II SA/Kr 769/25

II SA/Kr 769/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-11-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Małgorzata Łoboz /przewodniczący/
Paweł Darmoń /sprawozdawca/
Piotr Fronc
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2017 poz 1121
art 234
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Sędzia WSA Piotr Fronc Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2025 r. sprawy ze skarg Gminy R. i T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 kwietnia 2025 r., znak SKO.PW/4171/16/2025 w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom skargi oddala.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 23 kwietnia 2025 r. nr SKO.PW/4171/16/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) oraz art. 234 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087), uchyliło decyzję Burmistrza Ż. z dnia 5 lutego 2025 r. nr [...] odmawiającą nakazania Gminie R. (zwanej dalej stroną skarżącą) przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na terenie działek nr [...] i [...] obręb [...], w postępowaniu wszczętym na wniosek T. M. ( skarżącego), właściciela działki ewidencyjnej numer [...] obręb [...] i nałożyło na Gminę R. , właściciela działek ewidencyjnych nr [...] i [...] obr[...], obowiązek wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom w postaci odgrodzenia uszczelnionych placów przy budynku remizy Straży Pożarnej w R. od przyległego terenu zielonego poprzez wykonanie przewyższonego obramowania placów lub postawienia "leżących krawężników", tak aby woda z tych placów nie miała możliwości przelewania się na teren działki [...] obr. [...], w terminie 3 (trzech) miesięcy od uprawomocnienia się niniejszej decyzji.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 28 sierpnia 2023 r. do Urzędu Miejskiego w R. wpłynęło pismo T. M., właściciela działki nr [...] obręb [...]. W treści pisma skarżący podniósł, że z winy Gminy R. (właściciela działek nr [...] i [...] obręb [...]) dochodzi do zalewania jego działki. Skarżący wyjaśnił, że nawiezienie terenu na działkach nr [...] i [...] (nasyp składał się z następujących materiałów: piasek, piasek z gliną, podbudowa, chudy beton, pospółka oraz nawierzchnia bitumiczna), a następnie jego zagęszczenie, tj. utwardzenie do głębokości ponad jednego metra, spowodowało zmianę stosunków wodnych (powierzchniowych, ale i zarazem gruntowych). W późniejszym czasie doszło do dalszego znacznego rozbudowania działki nr [...] w postaci budynku Miejskiego Centrum Kultury w R. , połączonego z kolejną ingerencją w grunt związaną z dodatkowym podniesieniem rzędnej wysokościowej. Według skarżącego Gmina R. nie dokonała wszelkich starań i nie wykonała w tamtym czasie na odpowiedniej głębokości działek nr [...] i [...] wymaganych drenaży odprowadzających wody gruntowe napływające w kierunku potoku [...] które podczas badania znajdowały się - jak wynika z opinii z 2016 r. - na głębokości 1,2 m ppt (wychodząc od rzędnej wysokościowej 190,00 m n.p.m. z opinii geotechnicznej z grudnia 2016 r.). Spowodowało to, że napływająca woda z wyższych terenów (północnej części R. ) w kierunku potoku [...] nie może odpłynąć poprzez działki nr [...] i [...] i w związku z tym przepływa poprzez niższy teren, czyli działkę nr [...] podnosząc przy tym poziom wód gruntowych na tej działce na głębokości pomiędzy 0,00 - 0,50 m ppt (w zależności od pory roku) powodując szkody, z którymi skarżący jako właściciel tej działki walczy bezskutecznie i na własny koszt od bardzo wielu lat. Skarżący wniósł o wydanie decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego nakazującej Gminie R. na obszarach należących do niej działek nr [...] i [...] wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na jego działce nr [...], poprzez wykonanie muru oporowego wraz ze stosowną instalacją odwadniającą.
Decyzja z dnia 1 lipca 2024 r. nr [...] Burmistrz Ż. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia stosunków wodnych poprzez podniesienie rzędnej terenu działek nr ewid. [...] i [...] obręb [...], wszczęte z wniosku T. M. właściciela działki nr ewid.[...] obręb [...]. Organ I instancji powołał się na sporządzoną w kwietniu 2024 r. przez biegłego opinię z zakresu hydrogeologii, zgodnie z którą budowa MCK w R. nie spowodowała zmiany stanu wody na gruncie działek nr ewid. [...] i [...] obręb [...]. Biegły stwierdził, że zmiany zaistniały w stosunku do poprzedniego sposobu odwodnienia budynków remizy OSP. Uprzednie odprowadzenie wód z rynien w/w budynku powodowało zmianę stanu wody na działce nr ewid.[...] obręb [...] poprzez kierunkowanie wylotów rynien w stronę tej działki. Zdaniem biegłego, okresowe uciążliwości użytkowania działki nr ewid.[...] nie spowodowały wymiernej szkody w postaci obniżenia lub utraty plonów skutkiem wymoknięcia lub wymarznięcia zasiewów.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 19 sierpnia 2024 r. nr SKO.PW/4171/41/2024 uchyliło powyższą decyzję Burmistrza Ż. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Kolegium, z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie sposób wyczytać i ustalić, jak zdaniem tego organu pierwotnie kształtowały się stosunki wodne, i czy przez dokonane przez Gminę R. podniesienie terenu działek nr [...] i [...] rzeczywiście doszło do zmiany zastanych stosunków wodnych (jeżeli tak, na czym ta zmian polegała i czy w aktualnym stanie sprawy ma szkodliwy wpływ na nieruchomość wnioskodawcy). Kolegium przyznało rację skarżącemu, że uzasadnienie wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia ogranicza się do przedstawienia przebiegu postępowania i streszczenia dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym wniosków opinii biegłego. Brak zatem w rozpoznawanej sprawie nie tylko przedstawienia własnych ustaleń organu l instancji, ale i omówienia przeprowadzonych dowodów, w tym kluczowego w sprawie dowodu z opinii biegłego. Burmistrz Ż. nie wyjaśnił bowiem dlaczego podzielił dowód z opinii biegłego oraz nie wyjaśnił dlaczego nie uznał zarzutów stawianych tej opinii. Kolegium uznało zatem, że umorzenie postępowania było przedwczesne, gdyż organ I instancji nienależycie ustalił stan faktyczny w sprawie, bez oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz bez odniesienia się do sformułowanych przez skarżącego zarzutów i wniosków dowodowych.
Niezależnie od powyższego Kolegium zauważyło również, że w wydanej opinii biegły stwierdził równocześnie, że: "Istotnym dla właściwego ukształtowania stosunków wodnych jest odgrodzenie uszczelnionych placów przy budynku remizy Straży Pożarnej od przyległego terenu zielonego poprzez wykonanie przewyższonego obramowania placów lub postawienia "leżących" krawężników (Gmina deklarowała w roku 2017 – "ograniczenie placu" wysokim krawężnikiem)". Zdaniem Kolegium, do celowości i konieczności powyższego "odgrodzenie uszczelnionych placów przy budynku remizy Straży Pożarnej od przyległego terenu zielonego" - nie odniesiono się w wydanej decyzji. Obowiązku takiego nie nałożono na Gminę R. . Brak także ustaleń aby obowiązek ten został wykonany.
Decyzją z dnia 21 października 2024 r. nr [...] Burmistrz Ż. ponownie umorzył postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia stosunków wodnych poprzez podniesienie rzędnej terenu działek nr ewid. [...] i [...] obręb [...], wszczęte z wniosku T. M. właściciela działki nr ewid.[...] obręb [...]. W uzasadnieniu organ I instancji opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz wskazał, że w obrębie terenu objętego niniejszym postępowaniem (działek gminnych [...] i [...]) doszło do przekształcenia terenu, tj. nadsypania terenu (od 0,2 m - 0,4 m) pozostawiając odstęp od ogrodzenia działki numer [...]. Całość gminnego placu posiada spadek w stronę południowo – wschodnią, czyli przeciwnie w stosunku do lokalizacji działki nr ewid.[...] Północno - zachodnia część działki [...], gdzie obecnie stoi budynek remizy OSP R. , została wyniesiona wyżej niż pozostała część gruntu gminnego tworząc spadek terenu w kierunku działki sąsiedniej (dz[...]) i w kierunku budynku MCK. Wybudowany na działce nr ewid. [...] budynek MCK uszczelniony jest placem z kostki brukowej, z którego. wody opadowe i roztopowe odprowadzane są do kanalizacji deszczowej na terenie gminnym. Utwardzony plac od strony działki nr ewid.[...] posiada brukowany ściek otoczony wyższym obrzeżem skierowanym we wschodni kraniec budynku MCK, gdzie znajduje się liniowy wpust do kanalizacji deszczowej. Odnosząc się do kilkakrotnego zarzutu w kwestii odprowadzania wód opadowych przez Gminę R. do kanału deszczowego (Kanał nr [...]), organ I instancji stwierdził, że nie jest w jego gestii ocena jego legalności, niemniej jednak, wspomniany kanał spełnia swoją funkcję.
Na podstawie analizy sposobu ukształtowania terenu organ I instancji wskazał, że nastąpiło przekształcenie terenu gminnego, które nie ma wpływu na zmianę stanu wody na gruncie sąsiednim, gdyż nie zmienił się kierunek spływu wód. Analiza sytuacyjno-wysokościowa biegłego oraz analiza profilu działki nr ewid.[...] na podstawie ogólnodostępnych map wykazała nachylenie terenu z północno-zachodniej części działki w kierunku jej środka (na wysokości budynku MCK) tworząc nieckę, w której zbierają się wody opadowe i roztopowe. Organ I instancji nadmienił, że tereny przyległych działek od strony zachodniej i północnej do działki nr ewid.[...] są zawyżone w stosunku do jej poziomu. Organ I instancji stwierdził, że przedstawione w aktach sprawy przez skarżącego zdjęcia pokazują zastoiny wody w obszarze jego działki, nie da się jednak ustalić, czy woda stagnuje chwilowo, jednak jej ilość ściśle uzależniona jest od intensywności i natężenia opadu deszczu. Organ dodał, że przekazane zdjęcia zrobione zostały w czasie wystąpienia intensywnych opadów deszczu (najwyższy opad 40 mm - 22.05.2024 r., 25 mm - 23.05.2024 r.) i długotrwałych opadów (najwyższy opad 17,4 mm - 05.02.2024 r.). Organ podkreślił, że normalnym następstwem opadów atmosferycznych jest to, że w zagłębieniach terenu tworzą się kałuże. Zdaniem organu, w niniejszym przypadku nie powinno również dziwić występowanie grząskiego terenu, gdzie występują mało korzystne warunki hydrogeologiczne w związku z występowaniem w profilu litologicznym osadów o słabej przepuszczalności.
W ocenie organu I instancji, nie da się zaprzeczyć, że negatywnym oddziaływaniem na działkę nr ewid.[...] był uprzedni sposób odprowadzenia wód z budynku remizy OSP w R. . Wyloty rynnowe budynku Straży skierowane były w kierunku działki skarżącego. Według organu, przy intensywnych opadach ma to zasadnicze znaczenie, gdyż woda wypływająca z wylotu rynnowego ma inne natężenie niż ta sama ilość wody swobodnie padająca na grunt. Zatem rynny przez ten czas miejscowo zmieniły kierunek i natężenie spływu wód z działki nr [...]. Obecnie Gmina R. wprowadziła zmiany w związku z odwodnieniem budynku remizy OSP, kierując wyloty rynien w stronę utwardzonego placu budynku MCK, gdzie wody opadowe przechwytywane są przez odwodnienie liniowe do kanalizacji deszczowej. W ocenie organu I instancji, większość uprzedniej powierzchni czynnej została uszczelniona zmniejszając tym samym przenikanie wód na działkę skarżącego, na co również wskazał biegły w swojej opinii.
Organ I instancji stwierdził także, że na działce [...] nastąpiło przekształcenie terenu, które miało wpływ na zmianę stanu wody na tej nieruchomości. Analizując mapy archiwalne organ zwrócił uwagę, że do sierpnia 2019 r. na działce skarżącego na wysokości nowopowstałego budynku MCK, w miejscu gdzie obecnie strona zgłasza zastoiska wód, istniał sad, którego obecnie już nie ma. Zdaniem organu I instancji, wycięcie kilkunastu drzew i przekształcenie sadu w pole rolne mogło przyczynić się do zmiany stosunków na gruncie, bowiem zadrzewienia posiadają zdolność retencjonowania wód. Natomiast przygotowanie terenu pod grunt uprawny wymagało karczowania drzew, które głęboko ingeruje w profil glebowy naruszając warstwy wodonośne.
Organ l instancji uznał zatem, że w wyniku powstania budynku MCK w R. nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie zgodnie z art. 234 ustawy Prawo wodne, ponieważ: nie zmieniono kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych, nie zmieniono natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych oraz nie wystąpiła szkoda w rozumieniu przepisów Prawa wodnego.
Organ I instancji wyjaśnił, że w swych rozważaniach oparł się przede wszystkim na opinii biegłego, który pismem z dnia 12 września 2024 r. ponownie potwierdził swe ustalenia wynikające z "Opinii oceniającej stan wody na gruncie - spór wodny dotyczący terenów w R. , stanowiących działki ewidencyjne: [...], [...] w odniesieniu do działki [...]" oraz odpowiedzi do zarzutów z dnia 17 maja 2024 r. Po ponownym przeanalizowaniu stanowiska biegłego organ l instancji uznał, że nie można stwierdzić aby sama realizacja budynku MCK w R. spowodowała zmiany stanu wody na gruncie działek nr [...] i [...] w R. ze szkodą dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Organ stwierdził również, że nie wystąpiła szkoda na gruncie nr ewid.[...] w R. . Powyższe stanowisko jest zgodne z ustaleniami dokonanymi w terenie przez upoważnionych pracowników Urzędu Miejskiego w Ź. , którzy dokonali oględzin i również stwierdzili, iż na terenie objętym postępowaniem nie doszło do zmiany stosunków wodnych. Według organu I instancji, również zeznania stron - pracowników Urzędu Miejskiego w R. (A. J. i F. K.) potwierdzają, że Gmina R. wybudowała MCK zgodnie z pozwoleniem na budowę i wyprofilowała teren utwardzony tak, aby woda nie przelewała się na działkę sąsiednią. Na przeciwstawnym biegunie są jedynie uwagi i zastrzeżenia wnioskodawcy, których organ I instancji nie zaakceptował z uwagi na ustalenia dokonane w toku postępowania.
Ponadto organ I instancji powołał się na kwestię legalności zabudowy działki [...] i [...]. Otóż w aktach sprawy znajduje się decyzja Starosty Tarnowskiego Nr 1088/2017 z dnia 27 lipca 2017 r. w przedmiocie zatwierdzenia i udzielenia pozwolenia na budowę obejmującą: rozbudowę, nadbudowę i przebudowę istniejącego budynku synagogi (pustostan) na działkach nr [...], [...], [...] w m. R. , gm. R. ze zmianą sposobu użytkowania na Miejskie Centrum Kultury wraz z wewnętrzną instalacją: wodociągową, kanalizacji sanitarnej, gazową, centralnego ogrzewania na paliwo gazowe, elektryczną, wentylacji mechanicznej i klimatyzacji, techniczną. Zdaniem organu I instancji, za zmianę stanu wody nie mogą być uznane zmiany będące następstwem legalnie wykonanych robót budowlanych.
Po rozpatrzeniu odwołania T. M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 12 grudnia 2024 r. nr SKO.PW/4171/89/2024 ponownie uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Kolegium uznało, że w sprawie nadal brak jest własnych ustaleń organu I instancji, ale i omówienia przeprowadzonych dowodów, w tym kluczowego w sprawie dowodu z opinii biegłego. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji nadal nie dokonał omówienia kluczowego w sprawie dowodu, tj. opinii biegłego oraz nie odniósł się do zarzutów skarżącego zawartych w piśmie z dnia 24 czerwca 2024 r. Ponadto organ I instancji w dalszym ciągu nie odniósł się do wskazywanej przez biegłego kwestii celowości i konieczności odgrodzenia uszczelnionych placów przy budynku remizy Straży Pożarnej od przyległego terenu zielonego. Obowiązku takiego nie nałożono na Gminę R. . Brak także ustaleń aby obowiązek ten został wykonany. Ponadto organ I instancji powinien rozważyć, czy w sprawie nie zachodzi przesłanka do wyłączenia od udziału w postępowaniu w sprawie Z. M., który wydał z upoważnienia Burmistrza Ż. zaskarżoną decyzję, a wcześniej piastował funkcję Burmistrza R. (w okresie realizacji inwestycji, które w ocenie skarżącego spowodowały zmianę stosunków wodnych).
Decyzją z dnia 5 lutego 2025 r. nr [...] Burmistrz Ż. odmówił nakazania Gminie R. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na terenie działek nr: [...] i [...] obręb [...], w postępowaniu wszczętym na wniosek T. M., właściciela działki ewidencyjnej numer [...] obręb [...]. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że z uwagi na zalecenia organu odwoławczego, jak i domaganie się przez skarżącego powołania biegłego, przeprowadził dowód z opinii biegłego. W ocenie organu I instancji, wnioski zawarte w ekspertyzie są wystarczające i odpowiadają na wątpliwości.
Organ I instancji wskazał, że w kwestii zmiany stanu na gruncie, biegły ustalił, że "analiza sposobu ukształtowania terenu gminnego dowodzi, że po roku 2016 teren położony pomiędzy budynkiem MCK i działką nr [...] został w niewielkim stopniu podwyższony, a jego przekształcenie nie wpłynęło negatywnie na warunki wodne sąsiadującej działki". Organ zgodził się ze stwierdzeniem, że teren został podwyższony jednak podniesienie terenu nie spowodowało zmiany kierunku spływu wód. Organ zwrócił uwagę na zawartą w ww. ekspertyzie analizę sytuacyjno-wysokościową (załącznik nr 4.), która wykazała, iż woda z działek nr ewid. [...] i [...] będących we władaniu Gminy R. , jak również z działki nr ewid.[...] stanowiącej własność skarżącego, spływa w kierunku południowo - zachodnim (czyli do drogi wojewódzkiej nr [...]), w związku z czym, zdaniem organu, nie został zmieniony kierunek spływu wód na działkach gminnych w wyniku wybudowania budynku MCK w R. . Ustalony kierunek nie wskazuje, by woda z działek gminnych miała spływać w kierunku działki skarżącego.
Organ I instancji uznał również, że ilość wody opadowej wnikającej w podłoże po wybudowaniu budynku MCK w R. została zmniejszona, poprzez zredukowanie powierzchni biologicznie czynnej oraz uszczelnienie placu wokół budynku wyposażonego w system odprowadzenia wód. Dlatego słuszne jest, zdaniem organu, stwierdzenie biegłego, że "większość uprzedniej przestrzeni wsiąkania wód opadowych na tym obszarze została uszczelniona (dach budynku i plac utwardzony kostką), obecnie czynna powierzchnia wchłaniania opadów po południowej stronie tego budynku jest około 10-krotnie mniejsza niż przed zabudową, co skutkuje odpowiednio mniejszym przenikaniem wód opadowych na niższy teren sąsiadujący".
Organ I instancji stwierdził, że w odniesieniu do szkody biegły wskazał, iż skarżący nie poniósł konkretnej szkody w swoim gospodarstwie, gdyż "nie przedstawił dowodów, wymiernych szkód - np. utraty lub obniżenia uzyskanych plonów, skutkiem wymoknięcia lub wymarznięcia zasiewów". Organ I instancji zauważył, że na dokumentacji zdjęciowej przedstawionej przez skarżącego widnieją zastoiska wody, jednak podczas wizji w terenie zastoisk nie zaobserwowano. Według organu, dokumentacja zdjęciowa nie może być wiarygodnym dowodem w sprawie z racji braku informacji, czy woda stagnuje chwilowo, czy okresowo, można jednak stwierdzić, że jej ilość uzależniona jest od intensywności i natężenia opadu deszczu. Wystąpienie realnej szkody jest warunkiem koniecznym do wydania przez organ nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodzie. W przekonaniu organu I instancji nie można wykluczyć sytuacji, w której właściciel działki nr ewid.[...] karczując swój teren dopuścił się naruszenia stanu wód powodując samoistne wystąpienie zastoisk wody na własnym gruncie.
W ocenie organu I instancji, przedmiotowa opinia jest logiczna oraz rzetelnie sporządzona i brak jest podstaw do jej zakwestionowania. Zdaniem organu, opinia ta przesądziła o braku związku pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym jej oddziaływaniem. Z tego też powodu organ uznał, że nie zachodzi konieczność powołania kolejnego biegłego w przedmiotowym postępowaniu.
Odnosząc się do zarzutów (pismo z dnia z dnia 24 czerwca 2024 r.) stawianych odpowiedzi biegłego na zastrzeżenia do opinii, organ l instancji stwierdził, iż treść pisma nie wnosi nowych dowodów, które mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie postępowania. Zarzuty przytoczone w piśmie stanowią jedynie polemikę z twierdzeniami zawartymi w odpowiedzi biegłego na zastrzeżenia strony. W ocenie organu I instancji, biegły wyczerpująco ustosunkował się i wyjaśnił kwestie, które dotyczą niniejszego postępowania. Ponadto odnosząc się do kolejnych wątpliwości skarżącego biegły potwierdził swoje wcześniejsze ustalenia pismem z dnia 12 września 2024 r. Ponadto biegły w swojej opinii stwierdził, że nie może orzec o wystąpieniu szkód w ocenianym okresie w trybie przepisów Prawa wodnego, co również potwierdza, że szkoda nie wystąpiła.
W ocenie organu I instancji, nie doszło do wystąpienia szkodliwych oddziaływań na działce nr ewid.[...], będącej własnością skarżącego, związanych z budową budynku MCK w R. . Powyższe ustalenia przyczyniły się do wydania decyzji o odmowie zobowiązania Gminy R. do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Co więcej organ ponownie podniósł, że nie można pominąć faktu, że budynek MCK w R. został wybudowany legalnie o czym mówi decyzja Starosty Tarnowskiego nr 1088/2017 z dnia 27 lipca 2017 r. w przedmiocie zatwierdzenia i udzielenia pozwolenia na budowę obejmującą: rozbudowę, nadbudowę i przebudowę istniejącego budynku synagogi (pustostan) na działkach nr [...], [...], [...] w m. R. , gm. R., ze zmianą sposobu użytkowania na Miejskie Centrum Kultury wraz z wewnętrzną instalacją: wodociągową, kanalizacji sanitarnej, gazową, centralnego ogrzewania na paliwo gazowe, elektryczną, wentylacji mechanicznej i klimatyzacji, techniczną.
W odniesieniu do pisma z dnia 19 stycznia 2025 r., w kwestii wątpliwości skarżącego co do legalności wybudowania budynku MCK w R. oraz w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, organ I instancji stwierdził, że skarżący winien samodzielnie zwrócić się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie oraz do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w N. z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli inwestycji w zakresie sprawdzenia prawidłowości wykonanych prac budowlanych na działkach objętych niniejszym postępowaniem tj. dz. nr ewid. [...] i [...] w miejscowości R., bowiem nie stanowi to przedmiotu niniejszego postępowania. Organ I instancji stwierdził zatem, że budowa budynku MCK nie wpłynęła na zmianę kierunku ani natężenia wód opadowych ze szkodą dla działki nr [...], która jest własnością skarżącego, w związku z czym brak jest podstaw do wydania nakazów z art. 234 ustawy Prawo wodne.
W odwołaniu od powyższej decyzji Burmistrza Ż. T. M. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji z uwagi na naruszenie następujących przepisów prawa materialnego i postępowania mających istotny wpływ na treść tej decyzji:
1) art. 234 ustawy Prawo wodne poprzez:
a) wadliwą interpretację przez organ przesłanek wskazanych w tym przepisie i bezkrytyczne oparcie się na opinii biegłego, która została w sposób skuteczny przez skarżącego podważona;
b) uznanie, że na jego działce na skutek realizacji inwestycji MCK w R. nie wystąpiła szkoda w rozumieniu regulacji art. 234 ustawy Prawo wodne;
c) stwierdzenie, że w wyniku powstania budynku MCK w R. nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie;
d) wydanie decyzji odmownej na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, na podstawie którego to przepisu może nastąpić jedynie uwzględnienie wniosku;
e) wydanie decyzji, w której odmówiono nakazania Gminie R. przywrócenia stanu poprzedniego w sytuacji, gdy nigdy o to nie wnioskował, lecz jedynie o wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
2) art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz brak uzasadnienia decyzji według reguł opisanych w powołanych regulacjach prawnych: decyzja nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; z kolei zaś uzasadnienie prawne nie wyjaśnia podstawy prawnej decyzji.
3) art. 80 w zw. z art. 9 i art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, polegającej na powołaniu się przez organ na przeprowadzone z urzędu dowody rzekomo potwierdzającą, że to działania skarżącego prowadzą do szkody na jego działce, gdyż kiedyś w przeszłości usunąłem jakieś drzewa z działki, a ponadto rzekomo na mojej działce jest bliżej nieokreślona "niecka", których to okoliczności nie stwierdził biegły.
4) art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez przyjęcie za udowodnioną przez organ okoliczność, że w sprawie nie doszło do naruszenia stosunków wodnych, bazując w tym zakresie przede wszystkim na opinii L. B. i bez merytorycznego oraz eksperckiego odniesienia się do wszystkich uwag skarżącego zawartych w pismach z dnia 29 kwietnia 2024 r. i z dnia 24 czerwca 2024 r., które podważają w całości wydaną ekspertyzę.
5) art. 12 w zw. z art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, które trwało prawie 16 miesięcy, mimo że była to kontynuacja postępowania prowadzonego przez Burmistrza R. i mimo że SKO w Tarnowie postanowieniem z 14 lutego 2024 r. nakazało jego zakończenie w terminie maksymalnie 2 miesięcy.
6) art. 7b Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak współdziałania w niniejszej sprawie z konserwatorem zabytków, nadzorem budowlanym oraz Wodami Polskimi w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
7) art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego i faktycznego sprawy, a następnie dokonania wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego z jego wyczerpującym rozpatrzeniem.
8) art. 75, art. 78 w zw. z art. 79 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez zaniechanie poprowadzenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów (szczegółowo wymienionych w odwołaniu).
Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 23 kwietnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uchyliło decyzję Burmistrza Ż. z dnia 5 lutego 2025 r. nr [...] (pkt 1) i nałożyło na Gminę R. obowiązek wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom w postaci odgrodzenia uszczelnionych placów przy budynku remizy Straży Pożarnej w R. od przyległego terenu zielonego poprzez wykonanie przewyższonego obramowania placów lub postawienia "leżących krawężników", tak aby woda z tych placów nie miała możliwości przelewania się na teren działki [...] obr. [...], w terminie trzech miesięcy od uprawomocnienia się niniejszej decyzji (pkt 2).
W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz przytoczył treść art. 234 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo wodne. Następnie organ wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie w kwietniu 2024 r. sporządzona została opinia biegłego dotycząca zaistniałego sporu wodnego, odnoszącego się do wpływu położonych w R. terenów działek ewid. nr [...] i [...] na sąsiadującą działkę ewid. nr [...] w R. . Przedmiotem opinii była ocena zmian stosunków wodnych na terenie zabudowanym budynkiem Miejskiego Centrum Kultury w R. i obiektami Ochotniczej Straży Pożarnej w R. , w odniesieniu do sąsiadującego z powyższym terenem gruntu rolnego, będącego własnością T. M.. Opinia poprzedzona została czynnościami badawczymi i pomiarowymi polegającymi na odwierceniu otworów rozpoznania warunków gruntowo - wodnych w pięciu punktach oraz ustaleniach wysokościowych elementów zagospodarowania terenu i obserwacji objawów wodnych w otworach. Pobrano również próbki gruntu w dwu punktach dla oznaczeń wilgotności naturalnej podłoża glebowego na działce nr [...] w R. .
Wskazano, iż obszar zabudowany obiektami Gminny R. stanowią działki ewidencyjne nr [...], [...] oraz [...], [...] i [...]. Spośród wymienionych działek z gruntem rolnym na działce T. M. (działce ewid. numer [...]) graniczą działki nr [...] i nr [...], które są powiązane zagospodarowaniem z działkami [...] i [...] poprzez place komunikacyjne. Działka skarżącego (nr [...]) odgrodzona jest od terenów gminnych ogrodzeniem z betonowym cokołem, którego wysokość nad terenem tej działki wynosi około 40 - 50 cm; natomiast na terenie gminnym ogrodzenie przewyższa teren przylegający, na wysokość: rzędu 5 cm na działce [...] (wzdłuż budynku MCK) i rzędu 15 - 20 cm na działce [...].
Kolegium stwierdziło, że przedstawiając stan faktyczny sprawy biegły wskazał, że budynek MCK otoczony jest placami utwardzonymi kostką brukową od strony północno - zachodniej i południowo - zachodniej. Pomiędzy narożem placu północno - zachodniego i ogrodzeniem działki [...] znajduje się zaniżony wpust kanałowy do studni betonowej, która posiada odprowadzenie do kanalizacji deszczowej na terenie gminnym; natomiast plac południowo - zachodni posiada od strony działki [...] obrzeże i brukowany ściek z wpustem liniowym do kanalizacji deszczowej na wschodnim krańcu budynku MCK, dno ścieku jest obniżone około 4 cm poniżej zewnętrznej krawędzi placu i około 6 cm względem wysokości obrzeża placu. Pomiędzy obrzeżem tego placu i ogrodzeniem działki [...] rozciąga się wąski teren zielonej skarpy o szerokości 1 - 1,5 m, przy różnicy wysokości skarpy
20 cm.
Analiza niwelacyjnych danych pomiarowych w odniesieniu do danych wysokościowych wykazanych na oficjalnej mapie zasadniczej (pozyskanej z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w T.) wskazuje, że teren w rejonie budynku OSP został podwyższony. Dowodzą tego różnice wysokości studzienek na sieci gazowej i obecnych wysokości terenu po południowo - zachodniej stronie budynku OSP.
Pomiędzy obecnie zmierzonymi punktami o rzędnych 190,91 (naroże budynku) i terenem przy ogrodzeniu 190,45, opisano na mapie zasadniczej studzienkę na gazociągu o rzędnej góry 190,01, co wskazuje na obecne podwyższenie terenu nad studzienką o 67 cm, a względem dalszej studzienki gazowej rzędu 70 cm. W sąsiedztwie budynku MCK stwierdzono badaniami wgłębnymi podłoża gruntowego obecność dwóch warstw nasypów, z których górna posiada grubość 50 - 80 cm i ma charakter nasypu przypuszczalnie wykonanego po 2011 roku.
Przeprowadzono analizę danych sytuacyjno - wysokościowych zawartych w aktach sprawy w postaci wykazu współrzędnych z danymi wysokościowymi w układzie lokalnym i ze szkicem lokalizacji punktów z dnia 8 czerwca 2011 r., potwierdzonych jako wyciąg z operatu technicznego przez Starostę Tarnowskiego w dniu 19 lipca 2023 r. Wyrywkowa analiza operatu wykazała niezgodność lokalizacji punktów na szkicu z danymi współrzędnych. Między innymi, punkty nr 1 i 2, które oznaczono na szkicu w sąsiedztwie południowej granicy gminnej działki [...], według opisu współrzędnych znajdują się przy południowo - wschodniej stronie budynku OSP. Przy takiej lokalizacji porównanie wysokościowe punktów terenowych ma odmienne znaczenie niż wskazane w wyjaśnieniach różnic wysokościowych terenów gminnych i prywatnej działki nr [...]. Według obecnego pomiaru wysokościowego w punktach 1 i 2 rzędne terenu wynoszą około 190,90; natomiast skorelowane rzędne w operacie technicznym wynoszą dla punktu 1 około 189,81, a dla punktu 2 około 190,10. Oznacza to, że zmierzony w roku 2011 poziom terenu w sąsiedztwie budynku OSP był niższy od obecnego rzędu 0,90 - 1,10 m. Podobnie przeprowadzona analiza danych z operatu technicznego i obecnych pomiarów dla terenu sąsiadującego z nowym budynkiem MCK wykazała podwyższenie terenu o ok. 30 cm w stosunku do danych z 2011 r.
Organ II instancji stwierdził, że biegły dokonał ponadto porównania poziomów płaszczyzn warstw gruntowych określonych badaniami geotechnicznymi w roku 2016 oraz obecnych ustaleń. Jako płaszczyznę odniesienia wysokościowego przyjęto poziom zalegania stropu utworów gliniastych w archiwalnych otworach Otw. 1 i Otw. 2 z obecnie ustalonym poziomem tej samej płaszczyzny w obecnie wykonanych otworach SP1 i SP2, które wykonano w pobliżu geotechnicznych otworów archiwalnych. Porównanie danych wykazało, że w obydwu odpowiadających sobie otworach płaszczyzna stropu warstwy glin zalega na poziomie 10 cm niższym w punktach 2 (Otw.2 i SP2) względem poziomu stropu warstwy gliniastej w punktach 1 (Otw.1 i SP1) oraz, że obecnie głębokość zalegania tego stropu warstwy gliniastej jest większa o około 10 cm niż w roku 2016. Zdaniem biegłego wynika stąd, że po roku 2016 nastąpiło niewielkie podwyższenie terenu w bezpośrednim sąsiedztwie budynku MCK.
W wydanej opinii biegły odniósł się również do "historycznego" ukształtowania terenów gminnych w porównaniu do terenu działki ewid. numer [...] będącej własnością T. M..
Według badań wgłębnych podłoża gruntowego poziom powierzchni naturalnych gruntów podnasypowych (spąg warstwy nasypów) na terenie gminnym znajduje się około 55 cm poniżej poziomu powierzchni terenu na działce nr [...]. Według danych archiwalnych najstarszym budynkiem w rejonie ocenianym jest budynek mieszkalny skarżącego. Zabudowa sąsiadujących terenów gminnych nastąpiła później, jednakże zasadnicze nadsypywanie tego terenu nastąpiło już kilkadziesiąt lat temu, a po roku 2011 podwyższenie terenu w miejscu obecnej lokalizacji budynku MCK nie przekraczało ok. 20 cm i nie wpływało istotnie na warunki wodne sąsiadującej części działki nr [...].
Odmienna sytuacja zaistniała na terenie lokalizacji budynku remizy OSP w R. . Porównanie wysokości punktów terenowych określonych współrzędnymi w operacie technicznym z roku 2011 z obecnymi wysokościami odpowiadających im punktów, wskazuje na podwyższenie terenu w miejscu lokalizacji budynku remizy OSP o około 0,8 - 1,1 m; natomiast podwyższenie terenu gminnego w sąsiedztwie ogrodzenia działki nr [...] wyniosło około 0,11 - 0,14 m. Wobec takiego ukształtowania terenu, wcześniejsza płaska powierzchnia północnej części działki nr [...] uzyskała spadek rzędu 6% w kierunku ogrodzenia z działką ewidencyjną numer [...] będącej własnością skarżącego. Nadto został wybrukowany plac przy remizie OSP, na który wyprowadzono rynny z odpływem na teren nachylony w kierunku działki [...] (ustalenia te przywołano z dokumentacji zdjęciowej i informacji zawartych w aktach sprawy oraz z pisma skarżącego z dnia 11 kwietnia 2024 r.). W czasie ustaleń terenowych stwierdzono, że obecnie rynny z dachów budynku remizy zostały skierowane na plac po południowo - wschodniej stronie budynku remizy OSP, a "smugi spływowe" na placu wskazują na odpływ opadów w kierunku ulicy miedzy budynkami MCK i biblioteki.
Analiza sposobu ukształtowania terenu gminnego dowodzi, że po roku 2016 teren położony pomiędzy budynkiem MCK i działką nr [...] został w niewielkim stopniu podwyższony, ale jego przekształcenie nie wpłynęło negatywnie na warunki wodne sąsiadującej działki. Większość uprzedniej przestrzeni wsiąkania wód opadowych na tym obszarze została uszczelniona (dach budynku i plac utwardzony kostką), a wody opadowe zbierane są i odprowadzane kanalizacją deszczową. Obecnie czynna powierzchnia wchłaniania opadów po południowej stronie tego budynku jest około 10-krotnie mniejsza niż przed zabudową, co skutkuje odpowiednio mniejszym przenikaniem wód opadowych na niższy teren sąsiadujący. Przylegający do budynku MCK od północnego zachodu uszczelniony plac jest ukształtowany ze spadkiem do zaniżonego o około 20 cm wpustu studzienki zbierającej i odprowadzającej wodę do kanalizacji deszczowej po północnej stronie budynku MCK, w związku z czym z tego terenu praktycznie nie następuje przenikanie wód opadowych na teren sąsiadującej działki [...]
Niezależnie od powyższej konstatacji biegły wskazał, że odrębnego rozważenia wymaga obszar nieruchomości gminnej rozciągający się na północ względem placu przy budynku MCK. Na obszarze tym znajduje się budynek remizy Ochotniczej Straży Pożarnej w R. z uszczelnionym dojazdem placowym od strony południowo - wschodniej oraz z trawiastym terenem po południowej stronie. Rynny z dachu budynku OSP są obecnie połączone i wyprowadzone na plac przed budynkiem z ukierunkowaniem odpływu w stronę południowo - wschodnią, gdzie istnieje poprzeczny wpust liniowy do kanalizacji deszczowej oraz biegnie uszczelniona ulica pomiędzy budynkiem MCK i gminną biblioteką, wyposażona w odwodnienie uliczne i posiadająca wysoki krawężnik za budynkiem MCK. Szczelny plac przed budynkiem OSP posiada obramowanie od terenu zieleńca ciężkim, najazdowym krawężnikiem "leżącym" - zrównanym z powierzchnią trawnika. Teren trawiasty posiada nachylenie w kierunku południowym, przez co większość wód opadowych spływa w kierunku studzienki przy narożu placu z wiatą MCK. Poza zagłębieniem tej studzienki w kierunku na północ wysokość cokołu ogrodzenia ponad teren gminny jest niewielka
6 cm; natomiast na północ od obrysu budynku OSP wysokość cokołu ogrodzenia jest większa - rzędu 15 cm. Małe przewyższenie cokołu ogrodzenia na długości
20 m może sprzyjać przenikaniu wód na działkę [...], zwłaszcza w okresie roztopów lub przy nawalnych opadach. Wzdłuż ogrodzenia na długości od studzienki wpustowej przy MCK w kierunku na północ nasadzono szpaler tuj o wysokości około 1 m, w odległości około 0,6 m od ogrodzenia.
Biegły wskazał, że zestawienia porównawcze danych wysokościowych terenu oraz wyników badań podłoża gruntowego dowodzą, że w okresie po 2011 r. nastąpiło znaczne podwyższenie powierzchni terenu gminnego w otoczeniu budynku remizy OSP w stosunku do poziomu sąsiadującego terenu działki [...] w R. ; natomiast podwyższenie terenu gminnego przy ogrodzeniu działki nr [...] było niewielkie i wynosiło do około 20 cm. Skutkiem znacznego przewyższenia terenu gminnego przy budynku remizy OSP i skierowania wody z rynien tego budynku na teren nachylony w kierunku działki nr [...] - występował spływ wód w tym kierunku i przenikanie wód na północną część działki nr [...], powodując okresowe zastoiska wody na tej działce. Obecność takich zastoisk wody na terenie działki [...] przedstawiono na zdjęciach z wizji lokalnej w dniu 21 listopada 2023 r. oraz na załączonych przez skarżącego do pisma z dnia 5 czerwca 2023 r.
Obecnie jednak nie ma żadnych informacji aby w roku 2024 wystąpiły zastoiska wody na działce nr [...], natomiast wiadomym jest, że Gmina R. wykonała prace naprawcze gminnego systemu odprowadzania wód opadowych dotyczącego również terenów MCK oraz remizy OSP w R. , poprzez wykonanie rowu od udrożnionego wylotu kanalizacji deszczowej po wschodniej stronie ulicy [...] do potoku [...]o oraz wykonano wyloty rynien z dachów remizy ukierunkowane na plac przed remizą ze spływem do liniowego wpustu poprzecznego na wjeździe na plac przed remizą. Wykonanie tych prac potwierdził skarżący w piśmie z dnia 11 kwietnia 2024 r. Zdaniem biegłego nasadzenie szpaleru tui w odległości około 60 cm od części ogrodzenia działki nr [...] może mieć pozytywne lecz i negatywne znaczenie. Pozytywy polegają na osuszaniu podłoża gruntowego przez pobieranie wody z podłoża przez rosnące rośliny oraz tworzenie bariery przed gromadzeniem śniegu w sąsiedztwie ogrodzenia. Negatywy polegają na uszkadzaniu cokołu ogrodzenia korzeniami wysokich tui w przyszłości oraz brak możliwości napraw i konserwacji tego ogrodzenia od strony terenu gminnego.
Organ II instancji stwierdził, że odnosząc się do zasadniczej kwestii, tj. tego, czy doszło do zmiany stanu wody na terenie stanowiących własność Gminy R. działek ewidencyjnych nr [...] i [...] w R. , ze szkodą na nieruchomości, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] biegły wskazał, że problem zmian stanu wody na gruncie należy rozpatrywać od jesieni roku 2017, kiedy T. M. występował do Gminy R. z obawami względem niekorzystnego oddziaływania realizacji budowy Miejskiego Centrum Kultury na terenie sąsiadującym z działką ewid. nr [...] w R. . Ówcześnie Gmina R. deklarowała w piśmie z dnia 3 października 2017 r., że sprawa związana z odwodnieniem terenu (inwestycji) została rozwiązana zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Zdaniem Kolegium, istotna w sprawie jest dalsza treść w/w pisma Gminy R. "Odnośnie kwestii nie związanej z przedmiotowym przedsięwzięciem, a dotyczy ono również odprowadzania wód opadowych z budynków Straży Pożarnej oraz nabytego budynku w 2016r, ozn. jak II w planie zagospodarowania terenu, to stwierdzenie o zalewaniu działki [...] w odniesieniu do budynku Straży Pożarnej jest nie zasadne, natomiast co do budynku nabytego trzy rury spustowe odprowadzone są prawidłowo do kanalizacji opadowej, natomiast jedna rura spustowa zostanie skierowana z odpływem na teren własnej działki".
Biegły zaznaczył, iż nie jest mu znany ówczesny sposób odprowadzania wód opadowych z budynków Straży Pożarnej (remizy) i budynku przyległego, niemniej zdjęcia zawarte w aktach sprawy wykazują wyloty rynnowe budynku remizy skierowane w stronę działki nr [...], a nie jak wskazano w cytowanym piśmie Gminy R. "do kanalizacji opadowej', a półprawdą jest twierdzenie, że "jedna rura spustowa zostanie skierowana z odpływem na teren własnej działki", bez określenia kierunku odpływu.
Kolegium stwierdziło, że w ocenie biegłego ustalenia wizji lokalnej oraz aktualne informacje dowodzą, że obecnie zaistniały zmiany w stosunku do poprzedniego sposobu odwodnienia budynków remizy Straży Pożarnej co z dużym prawdopodobieństwem oznacza, że uprzednie odprowadzanie wód opadowych na terenie gminnym mogło być niekorzystne dla gruntów sąsiadujących, jednakże nie można stwierdzić aby sama realizacja budynku Miejskiego Centrum Kultury w R. spowodowała zmiany stanu wody na gruncie działek ewid, nr [...] i [...] w R. ze szkodą na nieruchomości, stanowiącej działkę ewid. nr [...] w R. .
Zdaniem biegłego należy z dużym prawdopodobieństwem uznać, że poprzedni sposób odprowadzania wód z rynien budynków remizy Straży Pożarnej powodował zmiany stanu wody na gruncie działek nr [...] i [...] w R. (przez zmianę natężenia i kierunku spływu wód z wyniesionego terenu, poprzez skierowania strug wody z wylotów rynien na teren nachylony w kierunku sąsiadującej działki ewid. nr [...] w R. ), co skutkowało nadmiernym przenikaniem wód na teren działki nr [...], zwiększającym występowania okresowych zastoisk wody na częściach powierzchni rolniczego terenu działki nr [...]. Przeprowadzone przez biegłego badania laboratoryjne próbek glebowych na działce nr [...] nie wykazały jednak znaczniejszych różnic wilgotności powierzchniowej warstwy gruntu, co wskazuje na obecny brak zewnętrznych czynników oddziaływania na wilgotność gruntów na działce nr [...].
W ocenie biegłego nie można miarodajnie stwierdzić, że wystąpiła wymierna szkoda na gruncie działki nr [...] w R. związana z wcześniejszym oddziaływaniem spływu wód z terenu gminnych działek nr [...] i [...] w R. . Wnioskodawca wskazuje na uciążliwość użytkowania gruntu, nie przedstawia jednak dowodów wymiernych szkód - np. utraty lub obniżenia uzyskanych plonów, skutkiem wymoknięcia lub wymarznięcia zasiewów. W konsekwencji biegły nie mógł orzec o wystąpieniu szkód w ocenianym okresie.
Kolegium podniosło, że w konsekwencji przytoczonych wyżej ustaleń biegły wskazał, że odpowiednio do ustaleń badawczych i pomiarowych oraz danych zawartych w aktach sprawy, stwierdzić należy, że występowały okresowe uciążliwości użytkowania gruntu - działki nr [...] w R. związane ze zmianami stanu wody na gruncie działki nr [...], a to w związku z przewyższonym ukształtowaniem części terenu tej działki oraz wcześniejszym sposobem odprowadzania wód opadowych z rynien budynków remizy Straży Pożarnej w kierunku działki nr [...] w R. .
Obecnie jednak dokonano na terenie gminnym szeregu zmian zasadniczo przeciwdziałających negatywnemu oddziaływaniu stanu wody na gruncie gminnym w odniesieniu do sąsiedniego gruntu, stanowiącego działkę ewid. nr [...] w R. . Zgodnie z deklaracją Gminy R. wyrażoną na spotkaniu po wizji lokalnej w dniu 22 sierpnia 2023 r., należy uznać, że Gmina R. wykona remont ogrodzenia znajdującego się w granicy działek nr [...] i nr [...] i działki nr [...] w R. i działanie takie należy uznać za uzasadnione.
Organ II instancji wskazał, że według oceny biegłego nie jest właściwe wykonywanie drenażu przy granicy działek nr [...] i [...] i działki nr [...] w R. , gdyż drenaż taki w ośrodku przepuszczalnych nasypów nie miałby regulacyjnego wpływu na stosunki wodne w strefie przygranicznej tych działek.
Istotnym dla właściwego ukształtowania stosunków wodnych jest natomiast "odgrodzenie uszczelnionych placów przy budynku remizy Straży Pożarnej od przyległego terenu zielonego poprzez wykonanie przewyższonego obramowania placów lub postawienia "leżących" krawężników (Gmina deklarowała w roku 2017 - ograniczenie placu wysokim krawężnikiem). Niewłaściwym byłoby wykonanie drenażu po południowej stronie placu, gdyż byłby on urządzeniem nadmiernego nawadniania przepuszczalnych nasypów podłoża i w konsekwencji zwiększałby przepływ podziemny wód w kierunku działki nr [...] w R. .
W ocenie Kolegium, przywołane wyżej twierdzenia autora sporządzonej na użytek rozpoznawanej sprawy opinii (dyplomowanego specjalisty AGH Kraków w zakresie ochrony środowiska i zasobów naturalnych, geologa uprawnionego w zakresach hydrogeologii nr [...] i geologii inżynierskiej nr [...]) - są jasne w wywodach, logicznie umotywowane, stanowcze i konsekwentne, a zatem zasługujące na uwzględnienie i mogące stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Opinię tą sporządzono rzetelnie i merytorycznie oraz podparto stosowanymi badaniami gruntowymi i pomiarowy oraz dowodami o charakterze rzeczowym.
Kolegium stwierdziło, że wbrew zarzutom odwołania biegły odniósł się do wszystkich aspektów sprawy istotnych dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia, w tym do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w piśmie z dnia 29 kwietnia 2024 r.
W piśmie z dnia 17 maja 2024 r. biegły odnosząc się do zarzutów stawianych opinii przez skarżącego potwierdził, że zapoznał się z korespondencją wnioskodawcy, w tym z treścią pisma złożonego w dniu dokonywania oględzin terenowych. Oświadczył, iż wykorzystał przedstawione przez wnioskodawcę informacje w zakresie przydatnym dla rzeczowych ustaleń opinii, zaznaczając jednak, że nie jest kompetencją biegłego powołanego w sprawie stosunków wodnych na gruncie ocenianie "kompletności i prawidłowości dokumentacji obiektów budowlanych. Nie jest też jego zadaniem ocenianie istniejącej kanalizacji deszczowej, obecnie sprawnie działającej, co wnioskodawca wskazał w piśmie z dnia 11 kwietnia 2024 r. Odprowadzanie wód opadowych i roztopowych kanalizacją deszczową nie dotyczy gruntu wnioskodawcy. Biegły podtrzymał stwierdzenie, że przy budynku MCK znajduje się uszczelniony plac brukowany, który posiada spadek do obniżonej studzienki odprowadzającej spływ wód z tego placu do kanalizacji deszczowej, jak i co do tego, że nie ma możliwości przelania się wody na pole wnioskodawcy przez cokół ogrodzenia znajdujący się 29 cm powyżej wpustu studzienki, takie ukształtowanie terenu i odpływu powoduje bowiem, że woda spływająca z placu nie może przedostać się na działkę nr [...], więc przenikania nie ma. Uznał za niedorzeczne oczekiwanie od biegłego powołanego w konkretnej sprawie naruszenia stosunków wodnych, aby zajmował się projektowaniem odwadniania terenów gminy R. teraz i w przyszłości. Biegły przyznał, że tereny działek gminnych, sąsiadujących z działką nr [...], były w różnym czasie podwyższane w różnym stopniu i w różnych miejscach. W opinii wskazano sposoby ustaleń wielkości podwyższenia poziomu terenów z powołaniem się na dane źródłowe i badawcze. Podtrzymał twierdzenie, że wybudowanie budynku MCK wyposażonego w system odprowadzenia wód opadowych zmniejszyło ilość wód, które uprzednio mogły przedostawać się na nieruchomość sąsiadującą. Zmniejszenie powierzchni terenów zielonych zmniejszyło ilość wód wnikających w podłoże, a w konsekwencji nie mogło zwiększyć ilości wód w gruntach sąsiadujących z budynkiem MCK. Wybudowanie budynku MCK, wyposażonego w system odprowadzania wód nie spowodowało zmian kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych, nie można uznać aby wybudowanie tego budynku spowodowałoby szkodę dla gruntów sąsiednich. Podkreślił, że przedstawione przez wnioskodawcę zdjęcia wskazują występowanie zastoisk wody na północno - zachodniej części działki nr [...], położonej poza zasięgiem terenu gminnego (vide str. [...] zdjęcie środkowe i str. [...] zdjęcie górne). Według pomiarów wysokościowych teren północno - zachodni działki nr [...] przy granicy działki gminnej nr [...] i działki prywatnej nr [...], jest wyższy o 89 cm niż teren działki nr [...] przy zachodnim narożu budynku MCK. Oczywistym jest więc, że wody opadowe z otoczenia budynku MCK oraz z terenu działki nr [...] nie popłynęły "pod górę" aby stagnować na działce nr [...] poza zasięgiem terenu gminnego; natomiast wody z wyższego terenu działki nr [...] muszą spłynąć na niższy teren tej działki, sąsiadujący z działką gminną.
Kolegium podniosło, że w odpowiedzi na kolejne zarzuty właściciela działki nr [...] biegły wyjaśnił, że wykonywanie drenaży nie jest sprawą oczywistą. Urządzenia takie dostosowuje się do zamierzonych celów oraz do sposobów wykonania i funkcjonowania. W przedmiotowym przypadku wykonywanie urządzenia liniowego o wysokiej porowatości w ośrodku porowatych gruntów o dużej przepuszczalności nie jest rozwiązaniem służącym poprawie stosunków wodnych podłoża gruntowego, w którym istnieje poziom wodonośny. Biegły powtórzył, że w jego ocenie, działaniami zasadniczo przeciwdziałającym negatywnym oddziaływaniom były zmiany sposobu i kierunku odprowadzania wód z rynien spustowych z dachu budynku Straży Pożarnej w R. dla zapewnienia odpływu na plac posiadający kanalizację deszczowa. Zdaniem biegłego, w treści opinii w sposób wystarczający wyjaśniono warunki wodne na ocenianych gruntach, a sporządzenie dodatkowej mapy sytuacyjno - wysokościowej nie wnosiłoby nic istotnego dla rozstrzygnięć opinii. Równocześnie biegły przyznał, że wnioskodawca słusznie zauważył, że punkt sondowania gruntowego SP1 został błędnie naniesiony w konturze budynku, natomiast wiercenie zostało wykonane na działce gminnej nr [...] w przestrzeni pomiędzy budynkiem MCK i ogrodzeniem działki nr [...]. Do odpowiedzi biegłego z dnia 17 maja 2024 r. dołączono trzy egzemplarze poprawionej mapy. Wskazano, iż odwierty zostały zlokalizowane w miejscach pobliskich lokalizacji otworów archiwalnych z opinii geotechnicznej z roku 2016, a zbieżność danych archiwalnych z wynikami obecnych badań nie budzi wątpliwości. Za nietrafne biegły uznał natomiast twierdzenie wnioskodawcy, jakoby woda spływająca z niewielkiego placyku nie wpływała do zaniżonego zagłębienia studzienki, lecz spiętrzała się na wysokość prawie 30 cm, aby przelać się na działkę nr [...]. Biegły wyjaśnił wreszcie, że przedstawienie terenów zielonych miało na celu zobrazowanie niewielkich powierzchni terenów biologicznie czynnych, które są jednocześnie obszarami wchłaniania/wsiąkania wód opadowych. Według tego przedstawienia wnikanie wód opadowych w podłoże gruntowe na terenie gminnym jest minimalne i nie może wpływać na stan wód na gruncie sąsiednim.
Kolegium wskazało, że w piśmie z dnia 24 czerwca 2024 r. skarżący zakwestionował prawidłowość udzielonych mu przez biegłego odpowiedzi na zarzuty i ocenił opinię jako "stronniczą".
W odpowiedzi w piśmie z dnia 11 września 2024 r. biegły podtrzymał w całości przedstawione ustalenia "Opinii oceniającej stan wody na gruncie - spór wodny, dotyczący terenów w R. , stanowiących działki ewidencyjne: [...], [...] w odniesieniu do działki [...]", jak i własne wyjaśnienia do opinii zawarte w piśmie z dnia 17 maja 2024 r., podkreślając, że dokumenty te zawierają wyczerpujące ustalenia merytoryczne w sprawie.
W ocenie Kolegium, trafnie organ I instancji ocenił, że w świetle powyższego zarzuty sformułowane w piśmie skarżącego z dnia 24 czerwca 2024 r. stanowią polemikę z twierdzeniami zawartymi w odpowiedzi biegłego. Tymczasem biegły wyczerpująco ustosunkował się do stawianych opinii zarzutów oraz wyjaśnił kwestie, które dotyczą niniejszego postępowania, a następnie potwierdził raz jeszcze swoje wcześniejsze ustalenia pismem z dnia 12 września 2024 r.
Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący zgłaszając kilkukrotnie wątpliwości i zastrzeżenia co do prawidłowości i rzetelności sporządzonej w sprawie opinii biegłego, ani w toku przeprowadzonego postępowania, ani też w odwołaniach wnoszonych od wydawanych w sprawie rozstrzygnięć, nie przedstawił dowodów, które podważyłyby sporządzoną w sprawie opinię biegłego. W szczególności skarżący nie przedstawił jakiejkolwiek opinii, czy ekspertyzy sporządzonej przez osobę posiadającą wiedzę z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodno-prawnych, podważającą sporządzona w sprawie opinię biegłego, co biorąc pod uwagę charakter i specyfikę postępowań prowadzonych w trybie art. 234 Prawa wodnego, jak i poziom skomplikowania stosunków wodnych w niniejszej sprawie, było konieczne dla skutecznego podważenia ustaleń opartych na przytoczonej już wyżej opinii biegłego.
Kolegium wyjaśniło, że zakres postępowania prowadzonego na podstawie art. 234 Prawa wodnego wyznaczony jest wnioskiem strony wszczynającym to postępowanie. Jeżeli więc wnioskodawca, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie twierdzi, że szkodliwie wpływające na jego grunt zmiany stanu wody na gruncie zostały spowodowane przez konkretne działanie Gminy R. jako właściciela sąsiedniej nieruchomości, to ewentualne inne naruszenia stanu wody na gruncie, nie mogą być przedmiotem oceny w takiej sprawie. W ramach konkretnego postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie nie bada się wszelkich zmian, jakie zachodziły na badanym terenie, a postępowanie prowadzone na podstawie art. 234 Prawa wodnego nie służy do kompleksowego regulowania stosunków wodnych całej miejscowości lub jej części.
W ocenie Kolegium, w aktualnie istniejącym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy oraz wobec ustaleń niepodważonej skutecznie opinii biegłego, nie sposób przypisać Gminie R. , działań zmieniających stosunki wodne wyrządzających aktualną szkodę dla stanowiącej własność skarżącego nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] obr[...]. Biegły w sposób przekonujący, opierając się w przede wszystkim na materiale dowodowym o charakterze rzeczowym wykazał, że występowały okresowe uciążliwości użytkowania gruntu - działki nr [...] w R. związane ze zmianami stanu wody na gruncie działki nr [...], a to w związku z przewyższonym ukształtowaniem części terenu tej działki oraz wcześniejszym sposobem odprowadzania wód opadowych z rynien budynków remizy Straży Pożarnej w kierunku działki nr [...] w R. . Obecnie jednak dokonano na terenie gminnym szeregu zmian zasadniczo przeciwdziałających negatywnemu oddziaływaniu stanu wody na gruncie gminnym w odniesieniu do sąsiedniego gruntu, stanowiącego działkę ewid. numer [...] w R. . Według oceny biegłego nie jest właściwe wykonywanie drenażu przy granicy działek nr [...] i [...] i działki nr [...] w R. , gdyż drenaż taki w ośrodku przepuszczalnych nasypów nie miałby regulacyjnego wpływu na stosunki wodne w strefie przygranicznej tych działek. Biegły podkreślił nadto, że Gmina R. wykonała prace naprawcze gminnego systemu odprowadzania wód opadowych dotyczącego również terenów MCK oraz remizy OSP w R. poprzez wykonanie rowu od udrożnionego wylotu kanalizacji deszczowej po wschodniej stronie ulicy [...] do potoku [...] oraz wykonano wyloty rynien z dachów remizy ukierunkowane na plac przed remizą ze spływem do liniowego wpustu poprzecznego na wjeździe na plac przed remizą.
Pomimo powyższej konstatacji Kolegium uznało za właściwe uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o nałożeniu na Gminę R. obowiązku wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom w postaci odgrodzenia uszczelnionych placów przy budynku remizy Straży Pożarnej w R. od przyległego terenu zielonego poprzez wykonanie przewyższonego obramowania placów lub postawienia "leżących krawężników", tak aby woda z tych placów nie miała możliwości przelewania się na teren działki [...] obr. [...]. W podsumowaniu sporządzonej w sprawie opinii (k.9) biegły jednoznacznie wskazał, że istotnym dla właściwego ukształtowania stosunków wodnych jest odgrodzenie uszczelnionych placów przy budynku remizy Straży Pożarnej od przyległego terenu zielonego poprzez wykonanie przewyższonego obramowania placów lub postawienia leżących krawężników", dodając, iż już w 2017 r. Gmina R. deklarowała ograniczenie placu wysokim krawężnikiem. Kolegium stwierdziło, że we wcześniejszej, przywoływanej już części opinii, biegły argumentował, iż poza zagłębieniem studzienki przy narożu placu z wiatą MCK, w kierunku na północ wysokość cokołu ogrodzenia ponad teren gminny jest niewielka
6 cm (na północ od obrysu budynku OSP wysokość cokołu ogrodzenia jest większa - rzędu 15 cm). Opisanej wyżej "małe przewyższenie cokołu ogrodzenia na długości
20 m może sprzyjać przenikaniu wód na działkę [...], zwłaszcza w okresie roztopów lub przy nawalnych opadach".
Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie nie zgodziła się Gmina R. i pismem z dnia 22 maja 2025 r. wniosła na nią skargę, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 11 oraz art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie przez organ II instancji wszystkich przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy i naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, co doprowadziło do wydania wadliwej decyzji SKO wobec nienależytego przeprowadzenia przez organ II instancji postępowania odwoławczego, w tym uchylenie decyzji organu I instancji i wydanie decyzji SKO co do istoty sprawy w sytuacji, gdy w sposób wyczerpujący nie zebrano i nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, a niezbędny zakres postępowania uzupełniającego wskazywał, że organ II instancji powinien sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające.
b) art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracji, poprzez błędne zastosowanie i uchylenie w całości decyzji organu I instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy w sytuacji, gdy nie było ku temu podstaw.
c) art. 107 § 1 pkt 6 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak wskazania w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji SKO szczegółowych powodów, którymi kierował się organ II instancji uznając, że istnieje możliwość wydania decyzji nakazującej skarżącej wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w postaci odgrodzenia uszczelnionych placów przy budynku remizy Straży Pożarnej w R. od przyległego terenu zielonego poprzez wykonanie przewyższonego obramowania placów lub postawienia "leżących krawężników, tak aby woda z tych placów nie miała możliwości przelewania się na teren działki [...] obręb [...] w terminie 3 miesięcy co poskutkowało wydaniem decyzji w sposób dowolny.
d) art. 7, art. 11, art. 75, art. 77 § 1 art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy, polegające na:
- niepodjęciu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z rzeczywistością oraz zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, a w konsekwencji wydaniu decyzji przez organ II instancji wyłącznie na podstawie fragmentów opinii biegłego, przy jednoczesnym zaniechaniu wyjaśnienia wewnętrznych sprzeczności w tej opinii;
- nierozpatrzeniu i nie zgromadzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.
2) prawa materialnego przez:
a) art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, poprzez błędne uznanie, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, że w sprawie istnieją przesłanki do wydania decyzji nakazowej, podczas, gdy brak jest ustalenia zmiany stanu wody na gruncie – działce nr [...] i [...] obręb [...] będącej własnością Gminy R. szkodliwie wpływającej na działkę nr [...] obręb [...] będącej własnością T. M. (brak jest ustalenia relewantnego związku przyczynowego pomiędzy zmianą a domniemanymi szkodami);
b) art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne i związku z przepisami postępowania - art. 7 i art. 7b Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wydanie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom stronie skarżącej, w postaci wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w postaci odgrodzenia uszczelnionych placów przy budynku remizy Straży Pożarnej w R. od przyległego terenu zielonego poprzez wykonanie przewyższonego obramowania placów lub postawienia "leżących krawężników", tak aby woda z tych placów nie miała możliwości przelewania się na teren działki [...] obręb [...] podczas, gdy, jak wskazano powyżej, nie ustalono czy w ogóle zmiana na ww. działce szkodliwie wpływa (a jeżeli tak to w jakim zakresie) na grunt sąsiedni.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie powyższych zarzutów.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 kwietnia 2025 r. wniósł również T. M., domagając się stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, względnie jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją Burmistrza Ż. z dnia 5 lutego 2025 r. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 234 ustawy Prawo wodne poprzez:
a) wadliwą interpretację przez organ przesłanek wskazanych w tym przepisie i bezkrytyczne oparcie się na opinii biegłego, która została w sposób skuteczny przez skarżącego podważona;
b) uznanie, że na jego działce na skutek realizacji inwestycji MCK w R. nie wystąpiła szkoda w rozumieniu regulacji art. 234 ustawy Prawo wodne;
c) stwierdzenie, że w wyniku powstania budynku MCK w R. nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie;
d) wydanie decyzji, która jest niewykonalna i nieegzekwowalna.
2) art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie w sprawie w sytuacji, gdy przepis ten jest adekwatny w odniesieniu do szkody na jego działce spowodowanej realizacją przez Gminę R. inwestycji remizy OSP w R. (działka nr [...]).
3) art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz brak uzasadnienia decyzji według reguł opisanych w powołanych regulacjach prawnych; decyzja nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; z kolei zaś uzasadnienie prawne nie wyjaśnia podstawy prawnej decyzji.
4) art. 80 w zw. z art. 9 i art. 10, art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez przyjęcie za udowodnioną przez organ okoliczność, że w sprawie nie doszło do naruszenia stosunków wodnych, bazując w tym zakresie przede wszystkim na opinii biegłego i bez merytorycznego oraz eksperckiego odniesienia się do wszystkich uwag skarżącego zawartych w pismach z dnia 29 kwietnia 2024 r. i z dnia 24 czerwca 2024 r., które podważają w całości wydaną ekspertyzę.
5) art. 7b Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak współdziałania w niniejszej sprawie z konserwatorem zabytków, nadzorem budowlanym oraz Wodami Polskimi w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
6) art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego i faktycznego sprawy, a następnie dokonania wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego z jego wyczerpującym rozpatrzeniem.
7) art. 75, art. 78 w zw. z art. 79 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów w szczególności w postaci: dokumentacji zdjęciowej stanowiącej załącznik do pisma z dnia 5 czerwca 2023 r.; dowodu z opinii geodety (pismo skarżącego z dnia 2 sierpnia 2023 r. i z dnia 26 października 2023 r.); dowodu z opinii geologa (pismo skarżącego z dnia 2 sierpnia 2023 r. i z dnia 26 października 2023 r); mapki sytuacyjno-wysokościowej (identyfikator ewidencyjny: [...]), załączonej do pisma skarżącego z dnia 2 sierpnia 2023 r.; dowodu z dokumentacji budowlanej związanej z budową MCK w R. (przed i po jego realizacji) w kontekście zarzutów skarżącego związanych z brakiem operatu wodnoprawnego oraz wadliwością tej inwestycji w kontekście stosunków wodnych (tak m.in. pismo skarżącego z dnia 11 kwietnia 2023 r., 2 sierpnia 2023 r., 26 października 2023 r. i 28 sierpnia 2023 r.); pisma skarżącego z dnia 30 listopada 2023 r. wraz z załącznikami; dokumentacji zdjęciowej załączonej do wiadomości mailowej z dnia 7 grudnia 2023 r.; pisma z dnia 29 kwietnia 2024 r. wraz z dokumentacją zdjęciową; pisma z dnia 24 czerwca 2024 r. wraz z dokumentacją zdjęciową; dowodu z kontropinii biegłego w stosunku do opinii L. B.; pism skarżącego z dnia 14 października 2024 r., z dnia 19 stycznia 2025 r., z dnia 2 lutego 2025 r., z dnia 4 lutego 2025 r.
W związku z tym skarżący wniósł o nałożenie na Gminę R. obowiązku wykonania urządzenia / urządzeń zapobiegających szkodom wzdłuż granicy działek [...] i [...] oraz [...] w związku z nawiezieniem terenu na działce nr [...] i [...] oraz realizowanymi tam inwestycjami OSP w R. i MCK w R. . Zdaniem skarżącego, obowiązek ten z uwagi na stan faktyczny sprawy powinien zostać nałożony na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.) i art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm.) - w zakresie szkody spowodowanej przez inwestycję zrealizowaną przez Gminę R. na działce nr [...].
Uzasadniając wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji skarżący wskazał, że jest ona niewykonalna i nieegzekwowalna. Skarżący zarzucił, że aby decyzja wydana na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego była legalna i skuteczna musi spełniać kilka warunków tj. m.in. zawierać wyjaśnienie przesłanek określonych ww. przepisem z odniesieniem się do realiów konkretnej sprawy oraz zwierać precyzyjne określenie obowiązków (aby były one wykonalne). W ocenie skarżącego, zaskarżona decyzja nie spełnia tych wymogów, gdyż obowiązek nałożony na Gminę R. został sformułowany w sposób ogólnikowy i nieprecyzyjny, co uniemożliwia jego wykonanie, a mianowicie:
- nie określono wymogów technicznych, projektu wykonawczego ani parametrów urządzenia.
- zastosowano nieostre, potoczne i wieloznaczne pojęcia takie jak "leżące krawężniki", czy "przewyższone obramowania placów".
- zastosowana alternatywa jest sprzeczna logicznie; zestawienie dwóch opcji "przewyższonego obramowania (...) lub postawienia leżących krawężników" jest wewnętrznie sprzeczne, bo obramowanie "przewyższone" zakłada podwyższenie bariery, natomiast "leżące krawężniki" oznaczają ułożenie niskich elementów, najczęściej bez funkcji powstrzymującej wodę; nie wiadomo zatem, czy chodzi o barierę zatrzymującą wodę, czy jedynie o element symboliczny; organ nie rozstrzyga, który z wariantów jest obowiązujący - pozostawia to uznaniu wykonawcy, co narusza zasadę jednoznaczności decyzji administracyjnej, co jest tym bardziej nie do przyjęcia, że wykonawca jest zarazem kontrolującym wykonanie decyzji; taka konstrukcja nie spełnia żadnych reguł gwarancyjnych względem obywatela, który jest poszkodowany działaniami Gminy R. z uwagi na szkodliwy wpływ jej działek na działkę nr [...];
- nie wskazano lokalizacji wykonania urządzenia: nie wiadomo wobec tego czy obramowanie ma być wokół całego placu, czy tylko od strony działki [...]?; jaka ma być jego długość, przebieg, dokładna lokalizacja na działce [...]?; czy inwestycja ingeruje w istniejące instalacje (np. hydranty, wjazdy, ogrodzenie)?; obowiązek nie zawiera mapy, planu sytuacyjnego ani szkicu, co uniemożliwia jednoznaczne ustalenie, co i gdzie wykonać;
- brak jest projektowej i proceduralnej możliwości wykonania; aby wykonać jakiekolwiek roboty budowlane na działce gminnej: potrzeba projektu zagospodarowania terenu, być może konieczne będzie pozwolenie wodnoprawne lub zgłoszenie robót (jeśli instalacja może zmieniać stosunki wodne), może być wymagane pozwolenie budowlane, jeśli konstrukcja przekracza 30 cm wysokości i jest trwała; to z kolei oznacza, że wyznaczony termin 3 miesięcy na wykonanie decyzji jest z pewnością niewystarczający;
- występuje niejasność co do formy urządzenia; nie wiadomo: czy urządzenie ma być wodoprzepuszczalne, czy pełnić funkcję progu przeciwpowodziowego?; czy będzie odwodnienie liniowe, czy tylko bariera?; czy urządzenie ma być stałe czy tymczasowe?
- nie wskazano, jakie działania należy uznać za zgodne z treścią decyzji.
Tym samym obowiązek nie daje się, zdaniem skarżącego, realnie wykonać w sposób pewny i jednoznaczny, co czyni decyzję niewykonalną w sensie trwałym. W opinii skarżącego, nie ulega wątpliwości, że obowiązek wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom powinien być określony na tyle szczegółowo, aby możliwa była kontrola jego wykonania oraz wyegzekwowanie na drodze egzekucji administracyjnej. Gmina R. jako adresat decyzji jest jednocześnie podmiotem odpowiedzialnym za jej nadzór, co narusza zasadę bezstronności i obiektywizmu postępowania.
W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący przytoczył argumenty na poparcie podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skarg.
Na rozprawie w dniu 14 listopada 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy ze skarg Gminy R. T. M. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt II SA/Kr 769/25.
Rozpoznając skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2022.2492 t.j. z dnia 2022.12.02 ) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie natomiast z art. 134 § p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wskazać również należy, że jak stanowi art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest, zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według tych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie doszedł do wniosku, że złożone skargi są bezzasadne, co spowodowało ich oddalenie.
W szczególności nie zasługują na uwzględnienie podnoszone w skargach zarzuty dotyczące naruszeń prawa materialnego, a to art. 234 ust 1 pkt 2 i 3 ustawy prawo wodne, a także procedury administracyjnej w szczególności art. 7 , art. 11, art. 75, art 77 § 1 , art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., oraz art. 80 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r kodeks postepowania administracyjnego ( Dz. U. Nr 30 , poz. 168 z późn. zm.).
Stosownie do art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1087)
1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.
2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
4. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane.
5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.
Uregulowanie wynikające z art. 234 ust 1 pkt 2 prawa wodnego ma charakter bezwzględny i nie jest uzależnione od tego czy na nieruchomości sąsiedniej wystąpi szkoda czy też nie. Takie naruszenie zakazu ustawowego może spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego w wyniku, którego możliwe jest wydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (alternatywny sposób załatwienia sprawy). Prowadzone postępowanie administracyjne powinno, zatem zmierzać do wyjaśnienia i ustalenia czy istnieją podstawy do nałożenia na właściciela obowiązków określonych w art. 234 ust 3 prawa wodnego. W tej normie prawnej mowa o każdej zmianie stanu wód, która pociąga za sobą szkodliwe skutki dla sąsiednich nieruchomości. Ustawa prawo wodne dotyczy szeroko rozumianych "stosunków wodnych", a z wymienionymi w art. 234 ustawy nagannymi działaniami właściciela wobec gruntów sąsiednich wiąże określoną odpowiedzialność. Organ administracji ma, zatem obowiązek zastosować art. 234 ust 3 w przypadku stwierdzenia zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 234 ust 1 pkt 1 i 2, a następnie nałożyć w drodze decyzji administracyjnej sankcję za spowodowanie zmiany stosunków wodnych. Podobne stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lutego 2007 r (mającym również zastosowanie do aktualnego stanu prawnego) , sygn. akt II SA/KR 3049/03 , w którym wyjaśnił, że : zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.), może mieć miejsce w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w ust. 1 tej normy. Sankcja przewidziana w ust. 3 nie dotyczy natomiast sytuacji unormowanej w ust. 2, ponieważ unormowano tam obowiązki właściciela gruntu dotyczące usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na skutek działań osób trzecich lub wskutek przypadku, niezależnie od woli właściciela gruntu. Nałożenie obowiązku wynikającego z ust. 3 ustawy musi być zatem poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej, lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też, że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie.
Oceniając przebieg postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie stwierdzić należy że organy zbadały i należycie oceniły, że spełnione zostały przesłanki art. 234 ust 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1087) do wydania decyzji, nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, w kontekście możliwego odprowadzania przez nich wód (ust. 1 pkt 2 ) na działkę strony skarżącej T. M.. Organy przeprowadziły wystarczająco wszechstronne postępowanie, a następnie dokonały prawidłowej wykładni powołanego przepisu ustawy.
Zaskarżona decyzja została wydana przez organ II instancji, jako organ merytoryczny, po dokładnym wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, a zatem w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1 i 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 t.j. z dnia 2024.04.15) Wymogi art. 11 i art. 15 k p.a zostały zachowane. Decyzja została należycie uzasadniona, zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.
Zwykle, sprawy z zakresu prawa wodnego są na tyle skomplikowane, że ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia (przede wszystkim zaś związku przyczynowego pomiędzy powstałą szkodą a poprzedzającymi ją działaniami) wymaga posiadania wiadomości specjalnych.
Pogląd taki jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. II OSK 1621/13 (LEX nr 1794210) aktualnym również w obecnym stanie prawnym stwierdził, że "postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej uregulowania stosunków wodnych na gruncie, w tym ewentualnego nałożenia w trybie administracyjnym obowiązków na podstawie art. 29 ust. 3 p.w., z racji na jego specyfikę i skomplikowanie wymaga sięgnięcia do wiedzy specjalistycznej. Nie może ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia wykonania określonych prac na gruncie. Organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo - skutkowego między dokonaną zmianą na działce a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim. Wymaga to, co do zasady odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich badań, analiz i obliczeń. Celowe jest zatem w tej kategorii spraw dopuszczenie dowodu z opinii biegłego". Podobny pogląd wyraził NSA również w wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. II OSK 1538/11 (LEX nr 1367319) aktualnym również w obecnym stanie prawnym: "Wydanie decyzji o nałożeniu lub o odmowie nałożenia sankcji określonej w art. 29 ust. 3 p.w. wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem jest ustalenie, czy właściciel nieruchomości w istocie dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te spowodowały szkodę dla sąsiadujących gruntów. Postępowanie takie wymaga wiedzy specjalistycznej i nie może ograniczyć się do stwierdzenia wykonania prac powodujących podwyższenie gruntu. Błędny jest przy tym pogląd, że wykonanie tego rodzaju prac powoduje automatycznie zmianę stosunków wodnych w rozumieniu przepisu art. 29 ust. 1 pkt 1 p.w.".
W rozpoznawanej sprawie taka opinia została w kwietniu 2024 r fachowo sporządzona przez mgr inż L. B. specjalistę w zakresie ochrony środowiska i zasobów naturalnych, geologa uprawnionego w zakresach hydrogeologii i geologii inżynierskiej. Ten zakres specjalności biegłego jest właściwy do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Opinia została sporządzona po dokonanej wizji na gruncie w dniu 11 kwietnia 2024 r, wykonaniu badań geologicznych (odwiercenie otworów), w celu ustalenia warunków gruntowo- wodnych obszaru, pomiarów wysokościowych, analizie spadku terenu, obserwacji objawów wodnych w otworach, a także inspekcji sieci kanalizacyjnej w celu wykrycia niekontrolowanych wypływów do gruntu. Pobrano próbki gruntu w dwu punktach dla oznaczeń wilgotności naturalnej podłoża glebowego na działce [...] (akta adm. notatka K – 123 i opinia biegłego z kwietnia 2024 r) Wnioski opinii są przekonujące. Organ I instancji zbyt powierzchownie je odczytał, co doprowadziło do braku pełnych ustaleń stanu faktycznego i wydania decyzji odmownej, w sytuacji gdy właściciel działki [...] obr [...] w R. w trakcie trwania postępowania konsekwentnie zgłaszał zarzuty naruszenia stosunków wodnych, związanych z niewłaściwym funkcjonowaniem działek zabudowanych, co doprowadziło do szkodliwego oddziaływania i nie mogło prowadzić do wydania decyzji odmownej. Organ II instancji prawidłowo tę wadliwość wychwycił i na podstawie przeprowadzonych dowodów orzekł jak w zaskarżonej decyzji.
Biegły jasno i przekonująco stwierdził, że zmiany zaistniały w stosunku do poprzedniego sposobu odwodnienia budynków remizy OSP. Uprzednie odprowadzenie wód z rynien w/w budynku powodowało zmianę stanu wody na działce nr ewid.[...] obręb [...] poprzez kierunkowanie wylotów rynien w stronę tej działki. Obecnie (stan z opinii kwiecień 2024 r) dokonano na terenie gminnym szeregu zmian zasadniczo przeciwdziałających negatywnemu oddziaływaniu stanu wody na gruncie gminnym w odniesieniu do sąsiedniego gruntu, stanowiącego działkę nr [...] w R. . Wykonano rów od udrożnionego wylotu kanalizacji deszczowej po wschodniej stronie ulicy [...] do potoku [...]o oraz wykonano wyloty rynien z dachów remizy ukierunkowane na plac przed remizą ze spływem do liniowego wpustu poprzecznego na wjeździe na plac przed remizą. Zaprzestano kierowania wody opadowej z dachu budynku OSP R. na teren sąsiedniej nieruchomości rynną, zmieniając jej ułożenie, posadzono tuje wzdłuż ogrodzenia. Jest to okoliczność bezsporna bowiem wykonanie tych prac potwierdził skarżący T. M. w piśmie z dnia 11 kwietnia 2024 r (w aktach adm. zał nr 1 do opinii biegłego) Zdaniem biegłego, okresowe uciążliwości użytkowania działki nr ewid.[...] nie spowodowały wymiernej szkody w postaci obniżenia lub utraty plonów skutkiem wymoknięcia lub wymarznięcia zasiewów. Zastrzec trzeba, że ekstremalne warunki pogodowe nie mogą stanowić właściwego odniesienia do badania zmian stanu wody na gruncie.
Natomiast, jak wskazuje biegły istotnym dla właściwego ukształtowania stosunków wodnych jest odgrodzenie uszczelnionych placów przy budynku remizy Straży Pożarnej od przyległego terenu zielonego poprzez wykonanie przewyższonego obramowania placów lub postawienia "leżących" krawężników. Niewłaściwe byłoby wykonanie drenażu przy granicy działek nr [...] i [...] i działki nr [...] w R. , gdyż drenaż taki w ośrodku przepuszczalnych nasypów nie miałby regulacyjnego wpływu na stosunki wodne w strefie przygranicznej tych działek. Niewłaściwym byłoby także wykonanie drenażu po południowej stronie placu, gdyż byłby on urządzeniem nadmiernego nawadniania przepuszczalnych nasypów podłoża i w konsekwencji zwiększałby przepływ podziemny wód w kierunku działki nr [...] w R. .
Na zgłoszone zarzuty do opinii biegły szczegółowo odpowiedział pismem z dnia 17 maja 2024 r ( k – 165-168 akt adm.), w którym dodatkowo stwierdził i wyjaśnił, że:
- nie jest jego kompetencją ocenianie kompletności i prawidłowości dokumentacji obiektów budowlanych, bądź projektowaniem odwadniania terenów gminy R. teraz i w przyszłości,
-odprowadzanie wód opadowych i roztopowych kanalizacją deszczową nie dotyczy gruntu działki [...],
- przy budynku MCK znajduje się uszczelniony plac brukowany, który posiada spadek do obniżonej studzienki odprowadzającej spływ wody z tego placu do kanalizacji deszczowej. Ponieważ woda spływa do szczelnej , betonowej studzienki i stamtąd odpływa, nie ma możliwości przelania się na pole działki [...] przez cokół ogrodzenia znajdujący się 29 cm powyżej wpustu studzienki. Takie ukształtowanie terenu i odpływu powoduje, że woda spływająca z placu nie może przedostać się na działkę [...], więc przenikania nie ma,
- wybudowanie budynku MCK, wyposażonego w system odprowadzenia wód opadowych zmniejszyło ilość wód, które uprzednio mogły przedostawać się na nieruchomość sąsiadująca. Zmniejszenie powierzchni terenów zielonych zmniejszyło ilość wód wnikających w podłoże, a w konsekwencji nie mogło zwiększyć ilości wód w gruntach sąsiadujących z budynkiem MCK i spowodować szkody dla gruntów sąsiednich,
- stan techniczny ogrodzenia nie ma znaczenia dla rozstrzygnięć stanu wody na gruntach,
- za absurdalne biegły uznał twierdzenie, jakoby woda spływająca z niewielkiego placyku nie wpływała do zaniżonego zagłębienia studzienki lecz spiętrzała się na wysokości prawie 30 cm, aby przelać się na działkę nr [...].
Jednocześnie biegły stwierdził że przedstawione przez T. M. zdjęcia (w aktach administracyjnych) z okresowymi zastoiskami wody na północno- zachodniej części działki nr [...] są położone poza zasięgiem terenu gminnego. Według bowiem pomiarów wysokościowych teren północno-zachodni działki nr [...] przy granicy działki gminnej [...] i działki prywatnej [...] jest wyższy o 89 cm niż teren działki nr [...] przy zachodnim naroży budynku MCK. Więc oczywistym jest że wody nie popłynęły " pod górę" aby stagnować na działce nr [...] poza zasięgiem terenu gminnego. Natomiast wody z wyższego terenu działki nr [...] muszą spłynąć na niższy teren tej działki, sąsiadujący z działką gminną. Do wyjaśnień biegły dołączył poprawioną mapę sytuacyjno – wysokościową i podkreślił , że jego ustalenia nie wskazują na szkodliwe oddziaływanie realizacji budynku MCK w R. na sąsiednią działkę [...]
Zgodzić należy się, z utrwalonymi poglądami orzecznictwa, że celem postępowania prowadzonego w trybie art. 234 ust 3 prawa wodnego jest eliminacja szkodliwego oddziaływania na grunty, do którego doszło na skutek zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, a nie kompleksowe uregulowanie stosunków wodnych na konkretnym terenie (II SA/Ke 172/22,II SA/Łd 1007/23,IV SA/Wa 3050/15). W rozpoznawanej sprawie skarżący T. M. konsekwentnie wskazywał jakie są szkodliwe oddziaływania na jego grunty w następstwie dokonanych zmian stanu wody na gruncie sąsiednim należącym do Gminy R. i te okoliczności decydują o zakresie postępowania, jakim zajmują się organy administracyjne w tej sprawie. Dlatego prawidłowo organ II instancji, kierując się potrzebą pełnego i trwałego rozwiązania kwestii wodnych na gruncie nakazał Gminie R. wykonanie prac, jak w opinii biegłego.
Wyrzekając o zobowiązaniu organ II instancji trafnie miał na względzie, że zakaz odprowadzania wód o którym mowa w art. 234 ust 1 pkt 2 dotyczy głównie wód opadowych, które wskutek utwardzenia powierzchni nieruchomości, bądź jej zabudowy spływają na grunty sąsiednie, gdyż zmieniona jest powierzchnia gruntu w którą woda opadowa może wnikać w sposób naturalny. Odprowadzanie wód jest efektem działalności człowieka w przeciwieństwie do odpływu wód, który ma charakter naturalny. Właściciel nieruchomości przeprowadzający jakiekolwiek roboty budowane na swojej nieruchomości (Gmina R. ) nie może do takiej sytuacji dopuścić, bowiem wody opadowe zobowiązany jest zagospodarować na własnym terenie. Kierując się opinią biegłego organ trafnie rozstrzygnął, że jest potrzeba wykonania stosownych urządzeń zapobiegających szkodom (dodatkowych prac) przez Gminę R. . Decyzja - za opinią biegłego wskazuje sposób i rodzaj urządzeń służących poprawie stosunków wodnych, które należy wykonać. Szczegółowymi kwestiami projektowymi zajmie się zobowiązany, kierując się jasno określonym w decyzji celem wykonania prac – "tak aby woda z tych placów nie miała możliwości przelewania się na teren działki [...] obr [...]". Kontrolując wykonanie decyzji właściwy organ zbada czy wykonane przez zobowiązaną prace w pełni realizują ten cel.
W kwestii podniesionych w skargach szczegółowych zarzutów stwierdzić należy, że :
Sformułowane w skargach zarzuty stanowią polemikę z twierdzeniami zawartymi w opinii biegłego, do tych zarzutów biegły szczegółowo ustosunkował się w osobnych pismach. Samo niezadowolenie strony z ustaleń i wniosków opinii biegłego nie jest wystarczające, by podważyć jej moc dowodową. Skarżący w żaden przekonujący sposób nie zdołali podważyć opinii biegłego mgr inż. L. B.. W złożonej skardze T. M. jedynie ogólnie wskazał, że domaga się "nałożenia na Gminę R. urządzenia/urządzeń zapobiegających szkodom wzdłuż granicy działek [...] i [...] oraz [...]3" (str 3 i 4 skargi), lecz nie był w stanie skonkretyzować jakiego wyrzeczenia oczekuje.
Wnioski opinii i wyrzeczenie kontrolowanej decyzji operują jednoznacznymi i powszechnie zrozumiałymi pojęciami : "odgrodzenia uszczelnionych placów", " wykonania przewyższonego obramowania placów lub postawienia leżących krawężników". Jednocześnie decyzja wskazuje wymierny rezultat który będzie przedmiotem kontroli organów badających wykonanie decyzji - " tak aby woda z tych placów nie miała możliwości przelewania się na teren działki [...] obr [...] w R. ". Urządzenia zapobiegające szkodom należy wykonać w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się decyzji. Wbrew twierdzeniom skargi T. M. decyzja jest wykonalna i egzekwowalna. Kwestie techniczne (dobór odpowiednich materiałów, realizowanie robót) zobowiązany powierzy kwalifikowanemu wykonawcy, tak by możliwe było osiągnięcie celu decyzji.
Badaniem kwestii (które również podnosi skarga T. M.): budowlanych, z zakresu pozwoleń wodnoprawnych, ochrony zabytków i cywilno prawnych zajmują się wyspecjalizowane organy i sądy. Wobec tego odniesienie się do nich należy do tych wyspecjalizowanych organów, w ramach ich kompetencji: Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Wód Polskich oraz sądów powszechnych.
Na podsumowanie stwierdzić należy, że w trakcie dotychczasowego postępowanie organy administracji dokonały wystarczających ustaleń faktycznych i wyjaśniły stan sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 , art. 80 k.p.a.), a zastosowana w zaskarżonej decyzji argumentacja prowadzi do stanowczego wniosku, że w rozpatrywanej sprawie ziściły się przesłanki do zastosowania art. 234 ust. 3 ustawy prawo wodne i nałożono konieczne obowiązki. Należy mieć na względzie, że samo zalewanie terenu sąsiedniego, (które nie występowało wcześniej), jeśli nie stanowi normalnego i naturalnego zjawiska przyrodniczego, tylko spowodowane jest działalnością zewnętrzną było szkodliwą zmianą w rozumieniu przepisów prawa wodnego. Organ II instancji wydał decyzję merytoryczną uwzgledniającą w pełni fachowe wskazania biegłego i w ten sposób załatwił sprawę kompletnie. Na dzień wydawania decyzji wykonanie robót czyni zadość przesłankom ustawy prawo wodne, a ich prawidłowe wykonanie jest obowiązkiem i leży w interesie Gminy R. . Pozwala przyjąć że problem nie będzie występował w przyszłości i zapewni trwałą poprawność stosunków sąsiedzkich.
Wszystkie naprowadzone motywy sprawiły, że orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26) .