II SA/LU 989/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wskazując na naruszenie przepisów i niewyjaśnienie kluczowych okoliczności przez organy administracji.
Skarżąca K.M. domagała się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która według organów nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia (budowa ulicy). Sąd administracyjny uchylił decyzję odmawiającą zwrotu, stwierdzając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kluczowe zarzuty dotyczyły niewyjaśnienia przez organy kwestii wykorzystania części nieruchomości na cele inne niż wywłaszczenie (np. dojazd sąsiada, reklamy) oraz braku precyzyjnych ustaleń co do szerokości planowanej ulicy.
Sprawa dotyczyła skargi K.M. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni 335 m2. Nieruchomość została sprzedana Skarbowi Państwa w 1972 r. na cele budowy ulicy. Organy administracji uznały, że nieruchomość nie stała się zbędna, gdyż jej część została zajęta pod jezdnię i chodnik, a pozostała stanowi pas zieleni podyktowany względami bezpieczeństwa i estetyki. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i k.p.a., twierdząc, że część nieruchomości jest wykorzystywana na cele inne niż wywłaszczenie (dojazd sąsiada, reklamy) i że organy nie zastosowały się do wcześniejszego wyroku NSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta. Sąd wskazał, że organy administracji nie zastosowały się w pełni do wytycznych zawartych w poprzednim wyroku NSA, nie wyjaśniając w sposób niebudzący wątpliwości wszystkich istotnych okoliczności, w tym kwestii użytkowania części nieruchomości przez sąsiada oraz precyzyjnej szerokości planowanej ulicy. Sąd podkreślił, że cel wywłaszczenia należy rozumieć ściśle, a nieruchomość nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, a organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności związanych z jej wykorzystaniem.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organy nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że cała nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, a cel ten należy rozumieć ściśle. Niewyjaśnienie kwestii wykorzystania części nieruchomości na cele inne niż wywłaszczenie (np. dojazd sąsiada, reklamy) stanowi naruszenie przepisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
u.g.n. art. 136 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 136 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Cel wywłaszczenia należy rozumieć bardzo ściśle. Nieruchomość nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu.
u.g.n. art. 137 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Precyzuje, kiedy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji z powodu naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie obowiązku wyjaśnienia okoliczności sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie obowiązku oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie wymogów uzasadnienia decyzji (nieodniesienie się do zarzutów).
u.NSA art. 30
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Obowiązek związania sądu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu.
u.z.w.n. art. 6
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
u.d.p.
Ustawa o drogach publicznych
Ustawa nie zna pojęcia pobocza; rezerwa terenu pod przyszłą budowę i modernizację dróg nie dopuszcza wydawania zezwoleń budowlanych, a zarezerwowany teren może być wykorzystywany tymczasowo.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Część nieruchomości nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Niewyjaśnienie przez organy kwestii wykorzystania części nieruchomości na cele inne niż wywłaszczenie (dojazd sąsiada, reklamy). Niewyjaśnienie precyzyjnej szerokości planowanej ulicy. Naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia.
Godne uwagi sformułowania
cel wywłaszczenia należy rozumieć bardzo ściśle nieruchomość nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu niewykorzystana przed złożeniem wniosku o zwrot nieruchomości działka gruntu nie może stanowić rezerwy terenu dla przyszłej przebudowy skrzyżowania
Skład orzekający
Grażyna Pawlos-Janusz
przewodniczący sprawozdawca
Witold Falczyński
członek
Jerzy Drwal
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, obowiązki organów administracji w postępowaniu zwrotowym, znaczenie celu wywłaszczenia, stosowanie się do wytycznych sądów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod budowę drogi i późniejszego wniosku o zwrot części nieruchomości. Kontekst prawny (ustawy o gospodarce nieruchomościami, k.p.a.) może ulec zmianie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia i jak organy administracji mogą popełniać błędy proceduralne, prowadząc do uchylenia decyzji. Jest to przykład praktycznego zastosowania przepisów o gospodarce nieruchomościami.
“Czy pas zieleni przy drodze może być podstawą do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 989/03 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2004-06-04 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2003-08-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Grażyna Pawlos-Janusz /przewodniczący sprawozdawca/ Jerzy Drwal Witold Falczyński Symbol z opisem 618 Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości Hasła tematyczne Wywłaszczanie nieruchomości Skarżony organ Wojewoda Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 46 poz 543 art.136 ust.1, art.137 ust.1 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art.145 par.1 pkt.1 lit.a i c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (spr.), Sędzia NSA Witold Falczyński, Jerzy Drwal asesor WSA, Protokolant stażysta Tomasz Wójcik, po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]znak [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej K. M. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Działający z upoważnienia Wojewody Zastępca Dyrektora Wydziału Rozwoju Regionalnego, decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania K.M. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2003 r. znak: [...] odmawiającej zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni 335 m2 położonej przy A.S.P. u zbiegu z A.A., oznaczonej jako działka nr 61/1 - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że przeprowadzone w sprawie postępowanie wykazało sprzedanie przez K.M. Skarbowi Państwa aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1972 r. Rep. Nr [...] działki o powierzchni 415,7 m2 /wg nowych pomiarów 458 m2/. Transakcja została zawarta na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a przedmiotowa działka zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] grudnia 1968 r. znak: [...] była przeznaczona pod budowę ulicy W./obecnie A.A./. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że działka ta nie stała się zbędna na cel jej wywłaszczenia ponieważ jej część o powierzchni 123 m2 została zajęta bezpośrednio pod jezdnię i chodnik, zaś pozostała część oznaczona nr ewid. 45/1 o powierzchni 335 m2, której zwrotu domaga się K.M., to grunt leżący poza chodnikiem stanowiący pobocze A.A. i S.P., który jest zadbanym pasem zieleni z dwoma drzewami. Pozostawienie tejże nieruchomości jako pasa zieleni podyktowane jest bezpieczeństwem użytkowników skrzyżowania stanowiącego ważny węzeł komunikacyjny. Zgodnie z treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i sporządzonym na jego podstawie wyrysem z dnia 13 grudnia 2002 r. znak: A.AB.I.K.K.7328/111/02 przedmiotowa działka położona jest w liniach regulacyjnych układu komunikacyjnego ulic: A.S.P. – A.W.A. w klasie KDGP /ulice główne ruchu przyspieszonego/ oraz KDG /ulice główne/ z uwzględnieniem terenów zielonych spełniających rolę estetyczną i ochronną przed nadmiernym hałasem i zanieczyszczeniami. Z mapy sytuacyjno-wysokościowej wynika również, że przez działkę tę przebiega uzbrojenie podziemne /kanalizacja deszczowa, sanitarna, telefoniczna, kable niskiego napięcia. Z tych względów w sprawie nie zachodzą podstawy do zwrotu przedmiotowej nieruchomości określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Skargę do sądu administracyjnego wniosła K.M., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja wydana została z obrazą art. 33 ust. 1 i art. 136 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Podniosła w skardze, że organy orzekające błędnie przyjęły zagospodarowanie całej wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Stanowisko, że część nieruchomości stanowiąca tzw. zielone pobocze drogi jest zajęciem nieruchomości pod drogę jest błędne, bowiem ustawa o drogach publicznych nie zna pojęcia pobocza, a zgodnie z art. 35 tej ustawy rezerwa terenu pod przyszłą budowę i modernizację dróg nie dopuszcza tylko wydawania zezwoleń budowlanych, a zarezerwowany teren może być wykorzystywany na cele rolnicze lub gospodarcze o tymczasowym charakterze. Skarżąca zarzuciła także, że rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy nie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku NSA z dnia 22 marca 2002 r. sygn. akt. II SA/Lu 1649/02, a powołując się na plan zagospodarowania przestrzennego z 2002 r. nie wziął pod uwagę, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony w 1997 roku. Podniosła także okoliczność nie wyjaśnienia i nie ustosunkowania się w zaskarżonej decyzji do faktu bezprawnego wykorzystywania części przedmiotowej nieruchomości przez właściciela posesji nr 27 przy A.S.P. dla celów dojazdu do jego działki oraz umieszczania reklam. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z obowiązującym prawem należy stwierdzić, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa. Sprawa niniejsza była już rozpatrywana przez Sąd. Wyrokiem z dnia 22 marca 2002 r. wydanym w sprawie II SA/Lu 1649/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2000 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]sierpnia 2000 r. znak: [...] odmawiające K.M. zwrotu nieruchomości położonej w L. przy A.S.P. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, jakie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności powinny zostać wyjaśnione. Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ obowiązującej w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Wbrew dyrektywie powołanego przepisu, rozpatrując ponownie sprawę organy administracji nie w pełni zastosowały się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu powołanego wyroku. Zgodnie ze wskazaniami Sądu ustaliły one powierzchnię i granice przedmiotowej nieruchomości zajętej bezpośrednio pod budowę jezdni i chodnika oraz wyjaśniły, że pozostała część wywłaszczonej nieruchomości o obecnym numerze ewidencyjnym 45/1 i powierzchni 335 m2 to grunt leżący poza chodnikiem, porośnięty zielenią. Nadal natomiast nie została wyjaśniona w sprawie okoliczność podnoszona przez skarżącą w postępowaniu wyjaśniającym, odwołaniu oraz skardze, a dotycząca użytkowania części wywłaszczonej nieruchomości przez właściciela posesji sąsiedniej, który urządził na niej dojazd oraz wykorzystuje ten teren do zamieszczania reklam. W tym zakresie nie zostały poczynione w postępowaniu administracyjnym żadne ustalenia, a organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do tego zarzutu, podnoszonego w odwołaniu oraz skardze. W powołanym wyroku Sąd wskazał także na konieczność wyjaśnienia, jaką szerokość ulicy przewidywała decyzja o pozwoleniu na budowę ulicy W./A./ na realizację której przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona. Wyjaśnił bowiem, że niewykorzystana przed złożeniem wniosku o zwrot nieruchomości działka gruntu nie może stanowić rezerwy terenu dla przyszłej przebudowy skrzyżowania. Brak ustaleń w tym zakresie stanowi naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 i 80 kpa, a nie odniesienie się w decyzji do zarzutów odwołania, narusza wymogi art. 107 § 3 kpa. Odmawiając zwrotu wywłaszczonej nieruchomości bądź jej części organ musi w sposób nie budzący wątpliwości wykazać, że nieruchomość ta została w całości zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, przy tym w świetle art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543/ cel wywłaszczenia należy rozumieć bardzo ściśle. Przepis art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm./ wyraża bowiem regułę, że nieruchomość nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, zaś art. 137 ust. 1 tej ustawy precyzuje, kiedy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI