II SA/Kr 710/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie oddalił skargę na decyzję Wojewody umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z 1978 r. dotyczącej podziału nieruchomości, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił właściwość Burmistrza Z. do rozpatrzenia sprawy.
Skarżąca S.P. domagała się stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z 1978 r. Naczelnika Miasta Z. dotyczącej podziału nieruchomości i nałożenia obowiązku zabudowy. Po odmowie wszczęcia postępowania przez Starostę T. i uchyleniu tej decyzji przez Wojewodę, Starosta ponownie odmówił stwierdzenia wygaśnięcia, uznając działkę za zabudowaną. Wojewoda uchylił decyzję Starosty i umorzył postępowanie, wskazując na właściwość Burmistrza Z. do rozpatrzenia sprawy ze względu na brak istniejącego organu, który wydał pierwotną decyzję. WSA w Krakowie oddalił skargę, uznając stanowisko Wojewody za prawidłowe i podkreślając konieczność stosowania analogii i domniemań w przypadku luk prawnych.
Sprawa dotyczyła skargi S.P. na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Starosty T. i umorzyła postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Naczelnika Miasta Z. z dnia [....] 1978 r. dotyczącej podziału nieruchomości i nałożenia obowiązku zabudowy. Skarżąca, jako spadkobierczyni pierwotnych właścicieli, dążyła do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, aby umożliwić zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Po początkowej odmowie wszczęcia postępowania przez Starostę T., Wojewoda uchylił tę decyzję, wskazując na potrzebę wyjaśnienia trybu żądania. Następnie Starosta odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, uznając działkę za zabudowaną. Wojewoda ponownie uchylił decyzję Starosty i umorzył postępowanie, argumentując, że organem właściwym do rozpatrzenia sprawy jest Burmistrz Z., ponieważ Naczelnik Miasta Z. już nie istnieje, a kompetencje w tym zakresie przeszły na organy gminy. WSA w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko Wojewody. Sąd podkreślił, że w przypadku braku organu właściwego do wydania decyzji w trybie nadzwyczajnym (jak stwierdzenie wygaśnięcia), konieczne jest ustalenie następcy prawnego na podstawie całokształtu przepisów, stosując analogię i domniemania. W ocenie Sądu, właściwym organem do rozpatrzenia sprawy był Burmistrz Z., a zarzuty skarżącej dotyczące braku konkretnego przepisu prawnego nie zasługiwały na uwzględnienie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
W przypadku braku organu właściwego do wydania decyzji w trybie nadzwyczajnym, konieczne jest ustalenie następcy prawnego na podstawie całokształtu przepisów, stosując analogię i domniemania. W tej sprawie właściwym organem okazał się Burmistrz Z.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie NSA, które wskazuje na konieczność ustalenia następcy prawnego organu, który nie istnieje, poprzez analizę przepisów dotyczących zadań i kompetencji administracji publicznej. W tym przypadku, kompetencje związane z podziałem nieruchomości przeszły na organy gminy, a zatem właściwym organem wykonawczym jest burmistrz.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 162
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy orzekania w przedmiocie wygaśnięcia decyzji.
Ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach art. 8 § ust. 6
Podstawa wydania decyzji z 1978 r. dotyczącej podziału nieruchomości i obowiązku zabudowy.
u.g.n.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Obecnie obowiązująca ustawa dotycząca gospodarki nieruchomościami, zawierająca instytucję zbliżoną do decyzji z 1978 r.
Pomocnicze
p.p.s.a.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 19
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 65 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 17
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach art. 20
u.g.g.w. art. 100 § pkt 6
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Przepis uchylający ustawę z 1972 r.
u.g.g.w. art. 17
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Odpowiednik art. 8 ustawy z 1972 r. w pierwotnej wersji ustawy.
Ustawa z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw art. 1 § pkt 29
Przejście kompetencji do organów gminy.
u.g.n. art. 104 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Reguluje scalanie i podział nieruchomości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że w przypadku braku organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji, właściwym do rozpatrzenia sprawy jest organ, który przejął kompetencje w tym zakresie na podstawie przepisów prawa, stosując analogię i domniemania. Właściwym organem do rozpatrzenia sprawy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z 1978 r. jest Burmistrz Z., ponieważ kompetencje w zakresie podziału nieruchomości przeszły na organy gminy.
Odrzucone argumenty
Skarżąca argumentowała, że analogia i domniemania nie mogą być podstawą do ustalenia właściwości organów administracji i domagała się wskazania konkretnego przepisu prawnego. Skarżąca kwestionowała właściwość Burmistrza Z., twierdząc, że przepisy ustawy z 1985 r. i 1997 r. nie zawierają regulacji bezpośrednio odpowiadających ustawie z 1972 r.
Godne uwagi sformułowania
organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości w sytuacji takiej luki prawnej konieczne jest zastosowanie analogii i domniemań ustalenie następcy prawnego nieistniejącego organu musi opierać się na zasadzie 'domniemania zadań i kompetencji na rzecz określonego pionu administracji publicznej'
Skład orzekający
Małgorzata Brachel - Ziaja
przewodniczący sprawozdawca
Jan Zimmermann
sędzia
Aldona Gąsecka-Duda
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości organów administracji w przypadku likwidacji organu wydającego decyzję i istnienia luk prawnych, stosowanie analogii i domniemań w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku organu wydającego decyzję i konieczności ustalenia następcy prawnego na podstawie przepisów przejściowych i analogii.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonego problemu ustalania właściwości organów administracji w sytuacji luk prawnych i zmian strukturalnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Kto rozstrzygnie sprawę, gdy organ, który wydał decyzję, już nie istnieje? Sąd wskazuje drogę przez analogię i domniemania.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 710/08 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2008-10-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2008-07-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Aldona Gąsecka-Duda Jan Zimmermann Małgorzata Brachel - Ziaja /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 1972 nr 27 poz 192 Ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Dz.U. 1990 nr 34 poz 198 Ustawa z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw. Dz.U. 1985 nr 22 poz 99 Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja / spr. / Sędziowie NSA Jan Zimmermann WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2008 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania - skargę oddala - Uzasadnienie Decyzją z dnia [....] 1978 r. znak: [....] na podstawie art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1972 r. Nr 27, póz. 192) Naczelnik Miasta Z. stwierdził, że S.Ł. jest właścicielem działki nr .......o po. 1072 m2 w obrębie ....., położonej w Z. na osiedlu [....], wskazując dodatkowo, iż właściciel zobowiązany jest przystąpić do zabudowy działki w ciągu dwóch lat i zakończyć budowę w ciągu czterech lat licząc od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Dnia [....] 2003 r. wniosek o uchylenie powyższej decyzji do Starosty T. złożyła S.P. W uzasadnieniu wskazała, iż działka nr ...., będąca przedmiotem decyzji, powstała z dziatek......i........ Działki te stanowiły wcześniej własność H. i S. małżonkowie B. , którzy zostali z nich wywłaszczeni w latach siedemdziesiątych. S.P. , jako jeden ze spadkobierców H.B. i S.B. , wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz wniosek został załatwiony odmownie ze względu na decyzję z [....] 1978 r. znak: [....] . Wyeliminowanie wskazanej decyzji z obrotu prawnego pozwoli na zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Okoliczności te uzasadniają istnienie po stronie wnioskodawczyni interesu prawnego w wyeliminowaniu przedmiotowej decyzji z obrotu prawnego. Dodatkowo S.P. wskazała, że S.Ł. nie wykonał obowiązku zabudowy działki, o którym mowa w decyzji z [....] 1978 r. Starosta T. decyzją z dnia [....] 2004 r. znak: [....] na podstawie art. 104 w związku z artykułem 61 § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji. W uzasadnieniu organ l instancji wskazał, iż S.P. nie ma przymiotu strony w niniejszym postępowaniu i w związku z tym nie może skutecznie żądać jego wszczęcia, gdyż nie była stroną postępowania o wydanie decyzji z dnia [....] 1078 r. znak: [....] .Po rozpoznaniu odwołania S.P. od powyższej decyzji Starosty T. Wojewoda [....] decyzją z dnia [....] 2005 r. znak: [....] na podstawie art. 138 § 2 k.p.a, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż S.P. wnosząc o uchylenie decyzji Naczelnika Miasta Z. z dnia [....] 1978 r. nie sprecyzowała trybu, w jakim domaga się wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Starosta T. również nie wyjaśnił tej okoliczności, a będąc związany żądaniem powinien ustalić z urzędu, czy wnioskodawczyni domaga się stwierdzenia nieważności, wznowienia postępowania, uchylenia czy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. W piśmie z dnia ......lutego 2006 r. wnioskodawczyni ostatecznie sprecyzowała, że domaga się stwierdzenia wygaśnięcia opisanej na wstępie decyzji w trybie art. 162 k.p.a., wskazując, iż decyzja została wydana z zastrzeżeniem obowiązku zabudowy, a obowiązek ten nie został wykonany. Starosta T. decyzją z dnia [....] 2007 r. znak [....] na podstawie art. 104 w związku z art.162 k.p.a. odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Naczelnika Miasta Z. z dnia [....] 1978 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ l instancji wskazał, iż w trakcie oględzin przeprowadzonych dnia .... lutego 2006 r., stwierdzono, że działka nr ..... jest zabudowana budynkiem mieszkalno - gospodarczym (drewniane - murowanym), który jest zamieszkały i posiada numer [....]. Zabudowanie działki oznacza, że S.Ł. zrealizował zobowiązanie zawarte w decyzji z 1978 r. Dla oceny tej kwestii nie ma znaczenia lokalizacja budynku w konkretnym miejscu na działce nr ...... Od decyzji tej S.P. wniosła odwołanie podnosząc, iż w decyzji z [....] 1978 r. nałożono na zainteresowanego obowiązek rozpoczęcia budowy w ciągu 2 lat i zakończenia budowy w ciągu 4 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Z akt sprawy wynika, iż warunek ten nie został spełniony, gdyż w latach 1978 - 1982 nie była prowadzona żadna budowa na objętej wnioskiem nieruchomości. Wojewoda [....] decyzją z dnia [....] 2008 r. znak: [....] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżona decyzję i umorzył postępowanie przed organem l instancji. W uzasadnieniu organ II instancji powołując się na art. 162 k.p.a. wskazał, że w przedmiocie wygaśnięcia decyzji orzeka organ właściwy do wydania decyzji w l instancji. Decyzja z 1978 r. wydana została przez Naczelnika Miasta Z. , a taki organ już nie istnieje. W takiej sytuacji, według orzecznictwa, organ właściwy w sprawie należy ustalić na podstawie ogólnych przepisów regulujących kompetencje organów administracji. Ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, na podstawie której wydano przedmiotową decyzję, została uchylona mocą art. 100 pkt 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, póz. 99, z póz. zm.) z dniem 1 sierpnia 1985 r. Stosownie natomiast do art. 1 pkt 29 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, póz. 198 z póz. zm.) do właściwości organów gminy przeszły jako zadania własne określone w ustawach zadania i kompetencje należące dotychczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, określone w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W rozdziale 2 tej ustawy zostały umieszczone regulacje co do istoty odpowiadające przepisom na podstawie których została wydana decyzja z dnia [....]1978 r. W obecnym stanie prawnym za zbliżoną instytucję należy uznać scalanie i podział nieruchomości, uregulowane ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261 póz. 2603). W związku z powyższym do rozstrzygnięcia tej sprawy w l instancji właściwy jest Burmistrz Miasta Z. Organ II instancji dodatkowo zwrócił uwagę na fakt, że decyzja z dnia [....] 1978 r. była decyzja deklaratoryjną tj. potwierdzała istniejące już prawo własności. Na powyższą decyzję S.P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca podnosi, że ani przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ani też przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie zawierają regulacji dotyczących nadawania nieruchomości odpowiadających w treści ustawie będącej podstawą do wydania decyzji Naczelnika Miasta Z. z dnia [....] 1978 r. Można mówić co najwyżej o pewnym podobieństwie tych ustaw. Skarżąca kwestionuje opieranie się na tym podobieństwie przy wyznaczaniu organu właściwego do rozpoznania kwestii wygaśnięcia decyzji. Zdaniem S.P. organ odwoławczy powinien wskazać konkretny przepis, który wprost stanowi, iż w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Naczelnika Miasta Z. właściwy jest Burmistrz Z. , a nie Starosta T. Podobieństwo pewnych przepisów i zasada analogii nie mogą być podstawą do ustalania właściwości organów administracji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoją argumentację przedstawioną w uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Skarżąca domagała się stwierdzenia w trybie art. 162 k.p.a. wygaśnięcia decyzji Naczelnika Miasta Z. z dnia [....] 1978 r. znak: [....]. Starosta T. rozpoznał ten wniosek merytorycznie i załatwił go odmownie. Rozpoznając odwołanie S.P. Wojewoda [....] stwierdził, że rozpatrzenie wniosku o stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Naczelnika Miasta Z. z dnia [....] 1978 r. znak: [....] nie należy do właściwości Starosty T. , lecz do właściwości Burmistrza Z. Na tej podstawie organ odwoławczy uchylił decyzję Starosty T. i umorzył postępowanie przed organem l instancji. Dokonując kontroli tej decyzji pod względem jej zgodności z prawem należy w pierwszej kolejności ocenić, czy organ odwoławczy był upoważniony do badania właściwości organu l instancji, a jeżeli tak, to czy zastosowana przez niego forma orzeczenia (uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania przed organem l instancji) jest prawidłowa. Trzeba również zbadać zaskarżoną decyzję pod względem merytorycznym - czy słusznie uznano, że do rozpoznania niniejszej sprawy właściwy jest Burmistrz Z. , a nie Starosta T. Kwestia właściwości organów administracji publicznej jest niezwykle istotna w postępowaniu administracyjnym. Naruszenie przepisów o właściwości przy wydawaniu decyzji stanowi wadę powodującą jej nieważność (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Każdy organ administracji publicznej powinien z urzędu badać swoją właściwość w sprawie. Wynika to z art. 19 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Art. 19 k.p.a. odnosi się do wszystkich organów administracji, na każdym etapie postępowania, a więc zarówno do trybu "zwyczajnego", jak i do postępowań nadzwyczajnych o uchylenie, zmianę, stwierdzenie nieważności albo wygaśnięcia decyzji, jak i o wznowienie postępowania. Obowiązek badania z urzędu właściwości dotyczy organu l instancji oraz organu odwoławczego, jednakże stwierdzenie niewłaściwości może mieć różne skutki procesowe w zależności od etapu, na którym niewłaściwość zostanie stwierdzona. Jeżeli nastąpi to na etapie wszczęcia postępowania, należy wydać postanowienie o przekazaniu podania według właściwości, zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. Jeżeli jednak brak właściwości ujawni się już po wszczęciu postępowania, postępowanie to powinno zostać umorzone (wyroki WSA w Warszawie: z dnia 30 marca 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 2460/06, LEX nr 337011 oraz z dnia 15 lutego 2006 r. sygn. VII SA/Wa 1393/05, LEX nr 203665). W sytuacji, gdy dopiero na etapie rozpatrywania odwołania okaże się, że decyzja l instancji została wydana przez organ niewłaściwy w sprawie, organ odwoławczy powinien uchylić ją i umorzyć postępowanie przed organem l instancji. Do takiego wniosku doszedł NSA w wyroku z dnia 21 stycznia 2003 r. sygn. SA1354/01, gdzie stwierdzono: "organy administracji są obowiązane z urzędu przestrzegać swej właściwości, i obciąża to również organ odwoławczy, który najpierw powinien zbadać czy organ pierwszej instancji był właściwy w sprawie, utrzymując zaś w mocy wydaną przez niewłaściwy organ decyzję - zamiast uchylić ją i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a.) - rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a.". Takie samo stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zajął w wyroku z dnia 16 marca 2007 r. sygn. l OSK 733/06 (niepublikowany). Rozważania, który organ powinien orzekać w sprawie wygaśnięcia decyzji Naczelnika Miasta Z. z dnia [....] 1978 r. znak: [....] należy rozpocząć od analizy art. 162 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem orzekanie w przedmiocie wygaśnięcia decyzji należy do organu administracji publicznej, "który wydał decyzję w l instancji". Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach do wydawania decyzji na podstawie tej ustawy właściwe były prezydia powiatowych rad narodowych, jednakże po reformie organów administracji terenowej przeprowadzonej w latach 1972 - 1975 r. kompetencje, wynikające z ustawy z dnia 6 lipca 1972 r., przeszły na organy stopnia podstawowego - naczelników gmin, miast i dzielnic. Decyzję z [....] 1978 r. wydał Naczelnik Z. Obecnie organ ten nie istnieje. W przypadku zmian w strukturze administracji polegających na zniesieniu organu, który wydał decyzję powstaje problem, który organ administracji publicznej powinien orzekać o wzruszeniu decyzji w trybie nadzwyczajnym (do tego rodzaju trybów należy również stwierdzenie wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 k.p.a.). Problem ten był przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniu z dnia 30 września 2004 r., sygn. ÓW 105/04 (ONSAiWSA z 2005 r. Nr 4 póz. 81). Postanowienie to zostało wydane na tle negatywnego sporu kompetencyjnego między Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. a Wojewodą [....]. Oba te organy uznały się za niewłaściwe do orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji naczelnika gminy orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa niezabudowanej nieruchomości rolnej na podstawie art. 44 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Warto zacytować dosłownie fragmenty powyższego orzeczenia, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny rozważa w nim kwestie następstwa prawnego po nieistniejącym organie administracji, jakim był naczelnik gminy, w zakresie nieistniejących obecnie kompetencji. "Jeśli zatem chce się ustalić organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 157 KPA, właściwy w sprawie stanowiącej przedmiot sporu kompetencyjnego, konieczne jest ustalenie następcy prawnego naczelnika gminy w zakresie kompetencji do orzekania o przejęciu na własność Państwa odłogowanych gruntów rolnych na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy z dnia 26.3.1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. O ile ustalenie tego jest jeszcze możliwe po reformie administracji publicznej z 1990 r., kiedy to stosownie do art. 3 pkt 14 lit. j ustawy z dnia 17.5.1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, póz. 198 ze zm.) kompetencja do orzekania w takich sprawach została ustawowo przypisana organom gminy, o tyle później, w związku ze zniesieniem tej kompetencji przez art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 25.10.1991 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. Nr 114, póz. 494), kolejne ustawy reformujące administrację publiczną, w tym ustawa z dnia 24.7.1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, póz. 668 ze zm.), nie wskazały organu będącego następcą prawnym organu gminy w zakresie tej kompetencji. Co do zasady rozwiązanie to jest zasadne, nie ma bowiem potrzeby wskazywania organu właściwego do realizacji zadań i kompetencji, których już nie ma w porządku prawnym. Rozwiązanie to jednak stwarza wątpliwości wówczas, gdy są podstawy do wzruszenia decyzji w trybie nadzwyczajnym. Powstaje wtedy problem - jak w niniejszej sprawie - organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Co prawda art. 157 KPA nie pozostawia wątpliwości, że organem właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności jest organ wyższego stopnia, ale organem tym może być samorządowe kolegium odwoławcze lub inny organ, w tym wojewoda. (...) W tym stanie prawnym, aby wskazać organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 KPA właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji na podstawie obecnie nieobowiązującej normy prawnej, trzeba ustalić, czy zadania związane z wynikającą z tej normy kompetencją są zadaniami realizowanymi w obecnym stanie prawnym przez organy administracji rządowej, czy też organy samorządu terytorialnego; w tym drugim wypadku - czy pozostają w zakresie zadań własnych, czy zleconych (...). W tym konkretnym stanie prawnym i faktycznym takich ustaleń nie można dokonać inaczej niż poprzez instytucję domniemania zadań i kompetencji na rzecz określonego pionu administracji publicznej, to jest na rzecz samorządu terytorialnego lub administracji rządowej. Jeżeli tak, to następstwo prawne w zakresie zlikwidowanej kompetencji, na użytek wskazania organu wyższego stopnia jako właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej organu pierwszej instancji wydanej na podstawie tej kompetencji, należy wyprowadzać z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych normujących zakres spraw, pośród których można umieścić zlikwidowaną kompetencję. W niniejszej sprawie przejmowanie odłogowanych gruntów rolnych, mimo że przypisane administracji rządowej, zostało przekazane po reformie administracji publicznej w 1990 r. organom gmin jako zadanie zlecone (...). Można zatem racjonalnie założyć, że gdyby ta konkretna kompetencja pozostawała w systemie prawnym, byłaby umiejscowiona pośród zadań ustawowo zleconych organom samorządu terytorialnego. Jeżeli tak, to w tej konkretnej sprawie, stanowiącej przedmiot niniejszego sporu kompetencyjnego, organem właściwym do jej rozstrzygnięcia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. , ponieważ kolegium, a nie wojewoda, jest organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego w myśl art. 17 pkt 1 KPA, chyba że ustawy szczególne stanowiłyby inaczej". Przedmiotem skargi rozpatrywanej obecnie przez Sąd jest decyzja w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji naczelnika gminy, a nie stwierdzenia jej nieważności, zatem wystarczające będzie ustalenie następcy prawnego tego organu, bez potrzeby ustalania organu wyższego stopnia. Odnosząc argumentację NSA zaprezentowaną powyżej do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, na podstawie której wydano przedmiotową decyzję, została uchylona mocą art. 100 pkt 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, póz. 99, z póz. zm.) z dniem 1 sierpnia 1985 r. Jednocześnie przepisy odpowiadające co do istoty przepisom ustawy z 1972 r. zostały umieszczone w rozdziale 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W szczególności odpowiednikiem art. 8 ustawy z 1972 r. był art. 17 pierwotnej wersji ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W zaskarżonej decyzji prawidłowo powołano się również na art. 1 pkt 29 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, póz. 198 z póz. zm.). Na podstawie powołanego art. 1 pkt 29 lit. "f, "g" oraz "h" do właściwości organów gminy przeszły jako zadania własne zadania i kompetencje należące dotychczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, określone w art. 17 ust. 3, 5 i 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W aktualnym stanie prawnym brak jest podstawy prawnej do wydawania decyzji o zachowaniu własności działki budowlanej lub o nadaniu działki na własność. Kompetencje organów administracji publicznej w tym zakresie zostały zniesione. W takiej sytuacji, zgodnie z cytowanym wyżej orzeczeniem NSA, ustalenie następcy prawnego nieistniejącego organu musi opierać się na zasadzie "domniemania zadań i kompetencji na rzecz określonego pionu administracji publicznej, to jest na rzecz samorządu terytorialnego lub administracji rządowej". Przed usunięciem z systemu prawnego kompetencji do wydawania decyzji odpowiadających co do zasady treści decyzji Naczelnika Miasta Z. z dnia [....] 1978 r. kompetencje te należały do zadań własnych gminy. Organem wykonawczym gminy jest obecnie wójt (burmistrz lub prezydent miasta). Ponadto, jak wskazał Wojewoda [....] w istniejącym obecnie systemie prawa instytucją najbardziej zbliżoną do nadania lub stwierdzenia nabycia nieruchomości na podstawie art. 8 ust. 6 ustawy z 1972 r. jest instytucja scalania i podziału nieruchomości. Zgodnie z art. 104 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 póz. 2603) uchwałę o scaleniu i podziale nieruchomości podejmuje rada gminy, jednakże "czynności związane z przeprowadzeniem postępowania w sprawie scalenia i podziału wykonuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta". Tak więc stosownie do wskazówek Naczelnego Sądu Administracyjnego z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych normujących zakres spraw, pośród których można umieścić zlikwidowaną kompetencję można wywieść, że gdyby ta konkretna kompetencja pozostawała w systemie prawnym, należałaby do zadań własnych gminy, a właściwym do jej wydania byłby Burmistrz Z. Kierując się powyższymi argumentami należy uznać zarzuty skarżącej za nieuzasadnione. S.P. podnosi, że domniemania i analogie nie mogą stanowić podstawy do ustalenia właściwości organów administracji oraz domaga się wskazania konkretnego przepisu, z którego wynikałoby, że w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Naczelnika Miasta Z. właściwy jest Burmistrz Z. , a nie Starosta T. Trzeba jednak zauważyć, że skarżąca nie N podaje żadnych argumentów przemawiających za przyznaniem staroście właściwości do rozpoznania jej wniosku. Również Sąd badając z urzędu kwestię właściwości nie znalazł podstaw do uznania właściwości starosty w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja została uzasadniona w sposób jasny i wyczerpujący, a przyjęte przez Wojewodę stanowisko znajduje potwierdzenie w cytowanym postanowieniu NSA. Orzekanie o wygaśnięciu decyzji organu, który nie istnieje, wydanej w zakresie kompetencji, które już od wielu lat nie funkcjonują w systemie prawa nie zostało w sposób wyraźny przekazane do kompetencji konkretnego organu administracji publicznej. Wbrew zarzutom skarżącej w sytuacji takiej luki prawnej konieczne jest zastosowanie analogii i domniemań, co uczynił w zaskarżonej decyzji Wojewoda [....]. Zaskarżona decyzja była więc prawidłowa, a skarga S.P. podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 póz. 1270 ze zmianami).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI