II SA/Kr 690/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2022-09-20
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlaneobiekty małej architekturyplac zabawmiejsce publiczneteren prywatnyzgłoszenie budowypozwolenie na budowęnadzór budowlanyinterpretacja przepisów

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki K. Sp. z o.o. s.k. w N. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że budowa placu zabaw na prywatnym terenie hotelowym nie wymagała zgłoszenia ani pozwolenia na budowę, ponieważ nie jest to miejsce publiczne.

Sprawa dotyczyła skargi spółki K. Sp. z o.o. s.k. w N. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która odmówiła nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych celem doprowadzenia placu zabaw do stanu zgodnego z prawem. Spółka argumentowała, że plac zabaw na terenie hotelu jest obiektem małej architektury wybudowanym w miejscu publicznym, co wymagało zgłoszenia. Sąd uznał, że teren hotelu, będący własnością prywatną i ogrodzony, nie jest miejscem publicznym w rozumieniu Prawa budowlanego, a budowa obiektów małej architektury na takim terenie nie wymaga zgłoszenia ani pozwolenia na budowę. Dodatkowo, sąd stwierdził, że istniejące urządzenia placu zabaw spełniają wymogi techniczne.

Przedmiotem skargi była decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) i odmawiająca nałożenia na inwestorów obowiązku doprowadzenia placu zabaw przy hotelu do stanu zgodnego z prawem. Skarżąca spółka K. Sp. z o.o. s.k. w N. twierdziła, że plac zabaw jest obiektem małej architektury wybudowanym w miejscu publicznym, co wymagało zgłoszenia budowy. PINB początkowo uznał skargę za bezzasadną, twierdząc, że plac zabaw nie jest ani budynkiem, ani budowlą, a jego elementy można zaliczyć do obiektów małej architektury. Organ I instancji uznał, że teren hotelu nie jest miejscem publicznym, a budowa obiektów małej architektury na terenie prywatnym nie wymaga pozwolenia ani zgłoszenia. Dodatkowo, stwierdzono, że zachowano wymogi odległościowe od budynku hotelowego. MWINB, uchylając decyzję PINB, również uznał, że plac zabaw nie jest miejscem publicznym i nie wymagał zgłoszenia, a istniejące urządzenia spełniają wymogi techniczne. Sąd administracyjny w Krakowie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że kluczowym kryterium dla uznania miejsca za publiczne jest jego własność (państwowa lub komunalna) oraz sposób wykorzystania w celach ogólnospołecznych, a nie jedynie dostępność fizyczna. Teren hotelu, będący własnością prywatną i ogrodzony, nie spełnia tych kryteriów. Sąd stwierdził, że budowa obiektów małej architektury na takim terenie nie wymagała zgłoszenia ani pozwolenia na budowę, a istniejące urządzenia spełniały wymogi techniczne. W związku z tym, nie było podstaw do nakładania na inwestorów obowiązku wykonania określonych robót budowlanych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, budowa obiektu małej architektury na terenie prywatnym, ogrodzonym, zlokalizowanym przy hotelu, nie stanowi budowy w miejscu publicznym w rozumieniu Prawa budowlanego i nie wymaga zgłoszenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowym kryterium dla kwalifikacji miejsca jako publicznego jest jego własność (państwowa lub komunalna) oraz sposób wykorzystania w celach ogólnospołecznych, a nie jedynie dostępność fizyczna. Teren hotelu, będący własnością prywatną i ogrodzony, nie spełnia tych kryteriów, dlatego budowa obiektów małej architektury na nim nie wymaga zgłoszenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (19)

Główne

PrBud art. 29 § ust. 2 pkt 19

Prawo budowlane

Nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia budowa obiektów małej architektury, z wyjątkiem obiektów w miejscach publicznych.

PrBud art. 30 § ust. 1 pkt 4

Prawo budowlane

Budowa obiektów małej architektury w miejscach publicznych wymaga zgłoszenia.

Pomocnicze

PrBud art. 3 § pkt 4 lit. c

Prawo budowlane

Elementy placu zabaw (piaskownice, huśtawki, drabinki) można zaliczyć do obiektów małej architektury.

PrBud art. 50 § ust. 1

Prawo budowlane

PrBud art. 51 § ust. 1 pkt 2

Prawo budowlane

PrBud art. 51 § ust. 7

Prawo budowlane

r.w.t. art. 40 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Odległość placów zabaw dla dzieci od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna wynosić co najmniej 10 m.

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 25

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6 i § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

p.p.s.a. art. 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § ust.2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Teren hotelu, będący własnością prywatną i ogrodzony, nie jest miejscem publicznym w rozumieniu Prawa budowlanego. Budowa obiektów małej architektury na terenie prywatnym nie wymaga zgłoszenia ani pozwolenia na budowę. Istniejące urządzenia placu zabaw spełniają wymogi techniczne dotyczące odległości od budynku.

Odrzucone argumenty

Plac zabaw na terenie hotelu jest obiektem małej architektury wybudowanym w miejscu publicznym, co wymagało zgłoszenia. Niewłaściwa interpretacja pojęcia 'miejsce publiczne' przez organy nadzoru budowlanego. Naruszenie przepisów Prawa budowlanego poprzez niezastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 i 7 w zw. z art. 50 ust. 1 PrBud.

Godne uwagi sformułowania

Rozróżnienie miejsca publicznego i prywatnego sprowadzać się będzie bowiem do sfery własności państwowej lub komunalnej oraz sposobu wykorzystania takiej działki w celach ogólnospołecznych. Miejscem publicznym jest takie miejsce, z którego korzysta nieokreślona liczba niezidentyfikowanych osób. Kluczowym kryterium dla oceny, czy dane miejsce jest miejscem publicznym, czy też prywatnym winna być struktura własnościowa nieruchomości.

Skład orzekający

Jacek Bursa

przewodniczący

Magda Froncisz

członek

Sebastian Pietrzyk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'miejsce publiczne' na gruncie Prawa budowlanego w kontekście obiektów małej architektury na terenach prywatnych (np. hotelowych)."

Ograniczenia: Dotyczy głównie obiektów małej architektury na terenach prywatnych, niepublicznych. Interpretacja pojęcia 'miejsce publiczne' może być różna w zależności od specyfiki danego terenu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji przepisów Prawa budowlanego w kontekście obiektów małej architektury na terenach prywatnych, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i inwestorów.

Czy plac zabaw na terenie hotelu to miejsce publiczne? Sąd rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 690/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący/
Magda Froncisz
Sebastian Pietrzyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Dnia 20 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2022 roku sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. s.k. w N. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 120/2022 z dnia 31 marca 2022 roku znak: WOB.7721.99.2022.MOPIE w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych, skargę oddala.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 31 marca 2022 roku, znak: WOB.7721.99.2022.MOPIE, którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieliczce z dnia 13 stycznia 2022 r., nr 4/2022, znak: NM.5160.1.2020 oraz odmówiono nałożenia na Inwestorów: P. D. G. zam. ul. [...], N., P. J. G. zam. ul. [...] [...], N., P. T. I. zam. [...] N., P. S. I. zam. ul. [...], N. obowiązku wykonania określonych robót celem doprowadzenia placu zabaw usytuowanego na działce nr [...] i [...] w miejscowości N. do stanu zgodnego z prawem.
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieliczce – dalej jako "PINB" wszczął postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem zagospodarowania terenu działki nr [...] i [...] w miejscowości N. w zakresie usytuowania na tych działkach urządzeń placu zabaw.
PINB w dniu 25 lutego 2020 r. przeprowadził kontrolę, podczas której ustalono, iż na działce nr [...] w miejscowości N. zlokalizowany jest budynek hotelowy, przy którym w ogrodzie od strony tarasu usytuowane są dwa drewniane urządzenia zabawowe tj. huśtawka oraz domek z piaskownicą. Przedmiotowe urządzenia zabawowe zlokalizowane są około 2 m od istniejącego ogrodzenia z niezabudowaną działką sąsiednią. Nadto ustalono, iż przedmiotowe urządzenia drewniane usytuowane są w odległości około 15 m od ściany budynku hotelowego.
Podczas kontroli ustalono, iż teren działki, na której zlokalizowany jest hotel, jest terenem ogrodzonym (ogrodzenie stałe, ogrodzenie z krzewów oraz szlabany), dostępnym jedynie dla gości hotelowych.
Zgodnie z oświadczeniem obecnego podczas kontroli współwłaściciela nieruchomości, zamontowane dwa urządzenia zabawowe na terenie ogródka przy budynku hotelu zostały wykonane po oddaniu budynku do użytkowania, około roku 2009, a przedmiotowe urządzenia przeznaczone są jedynie gościom hotelowych. Na montaż przedmiotowych urządzeń na terenie przy hotelu, inwestorzy nie posiadali żadnych zgłoszeń ani pozwoleń, traktowali je jako montaż urządzeń małej architektury, służących jedynie potrzebom gości hotelowych.
Po dokonaniu czynności kontrolnych pismem z dnia 05 marca 2020 r. poinformowano wnoszących, iż brak jest podstaw do podejmowania w przedmiocie legalności budowy placu zabaw na terenie działki nr [...] w miejscowości N. dalszych czynności przez organ nadzoru budowlanego, jednocześnie informując, iż skargę z dnia 15.01.2020 r. uznaje się za bezzasadną.
Następnie w dniu 03 kwietnia 2020 r. na dziennik podawczy PINB wpłynął wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie "wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie doprowadzenia stanu zagospodarowania działki nr [...] i [...] do stanu zgodnego z prawem".
PINB w Wieliczce w dniu 14 maja 2020 r. wydał postanowienie, którym odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku spółki K. Sp. z o.o. s.k. w N. reprezentowanej przez radcę prawnego S. K. (data wpływu wniosku 03 kwietnia 2020 r.), dotyczącego "wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie doprowadzenia stanu zagospodarowania działki nr [...] i [...] do stanu zgodnego z prawem", poprzez wdrożenie procedury określonej w art. 49b ustawy Prawo budowlane, w zakresie placu zabaw, usytuowanego na przedmiotowych działkach. W wyniku rozpoznania zażalenia Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie – dalej jako "MWINB" postanowieniem znak WOB.7722.109.2020.MOPIE z dnia 09.04.2020 r. uchylił postanowienie PINB.
W dniu 26 października 2021 r. PINB podczas oględzin przeprowadzonych na terenie działki nr [...] w N. ustalił, iż na przedmiotowej działce zlokalizowany jest budynek hotelowy, przy którym od strony tarasu usytuowane są nadal jak podczas poprzedniej kontroli przeprowadzonej w dniu 25.02.2020 r. dwa drewniane urządzenia zabawowe tj. huśtawka oraz domek z piaskownicą nadto przy linii ogrodzenia pomiędzy działkami, a urządzeniem oznaczonym na załączniku graficznym do protokołu kontroli z dnia 25.02.2020 ustawiona trampolina ogrodowa. Przedmiotowa trampolina postawiona na nawierzchni trawiastej ustabilizowana poprzez dociążenia nóg betonowymi elementami typu kostka brukowa.
Jak ustalono na podstawie dokonanych pomiarów przedmiotowa trampolina usytuowana w odległości 2,43 m od cokołu ogrodzenia pomiędzy działkami sąsiednimi. W dniu oględzin na terenie działki sąsiedniej prowadzone były prace budowlane.
Obecni podczas oględzin właściciele obiektu hotelowego oświadczyli, iż ustawiona trampolina jest jedynie urządzeniem ustawianym na terenie działki w sezonie wiosenno - letnim, nadto wskazali, iż w okresie do 14 dni przedmiotowe urządzenie zostanie zdemontowane na okres zimowy o czym powiadomią pisemnie PINB w Wieliczce.
Nadto obecni wskazują iż w zakresie obiektu obecnie jest wykonywany przegląd okresowy stanu technicznego, który uwzględnia również przegląd urządzeń placu zabaw na terenie hotelowym, a stosowny protokół zostanie dostarczony do PINB w Wieliczce również w terminie do 14 dni.
W dniu 04.11.2021 r drogą elektroniczną przekazano informację o demontażu trampoliny na okres zimowy wraz z załączoną dokumentacją fotograficzną oraz protokół z okresowej kontroli stanu technicznego obiektu i jego przydatności do użytkowania dot. elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu dla obiektu placu zabaw otoczenia hotelu [...]. W protokole z dnia 14.10.2021 r. wskazano, iż na placu zabaw zostały zainstalowane dwa zestawy zabawowe o konstrukcji drewnianej. Zestaw nr [...] - wyposażony w pochylnię do wspinania z łańcuchem, oraz zestaw nr 2 - wyposażony huśtawki, które zostały zdemontowane na okres zimowy. Oba zestawy znajdują się w dobrym sanie technicznym, nie wymagają interwencji. We wnioskach końcowych protokołu wskazano, że obiekt budowlany jest użytkowny zgodnie z przeznaczeniem i nadaje się do eksploatacji.
Organ I instancji wskazał, że plac zabaw, jako kategoria budowlana, nie został wyodrębniony, jako autonomiczne pojęcie na gruncie ustawy Prawo budowlane. W ocenie PINB plac zabaw nie zalicza się do budynków (art. 3 pkt 2 prawa budowlanego), ani budowli (art. 3 pkt 3 prawa budowlanego). Rozważenia wymaga natomiast kwestia, czy można go zaliczyć do obiektów małej architektury, o jakich mowa w art. 3 pkt 4 lit. c prawa budowlanego. Treść powołanego przepisu pozwala zaliczyć do tej kategorii niewielkie obiekty użytkowe, służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Wobec tak ukształtowanej wypowiedzi prawodawcy należy stanąć na stanowisku, że obiektem małej architektury nie jest "plac zabaw", lecz poszczególne jego elementy, składające się na funkcjonalną całość. Plac zabaw to pewien wyodrębniony funkcjonalnie zespół obiektów małej architektury, służący codziennej rekreacji dzieci. Jest to konkluzja o tyle istotna, że wyznacza metodologię określania granic placu zabaw, które służą z kolei, do sparametryzowania zachowania wymogów odległościowych, zadekretowanych w § 19 ust. 1 pkt 1 i § 40 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Posłużenie się pojęciem placu zabaw w rozporządzeniu nie może jednakowoż modulować znaczenia, jakie przypisuje się temu pojęciu na gruncie ustawy Prawo budowlane. Przepisy techniczne nie mogą bowiem stanowić samodzielnej podstawy kreowania kategorii obiektów budowlanych, nieprzewidzianych w przepisach ustawy Prawo budowlane. W konsekwencji, jeżeli rozporządzenie techniczne ustanawia wymogi odległościowe dla placu zabaw, to rzeczą organu jest w pierwszej kolejności ustalić, jakie są granice przestrzenne tego placu, albowiem to one stanowią punkt wyjścia dla pozytywnej, bądź negatywnej weryfikacji zachowania norm odległościowych.
Dalej organ wskazał, że stosownie do treści ustawy Prawo budowlane zgłoszenia wymaga "budowa obiektów małej architektury w miejscach publicznych". W orzecznictwie sądów administracyjnych dominujące jest stanowisko, że obowiązek ów nie dotyczy budowy takich obiektów w miejscach prywatnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy miejsce to stanowi własność prywatną osoby fizycznej czy też osoby prawnej, nawet gdy jest używane przez większą grupę osób. W PINB, teren działek nr [...] i [...] w miejscowości N. na którym usytuowany jest budynek hotelowy, z którego mogą korzystać goście hotelowi - zatem osoby ściśle określone, na podstawie choćby czasowego zameldowania, nie ma charakteru miejsca publicznego. Aczkolwiek ustawa nie zawiera legalnej definicji pojęcia "miejsce publiczne", to jednak podzielić należy pogląd, że chodzi o miejsce dostępne dla nieokreślonej liczby osób. Tak więc, miejscem publicznym będzie park, skwer, plac na terenie stanowiącym własność jednostki samorządu terytorialnego, Skarbu Państwa bądź innego podmiotu, lecz z woli właściciela przeznaczony dla każdej osoby, co dotyczy np. obiektów handlowych, czy usługowych. Tym samym za miejsce publiczne nie sposób uznać terenu przy budynku hotelu w N. przy ul. [...]. Przedmiotowy teren stanowi własność prywatną na której teren można wjechać samochodem jedynie poprzez otwierany szlaban, z wykluczeniem braku pełnego i nieograniczonego dostępu dla osób trzecich. W konsekwencji, realizacja przedmiotowego placu zabaw nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia w trybie art. 30 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt: II SA/Rz 1183/17, WSA w Gliwicach z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt IISA/G11473/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt: II SA/Wr 392/17).
Niezależnie organ wskazał, że pomimo, iż w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż budowa placu zabaw przy budynku hotelu w miejscowości N. ul. [...] h zwolniona była z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (art. 28 prawa budowlanego) lub dokonania zgłoszenia (art. 30 prawa budowlanego), to posadowienie takiego placu musi odpowiadać wymogom zawartym w ustawie Prawo budowlane oraz rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Zgodnie z przywołanym § 40 ust. 3 rozporządzenia technicznego:
1. W zespole budynków wielorodzinnych objętych jednym pozwoleniem na budowę należy, stosownie do potrzeb użytkowych, przewidzieć place zabaw dla dzieci i miejsca rekreacyjne dostępne dla osób niepełnosprawnych, przy czym co najmniej 30% tej powierzchni powinno znajdować się na terenie biologicznie czynnym, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.
2. Nasłonecznienie placu zabaw dla dzieci powinno wynosić co najmniej 4 godziny, liczone w dniach równonocy, w godzinach 10.00-16.00. W zabudowie śródmiejskiej dopuszcza się nasłonecznienie nie krótsze niż 2 godziny.
3. Odległość placów zabaw dla dzieci, boisk dla dzieci i młodzieży oraz miejsc rekreacyjnych od linii rozgraniczających ulicę, od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz od miejsc gromadzenia odpadów powinna wynosić co najmniej 10 m, przy zachowaniu wymogów § 19 ust. 1. Kluczowym pozostaje treść ust. 3, który reguluje m.in. odległość placu zabaw dla dzieci od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, wskazując iż musi ona wynosić co najmniej 10 metrów, przy czym brak podstaw do uznania, że pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi, o których mowa w tym przepisie, dotyczą jedynie pomieszczeń w zabudowie wielorodzinnej.
Definicje pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi zawiera § 4 rozporządzenia nie dokonujący podziału na pomieszczenia w zabudowie wielorodzinnej i jednorodzinnej. § 40 ust. 3 rozporządzenia - określa także wymaganą odległość placów zabaw od okien przeznaczonych na pobyt ludzi zarówno w zabudowie wielorodzinnej, jak i jednorodzinnej. Takie rozumienie § 40 ust. 3 rozporządzenia organ przyjmuje za własne.
Organ wskazał, że dokonał pomiarów podczas kontroli, z których wynikało, iż odległość ściany budynku z oknami pomieszczeń miedzy innymi pokoi hotelowych wynosi 15 m, tym samym odległość, o której mowa w ust. 3 wyżej przywołanego Rozporządzenia została spełniona.
W konsekwencji organ uznał, iż nie naruszono przepisów ustawy Prawo budowlane i brak jest podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy co jest tożsame z brakiem podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania wniosku w trybie administracyjnym.
Wykonane czynności polegające na zamontowaniu na terenie prywatnej działki stanowiącej teren wokół budynku hotelu 2 urządzeń zabawowych nie podlegały przepisom Prawa budowlanego (por. stanowisko NSA w wyroku z dnia 24 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1527/15).
Tym samym, w świetle ustaleń dokonanych w toku kontroli w dniu 25.02.2020r. oraz oględzin 26.10.2021 r na działce nr [...] w miejscowości N. przy ul. [...], stwierdzających brak wykonania obiektu budowlanego, na którego budowę wymagane było zgodnie z przepisami prawa budowalnego ustalanie pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych. Na terenie przy budynku hotelowym wykonano jedynie montaż dwóch drewnianych zabawek, stanowiących elementy małej architektury zamontowane na terenie prywatnym nie stanowiącym miejsca publicznego, nie wymagających od Inwestora obowiązku dokonania zgłoszenia ani uzyskania pozwolenia na budowę z organu architektoniczno-budowlanego, zatem brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie. Nadto ustalono, iż wykonany montaż urządzeń zabawowych został dokonana z zachowaniem odległości o których mowa w § 40 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Organ ponadto wskazał, że nienałożenie na inwestora obowiązków wykonania określonych czynności na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 roku poz. 1333) – dalej też jako "PrBud" stanowi o braku istnienia przesłanek ( np. niewłaściwości/nieprawidłowości) mających na celu doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. Sp. z o.o. s.k. w N. podnosząc zarzuty naruszenia przepisów ustawy Prawo budowlane - w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 września 2020 r., w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.: z 2020 poz 471):
1) art. 30 ust. 1 pkt 4 PrBud poprzez jego niewłaściwą wykładnię, tj. przyjęcie, że plac zabaw na terenie nieruchomości inwestorów jest obiektem małej architektury, który nie został wybudowany w miejscu publicznym, a zatem jego budowa nie wymaga zgłoszenia, co w konsekwencji skutkowało niezastosowaniem tego przepisu - podczas, gdy prawidłowa wykładania tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, ze plac zabaw na nieruchomości inwestorów jest obiektem małej architektury wybudowanym w miejscu publicznym, co w konsekwencji wymaga wcześniejszego zgłoszenia robót budowlanych;
2) art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 PrBud w zw. art. 50 ust. 1 PrBud poprzez ich zastosowanie w ten sposób, iż Organ I instancji bezpodstawnie przyjął, iż przepisy te należy rozważać jako podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie (decyzji odmownej) - podczas, gdy przepisy te nie mogą stanowić przesłanki J> rozstrzygnięcia z uwagi na fakt, iż wskazane przepisy jako samodzielna regulacja prawna dotyczą robót budowlanych wykonywanych (w toku), a nie zakończonych,
3) art. 51 ust. 1 pkt 1, pkt 2 oraz pkt 7 PrBud w zw. z art. 50 ust. 1 poprzez ich niezastosowanie, tj. niewydanie decyzji o rozbiórce placu zabaw, względnie brak nakazania wykonania robót przywracających plac zabaw do stanu zgodnego z prawem - w sytuacji, kiedy przepisy te stanowią podstawę dla wydania rozstrzygnięcia dla robót budowlanych wykonanych, co ma miejsce w niniejszej sprawie.
Po rozpatrzeniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie – dalej jako "MWINB" wydał decyzję, którą uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieliczce z dnia 13 stycznia 2022 r., nr 4/2022, znak: NM.5160.1.2020 i odmówił nałożenia na Inwestorów: P. D. G. zam. ul. [...], N., P. J. G. zam. ul. [...] h, N., P. T. I. zam. ul. [...] h, N., P. S. I. zam. ul. [...], N. obowiązku wykonania określonych robót celem doprowadzenia placu zabaw usytuowanego na działce nr [...] i [...] w miejscowości N. do stanu zgodnego z prawem.
Organ odwoławczy dokonał powtórnego, pełnego i merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej w granicach zakreślonych treścią zaskarżonej decyzji badając tak prawidłowość rozstrzygnięcia Organu I instancji, jak i poprzedzającego je postępowania wyjaśniającego w oparciu o akta sprawy PINB znak: NM.5160.1.2020 (k. 1-44).
MWINB wskazał, iż zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471) do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Z uwagi na fakt, iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu 13 września 2021 r. (vide: zawiadomienie PINB z dnia 19 września 2021 r., znak: NM.5160.1.2020), tj. po terminie określonym w art. 39 w/w ustawy, oraz w związku z tym, że postępowanie prowadzone jest w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, to zastosowanie w niniejszej sprawie znajdą znowelizowane przepisy Prawa budowlanego.
MWINB wskazał, że podstawą materialnoprawna skarżonej decyzji jest przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym: "Przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji: (...) 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania"
Organ II instancji zaznaczył, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym wstrzymanie robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego może mieć jedynie miejsce w sytuacji, gdy roboty budowlane wykonywane są w dacie wydania postanowienia o ich wstrzymaniu. Natomiast, gdy roboty budowlane zostały już wykonane tj. zakończone, przerwane na pewnym etapie i aktualnie nie są już prowadzone zastosowanie winien mieć przepis art. 51 ust. 7 PrBud (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt II OSK 629/07). Wobec powyższego, skoro w niniejszej sprawie roboty budowlane zostały zakończone i organ I instancji odstąpił od wydania postanowienia na podstawie art. 50 ust. 1 PrBud, to organ II Instancji uzupełnił rozstrzygnięcie Organu I instancji powołując w podstawie niniejszego rozstrzygnięcia art. 51 ust. 1 pkt 2 PrBud w związku z art. 51 ust. 7 PrBud.
Tryb określony w art. 50-51 PrBud jest postępowaniem wieloetapowym. Na niniejszym etapie postępowania naprawczego MWINB zobligowany jest do zbadania, czy wykonane roboty wymagają przeprowadzenia czynności bądź dodatkowych robót w celu ich doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.
W sytuacji stwierdzenia, iż roboty budowlane zostały wykonane w warunkach określonych w art. 50 PrBud, organ nadzoru budowlanego uprawniony jest wydać decyzję, którą w myśl art. 51 PrBud w zależności od podjętych ustaleń:
1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo,
2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo
3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego (...) ".
Organ podkreślił, iż dla prawidłowego zakwalifikowania ocenianych obiektów, będących przedmiotem postępowania do poszczególnej kategorii obiektów czy urządzeń budowlanych niezbędna jest należyta staranność w ustaleniu ich cech, jak również odniesienia opisu do ustawowych definicji poszczególnych kategorii obiektu.
Podczas przeprowadzonej w dniu 25 lutego 2020 r. kontroli oraz przeprowadzonych w dniu 26 października 2021 r. oględzin, PINB ustalił, iż na działce nr [...] w N. zlokalizowany jest budynek hotelowy przy którym w ogrodzie od strony tarasu usytuowane są dwa drewniane urządzenia zabawowe, tj. huśtawka oraz domek z piaskownicą. Przedmiotowe urządzenia zlokalizowane około 2m i 1,9 m od istniejącego ogrodzenia z działką sąsiednią (...). Nadto ustalono iż przedmiotowe urządzenie drewniane usytuowane około 15 m od ściany budynku hotelowego. Teren działki na której zlokalizowany jest hotel jest terenem ogrodzonym (ogrodzenie stale oraz ogrodzenie z krzewów oraz szlabany), dostępnym jedynie dla gości hotelowych. Zgodnie z oświadczeniem obecnego właściciela, zamontowane 2 urządzenia zabawowe na terenie ogródka przy budynku hotelu zostały wykonane po oddaniu budynku do użytkowania, w około 2009 r. przedmiotowe urządzenia służą jedynie dla gości hotelowych. Na montaż przedmiotowych urządzeń nie posiadaliśmy żadnych zgłoszeń ani pozwoleń, traktowaliśmy to jako urządzenie małej architektury służące jedynie dla naszych potrzeb. (...) nadto przy linii ogrodzenia pomiędzy działkami a urządzeniem oznaczonym na załączniku graficznym do protokołu kontroli z dnia 25.02.2020 nr B trampolina ogrodowa. Przedmiotowa trampolina na nawierzchni trawiastej ustabilizowana poprzez dociążenia nóg betonowymi elementami typu kostka brukowa. Przedmiotowa trampolina usytuowana w odległości 2,43 m od cokołu ogrodzenia pomiędzy działkami sąsiednimi. W dniu kontroli na terenie działki sąsiedniej w trakcie realizacji budowa. Obecni właściciele obiektu hotelowego oświadczają, iż ustawiona trampolina jest jedynie urządzeniem ustawionym na terenie działki w sezonie wiosenno - letnim, jak wskazują w okresie do 14 dni przedmiotowe urządzenie zostanie zdemontowane na okres zimowy o czym powiadomią pisemnie PINB w Wieliczce. Jednocześnie zauważyć należy, iż jak wynika z materiału dowodowego w/w trampolina została zdemontowana.
MWINB wskazał, iż urządzenia wchodzące w skład przedmiotowego placu zabaw zalicza się do obiektów małej architektury określonych w art. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, do których zastosowanie mają regulacje § 40 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie (tekst jednolity z 2019 r., poz. 1065 z późn. zm.) – dalej też jako "r.w.t.".
MWINB wskazał także, że zgodnie art. 28 ust. 1 PrBud, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 PrBud. Przepis art. 29 PrBud zawiera katalog obiektów i robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, tj. do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 tej ustawy. Katalog określony w art. 29 PrBud numeratywnie wylicza przypadki, które nie wymagają uzyskania pozwolenia. Oznacza to, iż wyłącznie obiekty i roboty w nim wymienione mogą być wykonane bez uprzedniego pozwolenia na budowę. I tak, zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 19) PrBud nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa: obiektów malej architektury, z wyjątkiem obiektów malej architektury w miejscach publicznych.
Jednocześnie ustawa Prawo budowlane nie ustanawia definicji pojęcia "miejsca publicznego". W związku z powyższym należy się posłużyć znaczeniem, jakie nadaje się temu pojęciu w języku polskim oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W języku polskim pojęcie "publiczny" oznacza "dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich, ogólny, powszechny, społeczny, nieprywatny" (por. Słownika Języka Polskiego pod red. prof. dr Mieczysława Szymczaka, PWN Warszawa 1979, str. 1074). MWINB podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt: II OSK 2472/11, w którym wskazano, iż "miejscem publicznym" w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 4 PrBud jest miejsce ogólnodostępne, otwarte, a więc miejsce, z którego korzystać może nieograniczona liczba osób, niezależnie od tego komu przysługuje prawo własności danej nieruchomości. Możliwość korzystania z przedmiotowego placu zabaw została ograniczona jedynie dla gości Hotelu [...], a co niewątpliwie zawęża pojęcie nieograniczonej liczby osób. Co więcej sam Skarżący wskazując, iż cyt.: działalność hotelowa jako działalność gospodarcza jest w swojej definicji działalnością nakierowaną na osiąganie i maksymalizowanie zysku. Zatem zasadne jest kierowanie przez inwestorów będących przedsiębiorcami oferty do jak najszerszej grupy osób będących potencjalnymi klientami - przez co katalog hotelowych gości, mogących również korzystać z placu zabaw, jest również nieograniczony, podkreśla, iż możliwość korzystania z przedmiotowego placu zabaw ma określona grupa osób, tj. jedynie klienci bądź potencjalni klienci Hotelu [...].
Jednocześnie w realiach niniejszej sprawy MWINB zauważa, że kluczowym kryterium dla oceny, czy dane miejsce jest miejscem publicznym, czy też prywatnym, winna być struktura własnościowa nieruchomości. Takie rozumienie pojęcia "miejsca publicznego" również było prezentowane w orzecznictwie NSA. Na przykład w wyroku z dnia 18 października 2016 r., sygn. II OSK 19/15 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał: "stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 4 PrBud, zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa obiektów małej architektury w miejscach publicznych. Budowa jednak obiektu malej architektury na prywatnej działce inwestora, nie stanowi budowy "w miejscu publicznym". Podobne stanowisko zajął NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 marca 2018 r., sygn. II OSK 2373/17. Powołano się w nim na wyrok NSA z 7 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 342/17, który zaakceptowano i uznano za własny, a zgodnie z którym "rozróżnienie miejsca publicznego i prywatnego sprowadzać się będzie bowiem do sfery własności państwowej lub komunalnej oraz sposobu wykorzystania takiej działki w celach ogólnospołecznych. Tymczasem wykorzystywanie mienia należącego do Spółdzielni Mieszkaniowej lub pozostającego w jej wieczystym (współużytkowaniu na cele ustawowe lub statutowe, co do którego spółdzielnia wykonuje zarząd jako nieruchomością wspólną, nie powoduje, że traci takie miejsce charakter prywatny. Działka taka, nawet jeżeli ma do niej dostęp szersza grupa osób, nie staje się miejscem publicznym, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Tym samym, na rozbudowę obiektu małej architektury - śmietnika usytuowanego na działce będącej w wieczystym (współ-) użytkowaniu spółdzielni mieszkaniowej, która wykonuje wobec niej zarząd, nie jest wymagane dokonanie zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego" (tak: WSA w Krakowie w wyroku z dnia 2 października 2019r., sygn. akt: II SA/Kr 461/19).
Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy MWINB wskazał, iż przedmiotowy ogrodzony plac zabaw, znajdujący się w obrębie działek stanowiących własność prywatną nie stanowi miejsca publicznego, a jego budowa nie wymagała ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej. Wobec czego Organ I instancji właściwie prowadził postępowanie w oparciu o przepisy art. 50 - 51 PrBud.
MWINB podzielił stanowisko PINB, że sam fakt budowy obiektu budowlanego nie wymagającego pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia nie wyłącza obowiązku organów nadzoru budowlanego do zbadania czy obiekt taki nie narusza innych przepisów prawa (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1743/13)
Jak zostało ustalone w niniejszej sprawie huśtawka oraz domek z piaskownicą znajdują się w odległości około 15 m od ściany budynku hotelowego, z kolei trampolina została zdemontowana. A zatem obiekty małej architektury znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości a wchodzące w skład funkcjonalnej całości, tj. placu zabaw nie naruszają § 40 ust. 3 r.w.t.
Zatem mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również kwestie powyżej wskazane, w ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do nałożenia na inwestora przedmiotowych obiektów małej architektury składających się na funkcjonalną całość tj. przedmiotowy plac zabaw dodatkowych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem, bowiem obiekty małej architektury stanowiące funkcjonalną całość w postaci placu zabaw na działce stanowiącej własność prywatną zostały wykonane zgodnie z przepisami prawa budowlanego, jak i innymi przepisami, w tym techniczno - budowlanymi.
MWINB uznaje przy tym, że ustalenie, że wykonane roboty budowlane byty zgodne ze standardami i nie wymagały przeprowadzenia żadnych dodatkowych czynności ani robót, stanowiło podstawę do przyjęcia przez organy nadzoru budowlanego, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek do kontynuowania postępowania naprawczego. W tych warunkach postępowanie nie podlegało umorzeniu, ale jak trafnie przyjęły organy orzekające w sprawie, zachodziła podstawa do odstąpienia od nałożenia na inwestora obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 PrBud (por. np. uzasadnienie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1351/11).
Organ wskazał też, iż z uwagi na wprowadzone zmiany w ewidencji gruntów i budynków przez Starostę Wielickiego, przedmiotowy ogrodzony plac zabaw obecnie znajduje się na działce ewid. nr [...] i nr ewid. [...] w miejscowości N., wobec czego MWINB korzystając z przysługującego mu prawa, wynikającego z treści art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zreformował skarżoną decyzję PINB, orzekając o odmowie nałożenia na Inwestorów: P. D. G. zam. ul. [...], N., P. J. G. zam. [...] N., P. T. I. zam. [...] N., P. S. I. zam. ul. [...], N. obowiązku wykonania określonych robót celem doprowadzenia placu zabaw usytuowanego na działce nr [...] i [...] w miejscowości N. do stanu zgodnego z prawem.
Skargę na powyższą decyzję złożyła K. sp. z. o.o. spółka komandytowa podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 29 ust. 2 pkt 19 PrBud poprzez jego niewłaściwą wykładnię, tj. przyjęcie, że plac zabaw na terenie nieruchomości inwestorów jest obiektem małej architektury, który nie został wybudowany w miejscu publicznym, a zatem jego budowa nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, co w konsekwencji skutkowało niezastosowaniem tego przepisu - podczas, gdy prawidłowa wykładania tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, ze plac zabaw na nieruchomości inwestorów jest obiektem małej architektury wybudowanym w miejscu publicznym, co w konsekwencji wymaga wcześniejszego zgłoszenia robót budowlanych
2. art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. art. 51 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 50 ust. 1 PrBud poprzez ich niezastosowanie, tj. niewydanie decyzji o rozbiórce placu zabaw, względnie brak nakazania wykonania robót przywracających plac zabaw do stanu zgodnego z prawem - w sytuacji, kiedy przepisy te powinny zostać zastosowane z uwagi na fakt wykonania przez inwestorów budowy placu zabaw w miejscu publicznym bez wymaganego prawem zgłoszenia
Nadto, wydanej decyzji zarzucam naruszenia przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 735 ze zm.) – dalej jako "K.p.a.", które miały wpływ na wynik postępowania, tj.:
1. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. wydanie decyzji z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, tj. ustalenie wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, że plac zabaw należący do inwestorów nie jest obiektem małej architektury znajdującym się w miejscu publicznym, z uwagi na fakt, iż mogą korzystać z niego jedynie goście Hotelu [...] podczas, gdy z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika - przy zastosowaniu zasad logiki i doświadczenia życiowego - że wskazany plac zabaw jest miejscem publicznym dostępnym do nieograniczonego grona podmiotów; wskazane uchybienia miały wpływ na wynik postępowania w ten sposób, że doprowadziły do naruszenia w/w przepisów prawa budowlanego materialnego (pkt 1 i pkt 2);
2. art. 140 K.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa poprzez sporządzenie fragmentarycznego uzasadnienia przez Organ II instancji w zakresie kluczowej dla niniejszej sprawy okoliczności tj. zakwalifikowania placu zabaw jako obiektu małej architektury, który nie znajduje się w miejscu publicznym - poprzez ograniczenie analizy tej kwestii jedynie do zacytowania orzecznictwa sądów administracyjnych, co budzi wątpliwości Skarżącego, czy w tym zakresie Organ II instancji rozpoznał istotę sprawy jako organ orzekający merytorycznie
Ze względu na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że na skutek korekty dokonanej przez Organ II instancji w zakresie kwalifikacji prawnej decyzji (co częściowo uwzględnia zarzuty odwołania), kwestia wadliwości decyzji wydanej przez Organ II instancji ogranicza się do niewłaściwej interpretacji pojęcia ,,miejsce publiczne" w odniesieniu do placu zabaw jako obiektu małej architektury.
Skarżący nie zgadza się z wnioskami Organu II instancji, tak jak nie podzielał wniosków Organu I instancji. Wnioski dokonane przez Organ I instancji były bowiem dowolne, a nadto sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz wnioski te nie wynikały z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, pozostając również w opozycji z linią orzeczniczą sądów administracyjnych; natomiast Organ II instancji bezrefleksyjnie powiela błędy Organu I instancji, co więcej - nie rozpoznając sprawy merytorycznie w ramach przyznanych mu kompetencji organu odwoławczego.
Zdaniem Skarżącego w niniejszej sprawie mamy do czynienia z obiektem małej architektury wybudowanym nie w miejscu prywatnym, a miejscu publicznym. organ II instancji zaniechał merytorycznego rozpoznania sprawy, ograniczył się jedynie bowiem do przyjęcia za własne ustaleń organu I instancji, dodając jedynie do uzasadnienia kilka orzeczeń sądów administracyjnych oraz przywołał definicję językową dla pojęcia "miejsce publiczne".
Przywołane przez organ II instancji językowa definicja pojęcia "publiczny" jest zawarta w słowniku języka polskiego wydanego w 1979 r. i w ocenie Skarżącego jest definicją niepełną i nieaktualną. Należy tutaj wskazać, że to pojęcie należy rozumieć również jako dotyczące nie tylko całego społeczeństwa, ale również jakiejś zbiorowości, dostępne dla szerokiej publiczności (por. słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego). Ograniczenie się przez organ II instancji jedynie do rozróżnienia "miejsca publicznego" jedynie ze względu na kryterium własności, jest nieuzasadnione i w konsekwencji prowadzi do błędnych wniosków. Niezasadne jest również powoływanie się przez organ II instancji na wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzecznictwo sądów administracyjnych, które skupia się właśnie na kryterium własnościowym. Szczególnie nieuzasadnione jest przywoływanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2016 r., sygn. II OSK 19/15, gdyż przedstawiony w uzasadnieniu wyroku stan faktyczny jest nieadekwatny, gdyż główną osią sporu wskazanego postępowania była klasyfikacja prawna czy obiekt będący przedmiotem postępowania jest urządzeniem budowlanym - ogrodzeniem (wg skarżących kasacyjnie), czy też - obiektem małej architektury.
Jak wskazał Skarżący, pojęcie "miejsce publiczne" nie zostało zdefiniowane w przepisach Prawa budowlanego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że nie jest w tym kontekście istotne komu przysługuje prawo własności nieruchomości, na którym posadowiony został obiekt małej architektury. Znacznie ma natomiast możliwość korzystania z danego terenu przez nieokreśloną z góry liczbę osób. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do wyroku z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 342/17 "miejscem publicznym" jest takie miejsce, z którego korzysta nieokreślona liczba, niezidentyfikowanych osób. O tym zatem, czy określone miejsce będzie miało charakter publiczny, decyduje to, czy będzie miała do niej dostęp nieograniczona ilość osób, niezależne od tego komu przysługuje prawo własności. Ta ogólna dostępność musi być rozumiana jako obiektywna możliwość". Należy zatem wskazać, iż kryterium przesądzającym Jest kryterium funkcjonalne, a nie kryterium własnościowe.
Należy również wskazać, że rozstrzygający jest publiczny charakter terenu, na którym posadowiono obiekt małej architektury, a nie charakter samego przedmiotowego obiektu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 kwietnia 2019 r., II OSK 1317/17 "istotne znaczenie prawne ma nie publiczny charakter obiektu małej architektury, lecz miejsca jego posadowienia". W niniejszej sprawie decydująca jest zatem okoliczność, czy charakter publiczny ma sam teren wokół hotelu, tj. czy z terenu tego może korzystać nieograniczona liczba osób.
W niniejszej sprawie należy zastosować kryterium funkcjonalne, a więc związane z prowadzoną na terenie nieruchomości inwestorów działalnością gospodarczą (która racjonalnie prowadzona powinna skupiać się skierowaniu do możliwie najszerszego grona odbiorców), a nie ograniczać się jedynie do kryterium własnościowego.
Skarżący w odwołaniu wskazywał, iż teren wokół hotelu wprawdzie jest ogrodzony oraz występuje tam szlaban samochodowy, jednakże każda osoba postronna może wejść poza ogrodzenie. Przyjęcie innego założenia t.j. ograniczenie możliwości wejścia wyłącznie do właścicieli nieruchomości, czy też wskazanych przez organ I instancji zameldowanych gości - sprawiłoby, że działalność hotelarska byłaby całkowicie nieopłacalna z punktu widzenia ekonomicznego. Na teren hotelu niewątpliwie mogą dostać się jego pracownicy oraz osoby wynajmujące pokoje czy też ich goście - już sama ta okoliczność sprawia, że nie można mówić o dostępności przedmiotowego terenu wyłącznie dla osób "ściśle określonych" (posługując się sformułowaniem Organu I instancji).
Nie może zatem budzić najmniejszych wątpliwości to, że również Organ II instancji dokonał błędnego zakwalifikowania miejsca publicznego jako miejsce prywatne, co implikowało błędne uznanie, że wybudowanie placu zabaw jako obiektów małej architektury nie wymaga wcześniejszego zgłoszenia. W konsekwencji przedmiotowy plac zabaw stanowi samowolę budowlaną, co powinno skutkować nakazaniem inwestorom przeprowadzenia stosownej procedury legalizacyjnej dla placu zabaw wybudowanego bez wymagane zgłoszenia. Niemniej Skarżący stoi na stanowisku, że w przypadku braku możliwości zalegalizowania placu zabaw, powinna zostać nakazana jego rozbiórka.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi z powodu jej bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Ponadto należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z brzmieniem art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.z 2021 r., poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Wszystkie strony nie zajęły w zakreślonym terminie stanowiska, dlatego też zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do podniesionych zarzutów należy wskazać, że stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w postępowaniu administracyjnym organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Jako dowolne przy tym należy traktować takie ustalenia faktyczne, które znajdują wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy też nie w pełni rozpatrzonym. Sam zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (por. uzasadnienia do wyroków: Sądu Najwyższego z 23 listopada 1994 r., sygn. III ARN 55/94, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2017 roku, sygn. I OSK 1523/16, z dnia 22 września 2020 roku, sygn. I OSK 734/20, z dnia 26 listopada 2021 roku, sygn. II GSK 1892/21, z dnia 26 kwietnia 2022 roku, sygn. II OSK 2401/19 oraz A. Wróbel [w:] Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el 2022, komentarz do art. 77).
Analizując zebranie oraz rozpatrzenie materiału dowodowego przez organ na gruncie niniejszej sprawy, należy uznać że materiał ten został zebrały w sposób możliwie pełny. Obejmuje on, w szczególności dokumentacją fotograficzną zarówno obiektów małej architektury, ich otoczenia jak i nieruchomości, na której został zostały one wybudowane. Organy zarówno I jak i II instancji szczegółowo ten materiał przeanalizowały, nie pomijając przy tym żadnych istotnych zagadnień czy okoliczności, które z tego materiału dowodowego wynikają. Ustalone okoliczności pozwoliły organom na dokonanie oceny, zarówno co do spełniania przez wybudowane obiekty małej architektury warunków technicznych jak i ustalenia, że nieruchomość na której zostały one wybudowane nie stanowi "miejsca publicznego". Odnosząc się w tym miejscu natomiast do zarzutu, iż organy w sposób nieprawidłowy uznały, że nieruchomość na której zostały wybudowane obiekty małej architektury nie stanowi miejsca publicznego, to trzeba wskazać, że w ocenie Sądu ustalenie to jest jednak trafne. Nieruchomość należy do podmiotu prywatnego, jest ogrodzona i tym samym nie sposób uznać, aby stanowiła miejsce publiczne. Co do pojęcia miejsca publicznego, przyjdzie jeszcze wrócić w dalszej części uzasadnienia. W tym miejscu jednak należy wskazać, że podniesiony zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie okazał się także trafny zarzut naruszenia art. 140 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera bowiem wszelkie obligatoryjne elementy wskazane w tym przepisie. Organ wskazał na faktów, które uznał za udowodnione oraz na dowody, na których się oparł, a ponadto wskazał i wyjaśnił podstawy prawne wydanej decyzji. Co do powołanych przez organ II instancji podstaw prawnych, to co prawda organ odwołał się do art. 29 ust. 2 pkt. 19) PrBud, w brzmieniu obowiązującym obecnie, zamiast do art. 30 ust. 1 pkt. 4) PrBud w brzmieniu obowiązującym w czasie wybudowania obiektów, to jednakże ze względu na to, że obie regulacja są analogiczne, to nie stanowi to o istotnym naruszeniu wskazanej normy.
Niezależnie od zarzutów skargi, należy wskazać, że organ trafnie wydał decyzję o odmowie nałożenia na inwestora obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2) PrBud. Sąd podziela tym zakresie stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że w sytuacji ustalenia przez organy nadzoru, że wykonane roboty budowlane były zgodne ze standardami i nie wymagały przeprowadzenia żadnych dodatkowych czynności ani robót, co stanowi o braku przesłanek do kontynuowania postępowania naprawczego, to wówczas organ powinien wydać decyzję o odmowie nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 PrBud, a nie umarzać postępowanie (por. np. uzasadnienie do wyroków: NSA z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. II OSK 1012/09, NSA z dnia 28 listopada 2012 roku, sygn. II OSK 1351/11).
Sąd podziela także wyrażone przez organ stanowisko, że poszczególne elementy placu zabaw, takie jak wybudowane huśtawki, to obiekty małej architektury. Plac zabaw to pewien wyodrębniony funkcjonalnie zespół obiektów małej architektury, służący codziennej rekreacji dzieci. W konsekwencji plac zabaw nie jest obiektem małej architektury (por. np. uzasadnienie do wyroków: WSA w Rzeszowie z dnia 11 stycznia 2018 roku, sygn. II SA/Rz 1183/17, WSA w Białymstoku z dnia 19 października 2021 roku, sygn. II SA/Bk 593/21; zob. też wyrok NSA z dnia 7 października 2015 roku, sygn. II OSK 306/14). Tym samym przeciwne stanowisko skarżącej spółki jest błędne.
Bezzasadny jest zarzut naruszenia "art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. art. 51 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 50 ust. 1 PrBud poprzez ich niezastosowanie, tj. niewydanie decyzji o rozbiórce placu zabaw, względnie brak nakazania wykonania robót przywracających plac zabaw do stanu zgodnego z prawem - w sytuacji, kiedy przepisy te powinny zostać zastosowane z uwagi na fakt wykonania przez inwestorów budowy placu zabaw w miejscu publicznym bez wymaganego prawem zgłoszenia". Odnosząc się do tego zarzutu przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę, że przedmiotowy zarzut odniesiony jest do innego stanu faktycznego niż ustalony na gruncie niniejszej sprawy przez organy. Całkowicie bezzasadne jest bowiem konstruowanie zarzutu naruszenia prawa materialnego, który to zarzut jest odnoszony do innego – niż ustalony w sprawie – stanu faktycznego. Organy nadzoru uznały, że nieruchomość, na której doszło do wybudowania obiektów małej architektury nie stanowi "miejsca publicznego", w związku z czym że nałożyły obowiązków, o których mowa w tym przepisie. Nie można jednak czynić zarzutu, że organ nie zastosował przepisu, którego hipoteza nie odpowiada ustalonemu stanowi faktycznemu. Z tego względu zarzut ten jest bezzasadny.
Odnosząc się natomiast do zasadnicze podniesionego zarzutu naruszenia art. 29 ust. 2 pkt 19) PrBud, w pierwszej kolejności wskazać należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie wskazuje się, że naruszenia ustawy Prawo budowlane powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji. Istotne jest zatem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r., sygn. II OSK 1974/10 oraz uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r., sygn. II OPS 2/13, wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2019 roku, sygn. II OSK 1327/17).
Ustalenia czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji z punktu widzenia Prawa budowlanego, w tym w szczególności czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też roboty budowlane mogły być wykonywane bez zgłoszenia, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu.
Jak wynika natomiast z akt sprawy będące przedmiotem postępowania obiekty małej architektury zostały wybudowane około 2009 roku (por. k. 3 – 5 akt PINB). Stosownie do obowiązującego w tym czasie art. 30 ust. 1 pkt. 4) PrBud zgłoszenia właściwemu organowi wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3: budowa obiektów małej architektury w miejscach publicznych. Natomiast stosownie do art. 29 ust. 1 pkt. 22) PrBud pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów małej architektury.
W skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 29 ust. 2 pkt. 19) PrBud (w brzmieniu obowiązującym obecnie). Trzeba jednak wskazać, że obowiązujące uprzednio przepisy (art. 30 ust. 1 pkt. 4) i art. 29 ust. 1 pkt. 22) PrBud) były w zasadzie tożsame z obowiązującymi dzisiaj. Niejako na marginesie należy wskazać, że również organ II Instancji odwołał się w tym zakresie do aktualnie obowiązujących przepisów, w przeciwieństwie jednak do PINB, który wskazał na regulację obowiązującą w 2009 roku. Nie zmienia to jednak faktu, że w tym zakresie punktem odniesienia powinien być art. 30 ust. 1 pkt. 4) PrBud w brzmieniu obowiązującym w 2009 roku, to znaczy w czasie kiedy wybudowano obiekty.
Z treści powołanych przepisów art. 30 ust. 1 pkt. 4) i art. 29 ust. 1 pkt. 22) PrBud w brzmieniu obowiązującym w 2009 roku, kiedy to doszło do wybudowania przedmiotowych obiektów małej architektury, wynika przede wszystkim ten wniosek, że obiekty te mogły być wybudowane po uprzednim zgłoszeniu lub bez zgłoszenia. W każdym jednak przypadku bez konieczności uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Jedynym kryterium, które determinowało właściwy tryb było miejsce, w którym lokalizowane miały być te obiekty. W sytuacji gdy obiekty te miały wybudowane "w miejscach publicznych" to wówczas wymagane było zgłoszenie (art. 30 ust. 1 pkt. 4) PrBud), natomiast gdy miały być one wybudowane poza takimi miejscami, wówczas nie było konieczności zgłoszenia.
Zasadniczy problem, jaki powstał na gruncie niniejszej sprawy, sprowadza się do rozważenia zagadnienia, czy budowa placu zabaw (obiektów małej architektury) na terenie ogrodzonej działki należącej do uczestnika postępowania, na której to działce zlokalizowany jest hotel, wymaga zgłoszenia z tego powodu, że budowa jest realizowana w miejscu publicznym, czy też dla budowy tych obiektów nie jest wymagana ani decyzja o pozwoleniu na budowę, ani zgłoszenie, z tego względu, że budowa nie była realizowana w miejscu publicznym.
Innymi słowy istotne znaczenie, na gruncie niniejszej sprawy, ma ocena czy stanowi miejsce publiczne w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 4) PrBud nieruchomość należąca do podmiotu prywatnego (uczestnika postępowania), która jest ogrodzona i na której znajduje się hotel, czy też nieruchomość ta nie stanowi miejsca publicznego.
Jak wskazano powyżej, zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt. 4) PrBud zgłoszenia właściwemu organowi wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 PrBud budowa obiektów małej architektury w miejscach publicznych.
Z przepisu w pierwszej wynika, że przymiot "publiczności", od którego ustawodawca uzależnia poddanie budowy obiektów małej architektury reglamentacji na gruncie Prawa budowlanego, odnosić należy do miejsca, w którym obiekt małej architektury ma być posadowiony, a nie do tego obiektu. Sposób sformułowania przepisu art. 30 ust. 1 pkt 4) PrBud wyraźnie wskazuje, iż uzależnia on wprowadzenie wymogu zgłoszenia budowy określonego obiektu małej architektury, nie od tego czy sam ten obiekt będzie dostępny publicznie, względnie czy będzie pełnił funkcje użyteczności publicznej, bądź też będzie wykorzystywany przez ogół społeczeństwa, a jedynie od tego czy ma zostać posadowiony w miejscu, które niezależnie od tego obiektu ma już charakter miejsca publicznego (por. np. uzasadnienie do wyroków: NSA z dnia 10 kwietnia 2019 roku, sygn. II OSK 1317/17, NSA z dnia 8 sierpnia 2019 roku, sygn. I GSK 1169/19).
Niedookreśloność pojęcia "miejsce publiczne" na gruncie PrBud, powoduje, że konieczne jest kazuistyczne rozstrzyganie na gruncie określonego stanu faktycznego, czy dana nieruchomość stanowi miejsce publiczne czy też tego miejsca nie stanowi.
W pewnej ogólności można wskazać, że na gruncie przepisów PrBud, zarysowały się dwa kierunki rozumienia pojęcia "miejsca publicznego".
Wedle jednego z nich "miejsce publiczne" jest charakteryzowane przez dostęp do nieruchomości. Dostęp ten może być ograniczony lub nieograniczony dla niezidentyfikowanych osób. Istnienie nieograniczonego dostępu do nieruchomości dla niezidentyfikowanych osób świadczyłoby o tym, że nieruchomość stanowi "miejsce publiczne". Rozstrzygające znaczenie przy kwalifikacji danego miejsca jako miejsca publicznego, miałoby zatem faktyczne urządzenie nieruchomości i brak fizycznych przeszkód, które uniemożliwiałyby dostęp do nieruchomości.
Przykładowo można wskazać, na uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 12 kwietnia 2013 roku, sygn. II OSK 2472/11, w którym zauważono, że "miejscem publicznym" (w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 4 PrBud) jest "miejsce ogólnodostępne, otwarte, a więc miejsce, z którego korzystać może nieograniczona liczba osób, niezależnie od tego komu przysługuje prawo własności danej nieruchomości. Nie można generalnie przyjąć, że plac zabaw znajdujący się na nieruchomości będącej własnością wspólnoty mieszkaniowej nie jest miejscem publicznym. W każdym przypadku należy ustalić, czy do danego miejsca dostęp może mieć każdy, czy tylko ograniczona liczba osób np. właściciele określonej nieruchomości."
Miejscem publicznym jest zatem takie miejsce, z którego korzysta nieokreślona liczba niezidentyfikowanych osób. O tym zatem, czy określone miejsce będzie miało charakter publiczny, decyduje to, czy będzie miała do niej dostęp nieograniczona ilość osób, niezależne od tego komu przysługuje prawo własności. Jak podkreślano, ta ogólna dostępność musi być rozumiana jako obiektywna możliwość, tj. sytuacja, w której każdy, bez konieczności ustanawiania np. stosownych służebności może z takiej nieruchomości (miejsca) korzystać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 29 listopada 2007 r. sygn. akt II OSK 1593/06, z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OSK 2472/11 oraz z dnia 3 lipca 2015 r. sygn. akt II OSK 2929/13".
O ile we wskazanych orzeczeniach akcentuje się charakterystykę "miejsca publicznego" jako miejsca, z którego korzysta nieokreślona liczba, niezidentyfikowanych osób, to jednakże nie bez znaczenia, dla uznania miejsca jako "miejsca publicznego" są również kwestie własnościowe. Podkreśla się bowiem, że wykorzystywanie mienia należącego do podmiotu prywatnego (np. wspólnoty mieszkaniowej) nie powoduje, że nieruchomość traci takie miejsce charakter prywatny. O ewentualnej "publiczności" takiego miejsca decydować miałoby natomiast zasady wstępu na tę nieruchomość, które jednak ustanawiane są jednostronnie przez właściciela nieruchomości.
Należy zauważyć, że w orzeczeniach, które kładą nacisk na aspekt przedmiotowy, to znaczy swobodę w korzystaniu z nieruchomości, która zasadniczo wynika z braku ograniczeń fizycznych (brak płotów, zagród, szlabanów) pojawia się wątek własności nieruchomości, i zasad które właściciel ustanawia ograniczając lub reglamentując dostęp do danego miejsca. Tym samym kwestie własnościowe zdają się stanowić zasadniczy i podstawowy element, który warunkuje, czy ukierunkowuje uznanie danego miejsca za miejsce publiczne.
Stosownie natomiast do drugiego podejścia kluczowym i zasadniczym kryterium dla oceny, czy dane miejsce jest miejscem publicznym, czy też prywatnym winna być struktura własnościowa nieruchomości. Takie rozumienie pojęcia "miejsce publiczne" również było prezentowane na przykład w uzasadnieniu do wyroku z dnia 18 października 2016 r., sygn. II OSK 19/15, z którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 4) PrBud, zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa obiektów małej architektury w miejscach publicznych. Budowa jednak obiektu małej architektury na prywatnej działce inwestora, nie stanowi budowy "w miejscu publicznym".
Podobne stanowisko zajął NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 marca 2018 r., sygn. II OSK 2373/17, wskazując, że "powyższy obowiązek nie dotyczy zaś budowy takich obiektów w miejscach prywatnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy miejsce to stanowi własność prywatną osoby fizycznej czy też osoby prawnej, nawet gdy jest używane przez większą grupę osób. Rozróżnienie miejsca publicznego i prywatnego sprowadzać się będzie bowiem do sfery własności państwowej lub komunalnej oraz sposobu wykorzystania takiej działki w celach ogólnospołecznych."
Analogicznie w uzasadnieniu do wyroku NSA z dnia 7 listopada 2017 roku, sygn. II OSK 342/17, w którym wskazano, że "Inaczej natomiast wygląda zakres pojęcia "miejsca publicznego" w przypadku zgłoszenia budowy obiektów małej architektury, jak w okolicznościach niniejszej sprawy. Zgodnie, bowiem z art. 30 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego zgłoszenia wymaga: "budowa obiektów małej architektury w miejscach publicznych", a więc w każdym takim miejscu. Powyższy obowiązek nie dotyczy zaś budowy takich obiektów w miejscach prywatnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy miejsce to stanowi własność prywatną osoby fizycznej czy też osoby prawnej, nawet gdy jest używane przez większą grupę osób. Rozróżnienie miejsca publicznego i prywatnego sprowadzać się będzie bowiem do sfery własności państwowej lub komunalnej oraz sposobu wykorzystania takiej działki w celach ogólnospołecznych. Tymczasem wykorzystywanie mienia należącego do Spółdzielni Mieszkaniowej lub pozostającego w jej wieczystym (współ)użytkowaniu na cele ustawowe lub statutowe, co do którego spółdzielnia wykonuje zarząd jako nieruchomością wspólną, nie powoduje, że traci takie miejsce charakter prywatny. Działka taka, nawet jeżeli ma do niej dostęp szersza grupa osób, nie staje się miejscem publicznym, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Tym samym, na rozbudowę obiektu małej architektury - śmietnika usytuowanego na działce będącej w wieczystym (współ-) użytkowaniu spółdzielni mieszkaniowej, która wykonuje wobec niej zarząd, nie jest wymagane dokonanie zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego."
Z orzecznictwa zdaje się wynikać pewna trudność jednoznacznej oceny, co do kwalifikacji jako "miejsca publicznego", szczególnie w odniesieniu do dużych terenów będących własnością wspólnot mieszkaniowych czy spółdzielni mieszkaniowych, które najczęściej nie są ogrodzone. Ze względu na ich wielkość i przede wszystkim faktyczną (fizyczną) dostępność są one czasem traktowane, tak jak miejsca publiczne, co nie oznacza jednak, że takimi miejscami są.
W ocenie Sądu uzasadnione jest stanowisko, że rozstrzygające znaczenie dla oceny, czy można mówić o "miejscu publicznym" ma kwestia własności nieruchomości, a nie dostępności rozumianej jako możliwość faktycznego, fizycznego dostępu (wstępu) na daną nieruchomość.
Należy zwrócić uwagę, że przyjęcie poglądu, iż decydujące znaczenie dla kwalifikacji danego miejsca jako "miejsca publicznego" ma wyłącznie możliwość fizycznego dostępu do nieruchomości, co wynikać może np. z braku jej ogrodzenia, skutkować będzie tym, że tryb postępowania poprzedzający rozpoczęcie robót budowlanych (wymagający zgłoszenia lub niewymagający zgłoszenia) będzie warunkowany wyłącznie okolicznościami faktycznymi i istniejącym zagospodarowaniem nieruchomości. Innymi słowy posadowienie na nieruchomości ogrodzenia skutkować mogłoby przyjęciem, że dana nieruchomość nie stanowi miejsca publicznego (np. wspólnoty), ale już w sytuacji gdy tego ogrodzenia nie byłoby, wówczas możliwe byłoby uznanie, że dana nieruchomość stanowi miejsce publiczne.
Podobnie rzecz się ma, gdyby przyjąć, że to zasady wstępu na teren nieruchomości, które są określane przez właściciela nieruchomości (np. wspólnotę mieszkaniową czy spółdzielnię mieszkaniową) miałyby determinować kwalifikację, czy dana nieruchomość stanowi "miejsce publiczne" czy nie stanowi takiego miejsca
W ocenie Sądu warunkowanie właściwego trybu postępowania poprzedzającego rozpoczęcie robót budowlanych (to jest wymagającego zgłoszenia lub niewymagającego zgłoszenia) od okoliczności faktycznych, które znajdują się na gruncie, względnie od ustanowionych przez właściciela nieruchomości zasad wstępu na nieruchomość nie jest trafne.
O "publiczności" miejsca, będzie raczej decydować kwestia własności niż faktycznych urządzeń, które znajdują się na nieruchomości. Urządzenie danej nieruchomości nie jest bez znaczenia, jednakże będzie ono istotne raczej w odniesieniu do nieruchomości, które stanowią własność lub są w posiadaniu podmiotów publicznych. Oczywistym jest bowiem, że ogrodzona nieruchomość, należąca do Skarbu Państwa (zajęta chociażby na potrzeby jednostki wojskowej) nie stanowi miejsca publicznego.
Ponadto trudno też uznać, aby nieruchomość prywatna, nawet nieogrodzona stanowiła miejsce publiczne, tylko dlatego, że potencjalnie możliwe jest wejście na jej teren nieokreślonej liczbie bliżej niezidentyfikowanych osób.
Reasumując powyższe, Sąd stoi na stanowisku, że w realiach niniejszej sprawy, nieruchomość prywatna, która jest ogrodzona a na której zlokalizowany jest hotel nie stanowi miejsca publicznego. Bez znaczenia są przy tym argumenty skarżącej spółki, że przez płot lub szlabanem można przejść na teren nieruchomości. Podobnie zamierzonego skutku nie może odnieść argument, że na teren hotelu mają wstęp liczne, niezidentyfikowane osoby. Stanowisko to jest o tyle bezzasadne, że jednak wbrew temu na teren hotelu mają wstęp jedynie goście hotelowi (jak i uczestnicy rozmaitych uroczystości czy konferencji z nim organizowanych, oraz w określonym zakresie potencjalni goście) i to tylko dla ich użytku wybudowane są rozmaite urządzenia, które znajdują się na terenie ogrodzonej nieruchomości, w tym również obiekty małej architektury.
W konsekwencji wybudowanie obiektów małej architektury na wskazanej nieruchomości, która nie stanowo miejsca publicznego, nie wymagało zgłoszenia, a tym samym nie doszło również w tym zakresie do naruszenia przepisów PrBud. Niezależnie bowiem organy nadzoru zweryfikowały także zgodność wybudowanych obiektów z przepisami technicznymi, nie znajdując jakichkolwiek nieprawidłowości, co potwierdza prawidłowość wydanej decyzji.
Ze względu na powyższe skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI