II SA/Kr 73/16

II SA/Kr 73/16 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2016-02-26
Data wpływu
2016-01-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Góra /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II OSK 2655/16 - Wyrok NSA z 2018-10-24
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
zwolniono w 3/5 od wpisu w pozostałym zakresie od kosztów oddalono
oddalono wniosek o ustanowienie adwokata
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 243, 244, 245, 246 w zw. z art. 258
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 13 listopada 2015r. znak. [....] w przedmiocie nałożenie obowiązku dostarczenia oceny technicznej p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę skarżącą w 3/5 części od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi, w pozostałym zakresie oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu .
Uzasadnienie
W dniu 23 lutego 2016r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję MWINB z dnia 13 listopada 2015r. wydaną w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia oceny technicznej.
Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z uwagi na niskie dochody rodziny, brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów. Wskazuje, iż nie stać jej na wynajęcie adwokata. Podaje, iż obydwoje z mężem cierpią na liczne schorzenia, wydatkują około 700 zł miesięcznie na leki. W ostatnim okresie mąż zakupił aparat słuchowy, który kosztował 2500 zł.
Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie.
Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z mężem. Rodzina utrzymuje się z dochodu z emerytur w wysokości kolejno 975,49 zł, 1216,75 zł oraz 35 euro miesięcznie. Łącznie zatem dochody wynoszą 2192,24 zł. Jako comiesięczne zobowiązania i wydatki – skarżąca podaje kwoty 545 zł łącznie na utrzymanie domu, około 700-800 zł na leki oraz 47 zł rata kredytu.
Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący posiada dom o pow. 110 m2 o wartości około 500 000 zł, mieszkanie o pow. 60 m2 o wartości 120 000 zł, ponadto grunty rolne o pow. 0,56 ha oraz o pow. 0,5 ha las. Wedle oświadczenia - nieruchomości te nie przynoszą dochodu. Skarżąca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Wskazuje natomiast na zaciągnięty w Banku [....] v kredyt w wysokości 1870 zł. Oświadcza, iż posiada samochód osobowy [....] z 1999r.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowane zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów osiąganych z tytułu świadczeń emerytalnych, obciążenia budżetu domowego, a w szczególności wykazane koszty leczenia specjalistycznego obydwojga małżonków nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść pełnych, aktualnie wymaganych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zatem zwolnienie jej w części od wpisu sądowego uznano za zasadne.
Odnosząc się natomiast do wniosku całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz wniosku o ustanowienie adwokata, uznano, iż strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie, która to przesłanka uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawca posiada bowiem stały, pewny dochód z tytułu emerytury. Skarżąca nie ma innych osób, nie osiągających dochodu na utrzymaniu.
Jak wynika z dokumentów, skarżąca posiada też majątek. Posiadanie zaś majątku, szczególnie nieruchomości ( domu jednorodzinnego, mieszkania nieruchomości rolnych, lasu ) w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych.
Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym jedynie częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w formie części wpisu sądowego – uwzględniając tym samym specyficzną sytuację rodziny w kontekście schorzeń i wydatków na leczenie - należy uznać za zasadne i adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej.
W tym miejscu orzekający pragnie natomiast podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi na regulację art. 134 oraz art. 140 nie mają zatem uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu.
Podsumowując należy stwierdzić, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącej zwolnienie jej w całości od kosztów sądowych przy równoczesnym ustanowieniu dla niej adwokata byłoby niezasadne. Konieczność poniesienia ew. kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, wobec okoliczności, iż jego udział, na obecnym etapie postępowania sądowego nie jest obowiązkowy, przy jednoczesnym zwolnieniu wnioskodawcy w części od należnego od skargi wpisu sądowego, nie naraża strony na pogorszenie warunków bytowych – z jednej strony, z drugiej zaś odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).