II SA/Kr 688/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie oddalił skargę Gminy Limanowa na decyzję odmawiającą legalizacji umocnienia skarpy cieku wodnego, stwierdzając brak legitymacji Gminy do złożenia wniosku o legalizację.
Gmina Limanowa złożyła skargę na decyzję odmawiającą legalizacji umocnienia skarpy cieku wodnego wykonanego bez pozwolenia wodnoprawnego. Gmina nie jest właścicielem działki, na której znajduje się umocnienie, a właściciele gruntu nie wyrazili zgody na legalizację. Sąd uznał, że zgodnie z art. 190 Prawa wodnego, tylko właściciel urządzenia wodnego może złożyć wniosek o jego legalizację, a Gmina nie spełnia tego kryterium. Skarga została oddalona.
Przedmiotem sprawy była skarga Gminy Limanowa na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie, utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą legalizacji umocnienia prawej skarpy cieku bez nazwy wykonanego bez pozwolenia wodnoprawnego. Gmina wnioskowała o legalizację umocnienia zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości S., której właścicielami są M. L. i W. L. Organy administracji odmówiły legalizacji, wskazując, że zgodnie z art. 190 Prawa wodnego, wniosek o legalizację może złożyć jedynie właściciel urządzenia wodnego. Ponieważ Gmina nie jest właścicielem działki, a właściciele gruntu nie wyrazili zgody na legalizację, organy uznały brak legitymacji Gminy do złożenia wniosku. Gmina zarzucała m.in. błędne uznanie umocnienia za część składową gruntu oraz naruszenie przepisów proceduralnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że kluczowe jest ustalenie własności urządzenia wodnego i gruntu, a Gmina nie wykazała swojej legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o legalizację. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących ustalenia linii brzegowej i charakteru prac, uznając je za bezzasadne w kontekście braku legitymacji Gminy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z art. 190 ust. 1 Prawa wodnego, wniosek o legalizację urządzenia wodnego może złożyć jedynie właściciel tego urządzenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Gmina Limanowa nie jest właścicielem działki, na której znajduje się umocnienie skarpy, a właściciele gruntu nie wyrazili zgody na legalizację. Brak legitymacji Gminy do złożenia wniosku o legalizację stanowił podstawę do oddalenia skargi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (24)
Główne
PrWod art. 190 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Wniosek o legalizację urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego może złożyć jedynie właściciel tego urządzenia.
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne art. 190 § 1
Wniosek o legalizację urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego może złożyć właściciel tego urządzenia.
Dz.U. 2017 poz 1121 art. 190 § 1
Pomocnicze
PrWod art. 190 § 13
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
PrWod art. 190 § 14
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
k.c. art. 48
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane.
k.c. art. 47 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.
k.c. art. 46 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.
PrWod art. 216 § 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Urządzenia wodne lub ich części oraz budowle i ich części, znajdujące się na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi, stanowią odrębny od tych gruntów przedmiot własności.
PrWod art. 220 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Linia brzegu dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, którą ustala się według średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat.
PrWod art. 220 § 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Jeżeli krawędź brzegu jest wyraźna, linia brzegu biegnie tą krawędzią.
PrWod art. 220 § 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Jeżeli krawędź brzegu nie jest wyraźna, linia brzegu biegnie granicą stałego porostu traw, a jeżeli granica stałego porostu traw leży powyżej stanu wody, o którym mowa w ust. 1 - linią przecięcia się zwierciadła wody przy tym stanie z gruntem przyległym.
PrWod art. 220 § 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Jeżeli brzegi wód są uregulowane, linia brzegu biegnie linią łączącą zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych, a przy plantacjach wikliny na gruntach uzyskanych w wyniku regulacji - granicą plantacji od strony lądu.
k.p.a. art. 97 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
p.p.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany granicami skargi.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd ją oddala.
PrBud art. 81 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Organy nadzoru budowlanego sprawują kontrolę i nadzór nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego.
PrBud art. 2 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepisy ustawy Prawo budowlane nie naruszają przepisów odrębnych, w tym prawa wodnego - w odniesieniu do urządzeń wodnych.
PrWod art. 16 § 65
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Urządzenia wodne to urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gmina Limanowa nie jest właścicielem działki, na której znajduje się umocnienie skarpy, a właściciele gruntu nie wyrazili zgody na legalizację, co pozbawia Gminę legitymacji do złożenia wniosku o legalizację urządzenia wodnego zgodnie z art. 190 Prawa wodnego.
Odrzucone argumenty
Zarzut błędnego uznania umocnienia za część składową gruntu. Zarzut naruszenia art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania. Zarzut wejścia przez organ w kompetencje ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej w zakresie ustalania linii brzegowej. Zarzut naruszenia art. 190 Prawa wodnego poprzez uznanie braku legitymacji Gminy do zainicjowania postępowania. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż sporne urządzenie wodne stanowi prace budowlane wymagające zezwolenia wodnoprawnego, podczas gdy miały charakter prac konserwacyjnych.
Godne uwagi sformułowania
Zgodnie z art. 190 ustawy Prawo wodne wniosek o legalizację urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, może złożyć właściciel tego urządzenia. W przypadku urządzenia wodnego stanowiącego trwale związane z gruntem urządzenie wodne, jego właścicielem jest każdoczesny właściciel gruntu, na którym urządzenie jest położone. Cecha 'trwałego związania z gruntem' sprowadza się do posadowienia obiektu budowlanego na tyle trwale, aby zapewnić jego stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie lub przemieszczenie w inne miejsce. Wobec powyższego wbrew art. 190 ust. 1 ustawy Prawo wodne byłoby przyjęcie, że Gmina może wnioskować o legalizację urządzenia wodnego samodzielnie i bez zgody właściciela działki prywatnej. Przepisy ustawy Prawo budowlane nie naruszają przepisów odrębnych, a w szczególności prawa wodnego - w odniesieniu do urządzeń wodnych.
Skład orzekający
Sebastian Pietrzyk
przewodniczący sprawozdawca
Agnieszka Nawara-Dubiel
sędzia
Anna Kopeć
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak własności gruntu i zgody właściciela wyklucza możliwość legalizacji urządzenia wodnego przez gminę na podstawie art. 190 Prawa wodnego, nawet jeśli gmina jest inwestorem lub zarządcą."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy urządzenie wodne jest trwale związane z gruntem niebędącym własnością wnioskodawcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów Prawa wodnego i Kodeksu cywilnego w kontekście samowoli budowlanej i odpowiedzialności gminy. Pokazuje, jak kluczowe jest ustalenie własności dla możliwości legalizacji.
“Gmina chciała zalegalizować umocnienie skarpy, ale sąd powiedział 'nie'. Kluczowa okazała się własność gruntu.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 688/25 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2025-08-06 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-06-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Agnieszka Nawara-Dubiel Anna Kopeć Sebastian Pietrzyk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane III OSK 242/26 - Postanowienie NSA z 2026-03-03 Skarżony organ Minister Środowiska Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1121 art 190 ust 1 Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi Gminy Limanowa na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 8 kwietnia 2025 r., znak K.RUZ.4219.7.1.2025 w przedmiocie odmowy legalizacji umocnienia bez pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem skargi Gminy L. jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 8 kwietnia 2025 roku, znak: K.RUZ.4219.7.1.2025 utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Nowym Sączu z dnia 30 stycznia 2025 roku, znak: KR.ZUZ.3.4217.33.2023.TB, odmawiającej legalizacji umocnienia prawej skarpy cieku bez nazwy w postaci opaski brzegowej z koszy siatkowo- kamiennych w km 0+057,30 - 0+065,30, na działce ewid. nr [...] w miejscowości S., gmina L. wykonanej bez pozwolenia wodnoprawnego. Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach. Po rozpoznaniu wniosku Gminy L. z dnia 22 września 2023 roku (data wpływu – k. 1 a.a.) o wydanie pozwolenia wodnoprawnego Dyrektor Zarządu Zlewni w Nowym Sączu decyzją z dnia 30 stycznia 2025r., znak: KR.ZUZ.3.4217.33.2023.TB, odmówił legalizacji umocnienia prawej skarpy cieku bez nazwy w postaci opaski brzegowej z koszy siatkowo-kamiennych w km 0+057,30 - 0+065,30, na działce ewid. nr [...] w miejscowości S., gmina L. wykonanej bez pozwolenia wodnoprawnego. W uzasadnieniu do wydanej decyzji wskazał, że na wniosek Gminy zostało wszczęte postępowanie w sprawie legalizacji umocnienia prawej skarpy cieku bez nazwy w postaci opaski brzegowej z koszy siatkowo – kamiennych w km 0+057,30 – 0+065,30 na działce ew. nr [...] w miejscowości S. gmina L. Właścicielami działki ewid. nr [...] w miejscowości S. gmina L. są M. L. oraz W. L.. Umocnienie zostało wykonane w celu zabezpieczenia brzegu cieku przy wylocie przepustu pod drogą gminną nr [...] M. – S. – W. w miejscowości S.. Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne wniosek o legalizację urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, może złożyć właściciel tego urządzenia. W przypadku urządzenia wodnego stanowiącego trwale związane z gruntem urządzenie wodne, jego właścicielem jest każdoczesny właściciel gruntu, na którym urządzenie jest położone. Zatem Gmina L. nie jest uprawniona do uzyskania decyzji o legalizacji tego urządzenia wodnego. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina L. Gmina zarzuciła zarzuciła decyzji błędne uznanie iż kosze siatkowo-kamienne stanowiące urządzenie do stabilizacji skarpy cieku bez nazwy stanowią część składową gruntu. Element jest częścią składową jeśli może być połączony tylko trwale. Kosze siatkowo-kamienne mogą być odłączone bez szkody dla nieruchomości i stanowią odrębny byt. Mogą być przeniesione i zdemontowane. W związku z tym Gmina L. może skorzystać z art. 190 ustawy Prawo wodne i dokonać legalizacji urządzenia wodnego. Skarżąca zarzuciła również decyzji naruszenie art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a., poprzez nie zawieszenie postępowania obligatoryjnie podczas gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, tj. ustalenie linii brzegowej przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej. Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 8 kwietnia 2025 roku utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Nowym Sączu z dnia 30 stycznia 2025 r. W uzasadnieniu wskazał, że ze złożonego wniosku Gminy L. i załączonych do niego dokumentów wynika, że będące przedmiotem postępowania o legalizację umocnienie prawej skarpy cieku bez nazwy w postaci opaski brzegowej z koszy siatkowo-kamiennych w km 0+057,30 - 0+065,30, zlokalizowane jest na działce ewid. nr [...] w miejscowości S., gmina L. Z przedłożonego do wniosku uproszczonego wypisów z rejestru gruntów wynika, że działka nr [...] obręb [...] S. jest własnością Pana W. L. i Pani M. L.. Zgodnie z art. 190 ustawy Prawo wodne wniosek o legalizację urządzenia wodnego, wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, może złożyć właściciel tego urządzenia przepisy ustawy Prawo nie podejmują wprost kwestii statusu prawnorzeczowego urządzeń wodnych zlokalizowanych na gruncie niepokrytym wodami płynącymi. W prawie polskim zasadę tę reguluje art. 48 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740), zgodnie z którym "z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania". Natomiast w myśl art. 47 § 1 k.c. "część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych". Stosownie do art. 46 § 1 k.c. "nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności". Zatem zasadą jest, że wszystko co jest częścią składową gruntu dzieli jego los prawny. Oznacza to, że każdoczesny właściciel gruntu staje się właścicielem zlokalizowanych na nim urządzeń wodnych. Powyższa zasada nie obowiązuje w stosunku do urządzeń wodnych lub ich części oraz budowli i ich części, znajdujących się na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi, które na mocy art. 216 ust. 5 ustawy Prawo wodne stanowią odrębny od tych gruntów przedmiot własności. Wobec powyższego wbrew art. 190 ust. 1 ustawy Prawo wodne byłoby przyjęcie, że Gmina może wnioskować o legalizację urządzenia wodnego samodzielnie i bez zgody właściciela działki prywatnej (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20.10.2022 r. sygn. akt II SA/Kr 849/22). Odnośnie zarzutu nieprawidłowego uznania przez Organ I Instancji, że opaska brzegowa z koszy siatkowo-kamiennych jest częścią składową nieruchomości, podczas gdy kosze mogą być od niej odłączone bez szkody dla nieruchomości i stanowią odrębny byt, należy stwierdzić, że stanowisko to nie jest zgodne z przepisami prawa oraz stanowiskiem sądów administracyjnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu budowlanego na tyle trwale, aby zapewnić jego stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie lub przemieszczenie w inne miejsce (wyrok NSA z 7.6.2013 r. sygn. akt II OSK 315/12, wyrok NSA z 17.01.2020 r., sygn. akt II OSK 536/18). Opaska brzegowa nie jest obiektem tymczasowym, ani obiektem który w łatwy sposób można przenieść w inne miejsce. Jest budowlą hydrotechniczną, której funkcją jest umocnienie i zabezpieczenie brzegu przed erozją. Z definicji jest więc obiektem budowlanym, który ma się opierać naturalnym siłom przyrody. Przy uwzględnieniu powyższego w ocenie organu nie budzi wątpliwości trwałość związania opaski brzegowej z koszy siatkowo-kamiennych z gruntem. Odnosząc się do zarzutu niezawieszenia postępowania w związku z tym, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ tj. ustalenie linii brzegowej przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej, Organ Odwoławczy stwierdza, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Dyrektor Zarządu Zlewni w Nowym Sączu postanowieniem z dnia 22.01 2024r. znak: KR.ZUZ.3.4217.33.2023.TB, zawiesił wszczęte na wniosek Wójta Gminy L. postępowanie, do czasu ustalenia linii brzegu cieku bez nazwy w obrębie działki ew. nr [...] obręb S., gmina L. W wyniku zażalenia wniesionego przez Panią M. L. oraz Pana W. L., Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2024r., znak KR.RUZ.4219.7.1.2024, uchylił w całości postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni w Nowym Sączu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi Gminy L. na postanowienie Dyrektora RZGW w Krakowie w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie legalizacji umocnienia skarpy, wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2024r. sygn. akt: II SA/KR 931/24, oddalił skargę. Wyrok stał się prawomocny od dnia 15.10.2024r. Zgodnie z art. 220 ustawy Prawo wodne "1. Linię brzegu dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, którą ustala się według średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat. 2. Jeżeli krawędź brzegu jest wyraźna, linia brzegu biegnie tą krawędzią. 3. Jeżeli krawędź brzegu nie jest wyraźna, linia brzegu biegnie granicą stałego porostu traw, a jeżeli granica stałego porostu traw leży powyżej stanu wody, o którym mowa w ust. 1 - linią przecięcia się zwierciadła wody przy tym stanie z gruntem przyległym. 4. Jeżeli brzegi wód są uregulowane, linia brzegu biegnie linią łączącą zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych, a przy plantacjach wikliny na gruntach uzyskanych w wyniku regulacji - granicą plantacji od strony lądu (...)". W związku z wykonaniem opaski z koszy siatkowo- kamiennych zmieniony został naturalny brzeg potoku, wobec tego nie można ustalić linii brzegu w oparciu o art. 220 ust. 1, ust. 2 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Z kolei ustalenie linii brzegu potoku bez nazwy zgodnie z art. 220 ust. 4 na odcinku wykonanej opaski prowadziłoby do wyznaczenia linii brzegu po zewnętrznej krawędzi budowli regulacyjnej, stanowiącej samowolę wodnoprawną. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję wniosła Gmina L. , podnosząc zarzuty: 1. naruszenia art. 216 ust 1 w zw. z art. 220 ust. 5 ustawy prawo wodne poprzez wejście przez organ w kompetencje ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej i orzeczenie, co do ewentualnego przebiegu linii brzegowej cieku naturalnego co doprowadziło do wskazania, że właścicielem urządzenia nie jest w granicach linii brzegowej Gmina L. 2. naruszenie przepisu art. 190 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm.) poprzez uznanie braku legitymacji Gminy L. do zainicjowania postępowania w przedmiocie legalizacji wykonanej bez pozwolenia wodnoprawnego umocnienia prawej skarpy cieku bez nazwy w postaci opaski brzegowej z koszy siatkowo-kamiennych w km 0+057,30 - 0+065,30 na działce ewid. nr [...] w miejscowości S., gmina L. wobec dokonania swobodnego ustalenia linii brzegowej przez Organ II instancji z pominięciem procedury w tym zakresie; 3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż sporne urządzenie wodne stanowi prace budowlane wymagające zezwolenia wodnoprawnego, podczas, gdy zgodnie z regulacjami prawa budowlanego uznaje się, iż przedmiotowe prace nie stanowią prac budowlanych w rozumieniu ustawy Prawo budowlane, a prace bieżącej konserwacji, na które to prace przepisy prawa nie wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Powołując się na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z racji jej bezzasadności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 lipca 2008 r., II OSK 795/07). Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca legalizacji umocnienia prawej skarpy cieku bez nazwy w postaci opaski brzegowej z koszy siatkowo- kamiennych w km 0+057,30 - 0+065,30, na działce ewid. nr [...] w miejscowości S., gmina L. , wykonanej bez pozwolenia wodnoprawnego. Podstawą do wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 190 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (t.j. Dz. U z 2024 roku, poz. 1087 ze zm.) – dalej jako "PrWod", zgodnie z którym jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422. Ponadto stosownie do art. 190 ust. 13 – 14 PrWod: 13. Jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. 14.Jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, a likwidacja urządzenia jest niemożliwa ze względów technicznych lub ekonomicznych, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych może nałożyć na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że z wnioskiem o legalizację urządzenia może wystąpić jedynie właściciel. Złożony przez Gminę L. wniosek z dnia 22 września 2023 roku (data wpływu – k. 1 a.a.) dotyczył legalizacji umocnienia prawej skarpy cieku bez nazwy w postaci opaski brzegowej z koszy siatkowo-kamiennych w km 0+057,30 - 0+065,30, na działce ewid. nr [...] w miejscowości S., gmina L. , wykonanej bez pozwolenia wodnoprawnego. Jak wynika z akt sprawy wnioskująca Gmina L. nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości składającej się z działki ewid. nr [...] w miejscowości S., gmina L. . Stosownie do treści uproszczonego wypisu z rejestru gruntów, dołączonego do wniosku, właścicielem wskazanej nieruchomości są W. L. oraz M. L. (por. k. 11 a.a.). Podobne wskazania zawarto także w stanowiącym załącznik do wniosku "Operacie wodnoprawnym" (por. k. 17 a.a.). Jednocześnie w toku postępowania przed organem I instancji M. L. oraz W. L. oświadczyli, że nie wyrażają zgody na legalizację urządzeń wodnoprawnych na ich działce (por. pismo z dnia 26 października 2023 roku; k. 81; pismo z dnia 10 listopada 2023 roku, k. 100). Nie budzi zatem wątpliwości, że Skarżąca Gmina L. nie jest właścicielem działki ewid. nr [...] w miejscowości S., gmina L. a właściciele tej nieruchomości nie wyrażają zgody na legalizację urządzeń wodnoprawnych na ich działce. To z kolei – w świetle przytoczonego powyżej art. 190 ust. 1 PrWod – jak słusznie wskazały organy obydwu instancji stanowi o podstawie do wydania decyzji odmawiającej legalizacji umocnienia prawej skarpy cieku bez nazwy w postaci opaski brzegowej z koszy siatkowo- kamiennych w km 0+057,30 - 0+065,30, na działce ewid. nr [...] w miejscowości S., gmina L. , wykonanej bez pozwolenia wodnoprawnego. Ta okoliczność, to znaczy przysługiwanie własności wskazanej nieruchomości W. L. i M. L. nie jest negowana przez Gminę. W skardze Gmina podnosi, że cyt. "Organ II instancji, za stanowiskiem Organu I instancji zaskarżoną decyzję oparł również na uznaniu, iż w związku z wykonaniem opaski z koszy siatkowokamiennych zmieniony został naturalny bieg potoku, wobec tego nie można ustalić linii brzegu w oparciu o art. 220 ust. 7; ust. 2, ust. 3 ustawy Prawo wodne. Z kolei ustalenie linii brzegu potoku bez nazwy zgodnie z art. 220 ust. 4 na odcinku wykonanej opaski prowadziłoby do wyznaczenia linii brzegu po zewnętrznej krawędzi budowli regulacyjnej, stanowiącej samowolę wodnoprawną". To z kolei w ocenie Gminy stanowi o tym, że organ II instancji wszedł w kompetencje ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej i orzeczenie co do ewentualnego przebiegu linii brzegowej cieku naturalnego co doprowadziło w następstwie do uznania, że właścicielem urządzenia nie jest w granicach linii brzegowej Gmina L. Podnoszone w tym zakresie zarzuty są jednak bezzasadne. Przede wszystkim wbrew sugestii podniesionego w skardze zarzutu, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – dalej też jako "Dyrektor RZGW", uznał, że właścicielem nieruchomości, na którym znajduje się opaska nie jest Gmina L. nie dlatego, że rozstrzygnął kwestię przebiegu linii brzegowej cieku bez nazwy w km 0+057,30 - 0+065,30, na działce ewid. nr [...] w miejscowości S., gmina L. lecz dlatego, że kwestia własności wskazanej działki wynika z przedłożonych a dołączonych do wniosku dokumentów (por. np. wypis z rejestru gruntów k. 11 a.a.) i w żadnej mierze nie była i nie jest negowana przez Gminę. Nieuprawnione jest przy tym stanowisko, że Dyrektor RZGW orzekł, co do "przebiegu linii brzegowej cieku naturalnego co doprowadziło w następstwie do uznania, że właścicielem urządzenia nie jest w granicach linii brzegowej Gmina L. ". Dyrektor wskazał jedynie, że doszło do zmiany naturalnego brzegu potoku. Zauważył też, że nie jest możliwe ustalenie brzegu na zasadach art. 220 ust. 1 – 3 PrWod, natomiast ustalenie przebiegu linii brzegu potoku w świetle art. 220 ust. 4 PrWod skutkowałoby wyznaczeniem linii brzegowej po zewnętrznej krawędzi budowli regulacyjnej, która stanowi samowolę wodnoprawną. Jednocześnie uwaga ta została sformułowana w kontekście podniesionego w odwołaniu zarzutu, dotyczącego istnienia podstaw do zawieszenia postępowania na zasadzie art. 94 § 1 pkt. 4 k.p.a. Powyższe nie oznacza jednak, że Dyrektor RZGW rozstrzygał w przedmiocie przebiegu linii brzegowej cieku bez nazwy w km 0+057,30 - 0+065,30, na działce ewid. nr [...] w miejscowości S., gmina L. , ani że wszedł w kompetencje właściwego do spraw gospodarki wodnej. Bezpodstawne są także zarzuty akcentujące okoliczność, że Powiatowy Nadzór Budowlany w Limanowej decyzją nr 451/2018 z dnia 27.11.2018 r. uznał, iż przedmiotowe prace związane z zabezpieczeniem i umocnieniem brzegu przedmiotowego potoku na działce ew. nr [...] w S. miały charakter prac konserwacyjnych niewymagających pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Postępowanie toczące się przed organem nadzoru budowlanego nie ma znaczenia dla legalizacji wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia urządzenia wodnego (art. 190 ust. 1 PrWod). Rolą organów nadzoru budowlanego jest nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego (por. art. 81 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane; t.j. Dz. U. z 2025 roku, poz. 418 – dalej jako "PrBud"). Nie mieści się jednak w zakresie ich kompetencji nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów Prawa wodnego, w tym nad wykonywaniem bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia urządzeń wodnych. W odniesieniu do tego ostatniego przypadku właściwe są organy właściwe w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych (por. 190 ust. 2 PrWod). Podobnie pozbawiona podstaw jest argumentacja Gminy wskazująca na rozbieżności miedzy regulacją ustawy Prawo wodne i ustawy Prawo budowlane. O rozbieżności można byłoby mówić, gdyby ta sama kwestia była odmiennie regulowane w obydwu wskazanych ustawach. Taka sytuacja jednak nie ma miejsca. Ustawa Prawo budowlane reguluje bowiem działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach (por. art. 1 PrBud). Natomiast przepisy ustawy Prawo wodne regulują gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi (por. art. 1 PrWod), przy czym urządzenia wodne to urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów (por. art. 16 pkt. 65 PrWod). Jednocześnie co istotne w kontekście tego zarzutu, stosownie do art. 2 ust. 2 pkt 2) PrBud Przepisy ustawy nie naruszają przepisów odrębnych, a w szczególności prawa wodnego - w odniesieniu do urządzeń wodnych. W świetle powołanych regulacji stanowisko Gminy L. "o rozbieżności w powierzchnie obowiązującym stanie prawnym, co prowadzi do wprowadzenia osób zainteresowanych w błąd co do ich praw i obowiązków" należy uznać za bezzasadne. Odnosząc się natomiast do podniesionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy wskazać, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.) - dalej jako k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Na podstawie powołanych art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podkreślić jednak trzeba, że postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia. Ponadto przeprowadzane dowody muszą mieć przymiot istotności dla rozstrzygnięcia i zakończenia postępowania merytorycznym orzeczeniem. Jednocześnie zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy zatem uwzględnić specyfikę danej sprawy, jej inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 maja 2021, sygn. I OSK 251/21). Organ powinien zatem w sposób adekwatny do potrzeb ustalić stan faktyczny i nie pozostawić żadnych niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności. Dokonana natomiast przez organ ocena zgromadzonego materiału powinna zostać przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a motywy którymi kierował się organ powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu do wydanej decyzji. W prowadzonym postępowaniu zadaniem organów było zbadanie, czy stosownie do zapisów art. 190 ust. 1 – 2 PrWod zaistniały podstawy do wydania decyzję o legalizacji urządzenia wodnego. W toku postępowania ustalono w sposób niebudzący wątpliwości, że wnioskujący o legalizację urządzenia wodnego (Skarżąca Gmina L. nie jest właścicielem nieruchomości, na której znajduje się wskazane urządzenie. Jednocześnie trafnie organy wskazały, że kwestia własności tego urządzenia ze względu na brak odrębnej regulacji w PrWod powinna być oceniana w świetle norm kodeksu cywilnego. Powyższe kwestie, w tym przede wszystkim sprawa własności nieruchomości nie budzą w sprawie wątpliwości. To z kolei prowadzi do wniosku, że Gmina – w świetle powołanego art. 190 ust. 1 PrWod – nie jest legitymowana do wystąpienia o legalizację przedmiotowego urządzenia wodnego. Wszystkie istotne w sprawie okoliczności zostały ustalone przez organ w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, których treść nie budzi wątpliwości. Przede wszystkim trafne są ustalenia organów, że Gminie L. nie przysługuje własność nieruchomości składającej się działki nr [...] w miejscowości S., gmina L. . Analiza akt niniejszej sprawy prowadzi przy tym do wniosku, że wszystkie istotne dla sprawy okoliczności sprawy zostały przez organ ustalone i zweryfikowane. Nie budzą przy tym wątpliwości zarówno prawidłowość pod względem logiczności i spójności ze zgromadzonym w sprawie materiałem ustaleń faktycznych organu. Nie są zatem uzasadnione podniesione w skardze zarzuty koncentrujące się na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Niezależnie od podniesionych zarzutów Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek podstaw, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Ze względu na powyższe skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI