II SA/Kr 673/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2021-10-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
odpadywznowienie postępowanianaruszenie prawatermindowodyKodeks postępowania administracyjnegodecyzja ostatecznaSKOWSA

WSA uchylił decyzję SKO o stwierdzeniu naruszenia prawa przy wydaniu poprzedniej decyzji, uznając, że postępowanie wznowiono wadliwie z powodu braku nowych dowodów i upływu terminu.

Sprawa dotyczyła wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie usunięcia odpadów z działki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) wznowiło postępowanie, stwierdzając naruszenie prawa przy wydaniu pierwotnej decyzji, jednakże z uwagi na upływ 5 lat od jej doręczenia, nie mogło jej uchylić. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) uznał, że samo wznowienie postępowania było wadliwe, ponieważ przedstawione dowody nie spełniały wymogów "nowych dowodów" w rozumieniu przepisów, a także stwierdził, że postępowanie zostało wadliwie wznowione.

Sprawa wywodzi się z postępowania administracyjnego dotyczącego nakazu usunięcia odpadów z działki nr [...] w M. Po wydaniu decyzji przez Wójta Gminy M. i uchyleniu jej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO), sprawa wróciła do pierwszej instancji. Następnie, po kolejnej decyzji Wójta, SKO uchyliło ją i umorzyło postępowanie, opierając się na informacjach o braku składowania odpadów. Po dwóch latach, na wniosek właściciela sąsiedniej działki, SKO wznowiło postępowanie, uznając za nowe dowody oświadczenia świadków wskazujące na obecność odpadów. SKO wydało decyzję stwierdzającą naruszenie prawa przy wydaniu pierwotnej decyzji, ale z uwagi na upływ 5 lat od jej doręczenia, nie mogło jej uchylić. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Krakowie uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że samo wznowienie postępowania było wadliwe. Sąd uznał, że przedstawione dowody (oświadczenia) nie spełniały wymogów "nowych dowodów" istniejących w dniu wydania pierwotnej decyzji, a zatem postępowanie zostało wznowione z naruszeniem prawa. W konsekwencji, WSA umorzył postępowanie administracyjne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, oświadczenia złożone po wydaniu decyzji ostatecznej nie mogą być uznane za nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a zatem nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że nowe dowody lub okoliczności muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi. Oświadczenia złożone dwa lata po wydaniu decyzji nie spełniają tych wymogów, a wykładnia przepisów o wznowieniu postępowania powinna być zwężająca.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

umorzono

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka wznowienia postępowania z powodu ujawnienia się nowych okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi.

k.p.a. art. 146 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa negatywną przesłankę uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania z powodu upływu 5 lat od jej doręczenia.

k.p.a. art. 151 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje sposób zakończenia wznowionego postępowania w przypadku zaistnienia negatywnych przesłanek uchylenia decyzji.

Pomocnicze

u.o. art. 26 § 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do umorzenia postępowania sądowego w przypadku wadliwości postępowania administracyjnego.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedstawione dowody (oświadczenia) nie spełniały wymogów "nowych dowodów" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ zostały złożone po wydaniu decyzji ostatecznej. Postępowanie zostało wznowione z naruszeniem prawa, co skutkuje koniecznością umorzenia postępowania sądowego.

Godne uwagi sformułowania

Nowe dowody lub okoliczności muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi. Upływ 5-letniego terminu z art. 146 § 1 k.p.a. stanowi bezwzględną przesłankę negatywną uchylenia decyzji i uniemożliwia merytoryczne orzekanie w sprawie. Wykładnia przepisów o wznowieniu postępowania powinna mieć charakter zwężający.

Skład orzekający

Joanna Człowiekowska

przewodniczący

Małgorzata Łoboz

sprawozdawca

Jacek Bursa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) oraz skutków upływu terminu z art. 146 § 1 k.p.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania opartego na oświadczeniach złożonych po wydaniu decyzji ostatecznej i upływie terminu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych, zwłaszcza w kontekście wznowienia postępowania i upływu terminów, co może prowadzić do uchylenia decyzji organu nawet przy wadliwym wznowieniu.

Wznowienie postępowania po latach: czy nowe dowody mogą zmienić decyzję, gdy czas już minął?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 673/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Joanna Człowiekowska /przewodniczący/
Małgorzata Łoboz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu II instancji, postanowienie tego organu i umorzono postępowanie administracyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 145 par 1 pkt 5  , art 148  w zw.  z art 149 par 1 i 2  i art 150 par 1 oraz art 151
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi B. A. – [...] i R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lutego 2021r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu II instancji, a nadto postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 października 2018r. znak [...] w przedmiocie wznowienia postępowania i umarza postępowanie administracyjne; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B. A. – [...] i R. W. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 sierpnia 2020 r. (znak: [...]), na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 w związku z art. 149 § 1 i 2 i art. 150 § 1 oraz art. 151 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 t.j.) oraz art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 20123 r. o odpadach (Dz.U. z 2020 r., poz.797), uchyliło decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...] oraz orzekło:
- o nakazaniu B. A. - W. i R. W. właścicielom działki nr [...] położonej w M. usunięcie z nieruchomości zgromadzonych odpadów wg katalogu odpadów: 170101 - odpady betonu oraz gruz betonowy, 170504 - gleba i ziemia w tym kamienie, inne niż wymienione w 170503, 170302 asfalt inny niż wymieniony w 170301 do poziomu gruntu pierwotnego w ilości 2230 metrów sześciennych,
- o sposobie wykonania obowiązku - poprzez zawarcie umowy o usunięcie odpadów i ich transport do miejsca składowania lub unieszkodliwiania odpadów z przedsiębiorcą posiadającym stosowne zezwolenie.
Termin wykonania obowiązku ustalono na dzień 14 października 2020 r.
W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z dnia 16 listopada 2015 r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania B. A. - W., orzekło o uchyleniu w całości decyzji Wójta Gminy M. z dnia 24 czerwca 2015 r. (znak [...]) nakazującej Pani B. A. - W. i Panu R. W. właścicielom działki nr [...] w M. usunięcie odpadów (...) do poziomu grantu pierwotnego w ilości 2.230 metrów sześciennych do 31 grudnia 2015 r. i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.
W dniu 10 października 2018 r. postanowieniem znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze z urzędu wznowiło postępowanie zakończone ww. ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. (znak: [...]).
Podstawę wznowienia postępowania z urzędu dało pismo W. W. z którego wynika, że istnieją dowody, które nie były znane organowi w czasie wydawania decyzji, a mają znaczenie dla rozstrzygnięcia. Do pisma dołączono oświadczenia J. C., J. K., J. M. oraz M. G..
Organ uznał, że w niniejszej sprawie w istocie zachodzi okoliczność wymieniona w art. 145 § 5 kpa - wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W dniu 16 listopada 2015 r. Kolegium wydając decyzję oparło się na informacjach zawartych w piśmie organu l instancji z dnia 16 września 2015 r. o wyrównaniu, ogrodzeniu i nawiezieniu warstwy tłucznia na całej powierzchni działki nr [...] w M. . W piśmie tym wskazano, że w czasie dokonanych oględzin nie stwierdzono składowania na działce odpadów.
Tymczasem w dniu 20 listopada 2017 r. do Kolegium wpłynęły oświadczenia J. C., J. K., J. M. oraz M. G. z których wynika, że gruz i odpady znajdujące się na działce nr [...] nie zostały z niej usunięte, nie były prowadzone żadne prace mające na celu ich usunięcie. Zostały jedynie przykryte warstwą tłucznia.
W związku z powyższymi informacjami do akt pozyskano kopie dokumentów z prowadzonego przez nadzór budowlany postępowania dotyczącego prowadzenia na działce nr [...] w M. robót budowlanych. Z tychże dokumentów również wynika, że organ wydający decyzję nie miał wiedzy o okolicznościach stanowiących podstawę wydanej decyzji o umorzeniu postępowania. Zebrane w toku wznowionego postępowania dokumenty niezbicie wskazują, że organ wydający decyzję oparł się na niepełnym materiale dowodowym.
Równolegle do postępowania o usunięcie odpadów składowanych w miejscu do tego nieprzeznaczonym organy nadzoru budowlanego dokonywały czynności związanych z samowolnym utwardzeniem terenu przedmiotowej działki. Jak wynika z dokumentacji zebranej w toku tego postępowania od 2001 roku dokonywano sukcesywnego podniesienia terenu działki [...] poprzez nawożenie ziemi, gruzu oraz tłucznia. Obecnie w sprawie dokonywanych na działce robót toczy się postępowanie legalizacyjne.
Organ zaznaczył, że postępowanie dotyczy składowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Poza jego zakresem pozostaje kwestia legalności i prawidłowości wykonywanych robót budowlanych na nieruchomości. Dokumentacja z postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowalnego ma znaczenie w obecnie prowadzonym postępowaniu jako źródło wiedzy, czy na nieruchomości znajdują się odpady, w jakiej ilości, czy ewentualnie zostały wykorzystane zgodnie z prawem. Powyższe uzasadnia brak przesłanek do zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się postępowanie legalizacyjne nie może zostać uwzględnione.
W ocenie Kolegium nie ulega wątpliwości, że na działce [...] w M. ma miejsce składowanie odpadów. Potwierdzają to zdjęcia wykonane w dniach: 14 października 2013 r., z dnia 20 grudnia 2013 r. Na działce składowany jest gruz betonowy, są w nim kawałki metalu, asfalt. Stan działki na dzień 4 lutego 2014 r. niewiele się zmienił poza rozplantowaniem odpadów po powierzchni działki i przysypaniu ich warstwą ziemi. Podczas rozprawy w tym dniu ustalono nadto, że teren działki został podniesiony od strony południowo - wschodniej o ok 70 cm, od strony północno - zachodniej od 30 cm, od strony północno - wschodniej o ok. 90 cm. W aktach sprawy znajduje się kopia decyzji Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 10 grudnia 2013 r. którą orzeczono karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego drogi krajowej nr [...] K. - C. w km od 678+275 do 678+400 strona lewa w miejscowości M. poprzez nasypanie gruzu i ziemi. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że "pas drogowy drogi krajowej nr [...] K. w miejscowości M. został zasypany gruzem i ziemią przy drodze serwisowej na wysokości przyległej do drogi działki nr [...]. Jak stwierdzono w terenie, co potwierdza dokumentacja zdjęciowa, na całej działce prowadzone były roboty polegające na nawożeniu gruzu i ziemi z wyrównaniem nawożonego materiału. (...) W obrębie samej działki były wykonywane prace przy wyrównaniu wwiezionego tam gruzu różnego rodzaju miedzy innymi fragmenty nawierzchni bitumicznej, cegieł, płytek ceramicznych. W głębi działki pracowała koparka wyrównując nawieziony materiał."
Tak więc nawiezienie odpadów na działkę nr [...] w M. nie jest kwestionowane. Również strona nie neguje nawiezienia na teren działki materiału, a jedynie twierdzi, że nie były one odpadami, ponieważ celem ich nawiezienia było ponowne ich użycie do utwardzenia terenu. Na podstawie pozyskanych do akt sprawy dokumentów zebranych w toku postępowania prowadzonego przez nadzór budowlany organ ustalił, że kwestia nadsypania, wyrównania i utwardzenia terenu działki [...] w M. jest przedmiotem postępowania dotyczącego samowolnego wykonania robót budowlanych. Postępowanie to jeszcze się nie zakończyło. Konsekwencją zaś powyższego jest stwierdzenie, że obecnie brak jest możliwości stwierdzenia, że składowane na działce materiały zostały użyte w procesie inwestycyjnym, ponieważ brak jest stosownych zezwoleń na prowadzenie robót na przedmiotowej działce.
Jeśli chodzi o rodzaj materiału użytego do realizacji robót, to z protokołów kontroli wynika, że są to odpady betonu oraz gruz betonowy, gleba i ziemia, kawałki asfaltu. W składanych do Kolegium pismach strona nie podważyła dokonanych ustaleń. Wyjaśniano jedynie, że materiał użyty do utwardzenia terenu nieruchomości nie stanowi odpadu ewentualnie, że pozbierano zawarte w tymże materiale odpady typu plastik, asfalt.
Wobec zebranego materiału dowodowego Kolegium stanęło na stanowisku, że ustalenia dokonane w toku postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy M. są wiarygodne i miarodajne i w niniejszym wznowionym postępowaniu przyjęto je jako udowodnione. Jak wynika z dokumentacji zebranej w toku postępowania prowadzonego przez nadzór budowlany na działce nie dokonywano zmian polegających na zebraniu i wywiezieniu nawiezionego materiału - odpadów. Co za tym idzie uzasadniony jest wniosek, że ustalenia dotyczące rodzaju i ilości odpadów pozostają aktualne. Ustalono, że na działce [...] w M. znajdują się odpady o kodach 170101 — odpady betonu oraz gruz betonowy, 170504 - gleba i ziemia w tym kamienie, inne niż wymienione w 170503, 170302 asfalt inny niż wymieniony w 170301 w ilości 2230 metrów sześciennych.
Strona nie udowodniła, że cokolwiek z terenu działki zostało wywiezione.
W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się do uwag stron postępowania. W szczególności wyjaśnił, że z uwagi na przedstawione w pismach strony B. A. - W. powody nieobecności na rozprawie przeprowadzonej w dniu 21 marca 2019 r. Kolegium doszło do wniosku, że zasadnym było oparcie się na innych dostępnych dowodach niż zeznania świadków złożonych na rozprawie. Kolegium przyznało, że błędnie przyjęło, że ww. jest reprezentowana przez męża. Domniemanie to zostało obalone, "a następnie Kolegium postanowiło zaniechać przeprowadzania rozprawy". Organ nie znalazł również podstaw do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie oględzin czy tez powołania biegłego na okoliczność ustalenia czy na nieruchomości znajdują się odpady w szczególności meble, pręty, folia wskazując, że oględziny takie będą niemiarodajne w sytuacji gdy nieruchomość przysypana jest warstwą kruszywa.
Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej ww. decyzją wnieśli B. A. - W. i R. W.. Strony zarzuciły zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach poprzez niezastosowanie i zaniechanie dokonania wykładni ustawowego pojęcia odpadów i w konsekwencji zaniechanie ustalenia czy nawiezione na działkę nr [...] położoną w M. surowce i materiały spełniają ustawowe przesłanki odpadów;
2) art. 3 ust. 1 pkt 6 w zw. z pkt 18 ustawy o odpadach poprzez niezastosowanie i pominięcie faktu, iż zgromadzone na działce nr [...] położonej w M. surowce i materiały nie zostały na w/w działce zgromadzone, ale zostały ponownie użyte do utwardzenia terenu, a więc na cele budowlane;
3) art. 26 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o odpadach poprzez zastosowanie w sytuacji braku podstaw do stosowania w/w przepisu;
4) przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U.2001.112.1206), w sytuacji braku przesłanek do zastosowania w/w rozporządzenia;
Ponadto strony zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez zastosowanie w sytuacji, gdy brak jest podstaw do wznowienia postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...], albowiem nie wyszły na jaw ani istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, ani nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji,
nieznane organowi;
2) art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 k.p.a. i art. 33 § 4 k.p.a. i art. 94 § 2 k.p.a. poprzez rażące naruszenie zasady legalności urągające powadze i godności organowi administracji publicznej, w szczególności poprzez stosowanie nielegalnych domniemań, przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa i rażącym naruszeniem praw stron;
3) art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 k.p.a., art. 89 § 1 k.p.a., i art. 94 § 2 k.p.a. poprzez rażące naruszenia zasady legalizmu i przyjęcie, że nie ma podstaw do odroczenia rozprawy i jej przeprowadzenia w nowym terminie,
4) art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności przez nieuwzględnienie słusznego interesu stron oraz przez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego;
5) art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania jego uczestników do władzy publicznej;
6) art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;
7) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie przez organ prowadzący wznowione postępowania stronie postępowania B. A.-W. czynnego udziału na każdym etapie postępowania, a to wobec zaniechania powtórzenia przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, w której B. A.-W. nie mogła uczestniczyć z powodu choroby;
8) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie powtórzenia postępowania dowodowego, w tym ponownego przeprowadzenia rozprawy, dowodu z oględzin nieruchomości, dowodu z opinii biegłego dowodu z przesłuchania świadków wskazanych przez strony i w konsekwencji zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w wyniku wznowienia i w konsekwencji zaniechanie ustalenia stanu faktycznego;
9) art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych stron, a w szczególności wniosku o przesłuchanie w charakterze strony B. A.-W. i R. W., wniosku o przeprowadzenie oględzin przedmiotowej nieruchomości, wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków wskazanych przez strony, a więc dotyczących dowodów, których są okoliczność mająca znaczenie dla sprawy;
10) art. 79 § 2 k.p.a., art. 95 § 1 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia przez organ prowadzący wznowione postępowania stronie B. A.-W. czynnego udziału na każdym etapie postępowania, a to wobec zaniechania powtórzenia przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, w której B. A.-W. nie mogła uczestniczyć z powodu choroby i tym samym uniemożliwienie B. A.-W. wzięcia czynnego udziału w rozprawie. Brak postanowienia o odroczenia rozprawy stanowi jednocześnie naruszenie art. 89 § 1 k.p.a., i art. 94 § 2 k.p.a. i naruszenie zasady legalizmu, zasady legalności urągające powadze i godności organowi administracji publicznej,
11) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów oraz sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że:
* na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w M. został nasypany beton i gruz betonowy oraz asfalt, podczas gdy w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, nie ma żadnych dowodów na w/w okoliczności;
* nasypanie materiałów i surowców na działkę w celu jej utwardzenia jest zgromadzeniem odpadów;
* ilość nasypanych materiałów i surowców na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w M. wynosi 2 230 metrów sześciennych, podczas gdy z materiału dowodowego w sprawie w żaden sposób nie wynika wskazana przez organ administracji ilość,
nie wyszły na jaw ani istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję kończącą postępowanie główne.
Odwołujący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania decyzji odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 lutego 2021 r. znak: [...], działając na podstawie 151 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 146 § 1 oraz art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 sierpnia 2020 r. (znak; [...]) w całości i stwierdziło, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. (znak: [...]) wydana została z naruszeniem prawa, jednakże decyzja ta nie podlega uchyleniu, z uwagi na upływ terminu określonego w art. 146 § 1 K.p.a. - tj. upływ 5 lat od daty jej doręczenia.
W uzasadnieniu organ przybliżył uregulowania kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wznowienia postępowania. W szczególności wskazał, że
ze względu na nadzwyczajny charakter trybu wznowieniowego oraz zasadę trwałości decyzji administracyjnej, ustawodawca wprowadził w art. 146 § 1 k.p.a. szczególne uregulowanie zwiększające trwałość decyzji administracyjnej - ze względu na upływ czasu. Przepis ten stanowi ujemną przesłankę uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego. Organ orzekający, w razie ustalenia zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., stwierdza w decyzji fakt wydania decyzji z naruszeniem prawa i orzeka, że decyzja ta nie podlega uchyleniu, z powodu przeszkody prawnej - tu upływu pięcioletniego terminu określonego w ww. przepisie.
Upływ wymienionych terminów jest okolicznością sanującą czy też neutralizującą odnośne przyczyny wznowienia postępowania, a jego konsekwencją jest - wbrew sugestii wynikającej z literalnego brzmienia przepisu - nie tylko niedopuszczalność uchylenia decyzji dotychczasowej, ale także niedopuszczalność przejścia do tego etapu wznowionego postępowania, w którym sprawa administracyjna miałaby podlegać ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu.
Termin pięcioletni, wynikający z art. 146 § 1 k.p.a., chociaż zamieszczony został w przepisie proceduralnym, ma charakter materialny, a zatem jego upływ powoduje skutek w postaci niemożności uchylenia decyzji dotychczasowej, nawet jeżeli została wydana z naruszeniem prawa. Upływ tego terminu oznacza więc bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie. Biegu tego terminu nie przerywa żadna czynność procesowa, nie może być on przywrócony, a jego upływ organ zobligowany jest uwzględnić z urzędu. Kluczowym znaczeniem dla organów administracji do określenia, czy zachodzi ww. negatywna przesłanka ograniczająca dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania, jest fakt doręczenia lub ogłoszenia decyzji oraz upływ 5 letniego terminu. Fakt doręczenia lub ogłoszenia decyzji winien być w odpowiedni sposób udokumentowany, albo w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru, albo protokołu ogłoszenia decyzji.
W niniejszej sprawie, po wznowieniu postępowania Kolegium przystąpiło do zbadania, czy w sprawie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 16 listopada 2015 r. Kolegium wydając decyzję oparło się na informacjach zawartych w piśmie organu I instancji z dnia 16 września 2015 r. o wyrównaniu, ogrodzeniu i nawiezieniu warstwy tłucznia na całej powierzchni działki nr [...] w M. . W piśmie tym wskazano, że w czasie dokonanych oględzin nie stwierdzono składowania na działce odpadów. Tymczasem w dniu 20 listopada 2017 r. do Kolegium wpłynęły oświadczenia J. C., J. K., J. M. oraz M. G.. W oświadczeniu J. C. wskazano, że jest on osobą na co dzień pracującą w budynku przy ul. [...] w M. i posiada wiedzę, że gruz i odpady znajdujące się na działce nr [...] nie zostały z niej usunięte, nie były prowadzone żadne prace mające na celu ich usunięcie. Zostały jedynie przykryte warstwą tłucznia. Pozostałe osoby złożyły oświadczenia identycznej treści. W związku z powyższymi informacjami do akt pozyskano kopie dokumentów z prowadzonego przez nadzór budowlany postępowania dotyczącego prowadzenia na działce nr [...] w M. robót budowlanych. Z tychże dokumentów również wynika, że organ wydający decyzję w drugiej instancji nie miał wiedzy o ww. okolicznościach, które miały znaczenie dla wydania decyzji kończącej sprawę.
Wobec powyższego zasadne stało się wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. znak [...] Zebrane w toku wznowionego postępowania dokumenty niezbicie wskazują, że organ wydający decyzję oparł się na niepełnym materiale dowodowym. Wyszły bowiem na jaw wyszły istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody, o których organ nie posiadał wiedzy w dacie orzekania. Zaistniała zatem przesłanka z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a.
Kolegium ustaliło jednocześnie, że aktualnie w sprawie zaistniała negatywna przesłanka przewidziana w art. 146 § 1 k.p.a. ograniczająca możliwość uchylenia kontrolowanej tu decyzji we wznowionym postępowaniu.
Od doręczenia Stronom decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...] upłynęło ponad 5 lat. Jak bowiem wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru ostatnią stroną, której doręczono ww. decyzję była B. A. -W.. Strona ta odebrała osobiście ww. decyzję w dniu 9 grudnia 2015 r. Zatem jedynie do dnia 9 grudnia 2020 r. możliwym było uchylenie przez Kolegium ww. decyzji własnej i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie przedmiotowej sprawy. Zaistnienie ww. negatywnej przesłanki oznacza jednocześnie zakaz przejścia przez organ do kolejnego etapu we wznowionym postępowaniu tj. ponownego merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy. Obecnie nie jest możliwym ponowne merytoryczne orzeczenie, czy w związku ze stwierdzonym naruszeniem o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zaistniały podstawy do nałożenia na strony obowiązku usunięcia odpadów, czy też mogłaby zapaść, mimo tego naruszenia decyzja, która w swej istocie odpowiadałaby poprzedniej decyzji. Wobec tego zakazu, Kolegium nie jest zatem władne rozstrzygać i odnosić się do ww. zarzutów wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w których kwestionuje się m.in. sposób prowadzenia postępowania dowodowego oraz ustalenia poprzedniego składu Kolegium odnośnie obowiązku usunięcia odpadów. Byłoby to naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej z art. 16 k.p.a., którą gwarantuje ww. przepis art. 146 § 1 k.p.a.
Wobec dokonania pozytywnej weryfikacji okoliczności wypełniających przesłankę z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. tj. stwierdzenia, że w spawie wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i nowe dowody i przy jednoczesnym zaistnieniu przesłanki przedawnienia z art. 146 § 1 k.p.a. należy zakończyć wznowione postępowanie, zgodnie z treścią art. 151 § 2 k.p.a., tj. stwierdzić że ww. decyzja Kolegium z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa, jednakże z uwagi na upływ terminu 5 lat od daty jej doręczenia stronom, decyzja ta nie podlega uchyleniu.
B. A.-W. i R. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. S., wskazując, że zaskarżają ją w części tj. w zakresie w jakim Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło w ten sposób, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. (znak: [...]) wydana została z naruszeniem prawa, jednakże decyzja ta nie podlega uchyleniu, z uwagi na upływ terminu określonego w art. 146 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego - tj.: upływu 5 lat od daty jej doręczenia.
Decyzji w zaskarżonym zakresie zarzucili:
1. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach poprzez niezastosowanie i zaniechanie dokonania wykładni ustawowego pojęcia odpadów i w konsekwencji zaniechanie ustalenia czy nawiezione na działkę nr [...] położoną w M. surowce i materiały spełniają ustawowe przesłanki odpadów;
2) art. 3 ust. 1 pkt 6 w zw. z pkt 18 ustawy o odpadach poprzez niezastosowanie i pominięcie faktu, iż zgromadzone na działce nr [...] położonej w M. surowce i materiały nie zostały na w/w działce zgromadzone ale zostały ponownie użyte do utwardzenia terenu, a więc na cele budowlane;
3) art. 26 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o odpadach poprzez zastosowanie w sytuacji braku podstaw do stosowania w/w przepisu;
4) przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie katalogu odpadów w sytuacji braku przesłanek do zastosowania w/w rozporządzenia;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie, w sytuacji, gdy przepis ten podlegał zastosowaniu, albowiem ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...] wydana została zgodnie z prawem i jest zgodna z prawem oraz brak jest podstaw do jej uchylenia, jak też do stwierdzenia, że w/w decyzja wydana została z naruszeniem prawa jednakże decyzja ta nie podlega uchyleniu, z uwagi na upływ terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a. tj. upływu 5 lat od daty jej doręczenia;
2) art. 151 § 2 k.p.a. poprzez zastosowanie, w sytuacji, gdy przepis ten nie podlegał
zastosowaniu, albowiem ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...] wydana została zgodnie z prawem i jest zgodna z prawem oraz brak jest podstaw do jej uchylenia, jak też do stwierdzenia, że w/w decyzja wydana została z naruszeniem prawa, jak też poprzez wydanie merytorycznej decyzji bez przeprowadzenia postępowania dowodowego;
3) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez zastosowanie w sytuacji, gdy brak jest podstaw do wznowienia postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...], albowiem nie wyszły na jaw ani istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, ani nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, albowiem:
- stan faktyczny istniejący na przedmiotowej nieruchomości nr [...] w M. jaki
istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej zweryfikowany i ustalony został poprzez oględziny organu pierwszej instancji na przedmiotowej nieruchomości w dniu 10 sierpnia 2015 r., wskazane natomiast przez Kolegium dokumenty prywatne sporządzone zostały z datą 13 listopada 2017 r., a więc dwa lata po wydaniu decyzji, oświadczenia zaś znajdujące się na w/w dokumentach zostały tylko podpisane przez określone osoby, a błędnie zostały nazwane przez Kolegium "zeznaniami świadków", okoliczność natomiast, że podpisani na w/w oświadczeniach rzekomi świadkowie posiadają wiedzę o nieusunięciu odpadów, jest tak nierealna i niemożliwa (bo niby skąd osoby współpracujące z W. W. miałyby widzieć co dzieje się na sąsiedniej nieruchomości, skoro jako osoby współpracujące z W. W. na co dzień zajęte były pracą na rzecz W. W., a nie obserwowaniem sąsiedniej nieruchomości), jak też nieistotna, skoro stan nieruchomości, w tym brak odpadów na tej nieruchomości, został ustalony i udokumentowany przez organ I instancji w toku oględzin tejże nieruchomości, same zaś oświadczenia o nieposiadaniu wiedzy o usunięciu odpadów przez w/w osoby w żadnym wypadku nie przesądzają o fakcie czy na przedmiotowej nieruchomości są zgromadzone odpady, czy nie, a tylko świadczyć mogą o czyjeś niewiedzy, co wobec dokonanych oględzin pozostaje całkowicie irrelewantne prawnie, co więcej podpisane oświadczenia zaprzeczają dokumentom urzędowym posiadającym walor domniemania prawdziwości, w tym treści protokołu z oględzin przeprowadzonych na przedmiotowej nieruchomości w dniu 10 sierpnia 2015 r.; stwierdzenie, zatem w w/w oświadczeniach, że na przedmiotowej nieruchomości znajdują się odpady jest podaniem nieprawdy, czego Kolegium nie zweryfikowało w terenie mimo takiego wniosku stron;
- w/w oświadczenia pisemne przedłożone przez W. W. podpisane przez J. C., J. K., J. M. oraz M. G., nie są dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji, nieznanymi organowi wydającemu decyzję, ani też nowymi okolicznościami faktycznymi istniejącymi w dniu wydania decyzji, nieznanymi organowi, który wydał decyzję, w/w oświadczenia nie mają bowiem żadnego waloru dowodowego, zostały bowiem odebrane przez osobę pozostającą wobec w/w osób w stosunku zwierzchności służbowej, w okolicznościach wyłączających swobodę wypowiedzi, dopiero w dniu 13 listopada 2017 r., a więc po wydaniu przez organ decyzji, a nadto, nie dotyczyły nowych okoliczności nieznanych organowi, który wydał decyzję a okoliczności znanych organowi, które organ administracji sam stwierdził w sposób urzędowo przewidziany bo w wyniku oględzin nieruchomości w dniu 10 sierpnia 2015 r., tyle że w sposób odmienny, niż wynika to z treści w/w dokumentów, co oznacza, że w/w oświadczenia stanowią jedynie gołosłowne zaprzeczenie prawidłowym ustaleniom organu a nie nowe okoliczności oraz nieuprawnioną polemikę z ustaleniami organ i bezprawne podważanie urzędowego dokumentu; przedłożone przez W. W. dokumenty w zasadzie stanowią próbę obalenia prawdziwości dowodów, na których oparł się organ, tj.: protokół z oględzin i naocznych ustaleń organu, a więc dowodów, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz sprowadzenia tych urzędowych dokumentów do miana fałszywych i postawienia zarzutu popełnienia przestępstwa poświadczenia nieprawdy w dokumentach, a więc przesłanki, o której mowa w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., niemniej w takiej sytuacji zgodnie z przepisem art. 145 § 2 i § 3 należałoby stwierdzić oczywiste sfałszowanie dowodów lub posiadać właściwe orzeczenie sądu lub innego organu; przyjęcie wobec tego przez tut. Kolegium, że zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi obejście prawa podważając tym samym bezstronność w/w organu;
4) art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 k.p.a. i art. 33 § 4 k.p.a. i art. 94 § 2 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. poprzez rażące naruszenie zasady legalności urągające powadze i godności organowi administracji publicznej, w szczególności poprzez przyjęcie, że ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa w oparciu o stosowanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nielegalnych domniemań oraz przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa i rażącym naruszeniem praw stron, sprowadzającym się w szczególności do: urągającego organowi administracji publicznej zaniechania ustalenia w jakim celu R. W. przedłożył na rozprawie zwolnienie lekarskie B. A.-W. oraz nieudolnego, godzącego w w/w zasady uzasadnienia przyjętego przez Kolegium wadliwego stanowiska o przeprowadzeniu rozprawy podczas usprawiedliwionej nieobecności strony B. A.-W., mimo że zgodnie z przepisami prawa w sytuacji stwierdzenia przez organ nieobecności strony z uwagi na jej chorobę, obowiązkiem organu administracji publicznej było nie tylko dokładne ustalenie celu w jakim R. W. przedłożył zwolnienie lekarskie żony, jak też pouczenie go o jego prawach i obowiązkach, ale odroczenie z urzędu, a nie na wniosek strony, rozprawy przed rozpoczęciem przesłuchania świadków i stron; aroganckiego wręcz zasłaniania się przez Kolegium rzekomym działaniem na korzyść nieobecnej na rozprawie strony B. A.-W., poprzez zastosowanie przepisu art. 33 § 4 k.p.a., co było niedopuszczalne, gdyż skoro została wyznaczona rozprawa administracyjna, to z całą pewnością dokonywane na tej rozprawie czynności nie mogły być sprawą mniejszej wagi, a skoro B. A.-W. została wezwana w celu przesłuchania w charakterze strony, to w żadnym wypadku zeznań złożyć za nią nie mógł pełnomocnik, nawet legitymujący się pełnomocnictwem i nawet jej małżonek;
5) art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 k.p.a., art. 89 § 1 k.p.a., i art. 94 § 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. poprzez rażące naruszenia zasady legalizmu i nie przyjęcie, że istnieją podstawy do odroczenia rozprawy i zaniechanie ponownego przeprowadzenia rozprawy, jak też zaniechanie zanegowania absurdalnego, lakonicznego i wręcz aroganckiego stwierdzenia, cyt: "a następnie Kolegium postanowiło zaniechać rozprawy" wobec wniosku strony B. A.-W. o ponowne przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, podczas gdy, skoro Kolegium raz uznało, że zachodzą przesłanki z art. 89 § 1 k.p.a., a wniosek dotyczył powtórzenia przeprowadzonej rozprawy administracyjnej z uwagi na usprawiedliwioną nieobecność strony, to tym samym organ nie mógł "następnie postanowić o zaniechaniu przeprowadzenie rozprawy" ale powinien rozprawę odroczyć z urzędu, a jeżeli nie odroczył to powinien powtórzyć;
6) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. poprzez rażące naruszenie zasady legalności urągające powadze i godności organowi administracji publicznej, w szczególności poprzez przyjęcie, że ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego oraz bez odniesienia się do wniosków i zarzutów stron zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz bez wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego, jak też z naruszeniem zasady praworządności przez nieuwzględnienie słusznego interesu stron;
7) art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. poprzez
prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania jego
uczestników do władzy publicznej;
8) art. 9 k.p.a. w zw. art. 15 k.p.a. w z art. 151 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;
9) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. poprzez niezapewnienie przez organ prowadzący wznowione postępowanie stronie postępowania B. A.-W. czynnego udziału na każdym etapie postępowania, a to wobec zaniechania powtórzenia przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, w której B. A.-W. nie mogła uczestniczyć z powodu choroby, i tym samym uniemożliwienie B. A.-W. wzięcia czynnego udziału w rozprawie;
10) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a.
poprzez przyjęcie, że ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...] wydana została z
naruszeniem prawa przy jednoczesnym zaniechaniu powtórzenia postępowania dowodowego, w tym ponownego przeprowadzenia rozprawy, dowodu z oględzin nieruchomości, dowodu z opinii biegłego dowodu z przesłuchania świadków wskazanych przez strony i w konsekwencji zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w wyniku wznowienia i w konsekwencji zaniechanie ustalenia stanu faktycznego a wykreowanie autorytarnie i abstrakcyjnie nieistniejącego stanu, w sposób całkowicie sprzeczny z ustaleniami organu pierwszej instancji dokonany w oparciu o oględziny nieruchomości dokonane w dniu 10 sierpnia 2015 r, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek dowodu i rzetelnego postępowania dowodowego, a jedynie w oparciu o treść przedłożonych oświadczeń przez osobę postronną, bez udziału stron, w sytuacji usprawiedliwionej jej nieobecności;
11) art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. w z art. 151 § 2 k.p.a. poprzez
nieuwzględnienie wniosków dowodowych stron, a w szczególności wniosku o
przesłuchanie w charakterze strony B. A.-W. i R.
W., wniosku o przeprowadzenie oględzin przedmiotowej nieruchomości,
wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków wskazanych przez strony, a więc dotyczących dowodów, których są okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, i mimo to przyjęcie, że ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa bez jakichkolwiek dowodów;
12) art. 79 § 2 k.p.a., art. 95 § 1 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. poprzez niezapewnienie przez organ prowadzący wznowione postępowanie stronie postępowania B. A.-W. czynnego udziału na każdym etapie postępowania, a to wobec zaniechania powtórzenia przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, w której B. A.-W. nie mogła uczestniczyć z powodu choroby, i tym samym uniemożliwienie B. A.-W. wzięcia czynnego udziału w rozprawie, zadawania świadkom pytań, składania wyjaśnień, zgłaszania żądań, propozycji i zarzutów oraz przedstawiania dowodów na ich poparcie oraz wypowiadania się co do wyników postępowania dowodowego, i mimo to przyjęcie, że ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa bez jakichkolwiek dowodów;
13) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów oraz sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że:
- ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa;
- na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w M. został nasypany beton i gruz betonowy oraz asfalt, podczas gdy w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, nie ma żadnych dowodów na w/w okoliczności;
- na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w M. znajduje się asfalt, podczas gdy asfaltu na przedmiotowej działce nie ma, a w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, nie ma żadnych dowodów na w/w okoliczności;
- nasypanie materiałów i surowców na działkę w celu jej utwardzenia jest zgromadzeniem odpadów;
- ilość nasypanych materiałów i surowców na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w M. wynosi 2230 metrów sześciennych, podczas gdy z materiału dowodowego w sprawie w żaden sposób nie wynika wskazana przez organ administracji ilość, wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, podczas gdy stan faktyczny istniejący na przedmiotowej nieruchomości nr [...] w M. jaki istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej zweryfikowany i ustalony został poprzez
oględziny organu pierwszej instancji na przedmiotowej nieruchomości w dniu 10 sierpnia 2015 r., wskazane natomiast przez Kolegium dokumenty prywatne sporządzone zostały z datą 13 listopada 2017 r., a więc dwa lata po wydaniu decyzji, oświadczenia zaś znajdujące się na w/w dokumentach zostały tylko podpisane przez określone osoby, a błędnie zostały nazwane przez Kolegium "zeznaniami świadków", okoliczność natomiast, że podpisani na w/w oświadczeniach rzekomi świadkowie posiadają wiedzę o nieusunięciu odpadów, jest tak nierealna i niemożliwa, jak też nieistotna, skoro stan nieruchomości, w tym brak odpadów został ustalony i udokumentowany przez organ pierwszej instancji w toku oględzin;
- w/w oświadczenia pisemne przedłożone przez W. W. podpisane przez J. C., J. K., J. M. oraz M. G., nie są dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji, nieznanymi organowi wydającemu decyzję, ani też nowymi okolicznościami faktycznymi istniejącymi w dniu wydania decyzji, nieznanymi organowi, który wydał decyzję, w/w oświadczenia nie mają bowiem żadnego waloru dowodowego, zostały bowiem odebrane przez osobę pozostającą wobec w/w osób w stosunku zwierzchności służbowej, w okolicznościach wyłączających swobodę wypowiedzi, dopiero w dniu 13 listopada 2017 r., a więc po wydaniu przez organ decyzji, a nadto, nie dotyczyły nowych okoliczności nieznanych organowi, który wydał decyzję a okoliczności znanych organowi, które organ administracji sam stwierdził w sposób urzędowo przewidziany bo w wyniku oględzin nieruchomości w dniu 10 sierpnia 2015 r., tyle że w sposób odmienny, niż wynika to z treści w/w dokumentów, co oznacza, że w/w oświadczenia stanowią jedynie gołosłowne zaprzeczenie prawidłowym ustaleniom organu a nie nowe okoliczności oraz nieuprawnioną polemikę z ustaleniami organ i bezprawne podważanie urzędowego dokumentu;
- oświadczenia pisemne przedłożone przez W. W. podpisane przez J. C., J. K., J. M. oraz M. G., są wiarygodne, podczas gdy w/w oświadczenia zostały odebrane przez osobę pozostającą wobec w/w osób w stosunku zwierzchności służbowej, która jako właściciel sąsiedniej nieruchomości zainteresowana jest zlikwidowaniem prowadzonej na przedmiotowej nieruchomości konkurencyjnej działalności gospodarczej i jak wydać z treści w/w oświadczeń nie są to swobodne spontaniczne wypowiedzi a jedynie stanowią podpisanie przygotowanej treści, o czym świadczy m.in. okoliczność, że są identyczne w swej treści, co w sposób oczywisty wyklucza ich walor dowodowy oraz okoliczność, że zostały złożone w okolicznościach gwarantujących swobodę wypowiedzi i swobodę wyrażania myśli i spostrzeżeń, a więc w sytuacji i okolicznościach wyłączających swobodną wypowiedź; podczas gdy w/w oświadczenia zawierają nieprawdę, a szczególności z okien budynku znajdującego na nieruchomości należącej do W. W., nie widać w ogóle nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], albowiem, tenże budynek jest zbyt niski, nieruchomość W. W. jest nadto ogrodzona ogrodzeniem, oraz wystawą samochodów ciężarowych, co wyłącza możliwość obserwacji opisanej przez osoby podpisane w/w oświadczenie (nie sposób bowiem przyjąć, że w/w osoby złożyły takie oświadczenia w identycznej treści); powyższą okoliczność wystarczyło sprawdzić poprzez oględziny przedmiotowej nieruchomości, tym bardziej że był taki wniosek od strony;
- decyzja Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 10 grudnia 2013 r., znak: [...] [...] utrzymana w mocy Decyzją Generalnego Dyrektora Dróg Decyzji Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 11 lutego 2014 r., znak: [...] jest dowodem w sprawie, podczas gdy w/w obie decyzje zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, gdyż zostały uchylone prawomocnie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2019 r., sygn. akt II GSK 1019/19 uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 103/19 oraz ww. decyzje, a zatem wskazany dokument nie istnieje w obrocie prawnym, co w konsekwencji oznacza, że nie można czynić żadnych ustaleń w oparciu o w/w decyzję,
- dokumentny postępowania legalizacyjnego:
--postanowienie nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 lipca 2018 r., znak sprawy: [...] uchylające postanowienie nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. z dnia 27 marca 2017 r., znak sprawy: [...] w zakresie terminu wykonania nałożonego obowiązku i wyznaczające nowy terminu wykonania nałożonego obowiązku: do dnia 31 października 2018 r., a w pozostałym zakresie utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. z dnia 27 marca 2017 r., znak sprawy: [...] w sprawie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych na terenie działki nr [...] w m. M. polegających na budowie placu składowo-postojowego oraz zobowiązania współwłaścicieli nieruchomości: R. W.,i B. A.-W. do dostarczenia w terminie do dnia 30 września 2017 r. dokumentów o którym mowa w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w zakresie "budowy placu składowo-postojowego na terenie działki nr [...] w m. M. ";
-- postanowienie nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. z dnia 27 marca 2017 r., znak sprawy: [...];
-- akta postępowania administracyjnego toczącego się przed [...] Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego w K., znak: [...];
-- akt postępowania administracyjnego toczącego się przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. znak: [...];
oraz toczące się postępowanie legalizacyjne nie ma znaczenia na wynik wznowionego postępowania, podczas gdy zalegalizowania w/w obiektu budowlanego, w tym utwardzenie terenu, eliminuje możliwość prawną zakwalifikowania dokonanego utwardzenia terenu jako składowanie lub magazynowanie odpadów;
14) art. 89 § 1 k.p.a., i art. 94 § 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a.
poprzez naruszenia zasady legalizmu i nieprzyjęcie, że istniały podstawy do odroczenia rozprawy i jej przeprowadzenia w nowym terminie, jak też niezanegowanie
absurdalnego, lakonicznego i wręcz aroganckiego stwierdzenia, cyt: "a następnie
Kolegium postanowiło zaniechać rozprawy" wobec wniosku strony B. A.-
W. o ponowne przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, podczas gdy powinien rozprawę odroczyć z urzędu, a jeżeli nie odroczył to powinien powtórzyć;
15) art. 94 § 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. poprzez rażące naruszenie zasady legalności urągające powadze i godności organowi administracji publicznej, w szczególności poprzez zaniechanie ponownego przeprowadzenia nieodroczonej z urzędu rozprawy wobec powzięcia wiedzy o zaistnieniu trudniej do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiającej stronie B. A.-W. udział w rozprawie oraz nieudolne, bezprawne i aroganckie zasłanianie się przez Kolegium brakiem wniosku strony o odroczenie, i mimo to przyjęcie, że ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa bez jakichkolwiek dowodów;
16) art. 95 § 1 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. żart. 151 § 2 k.p.a. poprzez niezapewnienie przez organ prowadzący wznowione postępowanie stronie postępowania B. A.-W. czynnego udziału na każdym etapie postępowania, a to wobec zaniechania powtórzenia przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, w której B. A.-W. nie mogła uczestniczyć z powodu choroby, jak też poprze uniemożliwienie i tym samym uniemożliwienie B. A.-W. wzięcia czynnego udziału w rozprawie i mimo to przyjęcie, że ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa bez jakichkolwiek dowodów.
W oparciu o wyżej wymienione zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim została zaskarżona oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przytoczone zarzuty zostały rozwinięte.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być zasadna.
W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy zdalnej, stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( DZ.U. z 2020r.poz.1842 t.j. z późn. zmianami), w sprawie zarządzono przeprowadzenie posiedzenia niejawnego celem rozpoznania sprawy.
Przechodząc do omówienia przyczyn rozstrzygnięcia, które są przyczynami zasadniczo procesowymi, należy krótko zreasumować stan sprawy z uwagi na wydane decyzje administracyjne. Ujawni to bowiem specyfikę procedowania organów w lustrowanym postępowaniu i ukaże konieczność podjęcia rozstrzygnięcia wskazanego wyrokiem sądu.
Otóż postępowanie toczyło się z urzędu przed Wójtem Gminy M. i dotyczyło składowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, na które składały się m.in. dwukrotne oględziny, organ wydał w dniu 28.04.2014r. decyzję nakazującą skarżącym usunięcie odpadów. Decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z przyczyn podmiotowych, a to wadliwego określenia stron postępowania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wójt Gminy M. decyzją z dnia 24.06.2014r. ponownie nakazał skarżącym usunięcie odpadów z miejsca do tego nieprzeznaczonego, czyli z działki nr [...] w M. .
Po wydaniu decyzji i wniesieniu odwołania, na wniosek skarżących, organ I instancji przeprowadził w dniu 10.08.2015r. oględziny celem ustalenia stanu faktycznego na działce nr [...] /t.2, k.189 akt adm./. W ich trakcie zanotowano oświadczenia stron, natomiast to, co zobaczył przedstawiciel organu, ujęto następująco: "(...) działka jest wyrównana w obrębie trwałego ogrodzenia drobnym kamieniem; od strony wschodniej, na skarpie, działka zarośnięta jest chwastami". Po oględzinach Wójt przesłał do organu odwoławczego pismo /k.209/, gdzie wskazał, że: 1/ teren działki jest wyrównany, ogrodzony i na całej powierzchni jest nawieziona warstwa tłucznia, 2/ nie stwierdzono składowania odpadów, co obrazuje dokumentacja fotograficzna.
W dniu 16.11.2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało kluczową w sprawie decyzję (znak [...]), uchylającą zaskarżoną decyzję Wójta Gminy M. w całości i umarzającą postępowanie pierwszej instancji /t.2, k.212 akt adm./. Przyczyną takiej decyzji, powołaną w uzasadnieniu, były wyniki oględzin oraz wspomniane pismo Wójta Gminy M. wskazujące, że nie stwierdzono składowania odpadów na działce nr [...].
Dwa lata później, w dniu 3.07.2017r. /prezentata/ W. W., będący właścicielem sąsiedniej działki (ten sam, który zainicjował całe postępowanie przed Wójtem Gminy M. w 2013r.) wniósł o wznowienie postępowania z powodu ujawnienia w sprawie nowych dowodów na okoliczność: składowania odpadów na działce w dniu wydania decyzji z 2015r. przez SKO. Te nowe dowody to zeznania świadków B. W., W. W. i M. C., których należy wezwać i przesłuchać. W dniu 24 października 2017r. SKO sporządziło "pismo wyjaśniające, kończące sprawę", w którym podkreśliło, że okoliczność, iżby na działce były składowane odpady, nie jest nowa dla postępowania, stąd brak podstaw do wznowienia postępowania. Z kolei forma załatwienia sprawy (pismo) bierze się z przekonania SKO, iż organ nie ma obowiązku wszczęcia postępowania w stosunku do każdego prawomocnie zakończonego postępowania tylko dlatego, aby sprawdzić, czy zachodzą przyczyny wznowienia /k.293/.
W dniu 20.11.2017r. /prezentata/ W. W. ponowił pismo domagając się wznowienia postępowania /k.303/ i usunięcia stanu bezczynności, dołączając do pisma wskazane przez siebie nowe dowody, a to 4 oświadczenia z 13.11.2017r. J. C., J. K., J. M. i M. G., identyczne w treści, anonsujące, że odpady nadal nie zostały usunięte z działki nr [...] i pokryte są warstwą tłucznia.
Postanowieniem z dnia 2.10.2018r. SKO w K. orzekło o wznowieniu postępowania, zakończonego decyzją SKO z dnia 16.11.2015r. (znak [...]), w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. /k.310/. W dniu 21 marca 2019r. przesłuchano na rozprawie świadków wskazanych w pierwszym wniosku o wznowienie oraz osoby, które sporządziły oświadczenia dołączone do wniosku ponowionego. Co do tej czynności procesowej, skarżąca wnosiła o jej ponowienie, gdyż nie stawiła się nań z uwagi na stan zdrowia. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego SKO decyzją z 7.08.2020r. znak [...] uchyliło w całości decyzję z dnia 16.11.2015r. i orzekło o nakazaniu skarżącym usunięcia odpadów w niej wymienionych, z wyznaczeniem terminu do ich usunięcia /k.437/.
Na wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy /k.489/, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 lutego 2021r. uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia 7.08.2020r. w całości i stwierdziło, że decyzja SKO z 16.11.2015r. (znak [...]) została wydana z naruszeniem prawa, jednakże nie podlega uchyleniu z uwagi na upływ terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a. czyli 5 lat od jej doręczenia /k.630/.
Jak chodzi o powołane w skarżonej decyzji przyczyny wznowienia, SKO uznało je za zasadne, wskazując oświadczenia z dnia 13.11.2017r. jako nowe dowody. Stwierdzono, że "zebrane w toku wznowionego postępowania dokumenty niezbicie wskazują, że organ wydający decyzję oparł się na niepełnym materiale dowodowym".
Natomiast dalej organ wskazał, co do art. 146 § 1 k.p.a., iż termin ten ma charakter materialny, a zatem jego upływ powoduje skutek w postaci niemożności uchylenia decyzji dotychczasowej, nawet jeśli została wydana z naruszeniem prawa. Skutkiem jest nie tylko niedopuszczalność uchylenia decyzji dotychczasowej, ale także niedopuszczalność przejścia do etapu wznowionego postępowania, w którym sprawa administracyjna miałaby podlegać ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu. Taka sytuacja zaistniała w sprawie, albowiem od doręczenia stronom decyzji SKO z 16.11.2015r. upłynęło ponad 5 lat. Ostatnia strona, która odebrała decyzję, uczyniła to w dniu 9.12.2015r, a zatem jedynie do dnia 9 grudnia 2020r. możliwym było we wznowionym postępowaniu uchylenie przez SKO decyzji własnej i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. SKO podkreśliło, że wobec tego nie jest możliwe przejście do następnego etapu po wznowieniu postępowania, czyli merytoryczne orzeczenie, czy w związku ze stwierdzonym naruszeniem, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zaistniały podstawy do nałożenia na strony obowiązku usunięcia odpadów, czy też mogłaby zapaść, mimo tego naruszenia, decyzja odpowiadająca w swej istocie poprzedniej.
Powyższe zreasumowanie kolejności podejmowanych działań i decyzji w sprawie ma istotne znaczenie dla zobrazowania wadliwości pewnych aspektów procedowania. Rozpoczynając jednakże od elementów prawidłowych, podzielić trzeba pogląd SKO o upływie terminu z art. 146 § 1 k.p.a., jak również o skutkach, jakie to zrodziło dla postępowania. Skutki te to przede wszystkim niemożność merytorycznego rozpoznania wznowionej sprawy, a zatem niemożność stwierdzenia, czy decyzja SKO z 16.11.2015r. jest prawidłowa, czy też nie. Mówiąc inaczej, nie można ocenić, jaką wartość dowodową przedstawiają materiały zgromadzone we wznowionym postępowaniu, a w szczególności, czy "nowe dowody" będące powodem wznowienia doprowadziłyby do zmiany decyzji z 16.11. 2015r, czyli jaką wartość prezentują one dla postępowania.
Powyższe jednak ma kapitalne znaczenie dla krytycznej oceny skarżonej ostatniej decyzji, a w szczególności użytego stwierdzenia, że decyzja z 16.11.2015r. została wydana z naruszeniem prawa. Przypomnieć należy, że przyczyną wznowienia była przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., kiedy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, Otóż samo to sformułowanie nie przesądza jeszcze, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Dopiero bowiem zbadanie, jaki wpływ na wynik wznowionego postępowania miały owe nowe dowody lub nowe okoliczności, pozwala ocenić ich wagę i skutek ich wyjścia na jaw. Inaczej jest w sytuacji innych przyczyn wznowienia; na przykład pozbawienie strony udziału w postępowaniu samo w sobie jest naruszeniem prawa, bez obowiązku zbadania wpływu, jaki to naruszenie miałoby na wynik sprawy. W przypadku omawianej przesłanki tak nie jest; trudno na przykład zarzucić organowi naruszenie prawa wówczas, gdy nie miał wiedzy o określonych dowodach. Tak więc w sytuacji, gdy nie można prowadzić merytorycznie postępowania z użyciem nowych dowodów, brak podstaw do twierdzenia, że decyzję wydano z naruszeniem prawa.
Niezależnie od powyższego, w sprawie zaistniało inne jeszcze naruszenie przepisów postepowania, które miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uznanie, że zaszły wymienione w tym przepisie przesłanki do wznowienia postępowania. Zanim jednak zostaną przywołane wady procedowania w tym zakresie, należy przytoczyć niektóre wypowiedzi orzecznictwa, przybliżające sytuacje, kiedy zachodzą, a kiedy nie zachodzą wspomniane przesłanki.
Na wstępie wskazać trzeba, że uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. obwarowane jest łącznym wystąpieniem czterech warunków: ujawnione okoliczności faktyczne i dowody są istotne dla sprawy (1), okoliczności faktyczne lub dowody są nowe (2), okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej (3), okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję (4). Jeżeli którykolwiek z warunków nie został spełniony, niemożliwe jest uchylenie decyzji ostatecznej. W sytuacji powołania we wniosku o wznowienie postępowania konkretnych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., dowody te muszą przejść przez wstępną fazę badania dopuszczalności wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.), a następnie są poddawane ocenie w postępowaniu, gdzie organ wyjaśnia, na podstawie tych konkretnych dowodów, czy wystąpiła przyczyna wznowienia postępowania, a jeżeli tak to, przechodzi do fazy rozpatrywania istoty sprawy (art. 149 § 1 k.p.a.). To konkretne dowody powoływane jako podstawa wznowienia pozwalają organowi na przejście do fazy ponownego rozpoznawania istoty sprawy, a zatem dopiero w tej ostatniej fazie postępowania organ ocenia całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Do nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. należy zaliczyć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nieznane organowi, wydającemu decyzję. Jak to wskazał NSA w wyroku z 24.01.2018 r., II OSK 2246/16, LEX nr 2463012: "Aby dana okoliczność (dowód) mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania, musi on istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej. Co za tym idzie nie będą stanowiły takiej podstawy okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy. Dowodem nie może być m.in. opinia biegłego sporządzona po wydaniu decyzji. Może ona co najwyżej ujawniać nowe fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. I wreszcie okoliczność ta lub dowód nie może być znany organowi wydającemu decyzję. Bez znaczenia pozostaje natomiast, czy brak wiedzy organu o tych faktach (dowodach) nastąpił w wyniku jego zaniedbań, czy też bez jego winy".(tak samo wyrok NSA z 9.07.2020 r., I OSK 2970/19, LEX nr 3071724).
Kiedy mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. o "nowych dowodach" istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który ją wydał, chodzi o dowody w znaczeniu środków dowodowych, czyli w ujęciu przedmiotowym, a więc np. zeznania świadków istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który ją wydał, a nie samych źródeł dowodowych, czyli bytu w dniu wydania decyzji nieznanych organowi świadków, którzy mogli złożyć stosowne zeznania, lecz nie uczynili tego przed dniem wydania decyzji ostatecznej (tak wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2021 r. IV SA/Po 76/21, LEX nr 3210307 oraz wyrok WSA w Łodzi z 28.04.2021 r., III SA/Łd 38/21, LEX nr 3184625).
Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z 17.11.2020 r., II OSK 2067/20, LEX nr 3096126: "Za nową okoliczność nie może zostać uznane oświadczenie, które sporządzone zostało po wydaniu decyzji ostatecznej, a zatem nie istniało w dniu wydania decyzji ostatecznej".
To, co tutaj powyżej powiedziano, ma kapitalne znaczenie dla ostatecznej oceny sposobu rozstrzygnięcia badanej sprawy. Warto przypomnieć, że pierwszy wniosek o wznowienie postępowania podał jako nowe dowody – zeznania 4 świadków z tym, że nie były to zeznania zaprotokołowane przed wydaniem decyzji ostatecznej i nieznane organowi, ale osoby do przesłuchania we wznowionym postępowaniu. W świetle powyższej interpretacji nie można takich dowodów uznać za nowe dowody nieznane organowi. Przy drugim wniosku powołano oświadczenia 4 osób z dnia 13.11.2017r., a więc złożone dwa lata po wydaniu decyzji kwestionowanej w trybie wznowienia. Jak to wskazał NSA w cytowanym wyżej wyroku II OSK 2067/20, nie może to być uznane za nowy dowód lub okoliczność istniejąca w dniu wydania decyzji, skoro oświadczenia zostały złożone w dwa lata po wydaniu decyzji. Jest tak tym bardziej, że z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a., wykładnia przesłanek wznowienia winna mieć charakter zwężający.
W tej sytuacji konkluzja jest następująca: dowody i okoliczności przedstawione celem wznowienia postępowania nie spełniały wymogów stawianych przez art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a zatem nie mogły być podstawą wznowienia postępowania. SKO dokonując wznowienia, nie zastosowało się do brzmienia wskazanego przepisu, a zatem postępowanie zostało wznowione z jego naruszeniem. Wadliwość ta skutkuje usunięciem z obrotu prawnego tak postanowienia o wznowieniu postępowania, jak i wydanych na skutek wznowienia decyzji, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Jeśli chodzi o pozostałe zarzuty dotyczące meritum sprawy, nie można ich ocenić z uwagi na treść art. 146 § 1 k.p.a. Jak to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, termin pięcioletni określony w art. 146 § 1 k.p.a., ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby została wydana z naruszeniem prawa. Biegu tego terminu nie przerywa żadna czynność procesowa, nie może być on przywrócony, a jego upływ organ zobligowany jest uwzględnić z urzędu (wyrok z dnia 23 lutego 2021 r. I OSK 3375/18, LEX nr 3186502). W efekcie: " Z art. 146 § 1 k.p.a. wynika bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie, co oznacza też zakaz dokonywania ustaleń materialnoprawnych wadliwości decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego" (wyrok NSA z dnia 20 listopada 2019 r. II OSK 2767/18, LEX nr 3065745, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 października 2021 r. I SA/Go 305/21, LEX nr 3247002). Tak więc, skoro nie ma sporu, że termin ten upłynął, organ II instancji nie badał sprawy merytorycznie i podobnie nie może badać merytorycznie postępowania sąd administracyjny. Stąd pozostałe zarzuty nie podlegają rozpoznaniu.
Natomiast co do pozostałych zarzutów odnośnie sposobu procedowania SKO przy pierwszym rozpoznaniu sprawy, z uwagi na wyjaśnione wyżej przyczyny rozstrzygnięcia, rozważanie ich jest zbędne. "Sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji nie mających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi bowiem naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy (tak wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r. II GSK 823/16, LEX nr 2425486, oraz wyrok NSA z dnia 22 marca 2017 r. II GSK 1879/15, LEX nr 2429574 i z dnia 17 grudnia 2014 r. II GSK 1896/13, LEX nr 1646741).
Skoro zatem wadliwie wznowiono postępowanie administracyjne, zachodzi podstawa do jego umorzenia, co Sąd uczynił na zas. art. 145 § 3 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI