II SA/Kr 732/23

II SA/Kr 732/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /sprawozdawca/
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Paweł Darmoń
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II OSK 147/24 - Wyrok NSA z 2025-01-16
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi J. H. i M. H. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 157/2023 z dnia 14 kwietnia 2023 r., znak WOB.7721.121.2020.PBRZ w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę
Uzasadnienie
II SA/Kr 732/23
UZASADNIENIE
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Myślenicach decyzją nr 24/2020 z dnia 18 lutego 2020 r., znak: SB.5160.14.2018.BA, wydaną na podstawie art. 51 ust. 5 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 i ust. 7 w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 z późn. zm., dalej: "u.p.b.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), nakazał inwestorom J. H. i M. H. rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w miejscowości T., gm. M. , wybudowanego w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją nr 157/2023 z dnia 14 kwietnia 2023 r., znak: WOB.7721.121.2020.PBRZ, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 u.p.b. po rozpatrzeniu odwołania J. H. i M. H. utrzymał ww. decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji poprzedziły następujące okoliczności:
- decyzją nr 40/2018 z dnia 28 marca 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Myślenicach nakazał ww. inwestorom sporządzenie i przedstawienie w terminie do dnia 31 sierpnia 2018 r. projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, a wobec niewniesienia odwołania decyzja ta stała się ostateczna;
- decyzją z dnia 18 czerwca 2018 r. Starosta Myślenicki uchylił ostateczną decyzję z dnia 31 maja 1996 r., znak: ANB.IV.7351/G/B/65/96, o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...];
- zawiadomieniem z dnia 16 listopada 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Myślenicach na podstawie art. 8 i art. 9 k.p.a. poinformował, że obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego nie został wykonany;
- postanowieniem nr 252/2018 z dnia 3 grudnia 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Myślenicach zmienił ww. decyzję własną z dnia 28 marca 2018 r., ustalając nowy termin wykonania obowiązku nałożonego na inwestorów do 31 marca 2019 r. z uwagi na ciężką kondycję finansową firmy oraz problemy osobiste;
- wezwaniem z dnia 2 kwietnia 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Myślenicach wezwał inwestorów do złożenia dowolnych dokumentów uwiarygadniających przystąpienie do wykonania obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego;
- pismem dnia 25 kwietnia 2019 r. inwestor M. H. poinformował, iż w celu pozyskania dokumentów uwiarygadniających przystąpienie do wykonania obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego zawarł umowę o współpracę z M. C. oraz z M. Ł. i wskazał, że w załączeniu przedkłada stosowne dokumenty;
- pismem z dnia 9 maja 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Myślenicach powiadomił, że do pisma z dnia 25 kwietnia 2019 r. nie załączono żadnych załączników;
- z notatki służbowej z dnia 29 sierpnia 2019 r. wynika, że w rozmowie telefonicznej M. Ł. wskazał, że około pół roku temu rozmawiał z inwestorem M. H., ale nie podjął się wykonania projektu budowlanego zamiennego;
- postanowieniem nr 185/2019 z dnia 2 września 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Myślenicach po rozpatrzeniu wniosku inwestora M. H. z dnia 25 marca 2019 r. odmówił ponownej zmiany terminu wykonania obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego do końca 2019 r.;
- zawiadomieniem z dnia 2 września 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Myślenicach poinformował o zakończeniu postępowania dowodowego.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że budynek został wybudowany w oparciu o pozwolenie na budowę z dnia 31 maja 1996 r., a inwestorzy uzyskali potwierdzenie przyjęcia go do użytkowania pismem z dnia 8 marca 2013 r., więc zgodnie z art. 25 i art. 27 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw zastosowanie w niniejszej sprawie znajdą przepisy u.p.b. w brzmieniu dotychczasowym. Z kolei kształt i wielkość działki oraz usytuowanie budynku nie przemawiają za tym, aby w postępowaniu interes prawny miały – poza inwestorami będącymi właścicielami działki - inne osoby, których prawa i obowiązki mogą być kształtowane w efekcie objęcia tych nieruchomości sferą oddziaływania.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że do kontroli legalności budynku mogło dojść, albowiem w niniejszej sprawie nie była wydana decyzja o pozwoleniu na użytkowanie poprzedzona kontrolą (art. 59 ust. 1 u.p.b.), a jedynie organ nadzoru budowlanego nie wniósł sprzeciwu do złożonego zawiadomienia o zakończeniu budowy (art. 54 u.p.b.). Mając na uwadze istotne odstępstwa od projektu budowlanego zatwierdzonego pozwoleniem na budowę - dobudowanie dodatkowej części o wymiarach 13,9 m x 4,6 m z garażem na parterze oraz pomieszczeniem gospodarczym i pokojem na poddaszu, a także wykonanie tylko częściowego podpiwniczenia budynku (pod kuchnia i jadalnią) – organ pierwszej instancji w ramach pierwszego etapu postępowania naprawczego nałożył obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego (art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b.).
W ramach drugiego etapu postępowania naprawczego – gdzie nie można już weryfikować ostatecznej decyzji o nałożeniu obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego - ustalono, że projekt budowlany zamienny nie został przedłożony. Taka sytuacja obligowała organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki (art. 51 ust. 5 u.p.b.).
Organ odwoławczy podkreślił, że termin wykonania nałożonego obowiązku był kilkukrotnie przedłużany, a projekt budowlany zamienny nie został przedłożony przez inwestorów nawet przy odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
Inwestorzy nie wnieśli żadnych uwag lub zastrzeżeń i nie przedłożyli żadnych dokumentów uprawdopodabniających podjęcie działań w celu wypełnienia nałożonego obowiązku przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji (choć byli informowani o sankcjach wynikających z nieprzedłożenia projektu budowlanego zamiennego).
Inwestorzy nie skorzystali też z prawa zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed organem odwoławczym.
Od momentu wydania decyzji o projekcie budowlanym zamiennym (28 marca 2018 r.) do momentu wydania nakazu rozbiórki (18 lutego 2020 r.) upłynęły prawie dwa lata. Do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy inwestorzy nie przedłożyli nawet dokumentów uwiarygadniających przystąpienie do wykonywania obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. W tym kontekście nieprzekonująca jest deklaracja zawarta w odwołaniu, że inwestorzy – w związku z poprawą sytuacji finansowej - mogliby w stosunkowo krótkim terminie (do 3 miesięcy) wykonać nałożony na nich obowiązek.
Twierdzenia odwołania odnoszące się do przeszkód, które uniemożliwiły zadośćuczynienie obowiązkowi, nie mogą zostać uwzględnione, bo art. 51 ust. 5 u.p.b. nie pozwala uwzględniać ewentualnego braku zawinienia.
Organ odwoławczy podkreślił, że: (i) upływ procesowego terminu zakreślonego przez organ pierwszej instancji nie sprawia, że nałożony obowiązek wygasa; (ii) obowiązek sporządzenia projektu budowlanego umożliwiającego legalizację robót budowlanych obciąża w całości inwestora; (iii) inwestor, który naruszył prawo budowlane, musi liczyć się z wszystkimi tego konsekwencjami; (iv) organ pierwszej instancji wykazał się zrozumieniem sytuacji strony, a stan nielegalności robót budowlanych nie może trwać w nieskończoność, bo powodowałoby to utratę zaufania obywatela do instytucji demokratycznego państwa prawnego; (v) organ pierwszej instancji nie mógł nakazać zaniechania dalszych robót budowlanych (wobec zakończenia budowy), ani nakazać doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego (wobec uchylenia pozwolenia na budowę).
Opisaną wyżej decyzję w całości zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. H. i M. H. reprezentowani przez adwokata, zarzucając jej naruszenie:
1) art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 2 i art. 71 Konstytucji RP w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. przez brak uchylenia postanowienia o odmowie przedłużenia terminu na przedłożenie projektu zamiennego, a przez to utrzymanie w mocy decyzji pierwszej instancji, podczas gdy postanowienie to podlegało uchyleniu, a co za tym idzie również zaskarżona decyzja, ponieważ jak podkreśla się w doktrynie, orzeczenie nakazu rozbiórki jest ostatecznością, a skarżący poinformowali organ, że rozpoczęli starania o uzyskanie projektu zamiennego, zaś w sprawie brak było bezwzględnych przesłanek do odmowy przedłużenia terminu, przeciwnie zaś termin ten może być modyfikowany w zależności od okoliczności, natomiast odmowa przedłużenia terminu do przedłożenia projektu zamiennego, a w konsekwencji orzeczenie w sprawie tak drastycznego środka jak nakaz rozbiórki, jest sprzeczne z zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasadą proporcjonalności, konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej, jak również konstytucyjnym prawem rodziny do pomocy ze strony państwa, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną inwestorów, jak i fakt zamieszkiwania budynku przez wielopokoleniową, wielodzietną rodzinę (8 osób);
2) art. 7 oraz art. 77, art. 107 § 1 pkt 5 i 6 w zw. z art. 107 § 3, art. 11 k.p.a. przez nierozpoznanie zażalenia skarżących na postanowienie nr 185/2019 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Myślenicach z dnia 2 września 2019 r., które to zażalenie zostało zawarte w odwołaniu, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby organ rozpatrzył zażalenie skarżących, to doszedłby do wniosku, że ich wniosek o przedłużenie terminu na przedłożenie projektu zamiennego był uzasadniony, bowiem termin ten powinien być odpowiedni do nałożonych obowiązków, w szczególności powinien uwzględniać ich zakres, czasochłonność oraz związane z nim koszty, jak również możliwości finansowe skarżących;
3) art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. przez brak weryfikacji przez organ pierwszej instancji ewentualnego zawarcia umowy o współpracę z M. C., podczas gdy organ pierwszej instancji miał obowiązek poczynić ustalenia w tym zakresie, chcąc rzetelnie rozpatrzyć wniosek skarżących o przedłużenie terminu na przedłożenie projektu zamiennego, co mogło mieć wpływ na treść orzeczenia, ponieważ ewentualne ustalenie, że skarżący zawarli taką umowę, zmieniłoby ocenę co do ich intencji i mogłoby spowodować przychylenie się do wniosku o przedłużenie terminu, który to błąd został powielony przez organ odwoławczy przez utrzymanie decyzji organu pierwszej instancji w mocy;
4) art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 k.p.a. oraz art. 2 i art. 71 Konstytucji RP przez brak weryfikacji przez organ pierwszej instancji sytuacji majątkowej, zdrowotnej i rodzinnej skarżących mimo zgłaszania przez nich problemów tej natury, podczas gdy organ ten miał obowiązek poczynić ustalenia w tym zakresie chcąc rzetelnie rozpatrzyć wniosek skarżących o przedłużenie terminu na przedłożenie projektu zamiennego, co mogło mieć wpływ na treść orzeczenia, ponieważ ewentualne potwierdzenie przez ten organ, że skarżący są w złej sytuacji na powyższym tle, winno skłonić go do uwzględnienia wniosku o przedłużenie terminu na przedłożenie projektu zamiennego, który to błąd został powielony przez organ odwoławczy przez utrzymanie decyzji organu pierwszej instancji w mocy;
5) art. 51 ust. 5 u.p.b. przez uznanie, że wobec uchylenia pozwolenia na budowę oraz nieprzedstawienia projektu budowlanego zamiennego w terminie organ był zmuszony orzec o rozbiórce całego budynku, podczas gdy od 2020 roku budowa domu jednorodzinnego nie wymaga już uprzedniego uzyskiwania pozwolenia na budowę, a w obrocie nadal występuje decyzja o warunkach zabudowy dla działki, na której budynek stoi, zaś sam budynek nie zagraża bezpieczeństwu, zatem wystarczające w sprawie byłoby orzeczenie o rozbiórce części domu, która odbiega od pierwotnego projektu budowlanego, szczególnie biorąc pod uwagę, że orzeczenie rozbiórki całego obiektu jest ostatecznością a w doktrynie podnosi się, że celem art. 51 ust. 5 u.p.b. nie jest karanie inwestora, a jedynie restytucja obiektu do stanu zgodnego z prawem;
6) art. 54 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. przez przyjęcie, że możliwe jest prowadzenie postępowania legalizacyjnego przy braku sprzeciwu zgłoszonego do zawiadomienia skarżących o zakończeniu budowy złożonego w roku 2013, biorąc pod uwagę, że budynek od tego czasu nie uległ żadnym zmianom, podczas gdy brak sprzeciwu stoi na przeszkodzie prowadzenia takiego postępowania, w związku z czym organ odwoławczy miał obowiązek uchylić decyzję organu pierwszej instancji;
7) art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. przez błędne przyjęcie, że obiekt został wybudowany z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu, podczas gdy brak podpiwniczenia pod częścią budynku jest zmianą nieistotną, podobnie jak dobudowanie do obiektu garażu i pomieszczenia gospodarczego, szczególnie, że zmiany te nie naruszają prawa w inny sposób aniżeli będąc odstępstwem od pierwotnego projektu, ponadto nie zagrażają żadnym niebezpieczeństwem.
W oparciu o te zarzuty skarżący wnieśli o: (i) uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzających ją decyzji i postanowienia o odmowie przedłużenia terminu wydanych przez organ pierwszej instancji; (ii) zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych; (iii) wstrzymanie wykonania decyzji.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że skarżący są na zaawansowanym etapie uzyskiwania projektu budowlanego zamiennego, a nakaz rozbiórki jest absolutną ostatecznością i organy były władne nie wydawać nakazu rozbiórki przez przedłużenie terminu do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Budynek to znaczna część dorobku życia skarżących gromadzonego przez nieomal 20 lat i mieszka w nim cała ich bliska rodzina. W tym świetle oddalenie dopiero drugiego wniosku o przedłużenie terminu na przedłożenie projektu budowlanego zamiennego jawi się jako nieproporcjonalne. Nadto wątpliwe wydaje się, czy sytuacja majątkowa skarżących i reszty rodziny pozwoli im na kupno lokalu lub domu, który pomieściłby tak liczną rodzinę. Nie ma też gwarancji, że stać ich będzie na długoterminowy wynajem takiego lokalu, biorąc pod uwagę znaczne koszty rozbiórki domu, które skarżący musieliby ponieść, a także ich złą sytuację materialną zaistniałą już przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Sytuacja, w której rodzina skarżących musiałaby zacząć korzystać z opieki społecznej, jest sprzeczna z interesem społecznym w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o oddalenie skargi i wskazał w odniesieniu do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b., że na etapie wydawania nakazu rozbiórki nie można weryfikować decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b.
Postanowieniem nr 398/2023 z dnia 2 czerwca 2023 r., wydanym na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 u.p.b., Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie z urzędu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżących wniósł o dopuszczenie dowodu z projektu budowlanego zamiennego z dnia 7 sierpnia 2023 r. dla wykazania podjęcia przez skarżących starań w przedmiocie jego uzyskania oraz niecelowości wydania nakazu rozbiórki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest art. 51 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333) dalej zwanej u.p.b., w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r., a to na podstawie art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471 z późn. zm.), albowiem postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu 16 marca 2018 r., na skutek pisma komornika sądowego.
Zaskarżona decyzja nakazująca rozbiórkę stanowi ostatni etap procedury naprawczej (legalizacyjnej) opartej o przepisy art. 50 – 51 u.p.b. Postępowanie to jest kilkuetapowe.
Decyzja PINB w Myślenicach z dnia 28 marca 2018 r., nakazująca skarżącym przedłożenie projektu budowlanego zamiennego w terminie do dnia 31 sierpnia 2018r., stanowiła pierwszy etap postępowania naprawczego, gdyż jak ustalił to organ, budynek został wybudowany "w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach." (art. 51 ust. 1 pkt. 3 u.p.b.). Od decyzji tej skarżący nie złożyli odwołania i stała się ostateczna w dniu 13 kwietnia 2018 r. Termin obowiązku złożenia projektu zamiennego był przez organ I Instancji na wniosek skarżących przedłużony – do 31 marca 2019 r.
Na pierwszym etapie postępowania organ ustalił, że budynek mieszkalny został wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z 1996 r., odstępstwa polegały zaś na dobudowaniu dodatkowej części domu (garaż, pomieszczenie gospodarcze, dodatkowy pokój) co spowodowało również zmianę zagospodarowania terenu, nadto dom został tylko częściowo podpiwniczony, podczas gdy projekt przewidywał podpiwniczenie całego budynku. Na obecnym etapie postępowania naprawczego, kwestie odstępstw od projektu budowlanego nie są już badana, jako że przywołana wyżej decyzja PINB w Myślenicach z dnia 28 marca 2018 r., która o nich rozstrzyga, jest decyzją ostateczną.
M. H. w postępowaniu przed organem I Instancji uzasadniając wniosek o kolejne przedłużenie terminu do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego twierdził, że zawarł umowę na opracowanie projektu z M. Ł. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwa "[...]" (k. 32) oraz z M. C., jednak nie przedstawił żadnego dowodu na tę okoliczność, mimo iż w piśmie z dnia 25 kwietnia 2019 r. (k. 32 akt adm. ) wskazał, że załącza stosowne dokumenty. Organ nie otrzymał ich "w załączeniu", zatem wezwał skarżącego do ich przedłożenia (pismo PINB z dnia 9 maja 2019 r., k. 33 akt adm.), jednak wezwanie pozostało bez odpowiedzi.
Co więcej, jak wynika z notatki służbowej (k. 35) w rozmowie telefonicznej z M. Ł. pracownik PINB ustalił, że żadna umowa nie została zawarta, gdyż M. Ł. już pół roku wcześniej nie podjął się wykonania projektu.
W tej sytuacji organ nakazał rozbiórkę budynku na podstawie art. 51 ust. 5 u.p.b., zgodnie z którym "w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego."
Postępowanie przed organem II Instancji trwało ponad trzy lata – do wydania w dniu 14 kwietnia 2023 r. zaskarżonej decyzji. Ostatecznie postępowanie administracyjne począwszy od wydania decyzji nakazującej przedłożenie projektu zamiennego (marzec 2018 r.) do dnia wydania zaskarżonej decyzji (kwiecień 2023 r.) trwało 5 lat, a w tym czasie skarżący nie poczynili żadnych starań o dostarczenie projektu.
Na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2023 r. skarżący dołączyli jako dowód opracowanie, które nazwali "projektem budowlanym zamiennym", jednak jest to nieprawdziwe stwierdzenie. Sądowi przedłożone zostało opracowanie z dnia 7 sierpnia 2023 r. zatytułowane "Inwentaryzacja architektoniczno – budowlana" autorstwa mgr. Inż. M. N.. Inwentaryzacja architektoniczno – budowlana nie jest projektem budowlanym zamiennym, zaś data sporządzenia tj. jeden dzień przed rozprawą, również nie wskazuje na podejmowanie koniecznych starań i czynności w toku postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie decyzją z dnia 18 czerwca 2018 r. Starosta Myślenicki uchylił ostateczną decyzję z dnia 31 maja 1996 r., znak: ANB.IV.7351/G/B/65/96, o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...].
Jak wskazał NSA w wyroku z 17.05.2023 r., II OSK 153/23, LEX nr 3573045,: "wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę w następstwie wydania decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. (art. 36a ust. 2 p.b.), oznacza, że decyzja wydawana na podstawie art. 51 ust. 4 p.b. zakresem swojego rozstrzygnięcia obejmuje całość zamierzenia budowlanego, zastępując pierwotną decyzję o pozwoleniu na budowę. Powyższe sprawia, że projekt budowlany zamienny powinien uwzględniać wszystkie wykonane do dnia wydania decyzji w sprawie roboty budowlane, a więc zarówno te, które objęte były pierwotnie zatwierdzonym projektem budowlanym, jeżeli zostały zgodnie z tym projektem wykonane, jak i roboty budowlane nieobjęte tym projektem, w tym także roboty budowlane planowane przez inwestora. Dopiero tak sporządzony projekt budowlany zamienny może stać się przedmiotem analizy organu nadzoru budowlanego, który orzeka na podstawie art. 51 ust. 4 p.b"
Wszystko to oznacza, że nie jest możliwe zatwierdzenie "jakiegokolwiek" opracowania przedłożonego przez inwestora, ale jedynie takiego, które spełnia wszystkie wymagania obowiązujących przepisów. Decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego zastępuje bowiem pierwotną decyzję o pozwoleniu na budowę.
W tej sytuacji organ nie miał innej możliwości, jak tylko wydać zaskarżoną decyzję.
Zarzuty skargi są nieuzasadnione.
Skarżący w pierwszej kolejności wskazują na to, że organ powinien uwzględniać ich wnioski o przedłużenie terminu do złożenia projektu budowlanego zamiennego, skoro rozpoczęli starania o jego uzyskanie. Jak już wyżej wskazano, twierdzenia dotyczące rozpoczętych starań nie są prawdziwe, a przynajmniej skarżący nie przedstawili w tym zakresie żadnego dowodu.
Decyzja ostateczna organu II Instancji nakazująca rozbiórkę, wydana po upływie 5 lat oczekiwania na przedłożenie projektu, nie narusza przepisów i zasad Konstytucyjnych wskazywanych przez skarżących (zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasady proporcjonalności, zasady sprawiedliwości społecznej, prawa rodziny do pomocy ze strony państwa). Skarżący podkreślają swoją trudną sytuację materialną, jednak nie wykazali, że podjęli choćby próbę uzyskania środków na opłacenie sporządzenia projektu np. ze środków pochodzących z pomocy społecznej. Czas trwania postępowania tj. dwa lata przed organem pierwszej i trzy lata przed organem drugiej instancji, to okres czasu, który zdaniem Sądu uwzględnia zakres, czasochłonność, koszty oraz możliwości finansowe skarżących związane z nałożonym obowiązkiem.
Nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. przez brak weryfikacji przez organ pierwszej instancji ewentualnego zawarcia umowy o współpracę z M. C.. Organ I Instancji, jak już to wyżej opisano, twierdzenia skarżącego co do zawarcia umów próbował weryfikować, jednak twierdzenia skarżącego okazały się nieprawdziwe. Doświadczenie życiowe i logika wskazują na to, że gdyby skarżący rzeczywiście zawarł jakakolwiek umowę zmierzającą do uzyskania projektu, to – dbając o interes własny i swojej rodziny – niezwłocznie przedstawiłby je organowi. Prawdą jest, że w postępowaniu administracyjnym to na organach ciąży obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego, jednak nie oznacza to, że organ nie może oczekiwać minimalnej choćby współpracy od osób zainteresowanych załatwieniem ich sprawy.
Zarzuty związane z brakiem weryfikacji sytuacji majątkowej, zdrowotnej i rodzinnej skarżących nie mogą odnieść skutku. Jednolite orzecznictwo sadów administracyjnych wskazuje, że okoliczności te w zakresie realizacji obowiązków związanych z postępowaniami naprawczymi lub legalizacyjnymi nie mogą być brane pod uwagę przez organy.
Co do zarzutu, że wystarczające w sprawie byłoby orzeczenie o rozbiórce części domu, która odbiega od pierwotnego projektu budowlanego, to jak słusznie wskazał organ w zaskarżonej decyzji, charakter dokonanych zmian jest tego rodzaju, że organ nadzoru budowlanego nie może samodzielnie - za właścicieli i inwestorów - dokonać ustaleń, uzgodnień i projektów. Taki nakaz musiałby bowiem dotyczyć nie tylko rozbiórki części budynku wybudowanej poza pierwotnym projektem, ale również musiałby się wiązać z opracowaniem sposobu zabezpieczenia (po rozbiórce) tej części budynku, która została wybudowana legalnie, nie wspominając oczywiście o pełnym podpiwniczeniu, co do którego w ogóle nie wiadomo czy byłoby technicznie wykonalne. Powtórzyć należy – takich uprawnień organy nadzoru budowlanego nie posiadają.
Podnoszona w skardze kwestia braku możliwości prowadzenie postępowania legalizacyjnego przy braku sprzeciwu zgłoszonego do zawiadomienia skarżących o zakończeniu budowy złożonego w roku 2013 r. została w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco i prawidłowo wyjaśniona przez organ (str. 5 uzasadnienia decyzji) i nie wymaga wobec tego powtarzania w tym miejscu.
Skoro zatem skarżący nie wykonali obowiązku przedłożenia zgodnego z obowiązującymi przepisami projektu budowlanego zamiennego, to organ obowiązany był do wydania nakazu rozbiórki.
Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.