II SA/Kr 667/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2021-09-28
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościzwrotwywłaszczeniezasiedzeniegospodarka nieruchomościamikodeks postępowania administracyjnegowłasnośćskarżony organ

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, uznając, że nieruchomość nie została wywłaszczona w rozumieniu ustawy, a nabyta przez zasiedzenie.

Skarga dotyczyła decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Wnioskodawcy, spadkobiercy F. L., domagali się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej decyzją z 1953 r. Organ administracji umorzył postępowanie, uznając, że nieruchomość nie jest wywłaszczona w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż nabycie przez Skarb Państwa nastąpiło w drodze zasiedzenia, a następnie nieruchomość została skomunalizowana. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że zasiedzenie jest pierwotnym sposobem nabycia, niezależnym od wywłaszczenia, a decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny.

Sprawa dotyczyła skargi B. B. i P. K. na decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Wnioskodawcy, jako spadkobiercy F. L., domagali się zwrotu nieruchomości, która pierwotnie została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją z 1953 r. Organ pierwszej instancji, Starosta, umorzył postępowanie, wskazując, że nieruchomość nie posiada statusu nieruchomości wywłaszczonej w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Uzasadniono to tym, że pierwotna decyzja wywłaszczeniowa została prawomocnie unieważniona, a Skarb Państwa nabył nieruchomość w drodze zasiedzenia w 1969 r., co potwierdziło postanowienie Sądu Rejonowego z 1977 r. Następnie nieruchomość została skomunalizowana na rzecz Gminy O. decyzją z 1997 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty, podkreślając, że zasiedzenie jest pierwotnym sposobem nabycia, a nie wywłaszczeniem, i nie podlega przepisom o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, uznając, że skoro decyzja wywłaszczeniowa została unieważniona, a nabycie przez Skarb Państwa nastąpiło w drodze zasiedzenia, to nieruchomość nie jest wywłaszczona w rozumieniu ustawy. Dodatkowo, sąd wskazał na brak legitymacji procesowej skarżących, gdyby wywłaszczenie było skuteczne, ponieważ ich poprzedniczka prawna nabyła nieruchomość po dacie wywłaszczenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nieruchomość nabyta przez zasiedzenie nie jest wywłaszczona w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami i nie podlega przepisom o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości.

Uzasadnienie

Nabycie nieruchomości przez zasiedzenie jest pierwotnym sposobem nabycia prawa własności, niezależnym od wywłaszczenia. Skoro pierwotna decyzja wywłaszczeniowa została unieważniona, a Skarb Państwa nabył nieruchomość w drodze zasiedzenia, to nie można stosować przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (5)

Główne

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości.

u.g.n. art. 136 § ust. 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Określa przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

u.g.n. art. 216

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Określa przypadki nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa, które nie podlegają zwrotowi.

Pomocnicze

Dekret o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945

Podstawa pierwotnego wywłaszczenia.

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 5 § ust. 1

Podstawa komunalizacji mienia państwowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość nie została wywłaszczona w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż pierwotna decyzja wywłaszczeniowa została unieważniona, a Skarb Państwa nabył ją w drodze zasiedzenia. Zasiedzenie jest pierwotnym sposobem nabycia prawa własności, niezależnym od wywłaszczenia. Decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny i nie jest wywłaszczeniem. Skarżący nie posiadają legitymacji procesowej do żądania zwrotu nieruchomości, gdyż ich poprzedniczka prawna nabyła ją po dacie wywłaszczenia.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość została nabyta przez Gminę O. na podstawie decyzji administracyjnej, która usankcjonowała wcześniejszą decyzję o wywłaszczeniu. Postanowienie o zasiedzeniu dotyczy innych nieruchomości i nie spełnia wymogów formalnych. Decyzja komunalizacyjna może być podstawą do zwrotu nieruchomości na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Godne uwagi sformułowania

zasiedzenie jest niezależnym od wywłaszczenia sposobem nabycia prawa własności komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) na podstawie art. 5 ust. 1 ww. ustawy nastąpiła z mocy prawa, z dniem wejścia w życie ustawy, to jest 27 maja 1990 r., a decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny przysługujące obecnie prawo własności przedmiotowej nieruchomości Gminy O. i Skarbu Państwa powstało w wyniku nabycia pierwotnego jakim było zasiedzenie, które jest niezależnym od wywłaszczenia sposobem nabycia prawa własności

Skład orzekający

Tadeusz Kiełkowski

przewodniczący

Joanna Człowiekowska

członek

Małgorzata Łoboz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, znaczenie zasiedzenia jako sposobu nabycia własności i jego odrębność od wywłaszczenia, charakter decyzji komunalizacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie pierwotna decyzja wywłaszczeniowa została unieważniona, a nieruchomość nabyta przez zasiedzenie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonej historii nieruchomości, gdzie pierwotne wywłaszczenie zostało unieważnione, a prawo własności nabyto przez zasiedzenie, co jest istotne dla zrozumienia różnych sposobów nabycia nieruchomości i procedur zwrotu.

Nieruchomość wywłaszczona, ale nie do zwrotu? Sąd wyjaśnia, dlaczego zasiedzenie wyklucza roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 667/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska
Małgorzata Łoboz /sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Sygn. powiązane
I OSK 192/22 - Wyrok NSA z 2025-02-20
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: - * Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Małgorzata Łoboz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi B. B. i P. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2021 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 18 września 2020 r. znak: [...], Starosta [...], na podstawie art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) w związku z art. 136 ust. 3 i art. 216 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. , poz. 65 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku B. B. i P. K. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w O., przy ul. [...], stanowiącej zabudowaną działkę nr [...] o pow. 0,1001 ha, objętej księgą wieczystą nr [...]
W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek B. B. i P. K. jako spadkobierców F. L..
Organ ustalił, że nieruchomość będąca przedmiotem wniosku o zwrot objęta była orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 25 marca 1953 r., Nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości od A. I. syna L. R., wydanym na podstawie dekretu z 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945. Powyższe orzeczenie nie zostało ujawnione w księgach wieczystych, a dodatkowo wyeliminowane zostało z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie nieważności dokonane ostateczną i prawomocną decyzją Ministra Infrastruktury nr [...] z 16 czerwca 2009 r., wydaną w postępowaniu prowadzonym z wniosku F. L. jako nabywcy prawa własności przedmiotowej nieruchomości od spadkobiercy wywłaszczonego A. I. syna L. R. umową zawartą w formie aktu notarialnego AN Rep. A Nr [...] z 11 czerwca 1959 r.
Ustalono także, że dokumentem będącym podstawą nabycia ww. działki przez Skarb Państwa, w oparciu o który Skarb Państwa ujawnił swoje prawa w księdze wieczystej Nr [...] (obecnie [...]) było postanowienie Sądu Rejonowego w O. z 4 kwietnia 1977 r. sygn. akt I [...] stwierdzające, że Skarb Państwa nabył prawo własności tej nieruchomości (oznaczonej wówczas jako działka nr [...]) w drodze zasiedzenia z dniem 31 grudnia 1969 r.
Obecnie, zgodnie z księgą wieczystą nr [...] działka nr [...] położona w O. stanowi własność Gminy O., a to na podstawie decyzji Wojewody K. z 23 października 1997 r., znak: [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę prawa własności ww. działki z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.
Z uwagi na fakt, że wydane w stosunku do przedmiotowej nieruchomości orzeczenie o wywłaszczeniu zostało skutecznie wyeliminowane z obrotu prawnego, nabycie zaś nieruchomości przez Skarb Państwa w trybie zasiedzenia nie mieści się w katalogu przypadków objętych instytucją zwrotu - nie stanowi bowiem wywłaszczenia w ujęciu ścisłym ani też nie jest ujęte w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami - nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania stanowiąca działkę nr [...] położoną w O. nie posiada statusu nieruchomości wywłaszczonej. Wobec powyższego nie mają w stosunku do niej zastosowania przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym art. 136 ust. 3 tej ustawy, co w konsekwencji oznacza bezprzedmiotowość postępowania.
Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyły B. B. i P. K., zarzucając między innymi obrazę art. 105 § 1 K.p.a. W ocenie odwołujących ustalenia Starosty są błędne, albowiem z księgi wieczystej wynika, iż sporna nieruchomość została nabyta przez Gminę O. na podstawie decyzji administracyjnej [...] z 23 października 1997 r. wydanej przez Urząd Wojewódzki w K., a która to decyzja usankcjonowała wcześniejszą decyzję o wywłaszczeniu. W księdze wieczystej brak jest jakichkolwiek wpisów odnośnie zasiedzenia nieruchomości. W tej sytuacji brak było podstaw do umorzenia postępowania. Nadto postanowienie na które powołuje się organ dotyczy innych nieruchomości, albowiem w postanowieniu powołano tylko numery działek oraz powierzchnię i dane te są inne od numeracji działek i powierzchni ujawnionych w księdze wieczystej. Postanowienie Sądu dotyczyło działki numer [...] i [...] a nie działki o numerze [...], która uprzednio miała numer [...]. Również powierzchnia działek, których dotyczyło postanowienie o zasiedzeniu jest różna od powierzchni działek ujawnionych w księdze wieczystej.
Wojewoda decyzją z 26 marca 2021 r., znak: [...], na podstawie art. 142 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 16 ustawy z 7 kwietnia
2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył stan faktyczny ustalony przez Starostę O.. Wskazał, że istotą postępowania jest ustalenie w pierwszej kolejności, mając na uwadze wyżej wskazany sposób nabycia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, czy będąca przedmiotem roszczenia nieruchomość, posiada status nieruchomości wywłaszczonej, podlegającej zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi na zasadach i w trybie określonym w aktualnie obowiązującej ustawie o gospodarce nieruchomościami określają przepisy art. 136 ust. 3 i 4, art. 142 a oraz art. 216. Mając na uwadze powyższe regulacje Wojewoda wskazał, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot nie została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej, wydanej po przeprowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego w związku z realizacją celów publicznych, ani nie została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw lub dekretu, wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarb Państwa nabył prawo własności tej nieruchomości w drodze zasiedzenia z dniem 31 grudnia 1969 r. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O. z 4 kwietnia 1977 r. sygn. akt Ns [...], a nie na podstawie decyzji Wojewody K. z 23 października 1997 r., znak: [...], jak podnoszą odwołujący. W świetle powyższego słuszna jest konkluzja organu I instancji co do bezprzedmiotowości postępowania w omawianym zakresie.
Odnosząc się do zarzutów odwołujących organ II instancji wskazał, że decyzja komunalizacyjna Wojewody K. z 23 października 1997 r. znak: [...], stwierdzająca nabycie przez Gminę O. prawa własności działki nr [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., wydana została na podstawie ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 i Nr 43 poz. 253). Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1502/11 komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) na podstawie art. 5 ust. 1 ww. ustawy nastąpiła z mocy prawa, z dniem wejścia w życie ustawy, to jest 27 maja 1990 r., a decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny.
Odnosząc się do zarzutu, że postanowienie Sądu dotyczyło
działki numer [...] i [...] a nie działki o numerze [...], która uprzednio miała numer
[...], organ II instancji wyjaśnił, że jak wskazał Minister Infrastruktury w decyzji z 16 czerwca 2009 r. znak: [...] [...], utrzymanej w mocy decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 15 maja 2012 r. znak: [...], stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 25 marca 1953 r. znak: [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w O., przy ul. 1 [...] (obecnie [...] nr [...]) objętej [...] (działki nr [...]) [...] (działka nr [...]) ks. gr. Gminy kat. O. o łącznej powierzchni 1547 m2: "jak wynika z dokumentów nadesłanych pismem z 30.04.2001 r. (...) oraz z 22.10.2004 r. (...) przedmiotowa nieruchomość wg operatu ewidencji gruntów m. O. oznaczona jest obecnie jako działka nr [...] o pow. 1001 m2 i działka nr [...] o pow. 764 m2. Działka nr [...] stanowi własność Gminy O. na podstawie decyzji Wojewody K. z 23 października 1997 r. Nr [...] (poprzednio Skarb Państwa - na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O. stwierdzającego nabycie własności przez zasiedzenie z 4 kwietnia 1977 r. sygn. akt Ns. [...]) i objęta jest księga wieczystą KW nr [...]. Działka nr [...] jest własnością Skarbu Państwa, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O. stwierdzającego nabycie własności przez zasiedzenie z 4 kwietnia 1977 r. sygn. akt [...] i aktualnie jest w trwałym zarządzie Komendy Wojewódzkiej Policji w K.. Należy zatem stwierdzić, że przysługujące obecnie prawo własności przedmiotowej nieruchomości Gminy O. i Skarbu Państwa powstało w wyniku nabycia pierwotnego jakim było zasiedzenie, które jest niezależnym od wywłaszczenia sposobem nabycia prawa własności."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 18 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1391/12 oddalił skargę na ww. decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 15 maja 2012 r. znak: [...]
Ponadto z porównania znajdujących się w aktach sprawy organu I instancji aktualnej mapy ewidencyjnej z mapą ewidencyjną z 1976 r. wynika, iż działka nr [...] odpowiada nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...].
Dodatkowo, na marginesie organ odwoławczy wskazał, że kwestią podlegającą weryfikacji organu w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest w następnej kolejności ocena faktu, czy podmiot występujący w wnioskiem o zwrot nieruchomości posiada do tego legitymację procesową (art. 136 ust. 3 ugn). Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzeczeniem z 25 marca
1953 r. znak: [...] orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w O., przy ul. [...] objętej Nr [...] (działki nr [...] (działka nr [...]) ks. gr. Gminy kat. O. o łącznej powierzchni 1547 m2, stanowiącej własność A. I. syna L. R.. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, F. L. nabyła prawo własności przedmiotowej nieruchomości od spadkobiercy wywłaszczonego A. I. syna L. R. umową zawartą w formie aktu notarialnego AN Rep. A Nr [...] z 11 czerwca 1959 r., dlatego też złożenie wniosku o zwrot nieruchomości przez B. B. i P. K. (spadkobierczynie F. L., czyli osoby nie będącej w dniu wywłaszczenia właścicielem wnioskowanej do zwrotu nieruchomości), a więc osoby nie posiadające legitymacji procesowej w postępowaniu o zwrot nieruchomości, musi również prowadzić do umorzenia postępowania.
B. B. i P. K. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody, zarzucając zaskarżonej decyzji obrazę art. 105 § 1 kpa, poprzez uznanie, że zachodzi podstawa do umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, albowiem przedmiotowa nieruchomość została nabyta na podstawie postanowienia Sądu o zasiedzeniu, gdy z treści księgi wieczystej [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego w O. z 4 kwietnia 1977r. (w skardze omyłkowo wskazano 1997 r.) sygn. akt [...], wynika inna podstawa nabycia.
Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu argumentowano, że nie można się zgodzić, iż nieruchomość objęta księgą wieczystą [...], została nabyta nie w drodze decyzji administracyjnej ale ma podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z 4 kwietnia 1977r. sygn. akt [...]
W księdze wieczystej wyraźnie zaznaczono, iż nabycie własności nieruchomości nastąpiło na podstawie decyzji z 23 października 1997 r. Urzędu Wojewódzkiego w K. nr [...], a nie na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O. sygn. [...], które prawidłowo zostało pominięte, podobnie jak decyzja wywłaszczeniowa z powodu ich wadliwości i braków formalnych. W niniejszym postępowaniu należy brać pod uwagę również przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tymi przepisami postanowienie Sądu Rejonowego w O. stwierdzające zasiedzenie na rzecz Miasta O. nie może być podstawą nabycia własności przez Miasto O. z przyczyn podanych w odwołaniu do Wojewody, a nadto z powodów braków formalnych jakim powinno odpowiadać postanowienie Sądu o stwierdzenie zasiedzenia.
W uchwale SN z 2014r. III CZP 94/14 Sąd wskazał jakim warunkom formalnym winien odpowiadać wniosek i postanowienie o zasiedzeniu. Tymczasem postanowienie na które powołuje się organ nie zawierało sprecyzowanego oznaczenia nieruchomości, nie zawierało wskazanie księgi wieczystej a podane numery działek oraz wymiary całkowicie nie pokrywają się z numeracją i wymiarami ujawnionymi w akcie notarialnym z 11 kwietnia 1959 r. będące podstawą wpisu prawa własności na rzecz F. L.. W tej sytuacji jako podstawę wpisu prawa własności należy uznać decyzję Urzędu Wojewódzkiego w K. z 19 listopada 1997 r. Skarżące nie zgodziły się z poglądem Wojewody, iż decyzja ta nie może być podstawą do zwrotu nieruchomości na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż nie jest decyzją wywłaszczeniową sensu stricte. Dla poparcia swojego stanowiska odwołały się do wyroku NSA z 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 2504/19.
Zdaniem skarżących mają one też legitymację do wystąpienia z żądaniem zwrotu nieruchomości. Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest bowiem roszczeniem cywilnoprawnym o charakterze majątkowym, które realizowane jest w postępowaniu administracyjnym. Roszczenia cywilnoprawne mają charakter zbywalny, zatem mogą przechodzić na następców prawnych. Tym samym roszczenie to przeszło z pierwotnego właściciela na F. L., a po jej śmierci na skarżące.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.
W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy zdalnej, stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( DZ.U. z 2020r.poz.1842 t.j. z późn. zmianami), w sprawie zarządzono przeprowadzenie posiedzenia niejawnego celem rozpoznania sprawy.
Rozpoczynając, należy na wstępie wskazać, że Sąd administracyjny, po zapoznaniu się z aktami sprawy, podziela w całej rozciągłości tak ustalenia faktyczne, jak i oceny i konkluzje prawne, które zostały przedstawione w decyzji skarżonej oraz w decyzji ją poprzedzającej. Tym samym poniższe uwagi będą z konieczności powtórzeniem treści uzasadnień tych decyzji.
Pierwsza kwestia dotyczy odpowiedzi na pytanie, na jakiej podstawie prawnej obecny właściciel, Gmina O., nabył przedmiotową nieruchomość objętą wnioskiem o zwrot /k.23 akt adm. I inst./. Nieruchomość ta to działka nr [...], objęta KW nr [...], położona w O. przy ul. [...] nr [...] /k. 25 akt adm./.
Poprzednio działki nr [...] obj. [...] i nr [...] obj. [...] o łącznej powierzchni 1547 m2, oznaczone zostały jako działka nr [...] ( dawniej nr [...]), objęta KW nr [...] i działka nr [...] (dawniej [...]) objęta KW nr [...] /k.27 i 28, k. 13 i 39 akt adm./.
Jako podstawa wpisu prawa własności dla Gminy O., w KW nr [...] widnieje decyzja z dnia 23 października 1997r. Urzędu Wojewódzkiego w K. nr [...] Poprzednim właścicielem był Skarb Państwa, a wymieniona decyzja potwierdzała uwłaszczenie z mocy prawa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego w trybie ustawy – Przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych z 10 maja 1990r. (DZ.U.1990.32.191). Wobec tego, wbrew twierdzeniom skargi, decyzja ta nie oznaczała wywłaszczenia, albowiem z mocy prawa następowała jedynie zmiana właściciela ze Skarbu Państwa na Gminę O., zaś decyzja jedynie potwierdzała ten stan rzeczy.
Pierwotnym właścicielem nieruchomości był A. I. R., który zmarł w 1946r. i jego spadkobiercą została Z. S., jakkolwiek zmarły A. do 1959r. figurował w księgach wieczystych. W dniu 25 marca 1953r. decyzją znak [...] nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa z dniem 9 maja 1945r. Decyzja ta nie została ujawniona w księgach wieczystych i następnie stwierdzono jej nieważność ze skutkiem ex tunc ostateczną i prawomocną decyzją Ministra Infrastruktury nr [...] z dnia 16 czerwca 2009r. Skoro tak, to własność Skarbu Państwa nie mogła opierać się na tej decyzji, a zatem powodem zwrotu nieruchomości nie mogą być przepisy art. 136 i nast. u.g.n.
W czasie, gdy decyzja jeszcze istniała, ale nie była ujawniona w księgach wieczystych, spadkobierczyni A. I. R. sprzedała przedmiotową nieruchomość F. L. c. C. i N. umową sprzedaży – Akt Not. [...] z dnia 11.06.1959, poprzedniczce prawnej skarżących, która ujawniła swe prawa w księdze wieczystej nr [...]. W dalszej kolejności, ponieważ akta wywłaszczeniowe zostały przekazane do archiwum, Skarb Państwa nabył własność przedmiotowej nieruchomości przez zasiedzenie z dniem 31.12.1969r. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w O., sygn. akt [...] z dnia 4.04.1977r. Postanowienie to zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] dopiero w 1997r., kiedy następnie doszło do komunalizacji tej działki /k. 40, 41, 26, 27, 32 verte, 37 akt adm./.
W efekcie powyższego, skoro decyzja wywłaszczeniowa okazała się nieważna, a podstawą wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa było postanowienie sądu cywilnego - działka nr [...], poprzednio objęta KW nr [...], a obecnie KW nr [...], została przez Skarb Państwa nabyta nie poprzez wywłaszczenie, lub na podstawie ustaw lub dekretu, wymienionych w art. 216 u.g.n., a w drodze nabycia pierwotnego, jakim jest cywilnoprawne zasiedzenie. Z kolei przejęcie komunalizacyjne przez Gminę O. tej nieruchomości dokonało się z mocy prawa na gruncie wskazanego wyżej aktu prawnego i jako takie nie jest wywłaszczeniem, a uwłaszczeniem jednostek samorządu terytorialnego na mieniu dotychczas państwowym. To źródło prawa własności samo w sobie nie jest podstawą do stosowania przepisów art. 136 i następnych u.g.n. Natomiast co do twierdzenia, że postanowienie o zasiedzeniu nie odpowiada warunkom formalnym, stwierdzić trzeba, że w aktach sprawy znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia postanowienia o zasiedzeniu ze stwierdzeniem jego prawomocności. Stwierdzić też należy, że treść tego postanowienia, jakkolwiek nie wskazuje ksiąg wieczystych, a tylko numery i powierzchnię działek, to odwołuje się także do mapy konkretnie oznaczonej, co umożliwia niewątpliwą identyfikację działek. Na chwilę obecną skarżące nie przedstawiły orzeczenia wzruszającego wymienione postanowienie, zatem wiąże ono inne sądy i organy administracji publicznej ( art. 365 k.p.c.).
Słuszne jest nadto wskazanie o braku legitymacji procesowej skarżących, oczywiście w sytuacji, gdyby wywłaszczenie dokonane w 1953r. okazało się skuteczne. W takim bowiem wypadku poprzedniczka prawna skarżących, F. L., nie była na tą chwilę właścicielką nieruchomości, gdyż nabyła ją dopiero w 1959r.
Skoro zatem źródła nabycia prawa własności przez Skarb Państwa nie mieszczą się w zakresie, który umożliwia uaktywnienie trybu z art. 136 u.g.n. - decyzje organów są prawidłowe, a skargę na zas. art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI