II SA/Kr 662/15

II SA/Kr 662/15 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2015-08-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2015-06-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Beata Łomnicka /sprawozdawca/
Kazimierz Bandarzewski /przewodniczący/
Magda Froncisz
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Sygn. powiązane
I OSK 3497/15 - Wyrok NSA z 2017-02-07
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie : WSA Magda Froncisz WSA Beata Łomnicka (spr.) Protokolant : sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi Akademii [...] w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 1 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działek skargę oddala
Uzasadnienie
Prezydent Miasta decyzją z dnia 16 września 2014 r. nr [...] znak [...] na podstawie:
- art. 4 pkt 9b1, art. 136 ust. 3 i art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.);
- art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267)
- upoważnienia Prezydenta Miasta nr [...] z dnia 12.10.2009 r.;
po rozpatrzeniu wniosku U. S., B. B., A. N., M. O., M. B. i W. S. o zwrot parceli 1. kat. [...] gm. kat. [...],
orzekł o odmowie zwrotu działek nr [...] o pow. 0,0032ha (obj. [...]), nr [...] o pow. 0,0231ha (obj. [...]) oraz części działki nr [...] (obj. [...]) obr. [...] jedn. ewid. [...], odpowiadających parceli 1. kat. [...] o pow. 0,1268ha b. gm. kat. [...] na rzecz A. N. c. F. i J., M. O. s. F. i J., M. B. s. P. i H. i W. S. s. E. i M..
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 17.06.2011 r. do Urzędu Miasta wpłynęło zawiadomienie Starosty z dnia 08.06.2011 r., znak [...], którym przekazano wedle właściwości wniosek U. S., B. B., A. N. i M. O., o zwrot parceli [...]. kat. [...] b. gm. kat. [...]. Sprawa otrzymała oznaczenie: [...].
W toku badania sprawy organ ustalił, iż przed Prezydentem Miasta prowadzona jest również sprawa zwrotu części działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], wszczęta na wiosek R. L. i M. B., złożony w dniu 25.06.1991 r. do byłego Urzędu Rejonowego w K..
Jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji geodezyjnej b. parcela [...]. kat. [...]. gm. kat. [...] stanowi obecnie: działkę nr [...], nr [...] i część działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...].
W związku z ustaleniem, iż sprawy wskazane na wstępie dotyczą tego samego przedmiotu oraz obejmują osoby należące do tego samego kręgu spadkobierców poprzednich właścicieli, postanowieniem z dnia 12.09.2011 r., znak [...]. połączono je do wspólnego prowadzenia pod znakiem [...]. Nadto organ I instancji stwierdził, że wszystkie uprawnione osoby wystąpiły z roszczeniem o zwrot przedmiotowych nieruchomości.
W dalszej kolejności organ I ustalił na podstawie porównania archiwalnej mapy katastralnej z aktualną mapą ewidencji gruntów, że parcela l. kat. [...] stanowi obecnie:
* działkę nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] - własność Z. D. i P. D. w [...] części oraz E. R. i R. R. w [...] części - na podstawie KW nr [...];
* działkę nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] - własność [...] w K., na podstawie KW nr [...], przy czym działka o nr [...] powstała z podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...];
- część działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] - własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym [...] w K.; ( w KW nr [...] wciąż znajduje się działka nr [...]).
Z ustaleń organu I instancji wynika, że podstawą wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa części parceli l. kat [...] było orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 28 marca 1956 r. [...], w którym wskazano, że celem wywłaszczenia była "dalsza rozbudowa [...] w K." w ramach realizacji narodowych planów gospodarczych. Z kolei celem przejęcia na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...], zgodnie z umową sprzedaży z dnia 8 maja 1975 r. rep. [...], była budowa "pawilonu typu "[...]" dla Instytutu Elektrotechniki Akademii Górniczo – Hutniczej w K." na podstawie decyzji Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Dzielnicowego [...] w K. z dnia 21 maja 1974 r. nr [...].
Odnosząc powyższe ustalenia do treści art. 136 ust. 3 i art. 137ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm.) zwanej dalej u.g.n., oraz mając na uwadze, że wszystkie wymienione w tych przepisach przesłanki muszą być spełnione łącznie organ I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodziły podstawy do odmowy zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
O ile w ocenie organu I instancji została spełniona pierwsza przesłanka, albowiem osoby występujące o zwrot reprezentują pełen krąg osób uprawnionych do żądania zwrotu jako spadkobiercy poprzednich właścicieli nieruchomości, za wyjątkiem U. S. i B. B.. Organ wyjaśnił w tym miejscu, że w odniesieniu do U. S. i B. B. decyzją nr l z dnia 20.03.2014 r., znak [...] orzeczono o odmowie zwrotu działek nr [...], nr [...] i części działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż U. S. i B. B. nie są osobami legitymowanymi do żądania zwrotu nieruchomości, ponieważ nie należą do kręgu poprzednich właścicieli nieruchomości, ani spadkobierców poprzednich właścicieli.
Jak również zachodzi druga przesłanka bowiem zarówno orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Społeczno-Administracyjny z dnia 28.03.1956 r., nr [...], jaki i umowa sprzedaży w formie aktu notarialnego Rep. [...] z dnia 08.05.1975 r. mają charakter wywłaszczenia.
Natomiast dla ustalenia czy i trzecia przesłanka zwrotu została spełniona, należało wprowadzonym postępowaniu o zwrot dokonać oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia, określonego w decyzji, w oparciu o przepis art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Po pierwsze więc należało ów cel wskazać, a następnie ocenić, czy został on zrealizowany. Oceny tej dokonał organ I instancji oddzielnie dla każdej z części wywłaszczonych nieruchomości mając na uwadze, że treść orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Społeczno-Administracyjny z dnia 28.03.1956 r., nr [...], wskazuje, iż celem wywłaszczenia była "dalsza rozbudowa Akademii Górniczo-Hutniczej w K." w ramach realizacji narodowych planów gospodarczych. Z kolei celem przejęcia przez Skarb Państwa działki nr [...] była, zgodnie z umową sprzedaży w formie aktu notarialnego Rep. [...] z dnia 08.05.1975 r., budowa "pawilonu typu »[...]« dla Instytutu Elektroniki Akademii Górniczo-Hutniczej w K." na podstawie decyzji Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Dzielnicowego [...] w K. z dnia 21.05.1974 r.
Organ wskazał także, iż okresy 7 i 10 lat wynikające z art. 137 ust. 1 u.g.n. od momentu wywłaszczenia liczyć należy od dnia, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna, nie zaś od dnia jej wydania. Dopiero bowiem decyzja posiadająca walor ostateczności wywiera skutki prawne. W przedmiotowej zaś prawie wymagało to przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego, ponieważ jak ustalono egzemplarze decyzji z dnia 28.03.1956 r., nr [...] znajdujące się w aktach wywłaszczeniowych nie zawierają klauzuli ostateczności. Zgodnie natomiast z treścią egzemplarza decyzji znajdującego się w aktach zamkniętej księgi wieczystej nr [...] treść klauzuli jest następująca: "Urząd Spraw Wewnętrznych Prez. R. N. m. stwierdza, że powyższe orzeczenie jest ostateczne z dniem 30.4.1969 r. K., dnia 8.9.1969 r. [pieczęć okrągła i nieczytelny podpis]". Jednakże U. S. przedstawiła do akt sprawy kopie trzech posiadanych przez siebie decyzji odszkodowawczych nr [...] z dnia 31.03.1962 r., których treść wskazuje wyraźnie na wcześniejszą datę ostateczności decyzji wywłaszczeniowej. W związku z tym organ uznał, że brak jest możliwości jednoznacznego określenia, kiedy decyzja z dnia 28.03.1956 r. o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Organ podkreślił, iż kontrowersji takich nie budzi umowa z dnia 08.05.1975 r.
W dalszej kolejności organ przedstawił ustalenia odnośnie historycznego zagospodarowania terenu objętego wnioskiem.
W zakresie części działki l. kat. [...] wywłaszczonej z pierwszym etapie, na podstawie pozyskanych na potrzeby sprawy zdjęć lotniczych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej oraz zeznań świadków ustalił, że :
- w dniu 14.09.1970 r. teren parceli l. kat. [...] pozostawał użytkiem o przeznaczeniu wyraźnie rolniczym (fotografia z dnia 14.09.1970 r. oraz zeznania Z. W. i Z. M.),
w roku 1982 (nieokreślony dzień) obszar objęty wnioskiem zajęty był przez zieleń,
pojedynczą wiatę przystawioną do posesji przy ul. M. oraz w południowej części fragment podłużnego baraku i drogę biegnącą podłużnie przez parcelę 1. kat. [...], do połowy jej długości, natomiast sąsiednie działki po stronie wschodniej zajęte były przez kompleks baraków (fotografia lotnicza z 1982 r.); zbieżne są z tym również zeznania świadków;
prawdopodobnie już w roku 1978 stan opisany wyżej istniał na przedmiotowej nieruchomości - jak wynika bowiem z zeznań świadka A. T., wspomniana wiata i baraki istniały już od momentu, gdy zamieszkał przy ul. M. tj. właśnie od roku 1978.
Znacznie trudniej było, zdaniem organu I instancji, ocenić realizację celu wywłaszczenia na działce nr [...], bowiem na posiadanym zdjęciu lotniczym z 1982 r. widoczny jest jedynie teren zieleni - trawy lub drzew. W bezpośrednim sąsiedztwie wspomnianej działki, po jej stronie wschodniej, znajduje się jednak podłużny budynek (barak), którego pokrycie dachu wskazuje na brak związku z pięcioma podobnymi obiektami położonymi na południe od niego. Obiekt ten należy zidentyfikować jako barak typu "[...]", który miał powstać na przedmiotowej działce.
Organ wskazał nadto , na podstawie dowodu z oględzin przeprowadzonego w dniu 06.09.2012 r., że objęty wnioskiem teren stanowi obecnie kolejno od strony północnej: fragment ogrodu za domem przy ul. C. (porośnięty trawą), płot oddzielający wspomniany ogród od terenu AGH, następnie drogę wewnętrzną wykonaną z ażurowych elementów betonowych wraz z pasem zieleni przydrożnej. W pobliżu ogrodu domu przy ul. C. znajduje się pojedyncze drzewo, otoczone krawężnikiem. Granica zachodnia opisana wyżej w części biegnie po ogrodzeniach posesji położonych przy ul. M.. Przy granicy zachodniej objętego wnioskiem terenu, około połowy wysokości parceli 1. kat. [...] znajduje się drzewo. Z porównania map wynika, iż w obszar objęty wnioskiem wchodzi część budynku stacji transformatorowej (od strony południowej), część budynku Wydziału Telekomunikacji AGH oraz fragment budynku przy ul. C. (pojedynczy element ściany).
Organ I instancji dokonując następnie oceny prawnej spełnienia przesłanki zbędności nieruchomości wywłaszczonej powołał, aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości oraz stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wynikające z wyroku z dnia 13.03.2014 r. o sygn. [...], i wskazał, że należy odrzucić mechaniczne stosowanie art. 137 ust. 1 w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po terminie 10 lat od daty wywłaszczenia. Powyższe pozwala przyjąć także, że okoliczność braku możliwości precyzyjnego określenia daty ostateczności decyzji o wywłaszczeniu pozostaje bez wpływu na przedmiotową sprawę. Pokreślił bowiem, że w przedmiotowej sprawie z całą pewnością cel wywłaszczenia został zrealizowany, zarówno bowiem południowa część parceli l. kat. [...], jak i pozostała część w/w parceli, oznaczona jako działka nr [...], zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia, nie mogą zatem zostać uznane za zbędne i ich zwrot spadkobiercom poprzedniego właściciela nie przysługuje.
Organ wyjaśnił nadto , iż niezależnie od kwestii realizacji celu wywłaszczenia odnośnie parceli l. kat. [...], organ rozpoznając wniosek nie może ograniczać się tylko do rozpoznania sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jedynie pod kątem przesłanki zastosowania art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Orzekając w sprawie zwrotu nieruchomości na podstawie powyższego przepisu ustawy należy uwzględnić istniejący w dniu orzekania stan prawny i faktyczny nieruchomości. Nie jest bowiem dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają nieruchomością. Tym czasem jak wyżej już wskazano działka nr [...] stanowi obecnie własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Akademii Górniczo-Hutniczej w K., działka nr [...] stanowi własność osób fizycznych, zaś działka nr [...] stanowi własność Akademii Górniczo-Hutniczej w K..
Konkludując, organ prowadzący postępowanie stwierdził, iż w niniejszej sprawie, nie doszło do spełnienia przesłanek zwrotu nieruchomości, wynikających z art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli U. S., B. B., A. N., M. O., W. S. i M. B. domagając się jej uchylenia i uwzględnienia wniosku, lub o uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy Organowi I Instancji do ponownego rozpoznania.
Zaskarżanej decyzji zarzucili
- naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami,
- naruszenie przepisów procesowych a to art. 107 k.p.a., art. 7 i 8 k.p.a. art. 77 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a.
W ocenie odwołujących nie budzi wątpliwości, że zgromadzony materiał dowodowy zawiera dokumenty oraz zdjęcia, z których jasno wynika, że przedmiotowa działka za wyjątkiem części budynku stacji transformatorowej oraz części budynku Wydziału Telekomunikacji AGH nie została zabudowana aż do dnia dzisiejszego. Całkowicie błędne są natomiast ustalenia co do lokalizacji pawilonu "[...]" -z przedłożonych do akt dokumentów w tym projektów realizacyjnych wynika wprost, że wznoszony po roku 1974 pawilon był usytuowany pomiędzy budynkami o numerach [...] i [...] przy ul. C. podczas gdy przedmiotowa nieruchomość położona jest na przedłużeniu działki zabudowanej budynkiem nr [...] przy C.. Zdaniem odwołujących w sprawie nie znalazł się żaden dokument potwierdzający realizację celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości.
Wojewoda [...] decyzją z dnia 1 kwietnia 2015 r. nr [...] na podstawie:
- art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.);
- art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.),
uchylił w całości zaskarżoną decyzję nr [...] Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2014 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotem postępowania jest kwestia zwrotu odpowiadających parceli l. kat. [...] o pow. 0,1268 ha b. gm. kat. [...] działek nr [...] i nr [...] (powstałych z działki nr [...]) obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. przejętych na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 8 maja 1975 r. na cel budowy "pawilonu typu <[...]> dla Instytutu Elektroniki Akademii Górniczo-Hutniczej w K." oraz części działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K. m. K. wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 28 marca 1956 r. znak [...] z przeznaczeniem na cel "dalszej rozbudowy Akademii Górniczo-Hutniczej w K.", gdyż w takim zakresie swoje rozstrzygnięcie sformułował Prezydent Miasta z dnia 16 września 2014 r. nr [...].
Z uwagi na fakt, iż sposób przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa kwalifikuje nieruchomości stanowiące przedmiot postępowania jako nieruchomości wywłaszczone w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, kluczowym z punktu widzenia rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest zbadanie jaki był cel wywłaszczenia wynikający z decyzji wywłaszczeniowej oraz umowy sprzedaży oraz dokonanie oceny czy wywłaszczone nieruchomości stały się zbędne w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla realizacji tego celu, co omówione zostanie w dalszej części decyzji, ale także kwestia spełnienia kryterium podmiotowego przy ubieganiu się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości tj. ustalenie czy ze stosownym wnioskiem wystąpiły wszystkie uprawnione do tego osoby.
W tym względzie w pierwszej kolejności organ podniósł, iż jak wynika z analizy akt sprawy zgromadzonych przez organ I instancji uprawnionymi do ubiegania się o zwrot działek nr [...], nr [...] i części działki nr [...] odpowiadających parceli 1. kat. [...] o pow. 0,1268 ha b. gm. kat. [...] są obecnie A. N., M. O. oraz W. S. tj. spadkobiercy byłych współwłaścicieli wywłaszczonych nieruchomości. Tymczasem organ I instancji w sentencji zaskarżonej decyzji odmówił zwrotu przedmiotowych nieruchomości również na rzecz M. B., jednak w dalszej części zaskarżonej decyzji organ ten nie wyjaśnił ani statusu prawnego w prowadzonym postępowaniu przysługującego tej osobie ani też nie skierował do niej wydanej decyzji, w żaden sposób nie odnosząc się przy tym ani do treści złożonego w dniu 24 czerwca 1991 r. wniosku "o zwrot połowy działki nr [...] " podpisanego przez R. L. oraz M. B., ani też do treści znajdującego się w aktach sprawy pisma M. B. z dnia 31 stycznia 2012 r., w którym osoba ta wyjaśnia, iż nigdy nie była "spadkobiercą, zapisobiorcą lub właścicielem działki Nr [...] obr. [...] j. ewid. [...]. W okresie od dnia sporządzenia umowy zapisu dot. działek Nr [...] i [...] tj. dn. 27 III 1992 r. aż do uzyskania pełnoletniości przez mojego syna B. B. tj. [...] r. reprezentowałem jego interesy jako przedstawiciel ustawowy. W piśmie wystosowanym do b. Urzędu Rejonowego w K. w dniu 25/06/1991 r. przyłączyłem się jedynie do wniosku Cioci R. L. o zwrot 1/2 części działek Nr [...] obr. [...] z racji jej niewykorzystania przez okres prawie 20 lat na cele wskazane w umowie kupna-sprzedaży z dn. [...] Nr rep [...]". W ramach ponownego rozstrzygnięcia w sprawie wskazane uchybienie powinno zostać przez organ I instancji usunięte.
Przechodząc następnie do kwestii oceny przeprowadzonego przez Prezydenta Miasta postępowania administracyjnego w zakresie ustalenia celu wywłaszczenia stanowiących przedmiot postępowania nieruchomości oraz oceny czy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla realizacji tego celu organ odwołał się do treści w art. 137 ust. 1 powołanej ustawy i wynikające z niego dwie odrębne normy prawne, zgodnie z którymi "nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany".
Organ odwoławczy podkreślił, iż w wydanym w dniu 13 marca 2014 r. wyroku sygn. akt [...] Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.) w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed dniem 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed dniem 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Mając na uwadze powyższe organ zauważył, iż podstawową kwestią w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jaką winien ustalić organ administracyjny, jest zatem zbadanie jaki był cel wywłaszczenia wynikający z decyzji wywłaszczeniowej lub umowy sprzedaży, a następnie ocena czy stała się ona zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla realizacji tego celu (przy uwzględnieniu treści wyżej powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego).
W nawiązaniu do powyższych uwag organ odwoławczy stwierdził, iż orzeczenie przez Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy zwrotu działek nr [...], nr [...] i części działki nr [...] odpowiadających parceli 1. kat. [...] o pow. 0,1268 ha b. gm. kat. [...] nie zostało poprzedzone przeprowadzeniem prawidłowego i wyczerpującego postępowania wyjaśniającego na okoliczność po pierwsze ustalenia i doprecyzowania celu wywłaszczenia, a następnie jego realizacji stosownie do powyżej wskazanego przepisu art. 137 ust. 1 ugn z uwzględnieniem wykładni przesłanek zbędności z art. 137 ust. 1 ugn, wynikającej ze skutków prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt [...].
W tym miejscu organ zwrócił uwagę, iż obecnie tj. po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, dla stwierdzenia zaistnienia jednej z przesłanek zbędności wywłaszczonej nieruchomości konieczne jest ustalenie czy realizację celu wywłaszczenia rozpoczęto w okresie 7 lat od wywłaszczenia (przepis art. 137 ust 1 pkt 1 ugn nie został bowiem zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny) lub ustalenie czy w przypadku zwłaszcza nieruchomości skomunalizowanych realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła przed dniem 22 września 2004 r. lub przed dniem złożenia wniosku o zwrot, jeśli jego złożenie miało miejsce przed tą datą. Tymczasem zarówno z akt sprawy jak i treści zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2014 r. nie wynika aby organ I instancji podjął próby doprecyzowania celu wywłaszczenia zwłaszcza w odniesieniu do działki nr [...] wywłaszczonej na "dalszą rozbudowę Akademii Górniczo-Hutniczej w K. " tj. ustalenia co w ramach tak dość ogólnie określonego celu wywłaszczenia planowano zrealizować na przedmiotowej nieruchomości. Organ prowadzący postępowanie w sprawie zwrotu występował co prawda do Akademii Górniczo-Hutniczej w K. w K. o wszelkie dokumenty związane z zagospodarowaniem tej nieruchomości po jej wywłaszczeniu ale nie wynika z tych wystąpień aby również zwracał się do tego podmiotu o dokumenty związane z wywłaszczeniem nieruchomości w oparciu o które można byłoby ustalić co w ramach rozbudowy AGH planowano realizować na wywłaszczonej nieruchomości. Jak wynika z akt spraw pracownik Urzędu Miasta dokonał co prawda kwerendy akt wywłaszczeniowych znak [...], dotyczących przejęcia nieruchomości na rzecz Akademii Górniczo - Hutniczej to jednak z notatki służbowej z dnia 28 sierpnia 2011 r., sporządzonej w związku z tą kwerendą wynika, iż przedmiotem poszukiwań było jedynie orzeczenie wywłaszczeniowe a nie materiały, przydatne pod względem możliwości doprecyzowania celu wywłaszczania. Równie trudno także zgodzić się, w ocenie organu odwoławczego, z ustaleniami organu I instancji w zakresie celu wywłaszczenia działki nr [...], który w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał jedynie, iż celem tym miała być budowa pawilonu typu "[...]" dla Instytutu Elektroniki Akademii Górniczo-Hutniczej w K.. Wojewoda wskazał, iż zgodzić się należy z ustaleniami organu I instancji, że w treści zawartej w umowy sprzedaży 1975 r. działki nr [...] jako cel wywłaszczenia wskazano budowę pawilonu typu "[...]", to jednak zarówno z analizy wykonanego w 1982 r. zdjęcia lotniczego tego terenu jak, i z analizy przedstawionego przez skarżącego planu realizacyjnego tej inwestycji wynika, iż sam pawilon miał zostać zlokalizowany na działce sąsiedniej do działki zawnioskowanej do zwrotu, zaś zgodnie z treścią planu realizacyjnego na działce nr [...] (podzielonej następnie na działki [...] i [...]) mała znajdować się część infrastruktury o charakterze komunikacyjnym związanej z tym budynkiem, lecz nie sam budynek. Organ I instancji nie dokonał jednak w tym zakresie żadnych ustaleń ani w zakresie precyzyjnego ustalenia (po uprzednim naniesieniu na plan realizacyjny granic przejętej na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...]) co dokładnie planowano zrealizować się na zawnioskowanej do zwrotu działce nr [...] w ramach inwestycji jakim była budowa pawilonu typu "[...]", ani też w zakresie rzeczywiście podejmowanych działań zmierzających do realizacji tego celu, jak i terminów, w których mogły one być podejmowane. Należy bowiem zauważyć, iż dopiero po sprecyzowaniu co w ramach celu wywłaszczenia planowano realizować na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości należało ustalić czy tak sprecyzowany cel wywłaszczenia został czy też nie zrealizowany.
Organ zwrócił nadto uwagę na datę, w której orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Społeczno-Administracyjny z dnia 28 marca 1956 r. nr [...] stało się ostateczne i od której należy liczyć terminy wskazane w art. 137 ust. l u.g.n. Organ I instancji ustalił, iż egzemplarz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Społeczno-Administracyjny z dnia 28 marca 1956 r. nr [...], złożony w aktach zamkniętej księgi wieczystej nr [...] posiada klauzulę (zaświadczenie) ostateczności o treści: "Urząd Spraw Wewnętrznych Prez. R. N. m. K. stwierdza, iż powyższe orzeczenie jest ostateczne z dniem 30.4.1969 r. K., dnia 8.9.1969 r." Należy jednak zauważyć, iż zgodnie z treścią tego zaświadczenia orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Społeczno-Administracyjny z dnia 28 marca 1956 r. nr Są [...] stało się ostateczne prawie 13 lat po jego wydaniu. Tym samym jako uzasadnione należało uznać wątpliwości odwołującego co do prawidłowości tych ustaleń, mając na uwadze obowiązujące wówczas przepisy, zgodnie z którymi decyzja stawała się ostateczna po bezskutecznym upływie terminu 14 dni od dnia doręczenia decyzji lub dokonania jej obwieszczenia (por. art. 26 dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych w związku z art. 73 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnym z dnia 22 marca 1928 r.).
W ponownie prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym organ I instancji powinien zatem przeprowadzić czynności wyjaśniające w stosownym zakresie tj. ustalić czy zostało złożone od w/w orzeczenia o wywłaszczeniu odwołanie, która to okoliczność potwierdzałaby ewentualnie zasadność nadania klauzuli ostateczności po 13 latach od dnia jego wydania. Wskazać bowiem należy, iż ustalenie daty ostateczności decyzji o wywłaszczeniu ma istotne znaczenie w postępowaniu mającym za przedmiot zwrot nieruchomości, ze względu na terminy wskazane w art. 137 u.g.n. Organ I instancji, uznając za wiążącą w przedmiotowej sprawie linię orzeczniczą sądów administracyjnych zupełnie pominął konieczność ustosunkowania się do niezakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny przesłanki określonej w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W świetle powyższego zauważyć należy, iż zgromadzony dotychczas przez organ materiał dowodowy nie pozwala na określenie w jakim terminie przystąpiono do realizacji celu wywłaszczenia określonego jako dalsza rozbudowa AGH oraz budowa pawilonu typu "[...]".
Organ I instancji wskazał jedynie, iż: "zarówno południowa część parceli l kat. [...], jak i pozostała cześć w/w parceli, oznaczona jako działka nr [...], zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia, nie mogą zatem zostać uznane za zbędne i ich zwrot spadkobiercy poprzedniego właściciela nie przysługuje". Takie działanie organu I instancji ocenić należy jako nieprawidłowe. Podkreślił bowiem Wojewoda, że legalność przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia określona w art. 137 ust. l pkt l u.g.n. nie została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 13 marca 2014 r. sygn. akt [...]. Wskazał nadto, że nie jest rzeczą organów administracji publicznej zobowiązanych do stosowania przepisów prawa, swoiste "tworzenie prawodawstwa" poprzez swego rodzaju doszukiwanie się w danym przepisie prawa treści innej niż ta, która została w nim literalnie i przez to jednoznacznie określona. Jednocześnie za niespójną i nielogiczną z punktu widzenia zasad stanowienia prawa uznać należy koncepcję, jakoby terminy określone w art. 137 ust. l miały mieć zastosowanie jedynie w przypadku wywłaszczeń dokonanych już pod rządami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Skoro bowiem w art. 216 tej regulacji wyraźnie wskazano na analogiczne stosowanie przepisów jej rozdziału 6 działu III do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie ustaw poprzednio obowiązujących, to brak jest podstaw do ograniczenia tego odniesienia tylko do niektórych postanowień tegoż rozdziału.
Odnosząc się z kolei do wskazanej przez organ I instancji kwestii braku możliwości zwrotu nieruchomości z uwagi na aktualny stan prawny stanowiących przedmiot postępowania nieruchomości (decyzją z dnia 6 grudnia 2010 r. Wojewoda na podstawie art. 256 ust. l i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym stwierdził nabycie przez Akademię Górniczo-Hutniczą [...] w K. z dniem 1 września 2005 r. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., która następnie podzieliła się na działkę nr [...] i działkę nr [...], stanowiącą obecnie współwłasność E. R. i R. R.; część działki nr [...] stanowi z kolei własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Akademii Górniczo-Hutniczej w K. zaś wpis tego prawa w księdze wieczystej dokonano na podstawie zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 30 kwietnia 1996 r. [...] i art. 182 ustawy z dnia 12 września 10090 r. o szkolnictwie wyższym na wniosek złożony w dniu 2 czerwca 1999 r. w dniu 19 maja 2000 r.) organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do działki nr [...] pomimo, że nie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 229 u.g.n., a to ze względu na fakt, iż stwierdzono powstanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości po dniu l stycznia 1998 r., to faktycznie negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości (po wcześniejszym ustaleniu przez organ I instancji, iż nieruchomość ta stała się zbędna na cel wywłaszczenia) nie zapisaną wprost w przepisach art. 136 - 138 u.g.n. stanowi okoliczność, iż nie może zostać zwrócona nieruchomość, której właścicielem aktualnie, w czasie rozpatrywania wniosku ojej zwrot nie jest Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego.
Równocześnie z uwagi na fakt, iż objęta księgą wieczystą nr [...] działka nr [...] stanowi obecnie współwłasność jedynie E. R. i R. R., w ocenie organu odwoławczego, po uwzględnieniu zmian stosunków własnościowych nieruchomości brak jest obecnie podstaw do kierowania niniejszej decyzji do Z. D. oraz P. D., którym obecnie nie przysługuje już prawo własności do w/w nieruchomości.
Odnosząc się z kolei do podniesionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ I instancji przepisu art. 10 kpa, uznając go za zasadny Wojewoda wskazał, że realizacja zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, w fazie pomiędzy zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji administracyjnej, jest realizowana poprzez przysługujące stronie tegoż postępowania prawo do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Tak sformułowanemu uprawnieniu strony odpowiada obowiązek organu administracji publicznej zawiadomienia i pouczenia strony o przysługującym jej prawie, a także obowiązek wstrzymania się od wydania decyzji do czasu, w którym strona może zająć stanowisko co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie.
Jakkolwiek pismem z 20 lutego 2014 r. strony postępowania poinformowane zostały o zebraniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z nim, jednak po tym terminie w dniu 20 marca 2014 r. nie tylko wydana została przez Prezydenta Miasta decyzja nr l rozstrzygająca kwestię złożonego przez U. S. oraz B. B. wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, ale także, wbrew twierdzeniom organu I instancji zawartym w piśmie z dnia 20 października 2014 r., w sprawie został uzupełniony materiał dowodowy m.in. o odpisy ksiąg wieczystych, oraz notatkę służbową z 15 kwietnia 2014 r. z informacją o wynikach przeprowadzonej przez pracownika Urzędu Miasta kwerendy w Archiwum Zakładowym Urzędu Miasta. Zauważyć również należy, iż w sprawie tej decyzja została wydana dopiero w dniu 16 września 2014 r., a zatem po upływnie niemal 6 miesięcy od skierowania do stron zawiadomienia, a zebranie w sprawie materiału dowodowego bez ponownego, bezpośrednio poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, zawiadomienia stron w trybie art. 10 kpa z powyższych względów należało uznać za naruszenie tego przepisu.
Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że wobec powyżej wskazanych uchybień należało uchylić w całości zaskarżoną decyzję, zaś sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, celem ponownego i zgodnego z art. 7, art. 10 i art. 80 kpa oraz art. 137 ust. 1 u.g.n. przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego we wskazanym powyżej zakresie w tym m.in. uzupełnienia a następnie przeanalizowania zgromadzonego materiału dowodowego (w tym dokumentów przedłożonych przez strony postępowania) na okoliczność doprecyzowania celu wywłaszczenia oraz wystąpienia przesłanek zbędności nieruchomości na ten cel.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga strony skarżącej Akademii Górniczo – Hutniczej [...] w K. w której zarzuciła ona:
1. Naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. l pkt. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (w dalszej części pisma: "u.g.n.") poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż decydującym dla oceny spełnienia przesłanki zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia jest jedynie upływ ustawowo zakreślonego 7 - letniego terminu, podczas gdy rozstrzygającą dla oceny spełnienia rzeczonej przesłanki zbędności, jest obiektywnie stwierdzona zbędność, co oznacza, iż o ile cel wywłaszczenia został zrealizowany, wówczas nie jest możliwy zwrot wywłaszczonej nieruchomości bez względu na okoliczność, kiedy rzeczona realizacja nastąpiła, a nadto - poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, jakoby termin statuowany przepisem art. 137 ust. l pkt. l u.g.n. miał zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych przed dniem 27 maja 1990 r., na których w dniu złożenia wniosku o zwrot, nie później jednak niż przed dniem 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (względnie -w stosownej umowie sprzedaży).
2. Naruszenie przepisów postępowania:
- art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (w dalszej części pisma: "k.p.a.") poprzez błędne przyjęcie, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy Organ l instancji dopuścił się naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu na etapie pomiędzy zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji administracyjnej, w sytuacji gdy uzupełnienie materiału dowodowego o odpisy z ksiąg wieczystych, jak również o notatkę służbową z dnia 15 kwietnia 2014 r., zawierającą informację o wynikach przeprowadzonej przez pracownika Urzędu Miasta kwerendy w Archiwum Zakładowym Urzędu Miasta, nie miało wpływu na treść zapadłej w sprawie decyzji, a nadto zważywszy na okoliczność, iż notatka służbowa sama w sobie nie może stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym, albowiem nie spełnia wymogów ustalonych w art. 75 w zw. z art. 77 k.p.a.;
- art. 76 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy powołane przez Organ l instancji, a zalegające w aktach zamkniętej księgi wieczystej nr [...] orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Społeczno - Administracyjny z dnia 28 marca 1956 r. nr Są [...], w szczególności zaś klauzula (zaświadczenie) ostateczności z dnia 8 września 1969 r. zawarta w ww. rozstrzygnięciu, wskazująca jako datę uostatecznienia dzień 30 kwietnia 1969 r., nie korzysta z przewidzianego dla dokumentów urzędowych domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w dokumencie stwierdzone przez organ, od którego dokument ów pochodzi;
- art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, jakoby w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy Prezydent Miasta, prowadząc postępowanie wyjaśniające, jakie poprzedzało wydanie decyzji nr [...] (znak: [...]) z dnia 16 września 2014 r., zaniechał całościowego i dogłębnego zbadania stanu faktycznego, w tym nie zbadał, jaki był w istocie cel wywłaszczenia wynikający tak z decyzji wywłaszczeniowej, jak i z umowy sprzedaży, co w konsekwencji miało doprowadzić do wydania rzekomo wadliwego rozstrzygnięcia w rozważanym zakresie;
- art. 138 § 2 k.p.a. k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, oparte na dowolnym przeświadczeniu Wojewody, iż zgromadzony w sprawie przez Organ l instancji materiał dowodowy nie był wystarczający dla podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.
Mając na względzie powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Organu II instancji w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania.
Na podstawie art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 zwanej dalej p.p.s.a) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i okoliczności prawnych stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie była decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zadaniem Sądu było zatem dokonanie oceny zasadności podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, tj. decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
Oceniając prawidłowość zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. wskazać trzeba, że zgodnie z brzmieniem tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; przy czym przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Określona w powołanym przepisie konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej opiera się zatem na dwóch kumulatywnych przesłankach, którymi są: 1) stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych oraz 2) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Powyższe oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. Wymagane jest bowiem dodatkowo jednoczesne wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Stąd, wydanie decyzji określonej art. 138 § 2 k.p.a. stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy i dopuszczalne jest wyjątkowo i to tylko wtedy, gdy zaistnieją ustawowe przesłanki do jej wydania, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 k.p.a. a doprecyzowaną w art. 127 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne bowiem wniesienie odwołania przenosi na organ II instancji kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się do kontroli decyzji I instancji. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania jedynie wtedy, gdy postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy wymaga przeprowadzenia dodatkowego, obszernego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, które to postępowanie dowodowe ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2014). Tym samym przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. nawiązują do nieprzeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Zauważyć nadto należy, że zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. wymaga nie tylko wykazania przez organ odwoławczy, że w postępowaniu przed organem I instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, a konieczne do wyjaśnienia okoliczności mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ale także wykazania wpływu tych okoliczności na rozstrzygnięcie oraz potwierdzenia, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie mieści się w graniach wyznaczonych treścią art. 136 k.p.a., tj. że przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Ocena organu w tym zakresie powinna zaś znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Wskazanie w uzasadnieniu okoliczności wyczerpujących przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a., a także wyjaśnienie przyczyn niezastosowania art. 136 k.p.a., służy wypełnieniu dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., określającego wymogi dla uzasadnienia faktycznego decyzji oraz realizacji wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. organ jest zobowiązany do wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, natomiast ocenie Sądu kontrolującego prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia, podlegają jego motywy wskazane w uzasadnieniu wydanej decyzji.
W świetle przedstawionych powyżej rozważań, w rozpoznawanej sprawie uznać należało, że wskazane w zaskarżonej decyzji powody podjętego rozstrzygnięcia stanowiły wystarczające uzasadnienie dla zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Analiza akt rozpoznawanej sprawy niewątpliwie bowiem potwierdza, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w oparciu o niewyjaśnione okoliczności faktyczne, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Sąd podzielił przede wszystkim stanowisko organu II instancji, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji nie przeprowadził wszechstronnego i wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia w pierwszej kolejności celu wywłaszczenia działki nr [...], dokonanego orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 28 marca 1956 r. [...], w którym wskazano, że celem wywłaszczenia była "dalsza rozbudowa Akademii Górniczo Hutniczej w K." w ramach realizacji narodowych planów gospodarczych. W pełni należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody, że tak niejednoznacznie określony cel wymagał doprecyzowania. Słusznie organ odwoławczy wskazał, że niezbędnym jest w pierwszej kolejności ustalenie co w ramach tak ogólnie określonego celu wywłaszczenia planowano zrealizować na przedmiotowej nieruchomości. Zgodzić się również należy z organem odwoławczym, że organ I instancji w sposób nieuprawniony zaniechał podjęcia poszukiwań materiału dowodowego przydatnego do doprecyzowania celu wywłaszczenia, które mogą pozostawać w zasobach skarżącej AGH w K..
Niewątpliwie ustalenie celu wywłaszczenia jest punktem wyjścia do ustalenia następnej istotnej okoliczności w sprawie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, jaką jest realizacja celu wywłaszczenia. I w tej materii , w czym zgodzić się należy z organem odwoławczym, Prezydent Miasta nie sprostał procesowym obowiązkom wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i jego wszechstronnej oceny zważywszy, że nie poddał analizie materiału dowodowego przedstawionego przez wnioskodawców. O ile cel wywłaszczenia w przypadku działki [...] nie budzi już takich wątpliwości z uwagi na treść umowy sprzedaży z roku 1975 r., tak ustalenia organu I instancji w zakresie realizacji celu wywłaszczenia na tej działce pozostają w całkowitej sprzeczności z okolicznościami faktycznymi, które organ powołał na uzasadnienie takiego stanowiska. Słusznie bowiem Wojewoda wskazuje, że z analizy zdjęcia z 1982 r. jak i z analizy przedstawionego przez wnioskodawców planu realizacyjnego tej inwestycji wynika, że pawilon typu "[...]" miał zostać zlokalizowany na działce sąsiedniej do działki zawnioskowanej do zwrotu, natomiast na działce [...] miała znajdować się infrastruktura komunikacyjna związana z budynkiem, nie zaś sam budynek.
Powyższe wskazuje niewątpliwie , że organ I instancji zaniechał poczynienia ustaleń w zakresie precyzyjnego określenia co dokładnie planowano zrealizować na nieruchomościach objętych wnioskiem o zwrot, oraz czy i ewentualnie w jakim terminie przystąpiono do realizacji tak ustalonego celu wywłaszczenia. Tym samym nie doszło do rozpoznania istoty sporu albowiem powyższe okoliczności determinują ocenę spełnienia przesłanek określonych w art. 136 ust.3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. Sposób procedowania przyjęty przez organ I instancji w niniejszej sprawie powoduje także w ocenie Sądu naruszenie zasady pogłębionego zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej (art. 8 k.p.a.). Wypada w tym miejscu wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest "przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa". Zasadom tym nie odpowiada zatem takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym występują sprzeczne interesy stron, gdy organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron reprezentujących inne interesy, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu.
Powyższe uchybienia organu I instancji były wystarczające do podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej i bez znaczenia dla oceny jej zasadności pozostają zarzuty skargi naruszenia art. 10 k.p.a oraz art. 76 k.p.a. , zbędne jest więc z tego względu odnoszenie się do ich treści.
Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. jedynie na marginesie wypada wskazać, że skład orzekający podziela stanowisko WSA w Krakowie wyrażone w wyroku z dnia 23 stycznia 2009 r., II SA/Kr 1118/08, w którym uznał, że jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. W ocenie sądu nie jest do przyjęcia stanowisko, że nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został co prawda zrealizowany, ale po upływie wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. terminów. Wówczas w każdej sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - w szczególności gdy wywłaszczenie miało miejsce kilkadziesiąt lat przed wszczęciem postępowania o zwrot - organ orzekający o zwrocie musiałby ustalać dokładną datę realizacji celu wywłaszczenia. Konsekwencją ustalenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie omawianych terminów 7 albo 10 lat, byłaby konieczność wydania decyzji o zwrocie nieruchomości, mimo iż nieruchomość była (lub jest) wykorzystywania zgodnie z celem wywłaszczenia już kilkadziesiąt lat. Takiej interpretacji nie sposób pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego. Podobnie wypowiedział się ten sam sąd w wyroku z dnia 11 sierpnia 2010 r. w sprawie do sygn. II SA/Kr 556/10. Powyższe stanowisko znalazło także aprobatę w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 w sprawie do sygn. I OSK 1832/11. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. o sygn. [...] wpisuje się całkowicie w ten nurt orzecznictwa sądowoadministracyjnego.
Mając zatem na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji biorąc za podstawę rozstrzygnięcia art. 151 p.p.s.a.