II SA/Kr 721/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą nakazania przywrócenia stanu poprzedniego w związku ze zmianą stosunków wodnych, wskazując na konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.
Skarga dotyczyła decyzji odmawiającej nakazania przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, spowodowanych zmianą stosunków wodnych na gruncie. Skarżąca podnosiła, że wykonanie zjazdu i zarurowanie rowu przydrożnego przez sąsiada doprowadziło do zmiany kierunku spływu wód, niwelacji terenu i powstania skarpy, co szkodzi jej działce. Organy obu instancji odmówiły nakazania przywrócenia stanu poprzedniego, uznając brak wykazania szkody. WSA w Krakowie uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w szczególności brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.
Sprawa dotyczyła skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy D. odmawiającą nakazania S. S. przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Skarżąca zarzuciła, że prace wykonane przez sąsiada, polegające na budowie zjazdu i zarurowaniu rowu przydrożnego, spowodowały zmianę stosunków wodnych na jej szkodę. Wskazywała na niwelację terenu, powstanie skarpy, ryzyko oblodzenia drogi, zalewanie działek oraz podmywanie drzew. Organy administracji uznały, że skarżąca nie wykazała faktycznej szkody, a jedynie hipotetyczne obawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając skargę, podzielił zarzuty skarżącej. Sąd stwierdził, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Kluczowym błędem było zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu hydrologii i gospodarki wodnej, co jest niezbędne w sprawach dotyczących stosunków wodnych. Sąd podkreślił, że szkoda nie ogranicza się do zalewania działki, ale może obejmować także erozję skarpy czy usychanie roślin. Z uwagi na stwierdzone naruszenia, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy nieprawidłowo odmówiły, ponieważ zaniechały przeprowadzenia kluczowego dowodu z opinii biegłego, a także arbitralnie wykluczyły możliwość wystąpienia szkody.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy proceduralne, nie zbierając wyczerpująco materiału dowodowego, w szczególności nie zlecając opinii biegłego. Stwierdzono, że szkoda może mieć różne formy, nie tylko zalewanie, a organy nie zbadały wszystkich podnoszonych przez skarżącą okoliczności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
p.w. art. 234 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Właściciel gruntu nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
p.w. art. 234 § 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
p.w. art. 234 § 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać ustalenia faktyczne i wynik postępowania dowodowego.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1-2
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie przeprowadziły dowodu z opinii biegłego, co jest niezbędne w sprawach dotyczących stosunków wodnych. Organy arbitralnie wykluczyły możliwość wystąpienia szkody, mimo istnienia dowodów wskazujących na negatywne skutki prac (skarpa, usychanie roślin). Szkoda nie ogranicza się do zalewania działki, ale obejmuje także inne negatywne skutki zmian stosunków wodnych.
Odrzucone argumenty
Organy prawidłowo ustaliły krąg stron postępowania. Kwestia zgodności wykonanych prac z aktem prawa miejscowego (Obszar Chronionego Krajobrazu) nie była przedmiotem postępowania w ramach art. 234 Prawa wodnego.
Godne uwagi sformułowania
Organy nie pozyskały w sprawie kluczowego – mając na względzie stan faktyczny - materiału dowodowego w postaci opinii biegłego. Szkoda nie musi ograniczać się do zalewania działki wskutek zmiany stosunków wodnych, lecz jest to każda szkoda będąca rezultatem zmiany stosunków wodnych na gruncie. Sprawy z zakresu stosunków wodnych, co do zasady, wymagają wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego oraz zwykłego zakresu wiedzy posiadanej przez pracowników organów administracji o właściwości ogólnej.
Skład orzekający
Agnieszka Nawara-Dubiel
przewodniczący
Monika Niedźwiedź
sprawozdawca
Piotr Fronc
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ważność dowodu z opinii biegłego w sprawach wodnoprawnych oraz szerokie rozumienie pojęcia szkody w kontekście zmian stosunków wodnych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów Prawa wodnego w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje typowy konflikt sąsiedzki dotyczący wód gruntowych i zmian na gruncie, podkreślając jednocześnie proceduralne wymogi postępowania administracyjnego, zwłaszcza potrzebę opinii biegłego.
“Sąsiad zmienił bieg wody na Twojej działce? Sprawdź, czy sąd nakaże przywrócenie stanu poprzedniego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 721/25 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2025-11-27 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-06-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący/ Monika Niedźwiedź /sprawozdawca/ Piotr Fronc Symbol z opisem 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom Hasła tematyczne Wodne prawo Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono decyzję organu II i I instancji Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1121 art 234 ust 1 -3 Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel Sędziowie: WSA Monika Niedźwiedź (spr.) WSA Piotr Fronc Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 11 kwietnia 2025 r., znak SKO.PW/4171/6/2025 w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz M. P. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 11 kwietnia 2025 r. znak: SKO.PW/4171/6/2025, po rozpatrzeniu odwołania M. P., utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia 23 grudnia 2024 r. znak: WIGOŚ.6331.15.2024.KN odmawiającą nakazania S. S., właścicielowi działki nr [...] w Ł. G., przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 4 listopada 2024 r. wszczęte zostało postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem M. S. oraz M. P., dotyczącym naruszenia stanu wody na gruncie na działce nr [...] ze szkodą dla działki nr [...]. Wnioskodawczynie wskazały, że wykonano zjazd z drogi gminnej na długości ok. 19m z zabudowaniem przepustu drogowego praktycznie na całej szerokości działek nr [...] i [...]. Zarurowanie odcinka 19m rowu przydrożnego może spowodować ich zdaniem spływ wody oraz gruntu i kruszywa bezpośrednio na niebezpieczny zakręt drogi, powodować powstawanie oblodzenia i zalewanie drogi oraz działek sąsiadów znajdujących się poniżej. Dokonano też deniwelacji terenu działki [...] poprzez znaczące zaniżenie terenu w stosunku do działki stanowiącej ich współwłasność. Decyzją z dnia 23 grudnia 2024 r. Wójt Gminy D. w oparciu o art. 234 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm.) odmówił nakazania przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Organ I instancji stwierdził, że wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku nie doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na gruncie S. S. wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu tych wód ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zdaniem organu wnioskodawczynie nie zdołały wykazać zaistnienia faktycznej szkody, wskazując jedynie na możliwość zaistnienia szkody hipotetycznej. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła M. P.. Podtrzymała twierdzenie, że prace wykonane przez S. S. spowodowały zmianę stosunków wodnych, co potwierdził nadzór wodny w B.. Było to naturalną konsekwencją zmiany ukształtowania terenu i niwelacji terenu. Ekspertyza dotycząca konieczności odtworzenia skarpy lub zabezpieczenia przed erozją i obrywami została przekazana przez jej pełnomocnika ustnie w toku wizji terenowej. Urzędnicy nie dokonali jej zdaniem niezbędnych ustaleń zmierzających do stwierdzenia, czy nastąpiło naruszenie stosunków wodnych, nie wzięli pod uwagę przedstawionych przez odwołującą zdjęć obrazujących stan działek i nie dokonano weryfikacji zmian, które nastąpiły nie tylko na działce nr [...] ale i na działce nr [...]. Odwołująca zarzuciła, że organ nie odniósł się w ogóle do podnoszonej przez nią kwestii całkowitego zakrycia rowu przydrożnego co spowodowało spływ wody na drogę publiczną i zagrożenie ruchu drogowego. Ponadto odwołująca zarzuciła, że podczas rozprawy nie dokonano żadnych pomiarów skarpy, miąższości i ilości nasypanych mas ziemnych, czy powierzchni nawiezionej ziemi. Skarżąca podniosła też, że na skutek wykonania skarpy, wody podskórne będą wypływały i osuszały jej działkę, a nasyp wykonany na działce nr [...] będzie powodował zmiany hydrologiczne i hydrogeologiczne tj. obniżenie zwierciadła wody na działce nr [...]. Na dowód przedstawiła w odwołaniu schematy przepływu wód. Wskazała także, że szkody na jej działce polegają na podkopaniu drzew, a przebieg skarpy jest nieliniowy, co wskazuje, że prace wykonano chaotycznie i bez pomiarów. Wyraziła też obawę, że przy intensywnych opadach woda będzie podmywała skarpę, powodując jej osuwanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiono na wstępie regulacje wynikające z Prawa wodnego, w szczególności art. 234. W ramach ustaleń faktycznych wskazano, że działka nr [...] sąsiaduje z działką nr [...], a ta z działką nr [...]. Działka nr [...] pochylona jest w kierunku drogi oraz położona jest niżej niż działka nr [...]. Na granicy działek widoczna jest skarpa powstała na skutek niwelacji terenu. Stwierdzono, że w sprawie przeprowadzono oględziny połączone z rozprawą administracyjną w terenie, w trakcie której pełnomocnik skarżących ustnie przekazał opinię geologiczną, z której wynika konieczność odtworzenia stanu pierwotnego lub zabezpieczenie skarpy. Następnie organ odwoławczy wskazał, że działka nr [...] znajduje się wyżej od działek nr [...] i [...]. Działka ta nigdy zatem nie mogła być zalewana przez wody spływające z działek położonych poniżej. Wykonane prace polegające na zniwelowaniu terenu, a skutkujące wykonaniem skarpy, nie zmieniły tego stanu rzeczy. Na działkach nr [...] i [...], o ile mogło dojść do naruszenia stosunków wodnych poprzez zmianę kierunku spływu wody, to spływ ten, z uwagi na położenie działek poniżej działki nr [...] oraz kierunek spadku terenu następuje w przeciwnym kierunku, to jest do drogi gminnej. Zdaniem Kolegium właścicielki działki nr [...] nie wykazały w żaden sposób, że na ich działce powstają szkody, na czym te szkody ich zdaniem polegają, jak i w których miejscach powstają. Na powstawanie szkód nie powołały się zarówno podczas oględzin jak i w odwołaniu od decyzji. Ogólnikowe zarzuty podyktowane obawą, że będzie następowało podmywanie skarpy i obniżenie poziomu wody gruntowej, nie mogą stanowić podstawy wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Ponadto jeżeli nastąpiłoby obniżenie poziomu lustra wody gruntowej na działce nr [...], to nie stanowiłoby to konsekwencji naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...] lub [...] lecz należałoby to oceniać jako skutek wykonania prac ziemnych na tych działkach. Nie sposób zatem przyjąć, że pomiędzy ewentualnym obniżeniem poziomu wód gruntowych na działce nr [...] a zmianą stanu wody na działkach nr [...] i [...] istnieje związek przyczynowo-skutkowy. Stwierdzono, że nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania fakt prowadzenia prac ziemnych na działkach sąsiednich, wykonania skarpy, podcięcia gruntu, uszkodzenia drzew robotami ziemnymi, jak i naruszenie zakazów obowiązujących na terenie obszaru chronionego krajobrazu lub wynikających z obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Finalnie Kolegium oceniło, że zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy w postaci protokołu oględzin, wyjaśnień stron, materiałów załączonych do protokołu był wystarczający, a dokonane na jego podstawie ustalenia są prawidłowe. Dlatego też utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. M. P. złożyła skargę na powyższą decyzję, zarzucając: I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: 1. art 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, poprzez brak nałożenia na właściciela działki [...] w Ł. G. obowiązków przywrócenia do stanu pierwotnego terenu, w sytuacji gdy właściciel dokonywał czynności, które naruszały stosunki wodne; 2. art 234 ust. 3 ustawy, poprzez błędną wykładnię, sprowadzającą się do stwierdzenia, że szkody nie mogą występować na działce, która leży powyżej, w sytuacji gdy szkoda nie może się ograniczać wyłącznie do działki położonej powyżej działki, na której dokonano czynności, a jednocześnie nie tylko nadsypanie terenu stanowić może o naruszeniu stosunków wodnych, lecz także niwelacja terenu czy usunięcie ziemi; II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, 107 § 3 kpa, poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania materiału dowodowego celem ustalenia, czy i kiedy nastąpiła zmiana stosunków wodnych, czy ta zmiana była wywołana działaniem właściciela gruntu, na czym polegały działania właściciela gruntu i czy wywierają one niekorzystny wpływ na działki sąsiednie, jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, zwłaszcza czy nastąpiła zmiana kierunku lub zablokowanie odpływu wody opadowej, a jeśli tak, to na czym polegała zmiana stanu wody, wreszcie, czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty; 2. art. 75 § 1 kpa i 80 kpa, poprzez dokonanie dowolnych ustaleń faktycznych, z pominięciem dowodów z zeznań świadków sąsiadów i P. S., dowodów z oględzin terenu dokonanych w różnych warunkach atmosferycznych, dowodów z opinii biegłego; 3. art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 84 § 1 kpa, poprzez niezwrócenie się o wydanie opinii biegłych w zakresie hydrologii, gospodarki wodnej i melioracji, w sytuacji gdy istnieje różnica stanowisk pomiędzy stronami w zakresie zarzucanego zakłócenia stosunków wodnych, a która to kwestia wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracownika organu; 4. art 8 § 2 kpa poprzez rozstrzygnięcie sprawy w takim samym stanie faktycznym i prawnym z pominięciem opinii biegłego, w sytuacji gdy w sprawie o sygn. akt [...] organ odwoławczy kategorycznie wypowiedział się o konieczności posłużenia się wiadomościami specjalnymi i zaskarżoną decyzję uchylił w całości, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji; 5. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy, w sytuacji gdy decyzję należało uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W świetle powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA W-wa z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07). Ramy prawne sądowej kontroli skarżonej decyzji w aspekcie prawa materialnego wyznaczają przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. prawo wodne (stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji t.j. Dz.U. z 2024, poz. 1087 ze zmianami, dalej p.w.). Art. 234 p.w. stanowi: 1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. 2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. 3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że przewidziany w ust. 2 obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, ciąży na właścicielu gruntu, na którym doszło do naruszenia i wynika wyłącznie z prawa własności do tej nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia, że naruszenie to nastąpiło na skutek działania osoby trzeciej, czy też nawet przypadku. Obowiązek usunięcia przeszkody czy zmiany w odpływie aktualizuje się w razie wystąpienia szkody dla gruntów sąsiedzkich. Z kolei przesłankami warunkującymi wydanie decyzji z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego są: spowodowana przez właściciela zmiana stanu wody na gruncie, szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie oraz istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie a jej szkodliwym oddziaływaniem. Zastosowanie art. 234 ust. 3 możliwe jest dopiero po bezspornym ustaleniu, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2022 r., III OSK 390/22). Dokonanie zmiany stanu wody na gruncie, która nie oddziałuje szkodliwie na grunty sąsiednie wyklucza możliwość zastosowania przepisu art. 234 ust. 3, tj. wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Nie jest zatem możliwe stwierdzenie szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie bez uprzedniego, wyraźnego ustalenia, że przed zmianą stan na gruntach sąsiednich był korzystniejszy (por. wyrok WSA w Krakowie z 29 kwietnia 2021 r., II SA/Kr 1361/20). Należy podkreślić, że wyłącznie precyzyjnie ustalony stan faktyczny może stanowić podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań, dokonania subsumcji, i w konsekwencji – do podjęcia rozstrzygnięcia. Ustalenia stanu faktycznego organy dokonują zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024, poz. 572). W szczególności mając na uwadze art. 7 k.p.a, który na organy administracji publicznej nakłada obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. ustalenia faktyczne i wynik postępowania dowodowego powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Sprawy z zakresu stosunków wodnych, co do zasady, wymagają wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego oraz zwykłego zakresu wiedzy posiadanej przez pracowników organów administracji o właściwości ogólnej. Są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy, nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, to jest dla wyjaśnienia, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między dokonaną zmianą a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda (tak wyrok NSA z dnia 12 września 2025 r. sygn. akt III OSK 1521/22). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według tak określonych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie doszedł do wniosku, że jest ona nieprawidłowa i podlega uchyleniu wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji. Sąd podzielił tym samym co do zasady zarzuty skargi. Po pierwsze, organy nie pozyskały w sprawie kluczowego – mając na względzie stan faktyczny - materiału dowodowego w postaci opinii biegłego. Tymczasem okoliczność, że działka Skarżącej znajduje się wyżej niż działka, na której dokonano niwelacji terenu oraz utwardzenia powierzchni sama w sobie nie wyklucza możliwości powstania szkody i zastosowania art. 234 ust. 3 p.w. Słusznie podnosi Skarżąca, że tego typu prace mogą doprowadzić m.in. do obniżenia poziomu lustra wody czy erozji powstałej skarpy. Po drugie, organy arbitralnie wykluczyły możliwość wystąpienia szkody, gdy tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zdaje się temu przeczyć. Przede wszystkim na zdjęciach widoczna jest skarpa, która powstałą wskutek prac ziemnych niwelacji terenu (widoczna na dokumentacji fotograficznej dołączonej do protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 20 listopada 2024 r., k. 5 a.a.). Istnieje realne ryzyko podmywania i obrywania skarpy wskutek wzrostu natężenia spływu wody, która będzie spływać z działki położonej wyżej na działkę położoną poniżej. Ponadto podczas rozprawy w dniu 27 listopada 2025 r. uczestniczka postępowania wskazała, że "korzenie drzew i krzewów rosnących przy skarpie zostały podcięte w związku z czym rośliny uschły. Zwiększyła się szybkość spływu wody, dlatego korzenie roślin nie mają oparcia, nie mają jak czerpać wody z gruntu". Okoliczności te w ogóle nie były przedmiotem badania przez organy. Po trzecie, mając powyższe na uwadze, organy błędnie uznały, że brak jest szkodliwego odziaływania, skoro działka Skarżącej jest położona jest niżej. Tymczasem szkoda nie musi ograniczać się do zalewania działki wskutek zmiany stosunków wodnych, lecz jest to każda szkoda będąca rezultatem zmiany stosunków wodnych na gruncie (np. erozja skarpy wskutek zwiększenia natężenia spływu wody, usychanie roślin wskutek obniżenia zwierciadła wody). Natomiast poza zakresem postępowania w ramach art. 234 p.w. pozostaje kwestia zgodności wykonanych prac z aktem prawa miejscowego – t.j. uchwałą Sejmiku Województwa Małopolskiego w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Pogórza Wiślickiego. W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły krąg stron postępowania w sprawie, a zatem zarzuty w tym zakresie należy oddalić. Ponownie rozpatrując sprawę organy przeprowadzą dowód z opinii biegłego na okoliczność zmiany stosunków wodnych i ich możliwych następstw, ze szczególnym uwzględnieniem negatywnego wpływu na skarpę oraz obniżenie lustra wody. Wobec stwierdzonych naruszeń prawa materialnego (art. 234 ust. 3 p.w.) oraz procesowego (art. 7, art. 77 §1, art. 80, art. 107 §3 k.p.a.) Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 §2 p.p.s.a. kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na kwotę tę składają się koszty zastępstwa procesowego 480 złotych, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 złotych oraz kwota uiszczonego wpisu od skargi 200 złotych.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI