II SA/KR 712/21

II SA/Kr 712/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-08-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska
Paweł Darmoń /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 369/22 - Wyrok NSA z 2025-06-26
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń (spr.) SNSA Joanna Tuszyńska SWSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi R. R., W. C. i J. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2021 r, [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o zwrot udziału w nieruchomości skargę oddala
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 28 października 2020 r. znak: [...] Starosta [...] orzekł na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot udziału wynoszącego [...] cz. w nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [...] poł. w obr. [...], jedn. ewid. N. H. m. K., w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. C., wszczętego na wniosek: R. R., J. R. i W. C..
Odwołanie od tej decyzji wnieśli J. R., R. R. i W. C..
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 6 kwietnia 2021 r., znak [...] utrzymał ją w mocy, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.) – dalej jako "u.g.n." - oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.".
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 13 marca 2019 r. znak: [...], wydaną na wniosek T. T. z dnia 4 marca 1992 r., do którego następnie przyłączyli się: Z. T., K. Ś., E. T., c. J., E. T., c. S., R. R., W. C., A. M. i J. R., Starosta [...] orzekł w pkt 1-3 o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. K., w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. C. na rzecz: W. C. w [...] cz, A. M. w [...] cz., R. R. w [...] cz., Z. T. w [...] cz., J. R. w [...] cz., E. T., c. J. w [...] cz., K. Ś. w [...] cz. oraz E. T., c. S. w [...] cz. I rozliczeniach z nim związanych, w pkt 4 o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...]. ewid. N. H., w granicach byłej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. C. na rzecz ww. osób.
Decyzją z dnia 6 listopada 2019 r. znak: [...] Wojewoda utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty [...].
Po rozpoznaniu skarg R. R., J. R. i W. C. na decyzję Wojewody z dnia 6 listopada 2019 r. znak: [...] - w części dotyczącej atomy zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. N. H. w granicach byłej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. C. - wyrokiem z dnia 13 października 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 18/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny Krakowie oddalił skargi. Od tego wyroku została złożona skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Decyzja Wojewody z te 6 listopada 2019 r. znak: [...] jest ostateczna.
Obie sprawy są tożsame w zakresie zwrotu udziału w ww. nieruchomości (działka nr [...] poł. w obr[...]. ewid. N. H. m. K., w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. C.) na rzecz: R. R., J. R. i W. C.. Zarówno stan fatyczny, jak i stan prawny sprawy, w którym zastosowanie znajdują przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137, nie uległ zmianie.
Mając na uwadze, że wskutek wydania ostatecznej decyzji Wojewody znak: [...] z dnia 6 listopada 2019 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] znak: [...] z dnia 13 marca 2019 r., w przedmiotowej sprawie ma miejsce stan powagi rzecz osądzonej, zasadnie organ I instancji umorzył przedmiotowe postępowania z uwagi na brak przedmiotu sprawy, który został już rozpoznany we wcześniejszym, ostatecznym rozstrzygnięciu.
Odnosząc się do zarzutów, że bezzasadnie organ I instancji powołał się na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wyrażoną w art. 16 k.p.a., z uwagi na możliwość uchylenia decyzji na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania lub przepisów art. 154 i art. 155 k.p.a., że jeżeli zamiarem stron jest wzruszenie ostatecznej decyzji Wojewody z dnia 6 listopada 2019 r. znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 13 marca 2019 r. znak: [...] w ramach postępowań "nadzwyczajnych", winny one w tym celu złożyć stosowny wniosek do właściwego organu.
Jak wynika z akt sprawy organu I instancji, złożone przez strony wnioski z dnia 18 listopada 2019 r. oraz z dnia 7 maja 2020 dotyczyły żądania zwrotu udziałów w wywłaszczonej nieruchomości, nie zaś wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., ani o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. lub art. 155 k.p.a.
W związku z powyższym Starosta [...] zaskarżoną decyzją z dnia 28 października 2020 r. rozpatrzył wniosek zgodnie z jego treścią, tj. w trybie "zwykłym" o zwrot udziałów w nieruchomości i prawidłowo orzekł na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. o umorzeniu postępowania w tym zakresie. Pozyskanie przez organ instancji kolejnej dokumentacji geodezyjnej przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia nie ma istotniejszego znaczenia dla ustalenia bezprzedmiotowości tegoż postępowania, bowiem kwestia przebiegu granicy działki nr [...] - wzdłuż ogrodzenia czy też w granicach terenu zajętego przez Ogród Doświadczeń im. [...] za asfaltową alejką - nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia ujętego w decyzji Wojewody z dnia 6 listopada 2019 r. znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 13 marca 2019 r. znak: [...] Dokonując oceny zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia organy oraz kontrolujący decyzje Sąd uznały, że cel ten - w postaci "zazielenienia" - został osiągnięty w przeszłości, w żaden sposób nie odnosząc się w swych ustaleniach do aktualnego sposobu zagospodarowania działki. Ogród Doświadczeń im. [...] został utworzony dopiero w 2007 r. na części Parku [...] (dawnego Parku Kultury i Wypoczynku), co można uznać za fakt powszechnie znany, zaś okoliczność jego utworzenia i obecnych granic nie stanowiła ustaleń relewantnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia w decyzji Wojewody z dnia 6 listopada 2019 r. znak: [...]
Odnosząc się do zarzutu, że zgodnie z art. 56 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, organ I instancji powinien był zawiadomić sąd o ponownie złożonym wniosku o zwrot udziałów w nieruchomości, wyjaśniono, że zgodnie z art. 56 ww. ustawy, w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Natomiast niniejsze postępowanie dotyczy postępowania zwykłego, w którym strony ponownie złożyły wniosek o zwrot udziału w nieruchomości, nie zaś postępowania "nadzwyczajnego", przeprowadzonego w trybie przepisów art. 154 k.p.a., art. 155 k.p.a., art. 156 § 1 k.p.a. lub art. 145 § 1 k.p.a.
Ponadto, mając na uwadze, że wskutek wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, należało umorzyć postępowanie, wyjaśniono, że zbędne było pozyskiwanie z sądu akt poprzedniej sprawy, gdyż wszystkie niezbędne dla wydania zaskarżonej decyzji Starosty [...] okoliczności możliwe były do ustalenia po zapoznaniu się z treścią uprzednio wydanej decyzji, która pozostaje w aktach sprawy.
Opisaną wyżej decyzję Wojewody zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. R., W. C., J. R..
Zaskarżonej decyzji zarzucili rażącą obrazę przepisów postępowania:
- art. 10 k.p.a. w zw. z art. 73 k.p.a. i art. 79a k.p.a., która miała wpływ na wynik sprawy, a polegającą na niezawiadomieniu przez organ II instancji - Wojewodę stron postępowania o zebraniu materiału dowodowego w sprawie, a przez to uniemożliwienie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji;
- art. 56 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w odniesieniu do wniosku R. R. poprzez pominięcie jego zastosowania, co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie został powiadomiony przez żaden z organów wydających decyzje o wszczęciu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji nie zawiesił, stosownie do art. 124 §1 pkt 6 p.p.s.a., postępowań toczących się ze skarg na decyzję Wojewody z dnia 6 listopada 2019 roku, znak: [...], toczących się pod sygn. akt: II SA/Kr 18/20 oraz II SA/Kr 73/20;
- art. 97 §1 pkt 4 k.p.a., która miała wpływ na wynik postępowania poprzez pominięcie jego zastosowania w odniesieniu do wniosków J. R. i W. C. złożonych do Starosty [...] po złożeniu skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody z dnia 6 listopada 2019 roku, zgodnie z którym organ administracji publicznej miał obowiązek zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, a tymczasem orzekł stwierdzając bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego z uwagi na fakt istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej;
- art 138 §1 pkt 1 k.p.a. polegającą na ograniczeniu wskazania podstawy prawnej do przepisu proceduralnego bez odwołania się do przepisu materialnoprawnego, który uzasadniałby podstawę rozstrzygnięcia;
- art. 105 §1 k.p.a. - poprzez umorzenie postępowania administracyjnego z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniał przedmiot postępowania oraz podstawy materialnoprawne do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty;
- art. 6 k.p.a. polegającą na utrzymaniu stanu bezprawności wynikającej z odjęcia prawa własności, nie zrealizowania celu wywłaszczenia, a mimo tego odmowie zwrotu nieruchomości,
- art. 7 k.p.a. polegającą na wydaniu orzeczenia w oparciu o niewystarczający materiał dowodowy, pomimo jego istnienia w dacie wydawania decyzji, a wnioskowanego przez stronę,
- art. 8 k.p.a. polegającą na pominięciu uwzględnienia ważnego interesu strony
- art. 9 k.p.a. polegającą na pominięciu okoliczności, iż obowiązkiem organu administracji publicznej jest stosowanie zasady czuwania nad interesem strony poprzez wyczerpujące informowanie jej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a bierność organu w tym zakresie stanowi naruszenie prawa, do którego doszło w niniejszym postępowaniu, gdyż żaden z organów nie zwrócił uwagi, że strony powinny wszcząć jeszcze inne postępowanie "nadzwyczajne", czyli takie które zdaniem organu skutkowałoby możliwością zastosowania przez ten organ art. 154 lub 155 k.p.a.,
- art. 15 k.p.a. polegającą na pozorności rozpatrzenia argumentów odwołania oraz rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji;
- art. 16 k.p.a. w związku z art. 154 k.p.a. oraz art. 155 k.p.a. polegającą na pominięciu istnienia wyjątków od zasady trwałości decyzji administracyjnej dopuszczających zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej.
Zaskarżonym decyzjom zarzucono również rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 136, 137, 138 i 142a ustawy gospodarce nieruchomościami, których pominięcie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez nieuwzględnienie wniosku strony obejmującego żądanie zwrotu udziału w [...] części w działce ewidencyjnej numer [...] obr[...]. ewid. N. H., powstałej z części dawnej wywłaszczonej parceli katastralnej oznaczonej l. kat. [...] b. gm. kat. C., co do której zostały spełnione przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia, a także nie zawiadomienia pozostałych uprawnionych o możliwości zwrotu udziału w tej nieruchomości.
Skarżący wnieśli o połączenie tej sprawy ze sprawą toczącą się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, pod sygn. II SA/Kr 18/20 ze skarg złożonych na decyzję Wojewody z dnia 6 listopada 2019 r., znak: [...] Wniosek ten skarżący powtórzyli w odrębnym piśmie procesowym z 20 sierpnia 2021 r. (k. 112).
Wnieśli również o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji.- Starosty [...] z dnia 28 października 2020 roku, znak: [...]
Skarżący zawnioskowali też o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie oraz o zasadzenie kosztów niniejszego postępowania według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.
Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.
Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 poz. 1842 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Wobec braku możliwości technicznych przeprowadzenia rozprawy zdalnej, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 lipca 2021 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.
Nie budzi żadnych wątpliwości, że we wnioskach, które zainicjowały kontrolowane obecnie postępowanie tj. we wnioskach W. C. i J. R. z 7 maja 2020 r. oraz R. R. z 14 listopada 2019 r. (k. odpowiednio 73, 25 i 2 akt administracyjnych I instancji) domagali się oni zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [...], o pow. 0,6155 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], poł. w obr. [...]. ewid. N. H. m. K., w granicach byłej parceli l. kat.: [...], b. gm. kat. C..
Tymczasem sprawa zwrotu między innymi tej nieruchomości została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną tj. decyzją Starosty [...] z 13 marca 2019 r. znak [...] o odmowie zwrotu nieruchomości na rzecz R. R., W. C. i J. R., utrzymaną w mocy przez Wojewodę decyzją z dnia 6 listopada 2019 roku, znak: [...]
Zatem już w dacie złożenia wniosków w obrocie prawnym pozostawała decyzja ostateczna rozstrzygająca tę samą sprawę administracyjną.
Skarżący okoliczności te przyznają, opisując przebieg poprzedniego postępowania zwrotowego na str. 7 – 8 skargi, jednakże na tej podstawie dochodzą do błędnych konkluzji. Ich zdaniem w związku z ujawnionym w tamtej sprawie "negatywnym nastawieniem, a nawet złą wolą organu decydującego o zwrocie wywłaszczonych, a niezagospodarowanych na cel wywłaszczenia nieruchomości" konieczne było złożenie nowego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Skarżący podkreślają, że "brak jest w niniejszej sprawie tożsamości ze sprawą, na którą powołują się oba organy wdające zaskarżone decyzje z tego powodu, że przedmiotem poprzedniego postępowania była cała nieruchomość, a przedmiotem niniejszego postępowania jest udział w nieruchomości - [...] część przysługująca wnioskodawcom, spadkobiercom byłych wywłaszczonych współwłaścicieli - R. R., J. R. oraz W. C..
Argumentacji tej podzielić nie można. Przedmiotem sprawy administracyjnej jest roszczenie poszczególnych wnioskodawców – a obecnie skarżących - o zwrot udziałów we wskazanej wyżej działce nr [...] w granicach wywłaszczonej parceli l. kat.: [...] b. gm. kat. C.. Roszczenie R. R., J. R. i W. C. o zwrot udziałów w tej nieruchomości zostało rozstrzygnięte decyzją ostateczną, a fakt, że obecnie tylko niektórzy z uprawnionych złożyli ponowne wnioski o zwrot nie ma wpływu na kwestię tożsamość spraw administracyjnych.
Okoliczność ta jest wystarczająca do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja umarzająca postępowanie jest prawidłowa. Każda inna decyzja tj. rozstrzygająca sprawę, co do istoty byłaby w tej sytuacji dotknięta wadą nieważności. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco.
Zarzucane przez strony wadliwości postępowania poprzedzającego wydanie ostatecznej decyzji Wojewody z dnia 6 listopada 2019 roku, znak: [...] winny być podnoszone w postępowaniu sądowoadministracyjnym, względnie w postępowaniach prowadzonych w trybach nadzwyczajnych, zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego funkcjonującej w nim decyzji ostatecznej. Nie stanowią jednak podstawy do ponownej oceny przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w kolejnym wszczętym w tej samem sprawie postępowaniu. Niezależnie od tych okoliczności – prowadzenie ponownie postępowania w sprawie, która jest już rozstrzygnięta decyzją ostateczną nie jest możliwe. Zatem rację mają skarżący, twierdząc na str. 9 skargi, że "postępowanie o zwrot tej działki już nigdy nie będzie mogło być wszczęte", chyba, że dojdzie do wyeliminowania poprzedniej decyzji z obrotu prawnego. Dopóki jednak do takiego wyeliminowania nie dojdzie, to każde kolejne postępowanie w tej samej będzie umarzane – nie ze względu na złą wolę organu rozstrzygającego sprawę (co zdają się sugerować skarżący na str. 9 skargi), lecz z uwagi na konstrukcję prawną zasady trwałości decyzji ostatecznych.
Nie mają racji skarżący twierdząc, że "Organ wydający zaskarżoną decyzję nie wskazał, jakiego elementu stosunku materialnoprawnego brakuje, co w konsekwencji, zdaniem tego organu, uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia, co do istoty sprawy. Przyczyny uzasadniające umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. nie mogą być interpretowane rozszerzające, zachodzą tylko wówczas, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego nie ma sprawy administracyjnej mogącej stanowić przedmiot postępowania". Sprawa administracyjna została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną i to właśnie ta okoliczność uniemożliwia ponowne wydanie rozstrzygnięcia, co do istoty sprawy.
Już w tym momencie można kategorycznie stwierdzić, że organy obu instancji w kontrolowanej obecnie sprawie nie mogły naruszyć przepisów prawa materialnego (ani tym bardziej naruszyć ich w sposób rażący), bowiem po stwierdzeniu, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja wydana w sprawie tożsamej ze sprawą niniejszą były zobligowane do umorzenia postępowania i żadnych przepisów materialnoprawnych zastosować po prostu nie mogły. Nieuzasadniony okazał się zarzut rażącego naruszenia art. 136, 137, 138 i 142a ustawy gospodarce nieruchomościami ani zarzut naruszenia art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez brak odwołania się do przepisu materialnoprawnego, który uzasadniałby podstawę rozstrzygnięcia.
To samo dotyczy zarzutów w zakresie postępowania dowodowego, w szczególności kwestii nie zwrócenia się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o udostępnienie akt administracyjnych ze sprawy sygn. II SA/Kr 18/20. Ani organy administracji w kontrolowanym obecnie postępowaniu, ani sąd administracyjny w niniejszej sprawie nie ma kompetencji do ponownej oceny zebranego w poprzednim postępowaniu materiału dowodowego pod kątem spełnienia przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Dlatego też nie można odnieść się do argumentów przytoczonych w pkt VIII uzasadnienia skargi (str. 12 – 14). Wykracza to poza granice niniejszej sprawy.
W tym miejscu trzeba wyjaśnić relacje pomiędzy niniejszą sprawą a sprawą toczącą się przed tutejszym sądem pod sygn. II SA/Kr 18/20, w której kontrolowano prawidłowość decyzji Wojewody z dnia 6 listopada 2019 roku, znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.
Skarżący twierdzą, że sprawy te (bądź też kontrolowane w nich sprawy administracyjne) pozostają ze sobą w związku. Wywodzą, że w odniesieniu do wniosku J. R. kontrolowane obecnie postępowanie winno zostać zawieszone na podstawie art. 56 p.p.s.a., natomiast postępowanie prowadzone na wniosek J. R. i W. C. powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wreszcie domagają się połączenia do wspólnego rozpoznania niniejszej sprawy ze sprawą sygn. II SA/Kr 18/20
Stanowisko to jest całkowicie błędne i wynika prawdopodobnie z niezrozumienia istoty przysługujących według kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi środków prawnych.
Sekwencja czynności w obu tych sprawach wyglądała następująco:
- 6 listopada 2019 roku Wojewoda wydał ostateczną decyzję rozstrzygającą sprawę zwrotu przedmiotowej nieruchomości
- 18 listopada 2019 r. R. R. złożyła do organu administracji publicznej kolejny wniosek o zwrot tej samej nieruchomości
- w grudniu 2019 r. R. R., W. C. i J. R. wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody z dnia 6 listopada 2019 roku, znak: [...]
- 13 maja 2020 r. wpłynęły do organu administracji publicznej kolejne wnioski o zwrot tej samej nieruchomości pochodzące od W. C. i J. R.
- 13 października 2020 r. WSA w Krakowie oddalił skargę R. R., W. C. i J. R. na decyzję Wojewody z dnia 6 listopada 2019 roku, znak: [...] (wyrok nieprawomocny).
Skarżący zarzucają organowi naruszenie art. 56 p.p.s.a. ("W razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu."). Zarzut jest całkowicie nieuzasadniony, bowiem w okolicznościach tej sprawy nie doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego "w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania". Jak słusznie wskazał w zaskarżonej decyzji Wojewoda, kontrolowane obecnie postępowanie zostało wszczęte w trybie zwykłym – na skutek ponownego wniosku o zwrot nieruchomości, nie zaś postępowania "nadzwyczajnego", przeprowadzonego w trybie przepisów art. 154 k.p.a., art. 155 k.p.a., art. 156 § 1 k.p.a. lub art. 145 § 1 k.p.a. Zatem art. 56 p.p.s.a. w niniejszej sprawie w ogóle nie mógł znaleźć zastosowania.
W tym miejscu trzeba się odnieść do twierdzeń skarżących jakoby organy naruszyły art. 9 k.p.a. poprzez potraktowanie złożonych przez skarżących wniosków o wszczęcie postępowania zgodnie z ich treścią, a nie jako wniosków o wszczęcie postępowania w trybie art. 154 i 155 k.p.a. Skarżący wywodzą, że "Kodeks postępowania administracyjnego nie nakłada na strony składające do organu administracji publicznej podanie o załatwienie spraw żadnych rygorystycznych norm co do szczegółowego i precyzyjnego określania w jakim trybie organ ma daną sprawę administracyjną poprowadzić. To rolą organu administracji publicznej jest zbadanie wniosku strony na tyle wnikliwie, aby z jego treści wyinterpretować istotę sprawy administracyjnej i stosownie do treści złożonego wniosku, stronę pouczyć, udzielając jej zgodnie za art. 9 k.p.a. informacji, tak aby strona nie poniosła szkody w związku z niewystarczającą znajomością prawa, i sprawę zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa załatwić".
Zarzuty te są całkowicie pozbawione podstaw. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2021 r., sygn. I OSK 332/21 (LEX nr 3177596) realizacja przez organ administracji publicznej obowiązku informowania stron, o którym mowa w art. 9 k.p.a., polega jedynie na ogólnym ukierunkowaniu strony, co do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w jej sprawie. Przepis ten nie nakłada jednakże na organy administracji obowiązku udzielenia porad prawnych, czy też doradztwa. Nie jest także równoznaczny z obowiązkiem zawiadamiania strony o konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów.
Wnioski, które zainicjowały kontrolowane postępowanie nie budziły żadnych wątpliwości, co do zamiarów ich autorów oraz co do trybu, w jakim miały zostać rozpatrzone. Zupełnie błędne jest oczekiwanie, że organ administracji publicznej będzie udzielał porad prawnych stronom i doradzał im, jakie kroki należy podjąć by uzyskać korzystne dla nich rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej.
Wracając do kwestii powiązania spraw administracyjnych i sądowych trzeba wskazać, że również art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie miał w niniejszej sprawie zastosowania. Organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Na tle tej normy prawnej w orzecznictwie podkreśla się, że chodzi tutaj o ścisły związek pomiędzy dwoma sprawami. Jak wskazał NSA w wyroku z 27 kwietnia 2021 r., sygn. II OSK 1283/19 (LEX nr 3209206) prejudycjalność zachodzi tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Istota kwestii prejudycjalnej wyraża się więc w tym, że brak jej uprzedniego rozstrzygnięcia wyklucza każde, to jest zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego. To zaś, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji nie przesądza samo w sobie o istnieniu zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (podobnie NSA w wyrokach z dnia 27 maja 2021 r., sygn. II GSK 461/20, LEX nr 3182808 i z dnia 20 maja 2021 r., sygn. II GSK 1077/18, LEX nr 3218835).
Sytuacja tego rodzaju zależności w niniejszym postępowaniu nie zachodzi. Wobec potwierdzenia tożsamości spraw administracyjnych, w kontrolowanym obecnie postępowaniu nie było innej możliwości jak tylko jego umorzenie. Ostateczna decyzja Wojewody z dnia 6 listopada 2019 roku, znak: [...] w dalszym ciągu pozostaje w obrocie prawnym, mimo wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę na tę decyzję w sprawie sygn. II SA/Kr 18/20, zatem kolejne postępowanie administracyjne w tej samej sprawie toczyć się nie może. Nie było żadnych przeszkód aby zakończyć sprawę administracyjną zainicjowaną wnioskami z listopada 2019 r. i maja 2020 r.
Z tych samych powodów brak jest również podstaw aby niniejszą sprawę połączyć ze sprawą sygn. II SA/Kr 18/20. Zgodnie z art. 111 p.p.s.a. Sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą (§ 1). Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku (§ 2).
Przede wszystkim połączenie tych spraw nie jest możliwe, ponieważ sprawa sygn. II SA/Kr 18/20 została już rozpoznana i rozstrzygnięta wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2020 r., zatem nie może być mowy o "wspólnym rozpoznaniu". Po drugie zaś sprawy nie pozostają ze sobą w związku.
Skarżący zarzucają ponadto, że organ II instancji przed wydaniem ostatecznej decyzji w niniejszej sprawie nie zawiadomił stron o zgromadzeniu materiału dowodowego, a także nie wyznaczył stronom terminu do zapoznania się z tym materiałem przez co nie zapewnił stronom czynnego udziału w końcowym, kluczowym, stadium postępowania, czym uniemożliwił stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W tym zakresie trzeba przypomnieć, że organ odwoławczy nie gromadził żadnych dowodów, z którym strony mogłyby się zapoznać, a podstawą faktyczną rozstrzygnięcia jest stwierdzenie tożsamości spraw administracyjnych. Trudno mówić o jakimkolwiek uchybieniu, bowiem strony wypowiedziały się, co do wszystkich zebranych w sprawie dowodów i materiałów w odwołaniu.
Bezzasadny jest również zarzut, że "ani organ I, ani II instancji, nie zawiadomił o toczącym się postępowaniu pozostałych uprawnionych, co do możliwości zwrotu ich udziałów, łącznie [...] części, w działce numer [...] obr. [...]. ewid. N. H., czym spowodował, iż nie mieli oni możliwości dochodzenia swych praw, zagwarantowanych przez przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami". Nie jest prawdą, że jakiekolwiek prawa pozostałych uprawnionych do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostały naruszone, skoro ich roszczenie zostało już rozpoznane w poprzednio prowadzonym postępowaniu.
Wszystkie podniesione w skardze zarzuty okazały się bezzasadne, a zaskarżona decyzja nie budzi żadnych zastrzeżeń pod względem proceduralnym ani materialnoprawnym (przepisy prawa materialnego – jak to już wcześniej wskazano – w ogóle nie miały zastosowania w niniejszej sprawie poza oceną kwestii tożsamości spraw).
Z tych względów skargę oddalono, na podstawie art. 151 p.p.s.a.