwołania przez Kolegium była poprawna czy też nie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych( Dz. U. z 2017, poz. 2188 t.j.), oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 t.j. - dalej jako: p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanego aktu, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu.
Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu. W myśl art. 145 p.p.s.a.: "§ 1. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach".
Sąd jednak podkreśla w tym miejscu, że w świetle zaś art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 marca 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy M. D. z dnia 25 października 2017 r. nakazującą właścicielom nieruchomości [...] i [...] w L. tj. B. O. i S. O. oraz E. O. przywrócenie stanu poprzedniego, tj. udrożnienia rowu biegnącego wzdłuż granicy działek [...] i [...] w L..
Na wstępie zaznaczenia wymaga, że stan faktyczny dotyczący ustalenia istnienia rowu odwadniającego biegnącego wzdłuż granicy działek nr: [...] i [...] w L. oraz fakt jego zasypania przez właścicieli powyższych działek nie jest w sprawie sporny. Nie kwestionuje go bowiem żadna ze stron, a nadto zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości co do tych zdarzeń. Sami skarżący podnoszą, że nie mogąc wyegzekwować wykonania decyzji władzy samorządowej z poprzedniej kadencji, chcieli niejako przymusić ją do tego zasypując rów. Strony postępowania administracyjnego zostały prawidłowo ustalone przez organ II instancji.
Kontrolowane organy zgodnie z prawem wskazały podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, precyzując że stanowi ją art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 545 ust. 4 nowego Prawa wodnego: " 4. Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej".
Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie brak jest uzasadnienia dla zastosowania - co należy podkreślić tylko w zakresie dotyczącym właściwości organu odwoławczego – treści art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566), zgodnie z którym do wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy postępowań niedotyczących: decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ustalenia linii brzegu, pozwoleń na budowę czy też prowadzonych na podstawie specustaw, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, jest Prezes Wód Polskich.
W tym miejscu Sąd I instancji pragnie zwrócić uwagę, że przy interpretacji ww. przepisu w pełni uzasadnione jest stosowanie wykładni celowościowej i wzięcie pod uwagę motywów/intencji jakie przyświecały ustawodawcy przy wprowadzeniu regulacji w tym brzmieniu. Wraz z wejściem w życie ustawy Prawo wodne z 2017 r. zniesiono Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej, a starostowie i marszałkowie województw utracili właściwość w sprawach pozwoleń wodnoprawnych. Z uwagi na powyższe, regulacja art. 545 ust. 4 Prawa wodnego ma po pierwsze za zadanie zapewnienie wnioskodawcom i uczestnikom materialnoprawnej stabilności postępowań administracyjnych dotyczących ich interesów prawnych; a po drugie tam gdzie to niezbędne wskazanie właściwego organu odwoławczego. Z jednej strony rolę taką pełni obowiązek prowadzenia postępowań wszczętych przed dniem 1 stycznia 2018 r. na podstawie przepisów dotychczasowych, z drugiej, wobec zniesienia dotychczasowych organów odwoławczych w sprawach pozwoleń wodnoprawnych (Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej) ustanowienie dla spraw niezakończonych jednego organu odwoławczego. Tymczasem postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie, które na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne z 2001 r. prowadził wójt, burmistrz lub prezydent miasta, zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne z 2017 r. pozostawione nadal zostało we właściwości wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Zgodnie z art. 17 pkt 1 k.p.a. organem wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Zarówno przepisy ustawy Prawo wodne z 2001 r., jak i z 2017 r., nie zawierają regulacji szczególnej w odniesieniu do unormowania kodeksowego w kwestii organu wyższego stopnia w stosunku do wójta, prezydenta miasta, burmistrza działających jako organy właściwe w sprawach gospodarowania wodami. Nie występuje zatem zagrożenie stabilności dwuinstancyjnego postępowania w sprawie zmiany stanu wody na gruncie w przedmiocie właściwości organów, gdyż właściwość pierwszoinstancyjna w tych sprawach należy do wójta, zaś właściwość odwoławcza do samorządowego kolegium odwoławczego.
Brak jest tym samym uzasadnienia do stosowania art. 545 ust. 4 Prawa wodnego z 2017 r. w zakresie dotyczącym właściwości organu odwoławczego odniesieniu do postępowań prowadzonych przez wójta na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne z 2001 r. i zmiany organu odwoławczego dla wycinka spraw dotyczących zmiany stanu wody na gruncie, tj. spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2018 r.
W związku z powyższym, mając na względzie art. 19 Kpa, z treści którego wynika, iż organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swoją właściwość rzeczową i miejscową, uznać należy, iż organem właściwym do rozpatrzenia odwołania skarżących jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
Zdaniem Sądu I instancji właściwe do rozpatrzenia przedmiotowego odwołania było Samorządowe Kolegium Odwoławcze a zastosowanie w kontrolowanej sprawie mają przepisy materialnoprawne ustawy dotychczasowej. W tym miejscu zauważyć należy, że choć SKO w N. S. orzekało w sprawie już po wejściu w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 z późn. zm.), to jednak w sprawie znajdował zastosowanie w zakresie wskazanym powyżej art. 545 ust. 4 tej ustawy, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
Co za tym idzie, jak trafnie przyjął organ odwoławczy, materialnoprawną podstawą orzekania w sprawie był art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 z późn. zm., dalej ustawa Prawo wodne z 2001 r.) zgodnie z którym jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Na marginesie Sąd zauważa, że przyjęte i zgodne z prawem rozstrzygnięcie kontrolowanego obecnie organu odwoławczego mieści się także w aktualnym zakresie kompetencyjnym organów działających na podstawie art. 234 ust. 3 nowego Prawa wodnego.
Przepis art. 29 Prawa wodnego reguluje podstawowe obowiązki właścicieli nieruchomości, związane z utrzymywaniem pożądanego stanu wody na gruncie oraz przewiduje instrumenty prawne, mające na celu wyegzekwowanie tych obowiązków. Przewiduje, iż właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody ma gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich ani też odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3).
Z cytowanych przepisów wynika, że na właścicielu nieruchomości spoczywa obowiązek takiego jej użytkowania, by nie powodować zmian w stanie wody na gruncie, wpływających szkodliwie na grunty sąsiednie, a jeżeli już do takiej niepożądanej zmiany dojdzie, to na właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek usunięcia stwierdzonych przeszkód lub zmian. Zastosowanie instrumentów przewidzianych w art. 29 ust. 3 ustawy wymaga wykazania przez organ prowadzący postępowanie łącznego wystąpienia dwóch przesłanek, tj.: 1) wywołania przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie, 2) szkodliwego oddziaływania przez taką zmianę na grunty sąsiednie. Prowadzone przez organ administracji postępowanie wyjaśniające powinno zatem mieć na celu ustalenie, czy do zmiany naturalnego stanu wody na gruncie istotnie doszło, a jeżeli tak, to czy zmiana taka wpłynęła niekorzystnie na grunty sąsiednie. Niezbędnym jest wnikliwe ustalenie, czy zaistniała zmiana pozostaje w związku przyczynowo - skutkowym z powstałą na gruncie szkodą.
Przeprowadzone w kontrolowanej sprawie postępowanie wyjaśniające/dowodowe, spełniające ustawowe standardy/zasady ogólne postępowania jurysdykcyjnego - dało, w ocenie Sądu - uzasadnioną podstawę do prawidłowego, zgodnego z prawem procesowym, ustrojowym i materialnym ustalenia przez kontrolowane organy, że w rozstrzygniętej przez nie sprawie zaistniały powyżej wskazane przesłanki z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
W tym miejscu Sąd stwierdza, że nie podziela zarzutów skargi podnoszących, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję Wójta Gminy M. D. nie spełniło swojej roli w postępowaniu odwoławczym. Wbrew temu co twierdzi strona skarżąca, zarówno lektura zaskarżonej decyzji w świetle wymogów art. 107 § 3 k.p.a., jak i przebieg postępowania udokumentowany w aktach sprawy wskazują, że organ II instancji nie ograniczył się do prostej kontroli zaskarżonej decyzji, lecz po raz drugi dokonał pełnego aktu subsumcji prawa w postaci prawidłowo uprzednio ustalonych i odkodowanych/zinterpretowanych ww. norm prawa materialnego w prawidłowo ustalonych okolicznościach stanu faktycznego, ustosunkowując się nadto w sposób szczegółowy i w pełni wyczerpujący a także zgodny z prawem do zarzutów wniesionego odwołania i wyciągając z tego aktu stosowania prawa trafne wnioski w postaci prawidłowej sentencji decyzji .
Z przeprowadzonego w kontrolowanej sprawie postępowania dowodowego, w tym wizji w terenie w dniu 9 listopada 2016 r., oględzin z udziałem biegłego w dniu 31 marca 2017 r., a w szczególności w sposób samodzielny i pełny ocenionej dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy przez właściwe organy opinii biegłego sądowego z zakresu hydrologii i zmian stosunków wodnych, dr hab. inż. B. R., z dnia 7 czerwca 2017 r. - w ocenie Sądu I instancji bezsprzecznie wynika, że przedmiotowy rów istniał oraz funkcjonował przez dłuższy czas (ok. 30 lat). W ocenie Sądu, w sposób zgodny z zasadą prawdy materialnej, za stan poprzedni relewantny dla sprawy, organ I i II instancji prawidłowo uznał stan, w którym naturalny spływ wód opadowych po stokach był częściowo przejmowany przez drogę gruntową, ale wody z tej drogi były z kolei przejmowane przez rów biegnący wzdłuż granicy działek ew. nr [...] oraz nr [...]. Zatem trafna i zgodna z prawem jest ocena kontrolowanych organów, że stanowił on rów odwadniający drogę na dz. [...]. A zatem prawidłowo, bo w sposób nie naruszający ogólnych zasad postępowania administracyjnego, pozwalający na wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy - taką też sytuację hydrologiczną z funkcjonującym rowem jako odwodnieniem drogi - kontrolowane organy uznały za stan istniejący przed wystąpieniem zmiany stosunków wodnych, która nastąpiła w momencie likwidacji tego rowu. Trzeba podkreślić, że rów biegnący wzdłuż granicy działek ew. nr [...] oraz nr [...] został przez ich właścicieli zasypany w 2016 r. i od tego czasu silny i skoncentrowany strumień wód opadowych spływa po drodze na dz. [...], obecnie asfaltowej, wprost do osiedla, powodując szereg problemów. Sąd podkreśla w tym miejscu, że w szczególności z logicznej, czytelnej i prawidłowo uzasadnionej, a zatem poddającej się kontroli Sądu, opinii biegłego wynika, iż najpoważniejszymi skutkami są wyraźne naruszanie stateczności zboczy, co grozi wystąpieniem osuwisk w dolnej części osiedla oraz zamarzanie wody na powierzchni drogi (zimą), co praktycznie uniemożliwia wjazd, a nawet wejście do osiedla B.. Zarazem w ocenie Sądu, co powyżej było już sygnalizowane, ww. opinia stanowi dokument sporządzony w sposób pozwalający na wywodzenie z niej przez organy uzasadnionych, logicznych wniosków w zakresie stanu faktycznego kontrolowanej sprawy weryfikowanych ustaleniami organów podczas ww. oględzin. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę na stanowisko organu odwoławczego, który podkreśla, że mając na uwadze stwierdzenie, że to organ, a nie biegły, decyduje o załatwieniu sprawy, a biegły jest powołany do wydania opinii w kwestii faktycznej, której rozstrzygnięcie jest niezbędne do wydania przez organ decyzji oraz fakt, że opinia biegłego jest dla organu tylko materiałem, który powinien mu pomóc w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej, oceniając i analizując przedłożoną do akt sprawy opinię, uznał ją za trafną, rzetelnie sporządzoną oraz wiarygodną. Sąd podziela również stanowisko organów w zakresie rozstrzygnięcia, tj. uznania, że przywrócenie stanu poprzedniego poprzez udrożnienie rowu biegnącego wzdłuż granicy działek ew. nr [...] i [...] w L. jest najlepszym i zgodnym z prawem, znajdującym oparcie w prawie, rozwiązaniem z przedstawionych przez biegłego, biorąc przede wszystkim pod uwagę koszt jego wykonania, skuteczność, jak również możliwość wykonania. Teza ta jest uzasadniona zgodnymi z prawem ustaleniami kontrolowanego organu w zakresie stanu faktycznego sprawy uzupełnionymi samodzielnymi wnioskami organu z zweryfikowanej przez niego opinii biegłego. Należy także wyjaśnić, że nałożenie obowiązku działań naprawczych nie jest sankcją karno-administracyjną za niezgodne z prawem zachowanie, lecz ma służyć wyłącznie usunięciu negatywnych skutków wynikających z nielegalnych w kontrolowanym przypadku działań, których skutkiem jest m. in. naruszenie prawa nieskrępowanego korzystania z nieruchomości przez innych właścicieli gruntów. Nie jest zatem uzasadniony zarzut skargi, że kontrolowane organy bezkrytycznie powieliły opinię hydrologiczną biegłego dr. B. R.. W ocenie Sądu prawidłowo w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym w obu instancjach stwierdzono, że naruszenie stanu wodnego nastąpiło z powodu zasypania rowu odwadniającego, co miało miejsce w roku 2016 a okoliczności, na które powołują się skarżący sięgające postępowania z 2009 r. nie są pierwszoplanowo relewantne dla ustaleń mających miejsce w roku 2016. Gdyby w sprawie był aktualny szkic sytuacyjny z listopada 2009 r. sporządzony przez biegłego mgr inż. M. J., na którym uwidoczniono zasypany przed tamtym postępowaniem rów i przebieg proponowanego rurociągu, nie zachodziłaby bezsprzecznie uzasadniona w ocenie Sądu konieczność powołania w nowej sprawie nowego biegłego.
W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu uargumentowanej powyżej, organ odwoławczy prawidłowo orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wójta Gminy M. D..
W ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi, a jeszcze wcześniej odwołania, koncentrujące się wokół kwestii nieważności postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy w kontrolowanej sprawie. Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie nie mamy do czynienia z naruszeniem powagi rzeczy osądzonej , gdyż kontrolowana decyzja organu odwoławczego utrzymująca decyzję organu pierwszej instancji w żadnym wypadku nie dotyczy sprawy tożsamej, którą rzekomo miałaby być treść ugody zatwierdzona aktem administracyjnym. Kontrolowana decyzja została wydana w odniesieniu do stanu faktycznego ukształtowanego w roku 2016 i polegającym na zasypaniu rowu odwadniającego. Wbrew temu, co twierdzą skarżący, z prawnego punktu widzenia takie działanie nie może być kwalifikowane jako zgodne z prawem przymuszenie gminy do wykonania postanowień ww. ugody, gdyż egzekucja obowiązków niepieniężnych jest uregulowana odpowiednimi przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2018.1314 t.j.).
W sytuacji faktycznej objętej kontrolowaną decyzją skarżący ukształtowali nowy stan rzeczywisty, do którego właściwy organ prawidłowo zastosował ww. przepisy prawne. Sąd I instancji w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego sprawie w nawiązaniu do wzorca wynikającego z treści art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W kontrolowanej sprawie nie mamy do czynienia z naruszeniem zasady res iudicata a to z tej rzekomej przyczyny, że po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 7 lipca 2009 r. nr: [...] decyzji opartej na art. 29 prawa wodnego z przyczyn formalnych i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, skarżący zawarli w dniu 14 grudnia 2009 r. z Gminą ugodę, w której E. O. wyraził zgodę na wykonanie rowu umocnionego korytkami betonowymi oznaczonymi na dołączonym tam szkicu, jak i wyraził zgodę na wykonanie rurociągu zamkniętego wzdłuż granicy dz. [...], a z kolei B. i S. O. wyrazili zgodę na wykonanie rurociągu na dz. ewid. [...], jak również wszyscy wyrazili zgodę na wjazd koparki i wykonanie prac określonych w pkt 1-3 ugody - na koszt gminy. Porozumienie to znalazło odzwierciedlenie w tak samo brzmiącej decyzji Wójta Gminy M. D. z 15 grudnia 2009 r. znak: [...] wraz ze szkicem sytuacyjnym.
W ocenie Sądu trafnie i zgodnie z prawem organ odwoławczy uznał, że nie zachodzą w sprawie przesłanki stwierdzenia nieważności postępowania. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. O tożsamości spraw można mówić, jeżeli zachodzi ich tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, co oznacza, że sprawy między tymi samymi stronami oparte są na tym samym stanie faktycznym i prawnym. Wyjaśnić należy, że decyzja Wójta Gminy M. D. znak: [...] z dnia 15 grudnia 2009 r. dotyczy zatwierdzenia ugody, zawartej w dniu 14 grudnia 2009 r. pomiędzy: J. B., S. B., B. O., S. O. i E. O. na wskazanych w niej warunkach. Natomiast kontrolowana obecnie sprawa dotyczy zmiany stosunków wodnych na gruncie, która miała miejsce w 2016 r. Nie zachodzi tu zatem, ani tożsamość stron, ani stanu faktycznego sprawy, gdyż obie sprawy dotyczą innych okoliczności, w innym okresie i pomiędzy innymi stronami, dodatkowo J. B., S. B..
Nadto, w ocenie Sądu wbrew twierdzeniem skarżących, nie zachodzi również nieważność kontrolowanego postępowania i wydanego w nim aktu w związku z toczącą się sprawą cywilną pomiędzy skarżącymi oraz Gminą przed Sądem Rejonowym w L.. Jak trafnie i zgodnie z prawem wskazano w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji odwoławczej, postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 29 ustawy - Prawo wodne nie uniemożliwia formułowania roszczeń o charakterze cywilnoprawnym. Jednak zakres ochrony prawnej w postępowaniu cywilnym jest ograniczony tylko do takich roszczeń, które nie będą tożsame z obowiązkami, jakie mogą być nałożone na właściciela nieruchomości w trybie art. 29 ust. 3 powołanej ustawy. W kontrolowanej sprawie nie zaistniały przesłanki do wyłączenia w sprawie organu I i II Instancji. W tym zakresie Sąd podziela prawidłowo i zgodnie z prawem uargumentowane stanowisko organu odwoławczego, że takie przesłanki są ściśle określone ustawą i że nie zaistniały w kontrolowanej sprawie. Skarżący pomijają, że specyfika postępowania administracyjnego polega na tym, że organ administracyjny rozstrzygając daną sprawę z zakresu prawa administracyjnego w tym np. na podstawie art. 29 Prawa wodnego, zgodnie z prawem działa jako sędzia w swojej własnej sprawie, gdyż organ administracyjny a takim organem jest wójt, burmistrz, prezydent miasta wydając decyzję administracyjną działając na podstawie prawa tworzonego przez państwo, działa w imieniu gminy i zarazem w imieniu państwa, określając zarazem relacje prawne pomiędzy stronami postępowania a instytucją państwa. A zatem to temu organowi, bez względu na strukturę własnościową w przypadkach, o których stanowi art. 29 Prawa wodnego - ustawodawca powierzył rozstrzyganie spraw z zakresu art. 29 Prawa wodnego. W konsekwencji powyższych stwierdzeń, prawidłowe jest zdaniem Sądu I instancji stanowisko organu odwoławczego, że do wszczęcia i prowadzenia - w trybie art. 29 ustawy Prawo wodne - postępowania, którego przedmiotem jest zmiana stosunków wodnych na nieruchomości położonej na obszarze Gminy M. D. właściwy jest Wójt tej Gminy. Z kolei sytuacje w jakich następuje wyłączenie organu administracji publicznej od załatwienia sprawy administracyjnej pozostającej w jego kompetencji określa art. 25 § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 25 k.p.a.: "§ 1. Organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych: 1) jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3;2) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3. § 2. Przepis art. 24 § 4 stosuje się odpowiednio.".
Zdaniem Sądu, żadna z wymienionych w art. 25 § 1 k.p.a. przesłanek wyłączenia Wójta Gminy M. D. nie została spełniona w przedmiotowej sprawie, dotyczącej zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W szczególności uzasadnioną podstawą żądań sformułowanych przez skarżących się w świetle obiektywnego porządku prawnego nie mogą być podniesione w skardze okoliczności, gdyż kontrolowanej sprawie nie istnieje związek tej sprawy z interesami majątkowymi Wójta Gminy M. D. lub Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. S. albo ich małżonków, krewnych lub powinowatych do II stopnia, względnie osób związanych z nimi z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli. Tą okolicznością nie jest także podnoszony przez skarżących fakt, że Gmina jest stroną w sprawie powołanej wyżej, toczącej się w Sądzie Rejonowym w L. do sygn. IC [...]. W ocenie Sądu, Kolegium odniosło się zgodnie z obiektywnym porządkiem prawnym do podnoszonego w odwołaniu przez obecnie skarżących zarzutu nieważności postępowania zakończonego wydaniem kontrolowanej obecnie decyzji Wójta Gminy M. D., a to z uwagi na spór toczący się przed Sądem Rejonowym w L. z podstawy zawartej w art. 222 § 2 k.c. W ocenie Sądu postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne nie uniemożliwia formułowania roszczeń o charakterze cywilnoprawnym. Jednak zakres ochrony prawnej w postępowaniu cywilnym jest ograniczony tylko do takich roszczeń, które nie będą tożsame z obowiązkami, jakie mogą być nałożone na właściciela nieruchomości w trybie ust. 3 art. 29 ustawy Prawo wodne. Taki też pogląd zaprezentował SN w uchwale z dnia 27 czerwca 2007 r., III CZP 39/07 (OSNC 2008, 7-8, poz. 85), stwierdzając, że: "Dopuszczalna jest droga sądowa do dochodzenia przez właściciela gruntu dotkniętego szkodliwym wpływem zmiany stanu wody roszczeń o ochronę własności, z wyjątkiem roszczeń o przywrócenie stanu poprzedniego i o wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, tekst dn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019)". Kontrolowana decyzja bazując kompetencyjnie na treści art. 29 Prawa wodnego nie wchodzi regulująco w zakres pozostałych stosunków prawnych, które są przedmiotem sporu przed sądem.
W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a przedstawione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie 151 p.p.s.a, skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI