II SA/Kr 662/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2022-09-20

NSAAdministracyjnewsa

ochrona zabytkówewidencja zabytkówbudynek dworca kolejowegowartość historycznastan technicznyczynność materialno-technicznakontrola sądowaprawo administracyjne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził bezskuteczność czynności Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie polegającej na włączeniu karty ewidencyjnej budynku dworca kolejowego do wojewódzkiej ewidencji zabytków z powodu braku należytego uzasadnienia i analizy wartości zabytkowych obiektu.

Spółka P. S.A. zaskarżyła czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie dotyczącą włączenia karty ewidencyjnej budynku dworca kolejowego do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Skarżąca argumentowała, że budynek jest w złym stanie technicznym i nie posiada wystarczających wartości historycznych, aby uzasadnić ochronę konserwatorską. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że organ nie wykazał usprawiedliwionych podstaw do włączenia obiektu do ewidencji, nie przeprowadził wystarczającej analizy jego wartości i autentyczności, a sama karta ewidencyjna zawierała braki. W konsekwencji sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.

Spółka P. S.A. wniosła skargę na czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie (Delegatura w Tarnowie) z dnia 29 marca 2022 r., dotyczącą włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej budynku dworca kolejowego w [...]. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wskazując na zły stan techniczny budynku, brak jego zagospodarowania oraz brak wystarczających wartości historycznych, które uzasadniałyby objęcie go ochroną konserwatorską. Podkreślono, że budynek wymagał znaczących prac remontowych, a jego obecny stan techniczny, w tym problemy z izolacją i wilgocią, przyczyniły się do dewastacji. Skarżąca powołała się na orzecznictwo sądowe, zgodnie z którym sama wartość historyczna musi być doniosła, a ochrona obiektu powinna uwzględniać jego autentyczność i proporcjonalność ograniczeń prawa własności. Organ ochrony zabytków w odpowiedzi na skargę argumentował, że włączenie do ewidencji jest czynnością materialno-techniczną, nie wymaga postępowania administracyjnego i opiera się na ocenie organu. Przedstawił również argumenty dotyczące wartości historycznej i architektonicznej budynku, jego związku z historią kolei oraz wydarzeniami z okresu II wojny światowej, a także fakt, że inne podobne dworce na tej linii kolejowej również zostały objęte ochroną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organ nie wykazał usprawiedliwionych podstaw do uznania budynku za zabytek nieruchomy i włączenia go do wojewódzkiej ewidencji. Podkreślono, że nawet w procedurze uproszczonej konieczne jest zebranie wyczerpującego materiału dowodowego, a dane zawarte w karcie ewidencyjnej i aktach sprawy nie uzasadniały zabytkowego charakteru budynku. Sąd zwrócił uwagę na braki w karcie ewidencyjnej, w tym niedostateczną dokumentację graficzną i brak szczegółowych opisów stanu zachowania. W związku z tym, sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism

Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, włączenie karty obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków, mimo braku szerszych wymogów formalnych, nie może być działaniem dowolnym i musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami uzasadniającymi objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Konieczne jest zebranie wyczerpującego materiału dowodowego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że nawet w procedurze uproszczonej, jaką jest włączenie do ewidencji zabytków, organ musi wykazać uzasadnione podstawy swojej czynności, opierając się na analizie wartości zabytkowych obiektu i zebraniu odpowiedniego materiału dowodowego. Brak takiej analizy i dokumentacji, a także braki w samej karcie ewidencyjnej, prowadzą do stwierdzenia bezskuteczności czynności.

Przepisy (767)

Główne

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku jako nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.

u.o.z. art. 22 § ust. 2

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa.

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem art. 14 § ust. 1

Wojewódzki konserwator zabytków włącza kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a dokumentacja fotograficzna umożliwia identyfikację.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na orzeczenie organu uchyla zaskarżone orzeczenie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola sądów administracyjnych obejmuje orzeczenia organów administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

u.o.z. art. 6 § ust. 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania, zabytki nieruchome będące m.in. dziełami architektury i budownictwa oraz obiektami techniki.

u.o.z. art. 5

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Obowiązki właściciela i posiadacza zabytku związane z opieką nad zabytkiem.

u.o.z. art. 28 § ust. 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Obowiązki informacyjne właściciela i posiadacza zabytku.

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 53 § ust. 4 pkt 2

Obowiązek uzgadniania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego z wojewódzkim konserwatorem zabytków dla inwestycji planowanych na obszarach lub w odniesieniu do budynków ujętych w gminnej ewidencji zabytków.

Ustawa - Prawo budowlane art. 39 § ust. 3

Obowiązek uzgadniania pozwolenia na budowę z wojewódzkim konserwatorem zabytków dla inwestycji planowanych na obszarach lub w odniesieniu do budynków ujętych w gminnej ewidencji zabytków.

u.o.z. art. 7

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Formy ochrony zabytków (rejestr zabytków, decyzja o wpisie do rejestru, karta ewidencyjna jako środek wstępnej ochrony).

u.o.z. art. 3 § pkt 2

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku nieruchomego.

u.o.z. art. 21 § ust. 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Ewidencja zabytków jako podstawa do sporządzania programów opieki nad zabytkami.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja zabytku.

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Skład orzekający

Jacek Bursa

przewodniczący

Magda Froncisz

sprawozdawca

Sebastian Pietrzyk

członek

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów

Drafting pism i dokumentów

Odpowiedzi na pytania prawne

Pogłębiona analiza z doktryny

Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

ochrona zabytków ewidencja zabytków budynek dworca kolejowego wartość historyczna stan techniczny czynność materialno-techniczna kontrola sądowa prawo administracyjne

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony

II SA/Kr 662/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący/
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6361 Rejestr zabytków
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono bezskuteczność czynności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie Delegatura w Tarnowie w przedmiocie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej obiektu nieruchomego I. stwierdza bezskuteczność czynności Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie Delegatura w Tarnowie z dnia 29 marca 2022 r. znak DT-V.5140.6.2022.EB2 w przedmiocie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej obiektu nieruchomego - budynku [...], II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie Delegatura w Tarnowie na rzecz skarżącego P. S.A. w W. 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
P. S.A. w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie Delegatura w Tarnowie z dnia 29 marca 2022 r. znak DT-V.5140.6.2022.EB2 w przedmiocie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej obiektu nieruchomego - budynku dworca P. przy ul. Piłsudskiego w [...], na dz. ew. nr [...].
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej czynności materialno-technicznej w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 22 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w związku z § 15 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że została poinformowana o dokonaniu powyższej czynności zawiadomieniem z dnia 29 marca 2022 r., doręczonym Spółce 6 kwietnia 2022 r. Zaskarżona czynność materialno-techniczna jest wadliwa. Budynek stacji kolejowej w [...] jest zlokalizowany przy linii nr [...] w części stanowiącej infrastrukturę kolejową nieczynną z zawieszonym ruchem pasażerskim. Obecnie jest to obiekt niezagospodarowany, stanowiący od wielu lat pustostan, co przyczyniło się do jego dewastacji przez osoby trzecie. Aktualny stan techniczny wyżej wymienionego obiektu można określić jako dostateczny. Powszechnym mankamentem występującym w budynkach kolejowych z początku XX wieku był brak wykonanej izolacji fundamentów. W przypadku dworca P. w [...] kluczowym problemem jest brak wykonanej hydroizolacji, której zadaniem jest przeciwdziałanie podciąganiu kapilarnemu, a więc podciąganiu wilgoci przez przegrody bezpośrednio do obiektu. Spowodowało to sytuację powstania w lokalach grzybów pleśniowych niekorzystnie wpływających na budynek.
Skarżąca zwróciła uwagę na stan zachowania wielu elementów przedmiotowej nieruchomości, takich jak: tynki wewnętrzne, czy malatura, które na skutek zamakania przez wody opadowe dostające się do budynku przez nieszczelną stolarkę oraz podciąganie wody gruntowej uległy znacznej degradacji. Skarżąca wskazała na okoliczność niewystarczającej wymiany powietrza wewnątrz budynku, wynikającej z braku wentylacji.
Powyższe okoliczności oraz brak ogrzewania przyczyniły się do powstania lokalnie na dużych obszarach grzybów oraz pleśni wewnątrz budynku. Wykonanie prac budowlanych doprowadzających przedmiotową nieruchomość do właściwego stanu w konsekwencji spowoduje, że nieczynny dworzec będzie pozbawiony wielu elementów pierwotnej substancji obiektu i stanie się kopią pierwotnego budynku.
Przedmiotowy budynek został wybudowany na początku XX wieku. Konstrukcja budynku w każdym elemencie wymaga częściowego zakresu prac remontowych, z uwagi na fakt, że został on wyłączony z użytkowania kilkanaście lat temu. Najistotniejsze prace remontowe to m.in.: wzmocnienie lub wymiana elementów ścian konstrukcyjnych oraz fundamentów, stropów, a także więźby dachowej. Ponadto wymiany wymaga także stolarka okienna i drzwiowa, która uległa znacznej degradacji. Okna i drzwi są nieszczelne i wypaczone na skutek braku ogrzewania na przestrzeni kilkunastu lat oraz porażone przez biologiczne szkodniki drewna. W ocenie P. S.A. w W. budynek dworca w [...] nie jest właściwym obiektem przeznaczonym do włączenia do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków.
W powołaniu się na orzecznictwo sądowe (vide wyroki sygn. akt VII SA/Wa 2143/17, LEX nr 2534987; sygn. akt VII SA/Wa 1985/17, LEX nr 25216; sygn. akt II OSK 1264/11, LEX nr 1291879) skarżąca podniosła, że sama wartość historyczna musi być na tyle doniosła, aby uzasadniała ochronę.
Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24.04.2018, sygn. akt VII SA/Wa 324/18, LEX nr 2592445, na wartość obiektu, w zakresie ewentualnego objęcia ochroną konserwatorską składa się wiele różnych aspektów takich jak wartość historyczna, estetyczna, krajobrazowa, emocjonalna, użytkowa, autentyczność substancji, wyjątkowość, czy typowość zabytku. W niektórych przypadkach istnienie jednej z wartości ma tak ważkie znaczenie, że samo w sobie wystarcza, aby uzasadnić konieczność objęcia ochroną, nawet wówczas, gdy obiekt utracił już wartości estetyczne, czy architektoniczne.
W okolicznościach niniejszej sprawy – zdaniem skarżącej organ nie wykazał owej szczególnej wartości historycznej objętego ochroną budynku. Każdy budynek wzniesiony na początku XX wieku niesie pewną wartość historyczną, nie wszystkie jednak zasługują na to, aby były objęte formą ochrony konserwatorskiej. Świadectwo historyczne nie jest wystarczającym warunkiem zastosowania ograniczenia prawa własności (użytkowania wieczystego).
Ponadto organ nie wykazał i nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia autentyczności zabudowy. Nie ustalił wyglądu i cech zabudowy powstałej na początku XX wieku, ani nie ustalił jakie prace budowlane były wykonywane przy tym obiekcie na przestrzeni lat i w jakim zakresie obecny wygląd obiektu odpowiada oryginalnej zabudowie.
Tymczasem jak słusznie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28.03.2018, sygn. akt VII SA/Wa 1576/17, LEX nr 2560426, szczególnie cenne dla wartości historycznych i naukowych danego budynku są obiekty zachowane w swym pierwotnym kształcie wraz z detalem architektonicznym. Za jedną z głównych wartości zabytku uznaje się jego autentyzm i oryginalność.
Organ nie dokonał żadnej analizy interesu właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości, ani nie uzasadnił spełnienia zasady proporcjonalności w kontekście ewentualnego naruszenia prawa własności (użytkowania wieczystego). Jak wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22.01.2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 545/17, LEX nr 2463023, przepisy ustawy o ochronie zabytków stanowią podstawę do wprowadzenie ograniczeń prawa własności przysługującego właścicielom określonych nieruchomości. Ograniczenie prawa własności przez objęcie nieruchomości ochroną konserwatora zabytków musi odpowiadać również wymogom zasady proporcjonalności przewidzianej w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Ochrona zabytków jest bowiem konieczna w demokratycznym państwie dla zachowania porządku publicznego, a także wartości kulturowych, dziedzictwa i dorobku Narodu oraz ogólnoludzkich wartości, lecz równocześnie, ograniczenia te powinny być proporcjonalne.
Aktualny stan techniczny budynku można określić jako zły. Konstrukcja budynku w każdym elemencie wymaga szerokiego zakresu prac remontowych (wymiana/wzmocnienie elementów ścian konstrukcyjnych, wymiana stropów, a także wymiana więźby dachowej, wymiana okien i drzwi, które na przestrzeni lat uległy znacznej degradacji). Budynek już kilka lat jest wyłączony z użytkowania ze względu na bardzo zły stan techniczny stropu i dachu, gdzie niektóre belki uległy już korozji biologicznej. Brak wykonanej izolacji fundamentów, a także nie wystarczającej wymiany powietrza wewnątrz budynku spowodował sytuację powstania w lokalach grzybów pleśniowych niekorzystnie wpływających na budynek. Wykonanie prac budowlanych w budynku tj. wymiana dachu, stropów, wzmocnienie fundamentów doprowadzających budynek do właściwego stanu doprowadzi do sytuacji, że budynek będzie pozbawiony wielu elementów pierwotnej substancji obiektu i będzie kopią zabytku nie stanowiącym większej wartości historycznej.
Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18.09.2014 r., sygn. akt II OSK 629/13, LEX nr 1664474, elementarnym wymogiem do podjęcia decyzji o wpisie do rejestru zabytków jest jednoznaczne wskazanie motywów jakimi kierował się organ, bowiem wpis do rejestru zabytków stanowi wyjątkowo rygorystyczną formę ochrony zabytków i z tego właśnie powodu dużo silniej wkracza i ogranicza prawo własności. Jest to jedna z form ograniczenia prawa własności o jakiej mowa w art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która gwarantuje obywatelom ochronę własności, a ta może być ograniczona tylko ustawą. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza w wyroku z dnia 09.05.2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 143/13, LEX nr 1523200, iż decyzja o wpisie danego obiektu do rejestru zabytków powinna być poprzedzona wnikliwą analizą zasadności takiego wpisu, przy uwzględnieniu konstytucyjnego zakazu naruszania istoty prawa własności oraz wynikać z niekwestionowanych wartości obiektu jako zabytku. Z uzasadnienia decyzji powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
Mimo, że powyższe orzeczenia dotyczą wpisu do rejestru zabytków, to wyrażają dyrektywy, jakimi powinien się kierować organ konserwatorski w przypadku podjęcia każdej czynności mającej na celu ustanowienie jednej z form ochrony zabytków.
Skarżąca podkreśliła, że każda z tych form wiąże się z ograniczeniem prawa własności (użytkowania wieczystego) nieruchomości, poprzez nałożenie na właściciela (użytkownika wieczystego) dodatkowych obowiązków i ograniczeń. Dokonanie czynności materialno-technicznej nie zwalnia organu administracyjnego z obowiązku należytego uzasadnienia dokonania podejmowanych czynności, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w zawiadomieniu o włączeniu karty ewidencyjnej zabytku do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków bądź w samej karcie ewidencyjnej zabytku.
Lektura zawiadomienia o dokonaniu czynności i karty ewidencyjnej zabytku wskazuje, że organ skoncentrował się wyłącznie na walorach samego obiektu nie analizując w ogóle stanowiska i sytuacji P. S.A. w W. . Poza tym nie przeanalizował i nie uwzględnił dyrektyw wynikających z przywołanych wyżej wyroków sądów administracyjnych.
Niezależnie od powyższego sama karta ewidencyjna zabytku ma braki, ponieważ niedostatecznie został wypełniony punkt 9 karty, dotyczący materiałów graficznych, ponieważ brak jest dokumentacji graficznej zawierającej ujęcie szerokie oraz zbliżenia wszystkich istotnych elementów. Nie została również wykonana inwentaryzacja, która powinna zawierać lokalizację budynku na planie nawiązanym do państwowej osnowy geodezyjnej I kategorii. Brak jest również dokładnych opisów stanu zachowania budynku, zawierających wyszczególnienie użytego przy budowie materiału, konstrukcji, użytej techniki i stylu wykonania obiektu. Ponadto P. S.A. w W. nie uczestniczyła wspólnie z przedstawicielami Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w oględzinach, mających na celu określenie zakresu wpisu.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Organ stwierdził m.in., że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa. Na podstawie § 14 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem - wojewódzki konserwator zabytków włącza kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a także czy dokumentacja fotograficzna zabytku umożliwia jego identyfikację. Włączenie przedmiotowej karty do wojewódzkiej ewidencji zabytków, nastąpiło dn. 29.03.2022 r. na podstawie zawiadomienia znak: DT-V.5140.6.2022.EB, według obowiązujących przepisów niniejszego rozporządzenia.
Zgodnie z wyrokiem NSA z 29.11.2018 r. sygn. II OSK 2225/18 "Wojewódzki konserwator zabytków jest wyspecjalizowanym organem dysponującym wykwalifikowaną kadrą kompetentną do badania wartości zabytkowych obiektów na obszarze województwa. Organ ochrony zabytków na podstawie posiadanych przez siebie informacji ocenia, czy określony przedmiot powinien podlegać ochronie jako zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i nie prowadzi w tej sprawie żadnego postępowania, w którym właściciel lub posiadacz zabytku mógłby przedstawiać przeciwne twierdzenia".
Pismem znak DT-V.5140.6.2022.EB z 3 marca 2022 r. organ zawiadomił strony postępowania o zamiarze włączenia karty ewidencyjnej budynku dworca PKP przy ul. [...], dz. ew. nr [...] w [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Kolejnym pismem znak DT-V.5140.6.2022.EB2 z 29.03.2022 r. zawiadomiono o włączeniu tejże karty do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Następnie 12.04.2022 r. wpłynęło do organu pismo P. S.A. w W. z 06.04.2022 r. wyrażające sprzeciw wobec włączenia przez MWKZ karty budynku dworca PKP w [...], ul. [...] z uwagi na to, że jest to obiekt niezagospodarowany - pustostan - a jego stan techniczny można określić jako dostateczny. W odpowiedzi organ przesłał skarżącej dodatkowe wyjaśnienia pismem z 05.05.2022 r. znak DT-V.5140.6.2022.EB3.
Organ poinformował, iż włączenie zabytku do ewidencji zabytków jest czynnością materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej, ma charakter uproszczony i nie wymaga przeprowadzenia postępowania administracyjnego w rozumieniu ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego (wyrok NSA z 26.10.2016 r., sygn. II OSK 96/15). W związku z tym organ nie wydaje decyzji administracyjnej, a co za tym idzie nie sporządza pisemnego uzasadnienia, które odzwierciedlałoby motywy oraz przesłanki podjęcia czynności, jednakże w piśmie z 05.05.2022 r. znak DT-V.5140.6.2022.EB3 organ przesłał dodatkowe wyjaśnienia zajętego stanowiska. Włączenie zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków jest czynnością jednostronną, niezależną od woli właściciela (por. wyrok WSA w Krakowie z 26.02.2021 r., sygn. II SA/Kr 779/20; orzeczenie WSA w Warszawie z 04.03.2008 r., sygn. I SA/Wa 1786/07 oraz pismo Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 08.05.2012 r., sygn. DOZ-OAiK-072/17/12[KS]).
Odnosząc się do zarzutu skarżącej nieuczestniczenia w oględzinach obiektu, "mających na celu określenie wpisu", organ wskazał, że zlecił wykonanie karty ewidencyjnej obiektu niewpisanego do rejestru zabytków osobie, która posiada wiedzę specjalistyczną z zakresu ochrony zabytków, która w sposób rzetelny dokonała rozpoznania wartości obiektu, czasu powstania, położenia, funkcji, stanu zachowania oraz istniejących zagrożeń i najpilniejszych postulatów konserwatorskich, wykonano również dokumentację fotograficzną, która znajduje się w aktach sprawy.
W związku z tym, że włączenie obiektu do ewidencji zabytków oznacza ochronę jedynie zewnętrznej formy budynku, to organ nie prowadził oględzin wnętrza budynku, gdyż jest ono poza zakresem ochrony jaką narzuca ewidencja. Podjęte działania przez organ zmierzają do potwierdzenia wartości zabytkowej i historycznej ww. obiektu (nie stanu technicznego) dla lokalnej społeczności oraz objęcia ochroną tak, aby zachować go dla przyszłych pokoleń, obrazując ewolucję technologiczną kolei i świadka jej historii na nieczynnym szlaku kolejowym pomiędzy T. a S. .
W odniesieniu do zarzutu, że organ "nie ustalił wyglądu i cech zabudowy powstałej na początku XX w., ani nie ustalił jakie prace budowlane były wykonywane na przestrzeni lat i w jakim zakresie obecny wygląd obiektu odpowiada oryginalnej zabudowie" organ wskazał, że w nin. sprawie zebrano materiały, w tym archiwalne zdjęcie budynku dworca PKP w Żabnie z 1914 r. Organ uznał, że budynek dworca PKP w [...] spełnia definicję zabytku określoną w art. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przedmiotowy budynek z funkcją mieszkalną powstał ok. 1906 r., był przystankiem linii kolejowej nr 115 T. - S. , tzw. "S. ". Wybudowany na planie litery "L", murowany, parterowy z poddaszem, otynkowany, wystrój elewacji zachowany z gzymsem, otwory okienne prostokątne z wysuniętym parapetem, stolarka okienna drewniana czterokwaterowa, dach dwuspadowy pokryty dachówką ceramiczną. W latach 1918-1939 rozbudowany o południowe skrzydło, przeznaczone dla dyżurnych ruchu i kasjerów biletowych oraz poczekalnię. Na wschodniej elewacji dobudowano również wiatę. Obecnie dworzec PKP w [...] jak i linia kolejowa nr 115 nie są użytkowane, przewozy pasażerskie zawieszono 3 kwietnia 2000 r., a towarowe w 2006 r. Przedmiotowy budynek zachował autentyczną substancję i formę, w której wyraźnie widoczne są historyczne sposoby wznoszenia budynków, znacznie odbiegające od współczesnych. Jednocześnie zrezygnowano z objęcia budynku indywidualnym wpisem do rejestru zabytków województwa małopolskiego, który wiązałby się z dużo dalej idącymi ograniczeniami dysponowania nieruchomością.
Budynek stacji PKP w [...] jest również związany z wydarzeniami z okresu II wojny światowej. We wrześniu 1942 r., gdy likwidowane było getto żabnieńskie, ze stacji PKP [...] odbywała się deportacja ludności żydowskiej, najpierw do T. , a później do niemieckiego obozu zagłady w Bełżcu. Podobny los spotkał Żydów z D. i T. . Przed zakończeniem II wojny światowej, gdy Niemcy niszczyli infrastrukturę kolejową na całej linii od S. do T. , szkody dotknęły również budynek dworca PKP w Ż. . Został podpalony, w wyniku czego spłonęły dokumenty, część wyposażenia i dach. W latach 1945-1947 r. nastąpiła odbudowa infrastruktury kolejowej, a w 1948 r. ponownie uruchomiono linię kolejową pomiędzy T. , a S. . Po 1945 r. pod zwierzchnictwo naczelnika stacji PKP w Ż. podlegały wszelkie sprawy administracyjne i urzędowe związane z funkcjonowaniem stacji kolejowych (przystanków) w F. , N. , Ł. oraz Ł. . W latach 80 XX w. budynek PKP w [...] poddano modernizacji w zakresie poprawy warunków sanitarnych i BHP, zarówno pracowników kolei jak i pasażerów, wykonano remont dachu, przebudowano i wyremontowano pomieszczenia biurowe i piece grzewcze. Jakkolwiek jedną z głównych zasad konserwatorskich jest zasada "maksymalnego poszanowania oryginalnej substancji zabytku", to przeprowadzenie remontu - również przy użyciu materiałów innych niż te, które zostały zastosowane pierwotnie, z wymianą elementów zużytych, zniszczonych lub uszkodzonych - jest w pewnym zakresie dopuszczalne np. na zasadzie odtworzenia i nie oznacza automatycznej utraty wartości zabytkowych przez ten obiekt.
W 1898 r. podjęte zostały rozmowy na temat budowy linii kolejowej łączącej T. i D. , w środowisku działaczy politycznych związanych z księciem Andrzejem Lubomirskim, ordynatem przeworskim, którego żona posiadała dobra ziemskie w S. i jego okolicy. Od 1900 r. projektowana była linia kolejowa do S. . Wyłoniony został komitet wykonawczy, którego skład tworzyli: prezes - Andrzej Lubomirski, członkowie: Jan Konopka, Bolesław Sroczyński, Zdzisław Tarnowski i Piotr Tereter. Budowę rozpoczęto 14 października 1905 r. przez firmę Breiter i S-ka, której pracami w terenie kierował bezpośrednio inż. Horowitz. Prace przeprowadzono w rekordowo krótkim czasie bo już 12 października 1906 r. dokonano odbioru technicznego jednotorowej linii kolejowej o długości 48,363 km, a 15 października 1906 r. otwarto ruch pociągów pasażerskich z T. do S. . W tym samym okresie przystąpiono do budowy dzisiejszego zespołu dworcowego w Tarnowie, wpisanego do rejestru zabytków woj. małopolskiego na mocy decyzji nr A-80 z 01.12.1975 r., który jest pierwszym obiektem na linii kolejowej nr 115 "S. ". Następne dworce kolejowe na trasie T. -S. , które przetrwały do obecnych czasów znajdują się w miejscowości N. , Ż. , D. (założona karta ewidencyjna, trwa postępowanie ws. włączenia budynku dworca do ewidencji zabytków), Olesno (budynek dworca włączony do ewidencji zabytków), M. i S. (budynek dworca włączony do ewidencji zabytków). Należy zaznaczyć, że budynek dworca kolejowego PKP w Oleśnie z 1906 r., będący również własnością Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym P. S.A, został włączony do wojewódzkiej ewidencji zabytków już w latach 80 XX w., następnie w 2021 r. zaktualizowano jego kartę ewidencyjną. Posiada on bardzo podobną architekturę do dworca kolejowego w Ż. , który powstał w ok. 1906 r. i również jest obiektem nieużytkowanym. Z całą pewnością należy stwierdzić, że do budowy obu budynków zastosowano podobne materiały i techniki budowlane. Dworce kolejowe zlokalizowane przy linii kolejowej nr 115 T. - S. , stanowią integralną część tego szlaku kolejowego, tworząc tym samym krajobraz kulturowy czyli przestrzeń zawierająca elementy przyrodnicze i wytwory cywilizacji, historycznie ukształtowaną w wyniku działania czynników naturalnych i działalności człowieka i również w związku z tym zasługują na zachowanie.
Mając na uwadze powyższe budynek dworca kolejowego w Ż. posiada wartości historyczne, estetyczne, emocjonalne, utrzymany w dużym zakresie pierwotny wygląd architektoniczny – autentyzm funkcji i formy, jest dziełem człowieka i jest związany z jego wieloletnią działalnością, a przede wszystkim stanowi świadectwo minionej epoki i wydarzeń historycznych z okresu II wojny światowej (wyrok WSA w Warszawie sygn. VII SA/Wa 324/18 z 24.04.2018 r.). Zachowanie go dla przyszłych pokoleń w krajobrazie gminy Ż. leży w interesie społecznym jako elementu dziedzictwa kulturowego i niewątpliwie przyczyni się do budowania świadomości architektonicznej oraz zachowania tożsamości, ponieważ jest świadkiem historii miejscowości Żabno i jej mieszkańców. Budynek stacji kolejowej służył mieszkańcom Ż. i najbliższych okolic przez blisko sto lat, przetrwał do 2000 r. w praktycznie niezmienionej formie, a po zawieszeniu kursowania pociągów pasażerskich pozostał bez opieki właściciela nieruchomości. Stan techniczny przedmiotowego budynku określony przez Skarżącą jako dostateczny, z powodu braku izolacji fundamentów, braku wentylacji, braku ogrzewania i, że "wymaga dużych nakładów finansowych" nie jest przesłanką, którą organ kieruje się przy włączaniu/wyłączaniu obiektów do/z wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zgodnie z art. 6 ust 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania: 1) zabytki nieruchome będące, w szczególności: (...) c) dziełami architektury i budownictwa; e) obiektami techniki, a zwłaszcza kopalniami, hutami, elektrowniami i innymi zakładami przemysłowymi.
Przedmiotowy budynek stanowi przykład dawnej architektury kolejowej z zachowaną autentyczną substancją zabytkową i formą, w której wyraźnie widoczne są historyczne sposoby wznoszenia budynków, znacznie odbiegające od współczesnych (opis budynku w zawiadomieniu znak: DT-V.5140.6.2022.EB z 03.03.2022).
Obecnie linia kolejowa nr 115 tzw. "S. " jest udostępniana fragmentarycznie od T. do Ż. na cykliczne przejazdy pociągiem retro z lokomotywą parową Ty42-107 z 1946 r. i składem historycznych wagonów z lat 30-60 XX w., które cieszą się dużym zainteresowaniem. Organizatorem przewozów w ramach projektu Małopolskie Szlaki Turystyki Kolejowej jest Nowosądeckie Stowarzyszenie Miłośników Kolei. Zgodnie z informacjami umieszczonymi na stronie internetowej www.kolejegalicyjskie.pl "Projekt "Małopolskie Szlaki Turystyki Kolejowej" ma na celu promocję atrakcji turystycznych oraz dziedzictwa historii kolei w Małopolsce i obejmuje przejazdy historycznym taborem kolejowym ze Skansenu Taboru Kolejowego w Chabówce wraz z atrakcjami na pokładzie pociągów oraz podczas postojów na poszczególnych stacjach i przystankach. Projekt realizujemy w oparciu o zasoby Skansenu Taboru Kolejowego w Chabówce oraz najpiękniejsze trasy kolejowe Małopolski".
Organ zatem podkreślił wartość historyczną linii kolejowej pomiędzy T., a S. , gdyż została wybrana na przejazdy historycznym pociągiem, aby promować nasze wspólne dziedzictwo historii kolei w tej części Małopolski. Pismo organu znak DT-V.5140.6.2022.EB2 z 29 marca 2022 r. wskazuje, że z chwilą włączenia budynku dworca PKP w Ż. do ewidencji zabytków powstają obowiązki jego właściciela, jak i posiadacza, zgodnie z art. 5 (opieka nad zabytkiem) czy też art. 28 ust. 1 (obowiązki informacyjne) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Włączenie karty obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie jest przez ustawę o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zaliczane do form ochrony zabytków, które wylicza w art. 7. Dlatego podjęte przez organ działanie zmierzające do potwierdzenia wartości zabytkowej ww. obiektu przy jednoczesnej rezygnacji z włączenia go do rejestru zabytków, co wiązałoby się z dużo dalej idącymi ograniczeniem swobody dysponowania nimi, świadczy o zachowaniu konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Objęcie ochroną konserwatorską poprzez włączenie do ewidencji zabytków oznacza ochronę zewnętrznej struktury obiektu, z wyłączeniem wnętrza.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Od 16 maja 2022 r. obowiązujący dotąd stan epidemii został zastąpiony stanem zagrożenia epidemicznego. Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu obowiązującym od dnia 2 lipca 2021 r. przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).
W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie zarządzeniem z 9 sierpnia 2022 r. wyznaczył na dzień 20 września 2022 r. posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów. Skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżącej i skarżonego organu, bowiem podnoszone przez nich argumenty są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz skargę, odpowiedź na skargę i inne pisma procesowe. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia, czy w określonym przypadku jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej "P.p.s.a.", stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z punktu widzenia powyższego wzorca kontroli, Sąd stwierdził, że skarga okazała się zasadna.
Na wstępie wskazać trzeba, że skarżąca posiada, zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a., interes prawny do wniesienia skargi, ponieważ włączenie karty ewidencyjnej nieruchomości, której jest użytkownikiem wieczystym, do wojewódzkiej ewidencji zabytków stanowi ingerencję w uprawnienia wynikające z przysługującego skarżącej prawa użytkowania wieczystego.
Stosownie do treści art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2021 r., poz. 710 ze zm.), dalej u.o.z., pojęcie "zabytek" definiuje jako nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
Zabytkiem nieruchomym zaś jest nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa w pkt 1 (art. 3 pkt 2 u.o.z.).
Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.o.z., ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy.
Jednym z rodzajów ewidencji zabytków jest wojewódzka ewidencja zabytków, którą prowadzi wojewódzki konserwator zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa (art. 22 ust. 2 u.o.z.).
Sposób prowadzenia wojewódzkich ewidencji zabytków określa rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem. Akt ten wskazuje m.in., jakie rubryki zawiera karta ewidencyjna zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru oraz określa jej wzór (§ 10 ust. 1 i ust. 2). Karta ewidencyjna zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zawiera następujące rubryki: 1) nazwa; 2) czas powstania; 3) miejscowość; 4) adres; 5) przynależność administracyjna; 6) współrzędne geograficzne; 7) użytkowanie obecne; 8) stan zachowania; 9) materiały graficzne; 10) istniejące zagrożenia, najpilniejsze postulaty konserwatorskie;11) adnotacje o inspekcjach, informacje o zmianach; 12) opracowanie karty ewidencyjnej. Wzór karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.
Jednocześnie zgodnie z § 14 ust. 1 tego rozporządzenia, wojewódzki konserwator zabytków włącza kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a także czy dokumentacja fotograficzna zabytku umożliwia jego identyfikację.
W myśl zaś § 14a rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia konieczności zastąpienia niezgodnych ze stanem faktycznym lub prawnym danych zawartych w karcie ewidencyjnej zabytku włączonej do wojewódzkiej ewidencji zabytków odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym, ujawnienia nowych danych lub usunięcia błędnych danych wojewódzki konserwator zabytków sporządza nową kartę ewidencyjną zabytku zawierającą dane zgodne ze stanem faktycznym i prawnym. Pierwotną kartę ewidencyjną zabytku pozostawia się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, łącząc ją trwale z nową kartą ewidencyjną zabytku.
W niniejszej sprawie włączenie przedmiotowej karty do wojewódzkiej ewidencji zabytków nastąpiło 29 marca 2022 r. na podstawie zawiadomienia znak: DT-V.5140.6.2022.EB.
Włączenie karty zabytku do ewidencji, z punktu widzenia nomenklatury ustawowej, nie jest traktowane stricte jako forma ochrony zabytków. Taką formę stanowi natomiast wpis do rejestru zabytków (vide art. 7 u.o.z.).
Ewidencje zabytków należy natomiast traktować jako swoisty środek wstępnej ochrony zabytków, choć wiążący się z pewnymi ograniczeniami nieruchomości ujętej w takiej ewidencji. Z chwilą włączenia zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków powstają bowiem obowiązki obciążające jego właściciela i posiadacza, o których przykładowo tu wymieniając mówi ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w art. 5 i 28 ust. 1 (opieka nad zabytkiem i obowiązki informacyjne), jak też inne ustawy – np. obowiązek uzgadniania z wojewódzkim konserwatorem zabytków decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę dla inwestycji planowanych na obszarach lub w odniesieniu do budynków ujętych w gminnej ewidencji zabytków (art. 53 ust. 4 pkt 2 oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane).
Czynność włączenia karty obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków, w odróżnieniu od wpisania zabytku do rejestru zabytków, nie ma jurysdykcyjnego charakteru, a kontrola legalności działania organu sprowadzać się powinna do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego. Działanie organu stanowi w takim przypadku czynność o charakterze materialno-technicznym z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, zaskarżalną do sądu administracyjnego na mocy art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Włączenie obiektu do karty ewidencyjnej, mimo braku szerszych wymogów formalnych, nie może być działaniem całkowicie dowolnym. W orzecznictwie ukształtował się w związku z tym pogląd, że brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie oznacza, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie. Jest bowiem oczywiste, że włączenie karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
Tylko taki obiekt, który spełnia definicję zabytku, może zostać ujęty w ewidencji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2016 r. sygn. II OSK 254/15, z dnia 26 października 2016 r. sygn. II OSK 96/15, z dnia 20 listopada 2017 r. sygn. II OSK 2926/16, z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. II OSK 2225/18, LEX nr 2597282, wyroki WSA w Krakowie z 20 października 2020 r., sygn. II SA/Kr 707/20 LEX nr 3090194, z 5 lipca 2021 r., sygn. II SA/Kr 481/21 LEX nr 3210306, postanowienie NSA z 26 lutego 2020 r., sygn. II OSK 433/20, LEX nr 3091949, dostępne także w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Organ ochrony zabytków na podstawie posiadanych przez siebie informacji ocenia, czy określony przedmiot powinien podlegać ochronie jako zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i nie prowadzi w tej sprawie żadnego postępowania, w którym właściciel lub posiadacz zabytku mógłby przedstawiać przeciwne twierdzenia. Dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym, wszczętym na skutek skargi na czynność wojewódzkiego konserwatora zabytków polegającą na włączeniu zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, dopuszczalne jest badanie, czy organ administracji miał usprawiedliwione podstawy włączenia zabytku do ewidencji, czy też, że czynność ta nie była niczym uzasadniona (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. II OSK 2225/18, dostępny w CBOSA).
Także w orzecznictwie tut. Sądu zwraca się uwagę na konieczność analizy i podania przyczyn uzasadniających dokonanie opisanej czynności szczególnie z uwagi na jednostronny charakter czynności, niezależnej od woli właściciela danej nieruchomości oraz kształtowanie sfery praw i obowiązków właściciela zabytku w warunkach demokratycznego państwa prawnego (por. wyroki WSA w Krakowie z 14 czerwca 2021 r. sygn. II SA/Kr 441/2021, z 20 października 2020 r., II SA/Kr 707/20, z 29 września 2021 r., II SA/Kr 637/21, z 15 października 2021 r., II SA/Kr 657/21).
W związku ze skargą złożoną przez P. S.A. w W. organ przedstawił Sądowi akta zawierające między innymi kartę ewidencyjną obiektu nieruchomego - budynku dworca PKP przy ul. [...] w [...], na dz. ew. nr [...], wraz z dokumentacją fotograficzną i kopiami publikacji książkowych.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie nie wykazał usprawiedliwionych podstaw uznania budynku dworca PKP przy ul. Piłsudskiego w Żabnie za zabytek nieruchomy, a co za tym idzie – sporządzenia dla przedmiotowego obiektu karty zabytku i włączenia jej do wojewódzkiej ewidencji zabytków.
W literaturze podaje się, że "obecnie przez wartość historyczną należy rozumieć znaczenie określonego przedmiotu jako dokumentu znaczącego dla weryfikacji prawd historycznych lub upamiętniającego konkretne zdarzenia lub osobistości. Wartością artystyczną obiektu będzie subiektywne uznanie, że dany obiekt jest piękny. Wartość naukową będzie miał obiekt przydatny do prowadzenia badań naukowych" (P. Schmidt, "Wartość zabytku a wartość zabytkowa", w: red. J. Zimmermann, "Wartości w prawie administracyjnym", red. J. Zimmermann, Warszawa 2015, s. 457, zob. przywołane tam: J. Pruszyński, "Dziedzictwo kultury Polski. Jego straty i ochrona prawna", t. 1, Kraków 2001, s. 96-97 oraz 100).
Tymczasem w analizowanej karcie takich wartości jednoznacznie nie wskazano.
Walor zabytkowy budynku dworca PKP przy ul. [...] w [...], na dz. ew. nr [...], nie został należycie zweryfikowany, a zaskarżona czynność została dokonana zbyt pośpiesznie, bez należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności. Jakkolwiek budynek ten stanowi świadectwo doniosłej roli kolejnictwa w dziejach regionu, jednakże nie może to przesądzać o walorach historycznych tego obiektu bez należytego wyjaśnienia jego wyjątkowości, czy też unikalności m.in. architektonicznej, z powodu których wymagałby ochrony.
Wartość historyczna musi być na tyle doniosła, aby uzasadniała ochronę. Na wartość obiektu, w zakresie ewentualnego objęcia ochroną konserwatorską, składa się wiele różnych aspektów takich jak wartość historyczna, estetyczna, krajobrazowa, emocjonalna, użytkowa, autentyczność substancji, wyjątkowość, czy typowość zabytku. W niektórych przypadkach istnienie jednej z wartości ma tak ważkie znaczenie, że samo w sobie wystarcza, aby uzasadnić konieczność objęcia ochroną nawet wówczas, gdy obiekt utracił już wartości estetyczne, czy architektoniczne (vide wyrok WSA w Warszawie z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 324/18, LEX nr 2592445).
W okolicznościach niniejszej sprawy organ nie wykazał owej szczególnej wartości historycznej objętego ochroną budynku. Każdy budynek wzniesiony na początku XX wieku niesie pewne świadectwo i wartość historyczną, nie wszystkie jednak zasługują na to, aby były objęte formą ochrony konserwatorskiej.
Ponadto organ nie wykazał i nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia autentyczności zabudowy. Nie ustalił wyglądu i cech zabudowy powstałej na początku XX wieku, ani nie ustalił jakie prace budowlane były wykonywane przy tym obiekcie na przestrzeni lat i w jakim zakresie obecny wygląd obiektu odpowiada oryginalnej zabudowie.
Zdaniem Sądu należy zatem wykonać dodatkowe czynności, które pozwolą jednoznacznie stwierdzić, że ww. budynek dworca należy uznać za zabytek.
Jakkolwiek mamy tu do czynienia z procedurą uproszczoną, jednakże nie oznacza to, że włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej obiektu nieruchomego nie powinien być poprzedzony zebraniem wyczerpującego materiału dowodowego umożliwiającego dokonanie oceny zasadności tej czynności.
W ocenie Sądu dane zawarte w karcie ewidencyjnej i dokumenty znajdujące się w nadesłanych aktach sprawy nie uzasadniają ewentualnego zabytkowego charakteru budynku dworca. Możliwość udokumentowania przedmiotowej czynności w uproszczonej formie nie oznacza, że może to być jakakolwiek postać, zwłaszcza jeżeli ta zaoferowana przez organ nie pozwala na ocenę, że przedmiotowy obiekt charakteryzuje się takimi cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
Nadto należy zauważyć, że sama karta ewidencyjna zabytków jest obarczona brakami. Niedostatecznie został wypełniony punkt 9 karty dotyczący materiałów graficznych (jedno zdjęcie, na którym widnieje przedmiotowy budynek), brak jest jakiejkolwiek innej dokumentacji graficznej zawierającej ujęcie szerokie oraz zbliżenia istotnych, cennych elementów budynku. Brak jest w karcie ewidencyjnej opisów stanu zachowania budynku, zawierających wyszczególnienie użytego przy budowie materiału, konstrukcji, użytej techniki i stylu wykonania obiektu. Brak w karcie danych co do pierwotnego kształtu i formy budynku. Informacje na ten temat pojawiają się dopiero w pisemnej korespondencji organu ze skarżącą oraz w odpowiedzi na skargę.
Nadto Sąd wskazuje, że nie ma wpływu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podnoszony przez organ fakt włączenia do ewidencji zabytków budynków innych okolicznych dworców kolejowych. Okoliczności każdej sprawy należy rozważać odrębnie, indywidualnie, a automatyzm działania nie ma zastosowania.
Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona czynność Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków została dokonana z naruszeniem art. 22 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz § 14 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Z powyższych względów, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku o stwierdzeniu bezskuteczność czynności z dnia 29 marca 2022 r. znak DT-V.5140.6.2022.EB2 w przedmiocie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej obiektu nieruchomego - budynku dworca PKP przy ul. [...] w [...], na dz. ew. nr [...].
O kosztach postępowania orzeczono w pkt II sentencji, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzone koszty w wysokości 697 zł składa się: kwota 200 zł tytułem uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżącej opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1827).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI