II SA/KR 743/25

II SA/Kr 743/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-09-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Magda Froncisz
Mirosław Bator /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 48 , art 49 f
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Magda Froncisz Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2025 r. sprawy ze skargi K. C. i M. C. na decyzję nr 173/2025 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 3 kwietnia 2025 r., znak WOB.7721.502.2022.MULE w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz K. C. i M. C. solidarnie kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie - powiat grodzki decyzją z dnia 17 października 2022 r. nr 296/2022 znak: ROIK II.5160.200.2021.MSZ działając na podstawie art. 49 e pkt 1, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 104 K.p.a. nakazał M. C. i K. C. rozbiórkę obiektu budowlanego: wiaty z podnośnikami samochodowymi zlokalizowanej na działce nr [...] i [...] (działka powstała z podziału działki nr [...] obr[...] N. H. przy ul. O. w K., w terminie do dnia 31 marca 2023 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że 3 sierpnia 2021 r. przeprowadzono czynności kontrolne na działkach nr ewid. [...] i [...] obr. [...] N. w K., a do protokołu wpisano, że stwierdzono, że na w/w działkach zlokalizowane są dwie wiaty. Jedna o konstrukcji stalowej, przykryta blachą stalową, na profilach stalowych zamkniętych fi 8 cm. Wiata posadowiona na płycie betonowej (płyta jest pod całą wiatą). Dokonano pomiarów, które zaznaczono na szkicu sytuacyjnym. Druga wiata o wymiarach 2,90 x 6,40 m, o konstrukcji stalowej, przykrycie z płyty poliuretanowej, na profilach zamkniętych kwadratowych o boku 8 cm. Wiata ta usytuowana jest na kostce betonowej. Pod większą wiatą usytuowane są dwa podnośniki samochodowe. (...) Stwierdzono, że na działce [...] obr. [...] N. H. usytuowany jest gazociąg wysokiego ciśnienia Dn 500 relacji Ł.-Z., który przebiega bezpośrednio pod ww. wiatami. Powyższe zostało potwierdzone przez przedstawiciela G. przy pomocy lokalizatora RD 8100. Do protokołu dołączony został m.in. szkic i dokumentacja zdjęciowa. W piśmie z dnia 16 sierpnia 2021 r. PINB zwrócił się do Urzędu Miasta K. z zapytaniem, czy były wydawane zgody na budowę obiektów budowlanych, tj. wiat zlokalizowanych na działkach nr ewid. [...] i [...] obr. [...] N. przy ul. O. w K.. W piśmie z dnia 30 sierpnia 2021 r. Prezydent Miasta Krakowa poinformował, że kwerenda rejestrów elektronicznych dla lokalizacji - działka nr [...] (obecnie dz. nr [...] i [...] i [...] obr. [...] N. H. przy ul. O. w K. nie wykazała wpływu wniosku zgłoszenia zamiaru budowy wiat, jak również nie zostały wydane decyzje o pozwoleniu na budowę. Postanowieniem z dnia 15 października 2021 r. PINB działając na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wstrzymał M. C. i K. C. budowę obiektu budowlanego tj. wiaty z podnośnikami samochodowymi zlokalizowanej na działce nr [...] i [...] (działka powstała z podziału dz. nr [...]) obr. [...] j. ewid. N. H., wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, nakazał bezzwłoczne usunięcie stanu zagrożenia poprzez: zaprzestanie użytkowania podnośnika samochodowego oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację, o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej i zasadach jej naliczania.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. C..
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia 3 kwietnia 2025 r. nr 173/2025 znak: WOB.7721.502.2022.MULE uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł na podstawie art. 49 e pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazując współwłaścicielom działek nr [...] i [...] obr. [...] N. H. w K. rozbiórkę obiektu budowlanego – wiaty z podnośnikami samochodowymi, zlokalizowanej na działkach nr [...] i [...]. W uzasadnieniu organ podniósł, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 49e pkt 1 ustawy Prawo budowlane, który stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Wyjaśnić należy, że art. 48 i następne ustawy Prawo budowlane kształtują postępowanie w sprawie samowoli budowlanej i możliwości jej legalizacji. Z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wynika, że organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu od tego zgłoszenia. W postanowieniu takim organ nadzoru budowlanego może nakazać zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz usunięcie stanu zagrożenia. W postanowieniu tym musi znaleźć się informacja o możliwości złożenia wniosku o legalizację i o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji. Zgodnie z art. 48a ust. 1 ustawy Prawo budowlane inwestor (bądź właściciel lub zarządca obiektu) w terminie 30 dni od otrzymania ww. postanowienia może złożyć wniosek o legalizację. Jeżeli wniosek o legalizację zostanie złożony w ustawowym terminie organ ma obowiązek wdrożyć procedurę legalizacyjną. W ramach tej procedury wydaje postanowienie, w którym nakłada obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych (art. 48b ustawy Prawo budowlane). Jeżeli natomiast w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu nie zostanie złożony wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części (art. 49e pkt 1 ustawy Prawo budowlane). Przedmiotem postępowania są roboty budowlane polegające na budowie wiaty z podnośnikami samochodowymi na działkach nr ewid. [...] i [...] obr[...] N. H. w K.. Z protokołu z kontroli z dnia 3 sierpnia 2021 r. wynika, że wiata ta w rzucie poziomym ma kształt dwóch połączonych prostokątów, jeden o wymiarach 5,90 m x 6 m, a drugi o wymiarach 6 m x 7,90 m. W ww. protokole zapisano, że według wyjaśnień właściciela działki [...] i [...] obr. [...] wiata duża powstała przed 1999 r., a inwestorem był poprzedni właściciel. Podnośniki zostały zamontowane ok. 2000 r. przez aktualnego właściciela. Z urzędu wiadomym jest, że w piśmie z dnia 10 stycznia 2022 r. K. C. złożył do PINB wniosek o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie obiektu wiata konstrukcji stalowej dwustanowiskowa wskazując jako datę zakończenia budowy 31 grudnia 1998 r. W związku z ww. wnioskiem PINB pozyskał dwa zdjęcia z Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej - ortofotomapę z 2009 r. i ortofotomapę z 2011 r., przestawiające działkę nr [...] i [...] (powstałą z podziału działki nr [...]) obr. N. H. w K.. Z porównania obu zdjęć wyraźnie wynika, że pomiędzy 2009 a 2011 rokiem obiekt będący przedmiotem postępowania został rozbudowany w taki sposób, że od strony drogi (ul. O. w K.) powstała nowa część, która w połączeniu z wcześniej istniejącą częścią tworzy obiekt istniejący obecnie. Zestawiając pozyskane zdjęcia z ustaleniami z kontroli przeprowadzonej-w dniu 3 sierpnia 2021 r. przyjąć można, że cześć wiaty o wymiarach 6 m x 7,90 m od strony drogi (ul. O. w K.) zrealizowana została pomiędzy 2009 a 2011 r. W związku z tym, że w takim kształcie wiata istnieje do dzisiaj, uznać trzeba, że roboty związane z budową wiaty zakończone zostały pomiędzy 2009 a 2011 rokiem. Wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż zdjęcia pozyskane z publicznych systemów informacji przestrzennej mogą stanowić dowód na okoliczność czasu zakończenia budowy. W wyroku z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt: II SA/Gd 113/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że kluczowe ustalenia faktyczne muszą bazować na wnioskowaniu na podstawie rzetelnych informacji, głównie dokumentów, ocenianych w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego. W realiach niniejszej sprawy wartościowym dowodem mogą okazać się udostępnione w ostatnim czasie archiwalne mapy na stronie www.geoportal.gov.pl, które odzwierciedlają zdjęcia lotnicze z różnych lat. Powszechnie przyjmowany jest pogląd, że naruszenie prawa budowlanego powinno być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli budowlanej. Innymi słowy przed zakwalifikowaniem danej inwestycji jako samowoli budowlanej konieczne jest ustalenie, że w świetle przepisów prawa budowlanego - obowiązujących w dacie budowy - zrealizowana inwestycja wymagała pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia. Przepisy ustawy Prawo budowlane nie zawierają legalnej definicji wiaty, ale odwołują się do tego pojęcia. Podstawowe cechy wiaty to wsparcie budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian.
Obecnie obowiązujący art. 29 ust. 1 pkt 14 lit c ustawy Prawo budowlane przewiduje, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Z kolei obecnie obowiązujący art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane stanowi, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Powołane wyżej przepisy należy interpretować z połączeniu z art. 28 ustawy Prawo budowlane, który stanowi, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Zwolnienia z konieczności uzyskania pozwolenia na budowę w przypadku wiaty zawsze dotyczyły wiat o powierzchni zabudowy nieprzekraczającej wskazanej w przepisie wartości. Zatem wszystkie wiaty o większej powierzchni zabudowy wymagały uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Wiata będącą przedmiotem niniejszego postępowania składa się z dwóch części o wymiarach odpowiednio 5,90 m x 6 m i 6 m x 7,90 m, co zostało ustalone podczas kontroli w dniu 3 sierpnia 2021 r. Powierzchnia zabudowy wiaty, wyliczona z tak ustalonych wymiarów, wynosi 82,80 m2. Budowa wiaty o takiej powierzchni zabudowy nigdy na przestrzeni lat nie była zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Zatem przed przystąpieniem do budowy wiaty na działkach nr ewid. [...] i [...] obr. ewid. [...] N. H. w K. konieczne było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Z pisma Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 30 sierpnia 2021 r. wynika, że taka decyzja nie była wydana. Z kolei z dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania nie wynika, aby współwłaściciele ww. działek legitymowali się decyzją o pozwoleniu na budowę. Na tej podstawie uznać należy, że budowa wiaty z podnośnikami samochodowymi na działkach nr ewid. [...] i [...] obr. ewid. 9 N. H. w K. stanowi samowolę budowlaną. Organ zaznaczył, że inwestorzy nie złożyli do PINB wniosku o legalizację. Wyjaśnił, że stosownie do woli ustawodawcy postępowanie legalizacyjne jest postępowaniem na wniosek osoby należącej do kręgu osób wskazanych w ustawie, a zatem nie może być mowy o postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym z urzędu. Organ nadzoru budowlanego kierując do właściciela obiektu budowlanego postanowienie o wstrzymaniu budowy (art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane) daje mu możliwość złożenia wniosku o legalizację. Taki wniosek uprawniałby organ do prowadzenia postępowania legalizacyjnego. Złożenie wniosku o legalizację jest jednak uprawnieniem, a nie obowiązkiem właściciela obiektu budowlanego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na to, aby od zakończenia budowy wiaty na działkach nr ewid. [...] i [...] obr. ewid[...] N. H. w K. minęło ponad 20 lat. Wyjaśnić należy, że w piśmie z dnia 10 stycznia 2022 r. K. C. złożył do PINB wniosek o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie obiektu. W związku z ww. wnioskiem PINB pozyskał dwa zdjęcia z Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej - ortofotomapę z 2009 r. i ortofotomapę z 2011 r., przestawiające działkę nr [...] i [...] (powstałą z podziału działki nr [...]) obr. N. w K.. Z porównania obu zdjęć wyraźnie wynika, że pomiędzy 2009 a 2011 rokiem obiekt będący przedmiotem postępowania został rozbudowany w taki sposób, że od strony drogi (ul. O. w K.) powstała nowa część, która w połączeniu z wcześniej zrealizowaną częścią tworzy obiekt istniejący obecnie. Na tej podstawie organ uznał, że roboty związane z budową wiaty zakończone zostały pomiędzy 2009 a 2011 rokiem. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie ma podstaw do tego, aby zarzucić organowi pierwszej instancji brak uwzględnienia upływu 20 lat od zakończenia budowy, a co za tym idzie zaniechania prowadzenia postępowania w trybie art. 49f i następne ustawy Prawo budowlane.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł K. C. i M. C. zarzucając naruszenie:
1/ art. 49e Prawa budowlanego w zw. z art. 48 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 28 Prawa budowlanego poprzez nakazanie rozbiórki wiaty z podnośnikami samochodowymi w sytuacji, gdy organ nie wykazał, iż wiata spełnia przesłanki obiektu wymagającego pozwolenia na budowę określonego w art. 28 oraz organ nie wykazał, iż użytkowanie w/w obiektu stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego,
2/ art. 49f ust. 1 w zw. z art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego poprzez brak wszczęcia z urzędu uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sytuacji gdy od budowy wiaty uznanej przez organ za obiekt budowlany upłynął okres ponad 20 lat;
3/ art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a to niezebranie właściwych dowodów wskazujących na czas wybudowania przedmiotowej wiaty, w postaci zeznań świadków, dowodów z przesłuchania stron i innych dokumentów urzędowych, a oparcie się na w tym zakresie wyłączenie na danych pobranych z Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej, które to naruszenia miały istotny wpływ na treść wydanej decyzji, w szczególności poprzez nieprawidłowo ustalony stan faktyczny co do czasu powstania obiektu budowlanego pociągający za sobą błędne zastosowanie prawa materialnego i niezastosowanie właściwej normy materialnoprawnej umożliwiającej uproszczone postępowanie legalizacyjne,
4/ art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu przytoczenia w uzasadnieniu faktów, które uznano za udowodnione, informacji o dowodach, które stanowiły podstawę faktyczną poczynionych przez organ ustaleń w zakresie stanu faktycznego oraz brak przytoczenia w uzasadnieniu wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonej decyzji wraz z wykładnią stosowanych przepisów, przez co w znacznym stopniu ograniczona została możliwość zapoznania się przez stronę z procesem myślowym, który doprowadził do wydania takiego a nie innego rozstrzygnięcia;
5/ art. 138 § 1 pkt. 2 K.p.a., poprzez jego bezzasadne zastosowanie i nałożenie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, mimo sprzeczności takiego rozstrzygnięcia z obowiązującymi przepisami prawa.
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie podtrzymując tym samym argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.
Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności decyzji o nakazie rozbiórki obiektu, określonego przez organ jako wiata z podnośnikami samochodowymi. W ocenie organu, obiekt ten rozbudowany w okresie 2009 – 2011 r. wymagał pozwolenia na budowę, którym inwestor nie dysponował. Po wydaniu postanowienia o wstrzymaniu budowy i poinformowaniu aktualnego właściciela o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu, wniosek taki w zakreślonym terminie nie został złożony, co obligowało organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. W ocenie sądu decyzja jest wadliwa.
Zgodnie z art 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm.(dalej; ustawa) organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (ust 1) . W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust 3).
Przepis art 49e pkt 1 ustawy stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie.
Przytoczyć też należy regulacje zawarta w art 49f ustawy. Przepis ten stanowi, że przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia
- jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne (ust 1). W przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (ust 2). Zgodnie natomiast z art 103 ust 2 ustawy, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Przesłankami wszczęcia i prowadzenia postępowania, o których mowa w wyżej przytoczonych regulacjach, jest ustalenie przez organ nadzoru budowlanego, że obiekt budowlany objęty wymogiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę został zrealizowany bez zachowania tego wymagania. Ponadto podstawą do prowadzenia postępowania legalizacyjnego, jest realizacja obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia, albo pomimo wniesienia przez organ sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru budowy obiektu. Prowadząc postępowanie, o których mowa w wyżej przytoczonych przepisach, organ winien ustalić datę realizacji obiektu (przedmiotu postępowania) na tyle precyzyjnie, by stosować przepisy aktualne, nie tylko w kontekście oceny braku legalności jego realizacji (wymogu uzyskania pozwolenia na budowę), ale też trybu legalizacji samowoli budowlanej. Do obiektów których, od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna bowiem uproszczone postępowanie legalizacyjne, w którym oplata legalizacyjna nie jest jedną z przesłanek zalegalizowania samowoli budowlanej. Podkreślić przy tym należy, że wymóg prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego to nie uprawnienie ale obowiązek organu, co wprost wynika z brzmienia art. 49f ust 1 ustawy. W przepisie tym mowa, że jeżeli ziści się hipoteza tej normy (stwierdzenie budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu) a od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. Nie może być zatem tak, że organ wybiera tryb prowadzenia danej legalizacji, bądź oczekuje na wniosek o legalizacje obiektu od inwestora, właściciela bądź zarządcy nieruchomości, na której obiekt stanowiący samowolę budowlaną został zrealizowany, a od jego realizacji upłynęło co najmniej 20 lat. Wniosek taki (co za tym idzie tryb legalizacji) zgodnie a art. 49f ust 2 wymagany jedynie w przypadku obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, w stosunku do takich obiektów, w razie nie złożenia przez uprawniony podmiot wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, organ nadzoru budowlanego powinien wszcząć postępowanie w oparciu, o przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (por wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 października 2023 r. II SA/Gd 348/23).
W niniejszym postępowaniu organ ustaleń takich nie dokonał. Przede wszystkim nakazem rozbiórki objęty jest obiekt określony jako wiata z podnośnikami samochodowymi. a więc jeden obiekt. Tymczasem z protokołu czynności kontrolnych (oględzin) z 3 sierpnia 2021 r. wynika, że na działkach1/2 (z której wydzielona została działka nr [...]) oraz [...] zlokalizowane są dwie wiaty. Jedna o konstrukcji stalowej, przykryta blachą stalową, na profilach stalowych, posadowiona na płycie betonowej. Druga o wymiarach 2,9x6,4 m. o konstrukcji stalowej, przykrycie z blachy poliuretanowej, na profilach zamkniętych kwadratowych, sytuowana na kostce brukowej. Jak wynika z protokołu "pod większą wiatą usytuowane są dwa podnośniki samochodowe".
Z decyzji organu I instancji wynika, że nakazem rozbiórki objęty jest jeden obiekt – wiata z podnośnikami samochodowymi. Nie koresponduje to z ustaleniami organu, do których nawiązuje wprost z uzasadnieniu decyzji tj. czynności kontrolnych z 3 sierpnia 2021 r., gdzie jak mowa wyżej, organ ustala lokalizację dwóch wiat o różnych konstrukcjach (przykrycie stalowe, przykrycie z blachy poliuretanowej), posadowionych na różnych podłożach (płyta betonowa, kostka brukowa). Z czynności tych wynika zatem, że są to dwa niezależne obiekty a podnośniki samochodowe są sytuowane pod "większą wiatą". Nie wiadomo zatem czy decyzja ta obejmuje nakaz rozbiórki jednej wiatry, pod którą zlokalizowane są podnośniki samochodowe czy obu tych wiat.
Z kolei organ drugiej instancji, orzekając reformacyjnie, jedynie w zakresie usunięcia terminu wykonania obowiązku rozbiórki wiaty z podnośnikami samochodowymi na działkach nr [...] i [...] (w ocenie organu odwoławczego, określenie tego terminu w decyzji organu pierwszej instancji nie miało podstawy prawnej) podziela stanowisko organu pierwszej instancji (nakaz rozbiórki uzasadniony jest niezłożeniem przez właściciela działek wniosku legalizację obiektu), przy czym jak wynika z uzasadnienia stoi na stanowisku, że w okresie od 2029 do 2011 wiara została rozbudowana a więc roboty budowlane przy jej realizacji zostały zakończone w tym właśnie okresie - nie ma zatem podstaw by stosować uproszczone postępowanie legalizacyjne bo od zakończenia robót budowlanych przy realizacji tego obiektu nie upłynął okres co najmniej 20 lat. W ocenie sądu ustalenia te są dowolne. Jak mowa wyżej, z protokołu oględzin (czynności kontrolnych) wynika, że na działkach nr [...] oraz [...] są zlokalizowane dwie wiaty o różnej konstrukcji, różnej wielkości oraz różnym posadowieniu. Z protokołu tego nie wynika, żeby był to jeden obiekt budowlany. Aby uznać dany obiekt za jeden obiekt wybudowany a następnie rozbudowany, organ musiałby wykazać, że jest on konstrukcyjnie i funkcjonalnie powiązany – stanowi jedność budowlaną. Zbliżenie obiektów budowlanych, nawet znaczne nie stanowi podstawy do przyjęcia, że jest to jeden obiekt. Jak mowa wyżej ustalenia organu pierwszej instancji (protokół z czynności kontrolnych z 3 sierpnia 2021 r.) jednoznacznie wykazują, że na działkach nr [...] oraz [...] są zlokalizowane dwie wiaty, a z ustaleń organu drugiej instancji (zdjęcia ortofotomapy) wywieść można, że przed 2009 jedna z tych wiat o wymiarach 5,90x6 m. już istniała, a w okresie pomiędzy 2009 a 2011 r. została zrealizowana druga wiata. Ponieważ zaś organ nie ustalił daty realizacji wiaty starszej (o wymiarach 5, 90x6 m.) nie wiadomo czy w stosunku do niej były podstawy do prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Nie jest bowiem wykluczone, że w stosunku do dwóch obiektów budowalnych realizowanych w ramach samowoli budowlanej w różnym czasie, na tych samych działach, organ nadzoru budowlanego jest obowiązany prowadzić dwa różne (o innych podstawach prawnych) postępowania legalizacyjne.
Wiadomym (wynika to z materiału dowodowego) jest, że na działce nr [...] usytuowany jest gazociąg wysokiego ciśnienia Dn 500 relacji L.-Z.. Okoliczności tej organy obu instancji nie uwzględniały, przy ocenie czy to legalności sytuowania przedmiotowych obiektów czy też możliwości ich legalizacji, co przesądza, że sąd rozpoznając skargę na decyzję rozbiórkową także kwestii tej nie może niejako z urzędu oceniać.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję jak i decyzję ją poprzedzającą. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.