II SA/Kr 678/25

II SA/Kr 678/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-07-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /sprawozdawca/
Magda Froncisz
Sebastian Pietrzyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 113 poz 661
par 15
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej,  wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Sędzia WSA Magda Froncisz Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Opiłka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2025 r. sprawy ze skargi I. H. na czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2025 r. znak: DNT-I.5140.173.2023.MK w przedmiocie włączenia karty ewidencyjnej obiektu nieruchomego położonego w Z. przy ul. [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Kr 678/25
UZASADNIENIE
28 maja 2025 r. I. H. wniosła o: 1) stwierdzenie bezskuteczności czynności Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej niewpisanego do rejestru zabytków pensjonatu "A. na działce nr [...] przy ul. [...] w Z.; 2) zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa adwokackiego); 3) przeprowadzenie dowodu z dokumentów na okoliczność legitymacji skargowej, braku umocowania pełnomocnika do reprezentowania jej w procedurze włączenia i w konsekwencji braku skutecznego zawiadomienia jej o zamiarze włączenia i włączeniu. Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 22 ust. 2 u.o.z.o.z. w zw. z § 15 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 maja 2011 r. przez pozbawienie prawa do czynnego udziału w postępowaniu (niezawiadomienie o zamiarze włączenia i włączeniu);
2) art. 22 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. przez:
a. opracowanie i włączenie karty do WEZ, podczas gdy nie było podstaw do ujęcia pensjonatu w WEZ;
b. niezawarcie w karcie informacji o ponadprzeciętnych wartościach historycznych, naukowych lub artystycznych pensjonatu;
c. niewyważenie interesu publicznego i interesu prywatnego;
3) art. 7 i art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nieprawidłową ocenę materiału dowodowego bez wszechstronnego jego rozważenia.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że adwokat (pismem z 29 listopada 2023 r. zawiadomiony o zamiarze włączenia, zaś pismem z 25 kwietnia 2025 r. zawiadomiony o włączeniu) nie był umocowany do reprezentowania jej w postępowaniu o włączenie karty do WEZ, bo pełnomocnictwo obejmowało jedynie występowanie przed MKWZ oraz wniesienie skargi do WSA, o ile budynek figuruje w WEZ (a tymczasem z pisma z 29 listopada 2023 r. wynikało, że dopiero "w najbliższym czasie rozpoczęta zostanie procedura ujęcia budynku w WEZ"). Następnie zakwestionowała zabytkowość pensjonatu (karta zawiera dwa zdjęcia i zwięzły opis), bo typowość nie może przesądzać o zabytkowości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, wskazując przy tym w szczególności, że zaskarżona czynność niczego nie zmienia, bo budynek jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zawiadomienie o włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków doręczono 28 kwietnia 2025 r., zaś skargę nadano 28 maja 2025 r., zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi został zachowany (art. 53 § 2 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.").
Zarzuty skargi ogniskują się wokół tego, że budynek nie jest "świadectwem minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową", zaś jego właścicielka została pominięta w procedurze włączenia do WEZ.
Sąd nie doszukał się powodów stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności i dlatego skargę oddalił (art. 151 p.p.s.a.).
Zabytek oznacza nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, Dz. U. z 2022 r. poz. 840, dalej: "uozoz"). Wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa (art. 22 ust. 2 uozoz). O zamiarze włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, o włączeniu tej karty, o sporządzeniu nowej karty ewidencyjnej zabytku, o zamiarze wyłączenia karty ewidencyjnej zabytku z wojewódzkiej ewidencji zabytków lub o wyłączeniu tej karty wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia niezwłocznie właściciela lub posiadacza zabytku albo nieruchomości lub rzeczy ruchomej, która przestała być zabytkiem (§ 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem, Dz. U. z 2021 r. poz. 56, dalej: "rozporządzenie").
W opracowanej 8 grudnia 2021 r. przez mgr. inż. arch. O. H. karcie ewidencyjnej dotyczącej pensjonatu "A. na działce nr [...] przy ul. [...] w Z. zapisano ("10. Istniejące zagrożenia, najpilniejsze postulaty konserwatorskie"):
Budynek hotelowy, wzniesiony w latach 30-tych XX wieku, stanowiący przykład architektury modernistycznej dostosowanej do warunków klimatycznych i krajobrazowych Podhala. Obiekt zachowuje cechy stylu modernistycznego w zakresie formy geometrycznej, prostoty elewacji oraz funkcjonalnego układu przestrzennego, wzbogacony o elementy kamienia łamanego typowego dla lokalnej tradycji budowlanej.
Budynek wolnostojący, czterokondygnacyjny z podpiwniczeniem. Rzut prostokątny, bryła zwarta, zwieńczona dachem płaskim. Na elewacji frontowej wyraźnie zaakcentowana pionowa oś wejściowa, flankowana wysokimi, prostokątnymi przeszkleniami sięgającymi niemal pełnej wysokości budynku - rozwiązanie typowe dla modernizmu.
Elewacja frontowa (południowa): Otynkowana, jasna, z silnym podziałem wertykalnym. Zwraca uwagę pionowy pas okien sięgających od parteru po najwyższą kondygnację. Dolna kondygnacja oraz wejście główne oblicowane są kamieniem polnym - materiałem regionalnym, charakterystycznym dla architektury zakopiańskiej.
Elewacja boczna (wschodnia): Widoczna nieregularność rozmieszczenia okien. Wyróżniają się niewielkie otwory okrągłe (tzw. bulaje), będące rzadziej spotykanym, ale obecnym motywem w modernizmie. Balkon z metalową balustradą z geometrycznym motywem dopełnia kompozycji.
Elewacja tylna (północna): Trzy kondygnacje balkonów wspartych na masywnym cokole z kamienia polnego, co nadaje ciężkości dolnym partiom budynku i optycznie osadza go w terenie.
Detale ograniczone do minimum, zgodnie z zasadami modernizmu. Występują proste podziały okienne, metalowe balustrady balkonów, podziały rytmiczne oraz pionowe akcenty. Kamienna okładzina stanowi dominantę materiałową, kontrastując z gładkimi tynkami. Dach płaski, kryty papą, bez zdobień attyki, podkreślający funkcjonalność formy.
Budynek zachowany w bardzo dobrym stanie technicznym. Mimo, że widoczne są wtórne elementy - szyldy, oznaczenia pensjonatu, nieoryginalna stolarka okienna z PCV - to nie wpływają one znacząco na odczytanie pierwotnej formy architektonicznej. Przekształcenia ograniczają się do detali użytkowych. Wysoki stopień autentyzmu materiałowego w dolnych partiach (kamienna podmurówka i przyziemie).
Obiekt posiada istotne walory naukowe i architektoniczne jako przykład regionalnego wariantu modernizmu z połowy XX wieku, reprezentujący tendencje w projektowaniu obiektów mieszkalno-pensjonatowych na terenie Z.. Wpisuje się w rozwój urbanistyczny miasta, stanowiąc świadectwo przemian stylowych oraz adaptacji modernizmu do lokalnych warunków.
Karta ewidencyjna zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zawiera odpowiednie rubryki i została wypełniona zgodnie z rozporządzeniem (§ 10). Wynika z niej, że budynek: 1) został wzniesiony w latach 30. XX wieku; 2) ma istotne walory naukowe i architektoniczne jako przykład regionalnego wariantu modernizmu z połowy XX. wieku reprezentujący tendencje na terenie Z.; 3) stanowi świadectwo przemian stylowych i adaptacji modernizmu do lokalnych warunków; 4) stanowi przykład architektury modernistycznej dostosowanej do warunków klimatycznych i krajobrazowych Podhala; 5) zachowuje cechy stylu modernistycznego w zakresie formy geometrycznej, prostoty elewacji oraz funkcjonalnego układu przestrzennego, wzbogacony o elementy kamienia łamanego typowego dla lokalnej tradycji budowlanej.
Sąd nie ma kompetencji do tego, aby polemizować merytorycznie z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków jako organem wyspecjalizowanym w tym zakresie, zaś treść karty jest wystarczająca dla stwierdzenia, że organ wyjaśnił podstawy dla których obiekt uznał za zabytek.
Co zaś się tyczy zarzutów związanych z tym, ze pełnomocnika skarżącej – adwokat M. K. nie był umocowany do reprezentowania jej w postępowaniu o włączenie karty do WEZ, to zarzuty te są całkowicie bezzasadne.
W aktach (k. 17 a.a.) zalega uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa, o treści: [...] upoważniam adwokata [...] do reprezentowania mnie przed organami państwowymi w sprawie dotyczącej włączenia karty ewidencyjnej budynku przy ul. [...] w Z. (dz.ew[...] obr. [...]) do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Pełnomocnictwo obejmuje także umocowanie do działania we wszelkich postępowaniach incydentalnych związanych z ww. sprawą, w tym do wniesienia skargi i reprezentowania mojej osoby przed sądami administracyjnymi w obu instancjach.
Pełnomocnictwo stanowiło załącznik do wniosku z 9 października 2023 r. o udostępnienie informacji o WEZ (k. 16 a.a.). Pełnomocnictwo jest bezterminowe, nie wygasło i nie zostało odwołane. Wynikający z niego zakres upoważnienia pełnomocnika jest szeroki i wprost obejmuje sprawę włączenia karty ewidencyjnej do WEZ, na którą składają się wymienione w rozporządzeniu: czynność zawiadomienia o zamiarze włączenia i czynność zawiadomienia o włączeniu. Obie te czynności organ podjął zawiadamiając o tym prawidłowo umocowanego pełnomocnika (zawiadomienie z 29 listopada 2023 r. doręczone 8 grudnia 2023 r. – k. 24-25 a.a.; zawiadomienie z 25 kwietnia 2025 r. doręczone 28 kwietnia 2025 r. – k. 21-22 a.a.). Skoro pełnomocnik był umocowany do działania w imieniu strony, to przepisom procedury stało się zadość – o "pozbawieniu prawa do czynnego udziału w postępowaniu" można byłoby mówić dopiero wtedy, gdyby organ pominął pełnomocnika i podjął czynności doręczenia bezpośrednio względem strony. Wymiana informacji na linii pełnomocnik-mocodawca pozostawiona jest wewnętrznym ustaleniom podmiotów stosunku pełnomocnictwa. Podkreślenia wymaga to, że pełnomocnik przez kilkanaście miesięcy nie zareagował na odebrane zawiadomienia, a także to, że to samo pełnomocnictwo jest teraz podstawą do działania przed Sądem, zostało dołączone do skargi (k. 17 akt sądowych)
Z tych to względów Sąd skargę oddalił po myśli art. 151 p.p.s.a.