II SA/Kr 659/23

II SA/Kr 659/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Monika Niedźwiedź /przewodniczący/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 373/24 - Wyrok NSA z 2025-01-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1121
art 234
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 7 , art 77 par 1  , art 80 , i art 84  par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 145 par 1 pkt 1 lit c , art 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant: Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skarg H. D. i E. D. oraz Gminy L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 3 kwietnia 2023 r. znak: SKO.PW/4171/9/2023 w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. odrzuca skargę Gminy L. M., II. uchyla zaskarżoną decyzję w całości, III. zarządza zwrócić Gminie L. M. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi, IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz skarżących H. D. i E. D. kwotę 797 zł (siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wójt Gminy L. M. decyzją z 12 stycznia 2023 r., znak: GKŚiR.6331.18.2021, po rozpatrzeniu sprawy wszczętej z urzędu w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie na nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], położonej w R. , ze szkodą dla działek ewidencyjnych nr [...], nakazał E. i H. D., właścicielom nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna numer [...], w terminie do 30 kwietnia 2023 r.:
1. usunięcie istniejącej bruzdy ciągnącej się w części środkowej wzdłuż działki ewid. nr [...], biegnącej prostopadle do działki ewid. [...]
2. odtworzenie bruzdy w poprzek działki ewid. nr [...] w taki sposób, aby istniejący rów na działce ewid. nr [...] oraz nowopowstała bruzda na dz. ewid. nr [...] stanowiły jedną ciągłość;
3. wyłączenie fragmentu gruntu z uprawy rolniczej o szerokości minimum 1 metra przy granicy z działką ewid. nr [...] w celu wyodrębnienia pasa zieleni, w którym należy wykonać rowek/bruzdę, którym odprowadzane będą wody opadowe z powierzchni działki;
4. bieżącą konserwację i utrzymanie rowów, których wykonanie nakazane zostało bieżącą decyzją
Jako podstawę prawną organ I instancji wskazał art. 234 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm.), dalej "P.w.".
Powyższa decyzja z 12 stycznia 2023 r. zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
W uzasadnieniu decyzji Wójt opisując przebieg postępowania wskazał, że 17 września 2021 r. pracownik Urzędu Gminy w L. M. przeprowadził interwencję na działkach ewid. nr [...] oraz [...] w R. , w związku z informacjami dot. niszczenia i zalewania dróg gminnych. Podczas interwencji ustalono, że z powierzchni całej działki [...] woda opadowa skierowana została dwiema bruzdami na działkę ewid. nr [...], a następnie wpływała na działkę ewid. nr [...]. Mając powyższe na uwadze z urzędu zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie zmiany stanu wody na gruncie - nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...] w R. , ze szkodą dla działek ewid. nr [...], o którym strony zostały zawiadomione pismem z 21 września 2021r.
W trakcie prowadzonego postępowania E. D. złożył pismo zajmując stanowisko w sprawie. W przedmiotowym dokumencie E. D. wniósł również o umorzenie postępowania z powodu upływu 5-letniego terminu przedawnienia (art. 234 ust. 5 P.w.), o wyłączenie wszystkich pracowników Urzędu G. M., ze względu na proces z Gminą przed Sądem Rejonowym w Bochni o zapłatę w związku z zalewaniem działek oraz o powołanie biegłego z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji i postępowań wodnoprawnych. Do pisma załączono kopie dokumentów: notatki służbowej z 2 grudnia 2015 r., opinii z kwietnia 2018 r. sporządzonej przez K. Przedsiębiorstwo Geologiczne [...], opinii sporządzonej przez Zakład Obsługi Technicznej Obiektów, opinii technicznej z lutego 2021 r. sporządzonej przez mgr inż. K. P., wydruku z portalu Geoportal Otwartych Danych Przestrzennych, opinii sporządzonej na zlecenie Sądu Rejonowego w B. I Wydział Cywilny przez mgr inż. T. C. oraz wydruku zdjęć.
W nawiązaniu do pisma E. D. Wójt wystąpił z wnioskiem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie o wyłączenie od załatwienia sprawy dotyczącej zmiany stanu wody na gruncie dotyczącej nieruchomości, której Gmina L. M. jest właścicielem oraz o załatwienie sprawy lub wyznaczenie innego organu do jej załatwienia. Podniósł m.in., że zaszła konieczność wyłączenia jego jako organu a jednocześnie pracownika urzędu gminy, z uwagi na okoliczność, że wójt jako przedstawiciel gminy nie może orzec sam o sobie, a tu taka okoliczność ma miejsce.
Kolegium postanowieniem z 24 listopada 2021 r. znak: SKO.PW/4171/41/2021 odmówiło wnioskowi o wyłączenie organu, wskazując jako podstawę prawną art. 24 § 1 i § 3 oraz art. 26 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735), dalej: "K.p.a.".
W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że w orzecznictwie podkreśla się, iż art. 24 K.p.a. nie ma zastosowania do osoby będącej piastunem organu. Piastun nie działa bowiem jako pracownik, ale wykonuje kompetencje przypisane organowi. W przypadku złożenia wniosku o wyłączenie wszystkich pracowników organu, konieczne jest dokonanie analizy spełnienia przesłanek w odniesieniu do poszczególnych osób i wyłączenie lub odmowa wyłączenia konkretnych pracowników. Tryb wyłączenia pracownika, nie ma natomiast zastosowania w odniesieniu do Wójta Gminy, bowiem Wójt nie jest pracownikiem w rozumieniu art. 24 § 1 K.p.a., lecz pełni funkcję organu.
Na dalszym etapie postępowania Wójt rozesłał zapytanie ofertowe dot. wykonania ekspertyzy/opinii dot. zmian stosunków wodnych na terenie objętym niniejszym postępowaniem.
W związku z wnioskiem E. D. o wyłączenie wszystkich pracowników Urzędu Gminy w L. M. Wójt zebrał od pracowników Urzędu Gminy oświadczenia w sprawie braku istnienia przesłanek, które mogą stanowić podstawę do wyłączenia od prowadzenia niniejszego postępowania. Następnie Wójt postanowieniem z 6 kwietnia 2022 r., znak: GKŚiR.6331.18.2021 odmówił wyłączenia pracowników.
Prowadząc dalsze czynności w sprawie 23 maja 2022 r. organ I instancji zawarł umowę z Firmą E. Sp. z o.o. na wykonanie opinii w zakresie zmiany stanu wody na gruncie oraz umowę powierzenia przetwarzani danych osobowych.
Pismem Wójta z 12 lipca 2022 r. strony zostały zawiadomione o oględzinach w terenie z udziałem biegłego - specjalisty z zakresu hydrogeologii i ochrony środowiska. Postanowieniem Wójta z 20 lipca 2022 r. do akt włączone zostały nowe dowody do sprawy w postaci kopii wniosku Gminy L. M. z 29 września 2017 r., znak: GKŚiR.6331.10.2017 (w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany stanu wody na gruncie) oraz kopii protokołu z 16 października 2017 r. na okoliczność wizji w terenie.
W dniach 27 lipca 2022 r., 3 sierpnia 2022 r. oraz 9 sierpnia 2022 r. na dziennik podawczy Urzędu Gminy wpłynęły pisma E. D. , dotyczące nowych dowodów do sprawy. Wójt postanowieniem z 24 sierpnia 2022 r. uwzględnił żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu z kopii projektu zagospodarowania terenu dot. budowy sieci kanalizacji deszczowej, sporządzonej w czerwcu 2022 r. przez Firmę Pracownia Ochrony Środowiska K. K., kopii fragmentu mapy, wydruki fotografii 6 szt., kopii mapy do celów projektowych opracowanej przez inż. A. T. (3 części).
Z kolei postanowieniem z 24 sierpnia 2022 r. Wójt odmówił uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu z kopii: decyzji Wójta Gminy Ż. z 31 marca 2020 r., znak: UG.IV.6331.1.2019, wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 października 2020 r. sygn. II OSK 1474/20, decyzji Kolegium z 31 marca 2022 r. sygn. SKO.PW/4171113/2022, protokołu z 30 czerwca 2015 r. spisanego w L. M. , pisma z 30 marca 2016 r., zdjęcia zawierającego oświadczenie, opinii uzupełniającej sporządzona na zlecenie Sądu Rejonowego w B. przez mgr inż. T. C., decyzji Kolegium z 12 lipca 2022 r. sygn. SKO.PW/4171/61/2022, protokołu przesłuchania świadka - J. G. z 5 grudnia 2017 r., protokołu przesłuchania świadka - D. P. z 5 grudnia 2017 r., pism Wójta: z 10 listopada 2015 r., znak: GKŚiR.6331.10.2015, z 10 listopada 2015 r., znak: GKŚiR.6331.9.20J5, z 26 października 2015 r., znak: GKŚiR.6331.10.2015, dokumentu z 30 marca 2016 r., notatki służbowej z 18 września 2015 r., protokołu z dnia 30 czerwca 2015 r., oraz akt sprawy GKŚiR.6331.9.2015 i sprawy GKŚiR.6331.10.2015.
W dniu 29 lipca 2022 r. wpłynęło do organu I instancji pismo E. D. zatytułowane "zażalenie" na nieuwzględnienie dowodów.
Wójt wskazał, że w dniu 1 września 2022 r. wpłynęła do organu opinia w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na dz. nr [...] wykonana przez mgr inż. D. S., działającego w ramach firmy E. Sp. z o.o. z siedzibą w L., specjalizującej się m.in. w sporządzaniu operatów wodnoprawnych i ocen wodnoprawnych.
Organ I instancji postanowieniem z 9 września 2022 r. włączył do akt sprawy opinię biegłego z sierpnia 2022 r. w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na dz. nr [...] oraz określenie wpływu zmian stanu wody na działki sąsiednie, w szczególności dz. nr [...] wykonanej przez mgr inż. D. S. (data wpływu 1 września 2022 r.).
W dniu 27 października 2022 r. zostały przeprowadzone oględziny w terenie po wcześniejszych opadach deszczu.
Opisując stan na gruncie Wójt wskazał, że nieruchomości objęte postępowaniem położone są w miejscowości R.. Działka ewidencyjna nr [...] graniczy od wschodu bezpośrednio z działką ewid. nr [...] (działka drogową). Działka ewid. nr [...] jest to nieruchomość rolna o pow. 1,75 ha, jej teren charakteryzuje stokiem w kierunku północno-wschodnim oraz wschodnim. Podczas oględzin z udziałem biegłego specjalisty na gruncie (22 lipca 2022 r.) zlokalizowane były dwie bruzdy, które wykazane zostały w opinii. Natomiast podczas oględzin 27 października 2022 r. pracownik Gminy ujawnił jedynie jedną bruzdę. Przedmiotowymi bruzdami odprowadzane są wody opadowe ze wskazanej nieruchomości (dz. [...] Działka ewid. nr [...] stanowi drogę gminną w części (koleiny) utwardzoną kruszywem. Przez środek tej działki biegnie prowizoryczny rowek. Działka ewid. nr [...] stanowi również drogę gminą, powierzchnia pokryta asfaltem. Działka ewid. [...] położona jest niżej względem działki ewid. [...]. (...).
Odnosząc stan faktyczny do stanu prawnego Wójt wskazał, że w niniejszej sprawie doszło do zmiany stanu wody w wyniku utworzenia dwóch bruzd na nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...]. Bruzdy zostały wykonane w niedługim czasie po likwidacji bruzdy biegnącej przy granicy z działką ewid. nr [...], której nakaz usunięcia wynikał z decyzji Kolegium z 28 marca 2019 r. znak SKO.PW/4171/5/2019. O wykonaniu ww. decyzji E. D. poinformował 26 kwietnia 2021 r. Nie można więc mówić, by organ wiedział o szkodliwym oddziaływaniu 4 lata temu, skoro bruzdy powstały w 2021 roku. W wyniku wykonania przedmiotowych bruzd 17 września 2022 r. woda opadowa z powierzchni działki ewid. nr [...] skierowana została na działkę ewid. nr [...] (droga gminna, gruntowa w części utwardzona kruszywem).
W dniu 17 września 2021 r. potwierdzono, że dokonana zmiana stanu wody na dz. [...] ma negatywny wpływ na działki sąsiednie - [...], z uwagi na ich notoryczne zalewanie, a w konsekwencji wymywanie kruszywa oraz zabrudzenia asfaltu. Z uwagi więc na zaistnienie zmian na gruncie działki [...] w postaci wykonania bruzd, powstania szkód oraz istnienia między w/w przesłankami związku przyczynowo-skutkowego, organ wszczął postępowanie administracyjne w oparciu o powołany na wstępie artykuł.
W związku z wnioskiem E. D. z 11 października 2021 r. w niniejszym postępowaniu zlecone zostało wykonanie opinii w zakresie zmiany stanu wody na gruncie. Opinia została sporządzona w oparciu o przeprowadzone oględziny w terenie. Przedmiotowy dokument zawiera szczegółowe informacje nt. położenia nieruchomości, ukształtowania terenu, opisu zmian, szczegółowego opisu nieruchomości, obliczeń hydrologicznych oraz zalecenia pozwalającego na przywrócenie stanu wody na gruncie. Fakt rolniczego użytkowania działki ewid. nr [...] nie zwalnia jej właścicieli z obowiązku przestrzegania zasad prawidłowego odprowadzania wód opadowych.
W omawianym przypadku właściciele nieruchomości chcąc odwodnić własny grunt, za pomocą wykonania bruzd, całość wody odprowadzili na działki drogowe nr [...], powodując ich stałe zalewanie podczas opadów deszczu. Podmokły grunt dz. nr [...] uniemożliwia przejazd. Mając na uwadze inwestycje dot. odwodnienia działki nr [...] organ nie może zezwolić na działania, które doprowadzą do pogorszenia stanu gruntów. Mając na uwadze, że postępowanie z zakresu zmian stosunków wodnych o skomplikowanym charakterze wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej zazwyczaj poza ogólną wiedzę pracowników organu oraz z uwagi na okoliczność występowania Gminy L. M. jako strony postępowania, organ zlecił wykonanie specjalistycznej opinii oraz przychylił się do zaleceń biegłego zawartych w ww. opinii sporządzonej do niniejszej sprawy.
W zleconej opinii zostało stwierdzone, że nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie, na dz[...] i dz. [...], ze szkodą dla gruntów sąsiednich (tj. działki [...] i [...]) w wyniku zasypania rowu /bruzdy/ odprowadzającego wody opadowe z nieruchomości położonych wyżej do jaru poprzez przepust w drodze, a tym samym skierowania wód w kierunku dz. [...] W celu przywrócenia stanu poprzedniego należy odtworzyć rowek/bruzdę na dz. [...] dodatkowo należy zobowiązać właścicieli do całorocznego utrzymywania rowu (str. 21 opinii). Natomiast w celu zapobiegnięcia szkodom należy na dz. [...] oraz [...], przy granicy z dz. [...], wykonać pas o szerokości ok. 2 metrów trwale wyłączony z produkcji roślinnej, na którym znajdować będzie się rowek/bruzda, która umożliwi przechwycenie części wód z dz. [...] (str. 23 opinii).
Na podstawie zebranego materiału w aktach sprawy ustalono, że samo usunięcie bruzd nie rozwiąże w przyszłości problemu zalewania działek [...] i [...], niezbędne jest wykonanie rowów w centralnej części gruntu [...] oraz przy granicy z działką [...]. Wykonanie ww. prac ureguluje gospodarkę wodną na spornym terenie oraz pozwoli realizować inwestycję.
Zdaniem Wójta spełnione zostały przesłanki z art. 234 ust. 3 P.w., ponieważ doszło do zmiany stanu wody na gruncie w wyniku usunięcia na dz. ewid. [...] bruzdy poprzecznej i wykonania dwóch bruzd prostopadłych, w efekcie czego woda z powierzchni działki ewid. [...] została skierowana na dz. ewid [...], a następnie dz. [...]. Właściciel nieruchomości oznaczonej jako dz. ewid[...] doprowadził do zmian stanu wody na gruncie w wyniku prowadzenia prac rolnych. Dodatkowo w skutek zmian występują szkody w postaci zalewania działek ewid. [...] oraz [...], wymywania kruszywa oraz powstawania zabrudzeń asfaltu. Spełnienie przesłanek zostało również potwierdzone w zleconej opinii z zakresu zmiany stanu wody na gruncie. Nie ulega więc wątpliwości, że na gruncie zebranych środków dowodowych ma zastosowanie powołany na wstępie artykuł.
Od opisanej na wstępie decyzji Wójta z 12 stycznia 2023 r. odwołania wnieśli H. D. i E. D.. Skarżący zarzucili, że:
1. Bruzda ciągnąca się w środkowej części działki nr ew. [...]3 biegnącej prostopadle do działki o nr ew. [...] powstaje w wyniku orki prowadzonej w poprzek stoku. Orka w poprzek stoku wg. dostępnej literatury oraz według zaleceń Ministerstwa Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa (...) zaliczana jest do zabiegów agrotechnicznych przeciwerozyjnych. "Niezależnie od systemu uprawy, na gruntach ornych położonych na stokach, wszystkie zabiegi agrotechniczne powinny być wykonywane w kierunku poprzecznym do jego nachylenia. Orka jesienna w poprzek nachylenia pola zmniejsza nasilenie erozji i zwiększa zapas wody w glebie." Orka powinna odbywać się "poprzecznie do spadku terenu i najlepiej z odkładaniem skiby w górę stoku" – w wyniku czego w środkowej części musi powstać niewielkiej wielkości bruzda.
Bruzda ta powstaje w okresie jesiennym i jest likwidowana wiosną w wyniku kolejnych zabiegów agrotechnicznych. Odnosząc się do analizy wykonanej dla Urzędu Gminy w L. M. skarżący zauważyli, że nieprawidłowym jest stwierdzenie, iż sposób prowadzenia gospodarki rolnej przez H. i E. D. na działce o nr ewid.[...] powoduje zwiększenie ilości wód podczas spływu powierzchniowego. Prowadzenie orki w poprzek stoku bezsprzecznie zmniejsza nasilenie erozji (w tym wielkość spływu powierzchniowego i rozmywanego gruntu) i przede wszystkim zwiększa zapas wody w glebie poprzez wzmożone wchłanianie wody opadowej do gruntu. Ponadto mając na uwadze powyższe oraz cykliczność wykonywanych zabiegów agrotechnicznych na działce m ew. [...] nieprzerwanie i niezmiennie od co najmniej 50 lat, w ocenie skarżących nieuzasadnionym jest wszczęcie postępowania zgodnie z art. 234 P.w., ponieważ w tym przypadku zastosowanie miałby ust. 5 przedmiotowego artykułu. Na potwierdzenie powyższego w załączeniu skarżący przesłali dokumenty potwierdzające, że na przedmiotowej działce toczyły się już postępowania sądowe dotyczące orki w poprzek stoku oraz powstających w jej skutek bruzd (zał. nr [...]).
2. Nakaz odtworzenia bruzdy w poprzek działki [...] w taki sposób, aby istniejący rów na działce mew. [...] oraz nowopowstała bruzda na działce m ew. 1103 stanowiły jedną ciągłość jest nieuzasadnione i niemożliwe do wykonania, ponieważ taka bruzda nigdy nie istniała i nie może być mowy o jej odtworzeniu. Skarżący stanowczo oświadczyli, że w trakcie prowadzenia gospodarki rolnej na ww. działce od kilkudziesięciu lat żadnej bruzdy prostopadłej do sposobu orki na działce nigdy nie było. Powyższe potwierdzają dokumenty z analiz przeprowadzonych podczas postępowania sądowego w latach ubiegłych. Proponowana lokalizacja bruzdy nie jest przypadkowa, ponieważ w ocenie organu ma być kontynuacją istniejącego wgłębienia terenu powstałego w wyniku likwidacji rowku przed drogą gminną od strony stoku w centralnej części dz. nr [...] oraz skierowanie wody do nowo wykonanego przepustu pod drogą. Wykonanie powyższych czynności i urządzeń spowodowało skoncentrowanie wód opadowych w środkową część działki skarżących. Od czasu ich wykonywania skarżący zauważyli znaczące zwiększenie uwilgotnienia terenu działki, zmniejszenie plonów, a przede wszystkim w czasie występowania silnych opadów atmosferycznych skoncentrowania spływu wód powierzchniowych.
Geneza powstania przepustu na działce o nr ew. [...] oraz rowka na działce nr[...] jest znana i potwierdzona w protokole, w którym zawarto oświadczenie W. T.. Zabiegi wykonane przez W. T. wraz ze swoim ojcem prawdopodobnie za wiedzą Urzędu Gminy L. M. spowodowały powstanie szkód na działce skarżących i rażącym naruszeniem jest obecnie wymaganie wykonania przez skarżących zabiegów mających na celu zatuszowanie ich skutków. Przedmiotowe działania wymagały uzyskania stosownych zgód zgodnie z ustawą Prawo wodne. Według wiedzy skarżących nikt ich nie uzyskał – skarżący wiedzieliby o tym, ponieważ działka [...] byłaby w zasięgu oddziaływania ww. urządzeń, więc musieliby być stroną w postępowaniu.
Dodatkowo wyjaśnili, że wykonanie nowego rowka (przez środek działki skarżących) znacząco utrudni im prowadzenie zabiegów agrotechnicznych, a przede wszystkim doprowadzi do skoncentrowania i odprowadzenia wód na działki zlokalizowane poniżej skarżących, co narazi ich faktycznie na zasadność zastosowania art. 234 ust. 1 pkt 1 P.w.
3. Mając na uwadze fakt, iż nałożone obowiązki i czynności zawarte w pkt. 1-4 w pierwszej kolejności mają prawdopodobnie w zamyśle chronić korpus i jezdnię drogi, ich wykonanie winno być troską właściciela drogi (Gmina L. M. ), na którym zgodnie z art. 5 ust. 2 i art. 61 ust. 2 ustawy Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351) oraz art. 20 ustawy o drogach publicznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1693) ciąży odpowiedzialność za zapewnienie bezpieczeństwa użytkowania obiektu - drogi gminnej i utrzymanie jej w należytym stanie technicznym. Właściciel lokalizując drogę na działkach o nr ew. [...] oraz [...] prostopadle do linii spływu powierzchniowego w terenie rolniczym winien przewidzieć możliwość wystąpienia zagrożenia dla obiektu spowodowane omawianym spływem powierzchniowym z działek zlokalizowanych powyżej - projektując stosowne urządzenia wodne odwadniające jezdnię. Nieuzasadnionym jest więc zrzucanie powyższego obowiązku na osoby prywatne (rolników) użytkujące niezmiennie powyższe działki ponad połowę wieku, tym bardziej kuriozalnym pomysłem wydaje się być wyłączenie części działki skarżących z produkcji rolnej w celu wykonania na ich koszt odwodnienia/rowku od strony dz. [...], gdzie powyższa działka jeszcze w toczącym się postępowaniu sądowym została przez biegłego uznana za nieutwardzoną o nawierzchni trawiastej (zał.3).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 3 kwietnia 2023 r. znak SKO.PW/4171/9/2023, po rozpatrzeniu odwołania E. D. oraz H. D. orzekło o:
1. uchyleniu punktów 2, 3 i 4 decyzji I instancji,
2. utrzymaniu w mocy decyzji I instancji w pozostałym zakresie.
Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 234 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 P.w.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przebieg postępowania, ustalenia organu I instancji i zarzuty odwołania. Przywołał treść art. 234 ust. 1 i ust. 3 P.w.
Kolegium stwierdziło, że niewątpliwie sprawy z zakresu naruszenia stosunków wodnych dotyczą skomplikowanej problematyki, najczęściej wymagającej wiadomości specjalnych, przeważnie z hydrogeologii, hydrologii, melioracji. Z tego względu w sprawach rozstrzyganych na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. kluczowym dowodem może być opinia biegłego.
Dalej organ II instancji stwierdził, że sprawa sporów wodnoprawnych w obrębie działek ewidencyjnych nr [...] w miejscowości R. jest mu znana, gdyż była przedmiotem szeregu rozstrzygnięć zarówno Kolegium, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, jak i Naczelnego Sadu Administracyjnego.
Jedna z tych spraw, przywołana w uzasadnieniu decyzji I instancji, dotyczyła zmiany dokonanej w 2017 r. przez E. D. na działce nr [...] położonej w R. , ze szkodą dla nieruchomości stanowiącej własność Gminy L. M., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...]. Powyższa zmiana stanu wody na gruncie polegała na tym, że E. D. wykonał rowek (tzw. "wodnicę") wzdłuż własnej działki nr [...] na długości ok. 470 m i skierował całą wodę z tej "wodnicy" na działkę drogową nr [...] stanowiącą własność Gminy L. M., powodując jej zalewanie". W trakcie przeprowadzonego wówczas postępowania za kluczowy dowód w sprawie uznano sporządzoną w kwietniu 2018 r. "Opinię w sprawie zakłócenia stosunków wodnych dotycząca zmiany stanu wody na działce nr [...] ze szkodą dla działki nr [...]".
Biegli z K. Przedsiębiorstwa Geologicznego, opierając się na zdjęciach satelitarnych pochodzących z portalu "Małopolska Infrastruktura Informacji Przestrzennej", stwierdzili, że na ich podstawie nie można jednoznacznie stwierdzić, czy w poprzek działki nr [...] przebiegał rów/bruzda czy też nie. "Można natomiast na ich postawie określić kierunek przepływu wód opadowych w obrębie działki [...], które napływały rowem biegnącym w poprzek zlokalizowanej powyżej działki nr [...]. Na wszystkich zdjęciach (poza zdjęciem nr [...] na którym działki nr [...] porastało zboże, w związku z czym, nie można z niego zbyt wiele wnioskować) rów biegnący w poprzek działki nr [...] jest wyraźnie widoczny. Wyraźnie widoczne są również ślady erozji wodnej o charakterze liniowym (które mogły być bruzdą/rowem) przebiegające w poprzek działki nr [...] - od zakończenia rowu biegnącego w poprzek działki [...], w kierunku północnym, tj. w stronę zlokalizowanego poniżej jaru i drogi gminnej. Ślady te jednoznacznie świadczą o tym, że wody opadowe i roztopowe, które dopływały do działki nr [...] za pośrednictwem przepustu pod działką nr [...], a następnie rowu biegnącego w poprzek działki nr [...], odpływały w kierunku północnym.
Wody opadowe i roztopowe, które napływały na działkę drogową nr [...] na wschód od przepustu betonowego przejmowane były przez rowy/zagłębienia (biegnące wzdłuż tej działki) lub wpływały do powstałych w ww. działce kolein i zgodnie ze spadkiem drogi odpływały na wschód w kierunku działki nr [...] - stanowiącej przedłużenie działki nr [...].
Wody, które trafiały do rowu biegnącego wzdłuż południowej granicy działki nr [...] (na wysokości działki nr [...]) przeprowadzane były pod nią na stronę północną za pośrednictwem istniejącego przepustu betonowego (na wysokości załamania działki nr [...]) i dalej wzdłuż działek nr [...] odpływały na północ do przepustu pod drogą gminną nr [...]. Taki kierunek odpływu wód opadowych w tym rejonie potwierdza sposób wykonania ww. przepustu, a w szczególności jego północne ukierunkowanie.
Część wód opadowych i roztopowych, które płynęły koleinami w działce [...] i dalej nr [...] oraz wód, które nie mieściły się w opisywanym powyżej przepuście pod działką drogową nr [...] wypływała na utwardzoną część działki nr [...] (dojazd do pół uprawnych) i zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu w tym miejscu odpływała wzdłuż niej na wschód Część wód odpływała na północ, wzdłuż działki [...] - w kierunku przepustu pod drogą gminną (dz. nr [...]). Pozostałe wody opadowe z terenu znajdującego się poniżej działki nr [...] tj. działki nr [...] spływały zgodnie z naturalnym kierunkiem spływu wód tj. w kierunku północno - wschodnim.
Jak stwierdzili powołani w sprawie biegli - w wyniku zmiany ukształtowania terenu działki numer [...] poprzez wykonanie rowu/bruzdy o głębokości od 0,2-0,4 m, długości około 400 m i spadku 4%, wzdłuż granicy działek [...] doszło do zakłócenia stosunków wodnych polegającego na zmianie kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych z kierunku północnego na wschodni - tj. w stronę działki drogowej nr [...]. W wyniku tej zmiany dochodzi do zalewania działki nr [...], wypłukiwania gruntu, powstawania w jej obrębie zagłębień i bruzd erozyjnych.
Podsumowując, zdaniem autorów sporządzonej wówczas opinii, główną przyczyną szkodliwej dla działki numer [...] zmiany stosunków wodnych jest wykonanie rowu/bruzdy wzdłuż działki nr [...], a co za tym idzie zmiana natężenia i kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych, które na nią napływają. Skutkuje to zalewaniem terenu działki nr [...] i powstawaniem erozji wodnej w jej obrębie. Wprawdzie do protokołu sporządzonego z wizji lokalnej 16 kwietnia 2018 r. E. D. przyznał, że bruzda biegnąca wzdłuż działek nr [...], w wyniku której doszło do zmiany kierunku odpływu z działki nr [...], nie powstała celowo, lecz w wyniku prowadzenia prac związanych z uprawa roli (orka), nie zmienia to jednak faktu, że E. D. zobligowany powinien zostać do likwidacji powstałego w ten sposób rowu/bruzdy długości ok. 400 m i przywrócenia pierwotnego kierunku odpływu wód na jego działce tj. odpływy w kierunku północnym.
Równocześnie biegli zaznaczyli, że właściciele działki nr [...] powinni rozważyć wykonanie rowu - bruzdy na odcinku: wypływ wód prowadzonych rowem przecinającym działkę nr [...] - jar zlokalizowany przy drodze gminnej (dz. nr [...]), co pozwoli na przywrócenie pierwotnego kierunku odpływu oraz ukierunkowanie spływu w sposób liniowy, a co za tym idzie ograniczenie powstawania zjawisk erozyjnych w obrębie własnej działki.
Kolegium uchyliło jednak zaskarżoną wówczas decyzję Wójta Gminy Ż. z 28 grudnia 2018 r., znak: U.G.IV.6331.15.2017, nakazującą H. i E. D. , przywrócenie stanu poprzedniego tj. likwidację rowu (bruzdy) o długości 400 metrów wzdłuż działki numer [...] i przywrócenie pierwotnego odpływu wód na działce numer [...] oraz zapewnienie ciągłości rowu wzdłuż całej działki numer [...].
Kolegium rozstrzygnięcie w sprawie ograniczyło do nakazania właścicielom działki numer [...] przywrócenie stanu poprzedniego tj. likwidację rowu (bruzdy) o długości około 400 metrów biegnącego po działce nr [...], wzdłuż granicy działki numer [...] w R. , a w konsekwencji przywrócenie pierwotnego kierunku odpływu wód po działce nr [...] w R. tj. odpływu w kierunku północnym. Jak bowiem ustalono w toku przeprowadzonego postępowania, nie można jednoznacznie stwierdzić, czy w poprzek działki nr [...] przebiegał rów/bruzda, czy też woda odprowadzana była naturalnym zagłębieniem przebiegającym w poprzek działki nr [...], począwszy od zakończenia rowu biegnącego w poprzek działki [...], w kierunku północnym, tj. w stronę zlokalizowanego poniżej jaru i drogi gminnej. Jak to natomiast wyjaśnili biegli, właściciele działki nr [...] powinni we własnym interesie rozważyć wykonanie rowu - bruzdy na odcinku: wypływ wód prowadzonych rowem przecinającym działkę nr [...] - jar zlokalizowany przy drodze gminnej (dz. nr [...]), co pozwoli na przywrócenie pierwotnego kierunku odpływu oraz ukierunkowanie spływu w sposób liniowy, a co za tym idzie ograniczenie powstawania zjawisk erozyjnych w obrębie będącej Ich własnością działki.
Nadto Kolegium stwierdziło wówczas brak podstaw, aby w prowadzonym postępowaniu rozstrzygać w przedmiocie rowu biegnącego wzdłuż działki numer [...] (będącej własnością Gminy L. M.) oraz obciążać obowiązkiem zapewnienia ciągłości rowu wzdłuż całej działki drogowej nr [...] właścicieli działki nr [...] (tj. H. i E. D.).
W następstwie powyższego Kolegium decyzją z 28 marca 2019 r. znak: SKO.PW/4171/5/2019 nakazało właścicielom działki numer [...] przywrócenie stanu poprzedniego tj. likwidację rowu (bruzdy) o długości ok. 400 metrów biegnącego po działce nr [...] w R. , wzdłuż granicy działki numer [...], a konsekwencji przywrócenie pierwotnego kierunku odpływu wód po działce nr [...] w R. tj. odpływu w kierunku północnym. Decyzja ta na skutek skargi H.. D. i E. D. poddana została kontroli sądowej.
WSA w Krakowie wyrokiem z 27 września 2019 r. sygn. II SA/Kr 574/19 ww. skargę oddalił. Podobnie rozpoznający skargę kasacyjną H. D. i E. D. , NSA wyrokiem z 8 października 2020 r., sygn. II OSK 1474/20 oddalił skargę kasacyjną.
O wykonaniu powyższego, wynikającego z decyzji Kolegium z 28 marca 2019r. prawomocnego obowiązku, E. D. poinformował Wójta pismem z 23 kwietnia 2021 r.
Przechodząc do niniejszej sprawy Kolegium wskazało, że z ustaleń poczynionych w toku przeprowadzonego obecnie postępowania, zaledwie kilka miesięcy później, we wrześniu 2021 r. właściciele działki numer [...] po raz kolejny zmienili kierunek odpływu wód po działce nr [...] (odpływ w kierunku północnym), tym razem wykonując dwie bruzdy biegnące prostopadle do działki drogowej nr [...], odprowadzające wodę z działki nr [...] na działkę drogową [...], czyniąc analogiczne szkody w tej drodze, jak poprzednio.
Jak ustalono w trakcie przeprowadzonego postępowania, jedna z tych dwu bruzd jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji została zlikwidowana, stąd w punkcie pierwszym decyzji z 12 stycznia 2023 r. organ II instancji orzekł obowiązek usunięcia jednej, pozostałej na działce nr [...] bruzdy biegnącej prostopadle do działki drogowej nr [...].
Przytoczone wyżej ustalenia zdaniem Kolegium zasadniczo znajdują potwierdzenie w sporządzonej obecnie w sprawie opinii biegłego mgr inż. D. S.. Kolegium nie podzieliło jedynie powyższej opinii w zakresie, w jakim biegły stwierdził "zasypanie rowu /bruzdy/ odprowadzającego wody opadowe z nieruchomości położonych wyżej (działki numer [...]) do jaru w kierunku północnym", sprzecznie z ustaleniami dokonanymi w latach 2107-2019.
Kolegium zacytowało ustalenia dokonane w latach 2017-2019: nie stwierdzono jednoznacznie, "czy w poprzek działki nr [...] przebiegał rów/bruzda czy też woda odprowadzana była naturalnym zagłębieniem przebiegającym w poprzek działki nr [...], począwszy od zakończenia rowu biegnącego w poprzek działki [...], w kierunku północnym, tj. w stronę zlokalizowanego poniżej jaru i drogi gminnej".
Jak to natomiast wyjaśnili biegli, skarżący, jako właściciele działki nr [...], powinni we własnym interesie rozważyć wykonanie rowu - bruzdy na odcinku: wypływ wód prowadzonych rowem przecinającym działkę nr [...] - jar zlokalizowany przy drodze gminnej (dz. nr [...]), co pozwoli na przywrócenie pierwotnego kierunku odpływu oraz ukierunkowanie spływu w sposób liniowy, a co za tym idzie ograniczenie powstawania zjawisk erozyjnych w obrębie będącej ich własnością działki. W tym więc jedynie zakresie zarzuty zawarte w punkcie drugim odwołania organ II instancji uznał za zasługujące na uwzględnienie.
Brak również zdaniem Kolegium podstaw, aby w prowadzonym postępowaniu rozstrzygać w przedmiocie rowu biegnącego wzdłuż działki drogowej numer [...] (będącej własnością Gminy) oraz obciążać obowiązkiem zapewnienia ciągłości rowu wzdłuż całej działki drogowej nr [...], właścicieli działki nr [...]. Z tych też powodów Kolegium uznało zarzuty zawarte w punkcie 3 odwołania za zasadne i uznało, iż brak jest podstaw prawnych nie tylko do nakazania skarżącym, "odtworzenia bruzdy w poprzek działki ewid. nr [...] w taki sposób aby istniejący rów na działce ewid. nr [...] oraz nowopowstała bruzda na dz. ewid. nr [...] stanowiły jedną ciągłość (pkt 2 zaskarżonej decyzji)"; ale nadto uznało, iż brak jest podstaw prawnych do nakazania "wyłączenia fragmentu gruntu z uprawy rolniczej o szerokości minimum 1 metra przy granicy z działką ewid. nr [...], w celu wyodrębnienia pasa zieleni, w którym należy wykonać rowek/bruzdę, którym odprowadzane będą wody opadowe z powierzchni działki" (pkt 3 zaskarżonej decyzji) oraz "bieżącą konserwację i utrzymanie rowów, których wykonanie nakazane zostało wydaną decyzją" (pkt 4 zaskarżonej decyzji).
Kolegium zauważyło bowiem, że z treści art. 234 ust. 3 P.w. wynika możliwość nałożenia obowiązku "przywrócenie stanu poprzedniego" lub obowiązku "wykonania urządzeń zapobiegających szkodom". W analizowanej sprawie organ I instancji wydał natomiast rozstrzygnięcie, w którym nie tylko nakazał właścicielom gruntu (działki nr [...]) przywrócenie stanu poprzedniego (tj. likwidację istniejącej bruzdy ciągnącej się w części środkowej wzdłuż działki ewid. nr [...], biegnącej prostopadle do działki ewid. [...]), ale równocześnie próbował nałożyć dodatkowy obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Odnosząc się natomiast do pozostałego do oceny, pierwszego z zarzutów odwołania, Kolegium po raz kolejny powtórzyło, za przytaczaną już opinia biegłych z K. Przedsiębiorstwa Geologicznego sporządzoną w 2018 r., że główną przyczyną szkodliwej dla działki numer [...] zmiany stosunków wodnych jest wykonanie rowu/bruzdy wzdłuż działki nr [...], a co za tym idzie zmiana natężenia i kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych, które na nią napływają. Skutkuje to zalewaniem terenu działki nr [...] i powstawaniem erozji wodnej w jej obrębie.
Wobec tego nieistotne jest, czy bruzda biegnąca wzdłuż działki nr [...], w wyniku której doszło do zmiany kierunku odpływu wód opadowych, powstała celowo, czy w wyniku prowadzenia prac związanych z prawidłową uprawą roli (orką). Skarżący jako właściciele działki nr [...] powinni sami wykonać rów - bruzdę na odcinku; wypływ wód prowadzonych rowem przecinającym działkę nr [...] - jar zlokalizowany przy drodze gminnej (dz nr [...]), co pozwoli na przywrócenie pierwotnego północnego kierunku odpływu oraz ukierunkowanie spływu w sposób liniowy (w kierunku północnym), a co za tym idzie ograniczenie powstawania zjawisk erozyjnych w obrębie własnej działki.
Skarżący w sposób zupełnie pozbawiany podstaw prawnych zarzucają nadto, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 234 ust. 5 P.w. Przecież od czasu wykonania przez skarżących w kwietniu 2021 r. decyzji Kolegium z 28 marca 2019 r. nakazującej likwidację rowu (bruzdy), a w konsekwencji przywrócenie pierwotnego kierunku odpływu wód po działce nr [...], tj. odpływu w kierunku północnym, upłynęło zaledwie pięć miesięcy, gdy właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt, poprzez wykonanie przez skarżących we wrześniu 2021 r. dwóch bruzdy wzdłuż działki ewid. nr [...], biegnących prostopadle do działki ewid. [...], odprowadzających na tę działkę wody, która niszczy nawierzchnię drogi biegnącej po tej działce.
Od ww. decyzji Kolegium z 3 kwietnia 2023 r. niezależne skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli:
1. H. D. i E. D.,
2. Gmina L. M. reprezentowana przez Wójta.
H. D. i E. D. w swojej skardze zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - art. 234 P.w.:
a) jego błędną zastosowanie i uznanie, że w wyniku zmiany ukształtowania terenu działki numer [...] nastąpiła zmiana i zakłócenie stosunków wodnych polegające na zmianie kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych z kierunku północnego na wschodni - tj. w stronę działki drogowej nr [...] pomimo ustaleń faktycznych, z których wynika, iż takie stanowisko wynika z niedrożności przepustów wodnych i odpływów na obszarze nieruchomości przylegających do działki numer [...], a w konsekwencji, niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. wadliwe rozstrzygnięcie i błędne nakazanie właścicielom działki numer [...] przywrócenie stanu poprzedniego tj. likwidację rowu (bruzdy) o długości ok. 400 metrów biegnącego po działce nr [...], ponieważ powód użytkuje pole i ora je od 60 lat i po likwidacji bruzdy gmina jak i SKO zmusza go do zostawienia pola jako nieużytek, co jest karygodne, mało tego bruzdy już od 2015 r. były, co wyraźnie pokazują dokumenty z 2015 r. jak i inne, które widnieją w aktach sprawy (notatka służbowa spisana 2 grudnia 2015 r., protokół z 17 listopada 2015 r., protokół z zeznaniami świadków z 5 grudnia 2017 r., decyzja Wójta Gminy Ż. z 31 marca 2020 r., pismo skierowane do powoda, gdzie wójt będzie uczestniczył w wizji jak i sołtys jak i radni Gminy L. M., uproszczony wypis).
b) art. 8, art. 77 oraz art. 80 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. nieuwzględnienie zarzutu naruszenia prawa procesowego przez organ I instancji, tj. polegającego na tym, że organ administracyjny I instancji w sposób dowolny ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności zeznania, które wyraźnie pokazują, iż bruzdy istniały już od dawna, ponieważ taki jest rodzaj orki odmawiając im waloru wiarygodności, ze względu na przyjętą przez organ administracyjny "zasadę domniemania stronniczości i przychylności stronie, której brak jest w obowiązujących przepisach prawa,
c) art. 81a § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. nieuwzględnienie zarzutu naruszenia prawa procesowego przez organ I instancji tj. poprzez jego niezastosowanie pomimo, iż w sprawie zaistniały poważne wątpliwości co do stanu faktycznego, których nie udało się rozstrzygnąć,
d) art. 62 w zw. z art. 138 § 1 ust. 2 K.p.a., tj. nieuwzględnienie zarzutu naruszenia prawa procesowego przez organ I instancji tj. odmowę wszczęcia i prowadzenia postępowania o naruszenie stosunków wodnych przez właścicieli nieruchomości okolicznych, tj. działek [...], [...], [...], [...], [...] położonych w tej samej miejscowości, w szczególności zaś odmowy prowadzenia jak i rozszerzenia głownie na działki sąsiednie to jest [...]. Gdzie jak wiadomo Gmina Ż. nakazała przywrócić do stanu pierwotnego i udrożnienie rowów na działce [...], [...] oraz likwidacje przepustów na co Gmina L. M. całkowicie milczy i do dnia dzisiejszego nie wykonała urządzeń zapobiegających szkodom działki [...] oraz [...],
e) art. 77 § 3 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., tj., nieuwzględnienie zarzutu naruszenia prawa procesowego w zakresie braku wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego i jego analizy w uzasadnieniu wydanej decyzji w zakresie, w jakim organ I zaniechał ustalenia jaki był pierwotny przebieg i ukierunkowanie spływu wody nie tylko na działce nr [...], ale także na działkach sąsiednich, a co za tym idzie braku wyjaśnienia, czy dokonanie prac, i jaki ich zakres, nie tylko na działce nr [...] ale i gruntach okolicznych, faktycznie poprawi tak sposób spływu wody jak i zniweluje jego rzekomo negatywny wpływ na działkę nr [...].
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w części punkt 1, przekazanie jej organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżących kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący podnieśli m.in., że to nie skarżący dokonali zmiany stanu wody na swoim gruncie, a było to związane z zaburzeniem gospodarki wodnej na obszarze przylegających działek. Zarzucili brak rozszerzenia przez organy obu instancji postępowania na właścicieli działek nr [...] i [...] i wezwanie ich do udziału w niniejszym postępowaniu. Podnieśli, że organy obu instancji nie wspomnieli nawet o decyzji Wójta Gmina Ż., która widnieje w aktach sprawy, iż Gmina L. M. otrzymała nakaz przywrócenia pierwotnego odpływu wód opadowych na działce [...] Dodatkowo organ prowadził sam w swojej sprawie postępowanie, co rodzi poważne zastrzeżenia jak i stronniczość udziału w postepowaniu.
Podnieśli również szereg okoliczności dotyczących stanu gruntu, w szczególności w 2014 i 2015 r. Odnieśli się także do decyzji dotyczących stanu wody na gruntach sąsiednich. Wskazali też, że Gmina L. M. jako inwestor wykonuje inwestycję odwodnienia części działki nr [...], co powinno zakończyć sprawę.
Z kolei Gmina w swojej skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium z 3 kwietnia 2023 r., zarzucając naruszenie przepisów:
1) prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 234 ust. 3 P.w. poprzez jego błędną wykładnie oraz uchylenie decyzji organu I instancji w zakresie zobowiązującym uczestników postępowania do wykonania urządzeń zapobiegającym dalszym szkodom na gruncie,
2) postępowania, które mogło mleć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 7 K.p.a. poprzez brak podjęcia niezbędnych czynności w celu wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego,
b) art. 77 K.p.a. poprzez brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego.
W uzasadnieniu Gmina podniosła m.in., że skoro samo nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego nie zapobiegnie odprowadzaniu wód na grunt sąsiedni ze szkodą dla tego gruntu, to obowiązkiem organu jest nałożenie nakazu zapobieżenia tego rodzaju stanowi.
Odnośnie odmiennej oceny materiału dowodowego w sprawie przez Kolegium Gmina podniosła, że sam fakt, iż ustalenia dokonane w latach 2017-2019 wskazywały na inny stan niż opisany w spójnej i logicznej opinii biegłego D. S., nie oznacza, że opinia ta jest nieprawidłowa. Co więcej, postęp techniki, dokładność urządzeń pomiarowych oraz rozwijająca się nauka w zakresie zmian wody na gruntach sprawiają, że nowsza opinia może być bardziej precyzyjna i dokładniejsza. W świetle opinii biegłego dopuszczalne jest jedynie łączne wykonanie prac, które zostały zlecone w decyzji I instancji.
W odpowiedzi na skargi Kolegium wniosło o odrzucenie skargi Gminy i oddalenie skargi H. D. i E. D. .
Swój wniosek o odrzucenie skargi Gminy Kolegium uzasadniło oczywistym brakiem interesu prawnego organu orzekającego w pierwszej instancji do wnoszenia skargi na orzeczenie organu odwoławczego. Gmina nie może być stroną w postępowaniu w sprawie indywidualnej, w której w pierwszej instancji decyzję wydaje wójt albo burmistrz tej gminy, ponieważ nie jest możliwe jednoczesne występowanie w tej sprawie jako strona kierująca się własnym interesem prawnym i organ prowadzący postępowanie.
Z kolei w uzasadnieniu wniosku o oddalenie skargi H. D. i E. D. Kolegium podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i odniosło się do zarzutów skargi oraz wcześniej zapadłych w sprawie decyzji i wyroków sądów administracyjnych.
W szczególności Kolegium wskazało, że przedłożona wraz ze skargą decyzja Wójta Gminy Ż. z 31 marca 2020 r. znak: UG.IV.6331.1.2019, nakazująca Gminie L. M. przywrócenie stanu poprzedniego, tj. likwidację zagłębienia drogi – działki nr [...], poprzez wyrównanie poziomu drogi do poziomu działek sąsiednich na długości ok. 50 m (...), likwidację dwóch przepustów betonowych w drodze na działkach [...] oraz zapewnienie konserwacji i ciągłości rowów wzdłuż działek drogowych, została uchylona decyzją Kolegium z 3 czerwca 2020 r. znak: SKO.PW/4171/26/2020.
Postanowieniem z 21 września 2023 r., wydanym na rozprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na zasadzie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "P.p.s.a.", połączył dwie sprawy wszczęte odrębnie wniesionymi skargami do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. II SA/Kr 659/23, bowiem skargi dotyczyły tej samej zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z art. 3 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga Gminy podlegała odrzuceniu, natomiast skarga H. D. i E. D. okazała się zasadna, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji SKO w całości, ale Sąd jedynie w części podzielił zawarte w niej zarzuty, z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Będąca przedmiotem skargi decyzja dotyczy nakazania H. D. i E. D. - właścicielom nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna numer [...], przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, w związku ze zmianą kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na ich gruncie wód opadowych lub roztopowych, na podstawie art. 234 ust. 3 w zw. z ust. 1 pkt 1 P.w.
W pierwszej kolejności, odnośnie skargi Gminy L. M. reprezentowanej przez Wójta, należy wskazać, jak słusznie podniosło Kolegium w odpowiedzi na skargę, że niewątpliwe jest zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych, iż ilekroć przepisy prawa pozytywnego sytuują któryś z organów jednostki samorządu terytorialnego jako organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne lub podatkowe w sprawie indywidualnej, na którymś z jego etapów, tylekroć wyłączona zostaje możliwość dochodzenia przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego na drodze postępowania sądowego (por. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016r., sygn. I OPS 2/15 - powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższego skarga wniesiona przez organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji, a zatem organ niemający z zasady legitymacji skargowej, podlega odrzuceniu. Charakterystyczną cechą postępowania sądowoadministracyjnego jest jego kontradyktoryjność. Spór przed sądem prowadzony jest co do zasady przez dwa podmioty: podmiot żądający udzielania ochrony prawnej i organ administracji publicznej, którego działanie lub zaniechanie stało się przyczyną zgłoszenia żądania udzielenia ochrony prawnej. Ukształtowana w ten sposób struktura postępowania sądowoadministracyjnego determinuje krąg podmiotów, którym przepisy procesowe mogą przyznać prawo do jego uruchomienia. Nie może zostać ono uruchomione z urzędu, jak też w drodze złożenia skargi przez organ administracji publicznej, którego działanie ma być przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem, ani żaden inny organ pozostający w strukturze organizacyjnej administracji publicznej (por. postanowienia NSA z: 20 kwietnia 2012r. sygn. II FSK 527/12; 8 listopada 2016 r., sygn. II OSK 2550/16).
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że organowi jednostki samorządu terytorialnego, tj. Wójtowi Gminy L. M., który wydał decyzję jako organ I instancji, ustawodawca wyznaczył rolę organu administracji publicznej, w konsekwencji organ ten (Wójt Gminy L. M.), nie posiada legitymacji do złożenia skargi w indywidualnej sprawie, którą sam rozstrzygał w pierwszej instancji. Organ taki nie ma prawa do kwestionowania rozstrzygnięć organu odwoławczego przed sądem administracyjnym.
W tym stanie rzeczy skarga Gminy L. M. reprezentowanej przez Wójta Gminy podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku.
Przechodząc do meritum sprawy należy zauważyć, jak trafnie wskazywało Kolegium, że zagadnienie stosunków wodnych obejmujących m.in. działki nr [...] i [...] jest przedmiotem wieloletnich sporów (co najmniej od 2014 r.) i licznych postępowań zarówno administracyjnych jak i sądowoadministracyjnych.
W związku z tym, że niektóre z ww. zapadłych wyroków są prawomocne, Sąd w sprawie niniejszej zobowiązany był do wzięcia pod uwagę treści art. 170 P.p.s.a., w myśl którego prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Ratio legis art. 170 P.p.s.a. polega zatem na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. np.: wyroki NSA z 6 września 2016 r. sygn. II FSK 1901/14, z 23 czerwca 2017 r. sygn. I FSK 1474/15, z 31 maja 2016 r. sygn. akt II OSK 2295/14).
Mając zatem na uwadze, że znaczna część argumentacji H. D. i E. D. dotyczy stanu na gruncie w latach poprzednich, trzeba wskazać, iż NSA wyrokiem z 8 października 2020 r., sygn. II OSK 1474/20 oddalił skargę kasacyjną od prawomocnego w związku z tym wyroku WSA w Krakowie z 27 września 2019 r. sygn. II SA/Kr 574/19, oddalającego skargę na decyzję Kolegium z 28 marca 2019 r. nakazującą właścicielom działki nr [...] (H. i E. małż. D. ), przywrócenie stanu poprzedniego tj. likwidację rowu (bruzdy) o długości ok. 400 metrów biegnącego po działce nr [...] wzdłuż granicy działki numer [...], a konsekwencji przywrócenie pierwotnego kierunku odpływu wód po działce nr [...], tj. odpływu w kierunku północnym.
W sprawie tej oba sądy orzekały w kwestii analogicznej do sprawy niniejszej, a dotyczącej lat 2014-2018.
Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 30 maja 2018 r., sygn. IV SA/Po 348/18).
WSA w wyroku z 27 września 2019 r. sygn. II SA/Kr 574/19 jednoznacznie ocenił, co słusznie podnosiło Kolegium, że organy obu instancji (nota bene w I instancji orzekał w sprawie Wójt Gminy Ż. - decyzja z 28 grudnia 2018 r. – o czym więcej w dalszej części uzasadnienia), prawidłowo dla rozstrzygnięcia sprawy oparły się na kluczowym dowodzie w postaci sporządzonej w kwietniu 2018 r. na zlecenie Wójta Gminy Ż. "Opinii w sprawie zakłócenia stosunków wodnych dotycząca zmiany stanu wody na działce nr [...] ze szkodą dla działki nr [...]".
Biegli z [...] Przedsiębiorstwa Geologicznego określili kierunek przepływu wód opadowych w obrębie działki [...] Mianowicie wody opadowe i roztopowe, które dopływały do działki nr [...] za pośrednictwem przepustu pod działką nr [...], a następnie rowu biegnącego w poprzek działki nr [...], odpływały w kierunku północnym. W wyniku zmiany ukształtowania terenu działki numer [...] poprzez wykonanie rowu/bruzdy o głębokości od 0,2-0,4 m, długości około 400 m i spadku 4%, wzdłuż granicy działek [...] doszło do zakłócenia stosunków wodnych polegającego na zmianie kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych z kierunku północnego na wschodni - tj. w stronę działki drogowej nr [...]. W wyniku tej zmiany dochodzi do zalewania działki nr [...], wypłukiwania gruntu, powstawania w jej obrębie zagłębień i bruzd erozyjnych. Na działkę nr [...] poza wodą opadową i roztopową, która dopływa rowem/bruzdą od strony działki nr [...], dopływa do również woda opadowa prowadzona drugim przepustem oraz wody opadowe z części działek bezpośrednio do niej przylegających (dz. nr [...]) zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu. Biegli przedstawili jak zmieniła się ilość wód, które w wyniku zmiany ukształtowania terenu (i kierunku ich odpływu) dopływają do działki nr [...]. Duży wzrost ilości dopływających wód ma bardzo duży wpływ na zachodzące procesy erozyjne i degradację terenu działki nr [...]. Zatem główną przyczyną szkodliwej dla działki numer [...] zmiany stosunków wodnych jest wykonanie rowu/bruzdy wzdłuż działki nr [...], a co za tym idzie zmiana natężenia i kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych, które na nią napływają. Skutkuje to zalewaniem terenu działki nr [...] i powstawaniem erozji wodnej w jej obrębie. Wobec tego nieistotne jest czy bruzda biegnąca wzdłuż działek nr [...], w wyniku której doszło do zmiany kierunku odpływu z działki nr [...], powstała celowo lecz w wyniku prowadzenia prac związanych z uprawą roli (orką). Właściciele działki nr [...] powinni wykonać rów-bruzdę na odcinku: wypływ wód prowadzonych rowem przecinającym działkę nr [...] - jar zlokalizowany przy drodze gminnej (dz. nr [...]), co pozwoli na przywrócenie pierwotnego kierunku odpływu oraz ukierunkowanie spływu w sposób liniowy, a co za tym idzie ograniczenie powstawania zjawisk erozyjnych w obrębie własnej działki.
Mając na uwadze powyższe należy podkreślić, że odnośnie ustaleń dotyczących lat 2014-2018, ponieważ nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w tej sprawie, odmienna ocena stwierdzonych zdarzeń mogłaby być dokonana jedynie w przypadku podważenia w stosownym trybie ww. prawomocnych wyroków sądów, co nie miało miejsca.
Co istotne, bezsporne w niniejszej sprawie było, że o wykonaniu wynikającego z decyzji Kolegium z 28 marca 2019 r. prawomocnego obowiązku E.. D. poinformował Wójta pismem z 23 kwietnia 2021 r. (k. 11 akt - tom I).
Z akt niniejszej sprawy wynika, że kilka miesięcy później, we wrześniu 2021 r., właściciele działki nr [...] kontynuowali dotychczasową praktykę rolnego użytkowania swojej działki, wskutek czego zdaniem organów po raz kolejny zmienili kierunek odpływu wód po działce nr [...] (odpływ w kierunku północnym), odprowadzając wodę z działki nr [...] na działkę drogową [...], czyniąc analogiczne szkody w tej drodze, jak poprzednio.
W istocie zatem sprawa niniejsza dotyczyła sytuacji na przedmiotowych gruntach jedynie od września 2021 r. W konsekwencji argumentacja skarżących, jakoby doszło do przedawnieni żądania stwierdzenia naruszenia stosunków wodnych z upływem 5 lat, o którym mowa w art. 234 ust. 5 P.w., jest całkowicie bezzasadna.
Nie może budzić wątpliwości, że orzekanie nakazów na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, przede wszystkim, jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, zwłaszcza czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak, to na czym polegała zmiana stanu wody, wreszcie czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty. Dopiero poprawnie ustalona podstawa faktyczna może stanowić podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań i w konsekwencji do podjęcia rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 14 maja 2008 r., sygn. II OSK 613/07).
Sprawy z zakresu naruszenia stosunków wodnych dotyczą najczęściej skomplikowanej problematyki, wymagającej wiadomości specjalnych, przeważnie z geologii, hydrologii, czy melioracji. Z tego względu w sprawach tego typu, biorąc też pod uwagę odmienną ocenę istotnych okoliczności sprawy dokonywaną przez organy w niniejszej sprawie, znaczną intensywność sporu i przeciwstawne stanowiska właścicieli sąsiednich nieruchomości, absolutnie kluczowym dowodem jest rzetelna, spójna i logiczna opinia odpowiedniego biegłego.
Tymczasem sporządzona w niniejszej sprawie, w wykonaniu umowy organu I instancji z 23 maja 2022 r. z Firmą [...] Sp. z o.o. w L., opinia mgr inż. D. S. budzi zasadnicze wątpliwości ze względów formalnych.
Co prawda przepisy prawa nie regulują w sposób uniwersalny wymogów formalnych opinii, niemniej jednak powinna mieć ona formę pisemną albo być złożona do protokołu (por. H. Knysiak-Sudyka, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2019, s. 604). Dodatkowo, co istotne w niniejszej sprawie, opinia powinna nadto wskazywać jej autora, oraz jego kwalifikacje uzasadniające posiadane wiadomości specjalne. Jeśli opinia ma formę pisemną, powinna być przez niego opatrzona podpisem.
Zalegający w aktach (k. 78) dokument pt. "Opinia w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na dz. nr [...] położonej w m. R. oraz określenie wpływu zmian stanu wody na działki sąsiednie, w szczególności dz. nr [...] obr. R. , gm. L. M.", jako wykonawcę ekspertyzy wskazuje D. S., nie określając jednak jego specjalności.
Pośrednie wskazanie na oczekiwaną specjalność biegłego w § 2 umowy z 23 maja 2022 r. (k. 59) "Wykonawca oświadcza, że posiada specjalistyczną i niezbędną wiedzę oraz doświadczenie zawodowe dla prawidłowego wykonania przedmiotu umowy", który to przedmiot jest określony w § 1 umowy, nie jest w tym przypadku wystarczające.
W konsekwencji, w ocenie Sądu nie można przyjąć, że ww. dokument zalegający w aktach stanowi opinię biegłego, mogącą dać podstawę do rzetelnego rozstrzygnięcia sprawy.
W tych okolicznościach należało uznać, że zaskarżona decyzja wydana zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie całości okoliczności sprawy i zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Również uzasadnienie decyzji nie zostało sporządzone zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. Organ odwoławczy nie dokonał w uzasadnieniu swojej decyzji prawidłowej weryfikacji formalnej dokumentu traktowanego jako opinia biegłego. Nota bene, Kolegium zakwestionowało część ustaleń i wniosków tego dokumentu, bazując w dużej mierze na ustaleniach i wnioskach opinii sporządzonej w kwietniu 2018 r. w ramach poprzedniej sprawy zakończonej wyrokiem NSA z 8 .października 2020 r., sygn. II OSK 1474/20
Wobec stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów postępowania w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy przedwczesne byłoby wypowiadanie się co do kwestii merytorycznych.
W toku ponownie przeprowadzonego postępowania konieczne będzie uzyskanie prawidłowej pod względem formalnym, a także spójnej logicznie opinii biegłego, który wykazuje i legitymuje się wiedzą specjalną z zakresu hydrologii i melioracji.
Opinia biegłego powinna uwzględniać aktualny i dotychczasowy stan spornych nieruchomości i odnosić się do wpływu na naturalny kierunek i natężenie odpływu zwykłych, regularnych zabiegów agrotechnicznych, takich jak np. orka, co w oczywisty sposób corocznie musi wpływać na stan wody na gruncie. Wszelkie przypuszczenia organu powinien on możliwie jednoznacznie zweryfikować dostępnymi środkami dowodowymi.
Ponadto Sąd wskazuje, że mimo, iż zaprezentowana przez Kolegium wykładnia art. 24 i art. 25 K.p.a. rzeczywiście znajduje potwierdzenie w judykaturze, to w realiach niniejszej sprawy organ II instancji winien rozważyć, czy w sytuacji ewidentnego konfliktu interesu majątkowego Gminy L. M. – właściciela drogi na dz. ewid. nr [...], reprezentowanej wszak przez Wójta, biorąc pod uwagę fakt, że jest to stosunkowo niewielka gmina, a w urzędzie zatrudnionych jest ok. 20 osób, nie zachodzą przesłanki do wyznaczenia innego organu jako właściwego do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Powyższe po pierwsze mogłoby lepiej realizować zasadę zaufania do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), po drugie nie ograniczałoby Gminie praw procesowych w sprawie dotyczącej jej majątku. Kolegium w szczególności weźmie pod uwagę, że w poprzednio rozstrzyganej w WSA w Krakowie i NSA sprawie ze skargi na decyzję Kolegium z 28 marca 2019 r., w I instancji orzekał Wójt Gminy Ż. (decyzja z 28 grudnia 2018 r.). Podobnie miała się rzecz w sprawie zakończonej wyrokiem NSA z 20 kwietnia 2021 r., sygn. III OSK 4411/21, oddalającym skargę kasacyjną E.. D. od wyroku WSA w Krakowie z 27 sierpnia 2020 r. sygn. II SA/Kr 785/20 oddalającego sprzeciw E. D. od decyzji Kolegium z 3 czerwca 2020 r., znak: SKO.PW/4171/26/2020 uchylającej decyzję Wójta Gminy Ż. z 31 marca 2020r. UG.IV.6331.1.2019 w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego, tj. likwidację zagłębienia drogi – działki nr [...] (...). Orzekanie przez Wójta Gminy Ż. nie wzbudziła w ww. sprawach zastrzeżeń WSA i NSA. Z pewnością nie można uznać za pożądaną sytuacji, w której co do powiązanych ze sobą stanów faktycznych orzekają różne organy.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżących Sąd wskazuje, że zasadne w części okazały się tylko zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania w opisanym wyżej zakresie.
Skarżący muszą zdawać sobie sprawę z faktu, że zakres orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest limitowany przesłankami określonymi w art. 234 ust. 1-3 P.w. Sąd nie może zatem badać i brać pod uwagę szeroko pojętych stosunków wodnych na obszarze dalszego sąsiedztwa, a ograniczony jest do objętych postępowaniem działek w aspekcie zaistnienia hipotezy normy z art. 234 P.w. Przepis powyższy nie zobowiązuje organu orzekającego w sprawie do ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje właściwemu organowi wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie. Innymi słowy postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 234 P.w. ma wykazać jedynie zasadność nakazania właścicielowi danego gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, o którym mowa w tym przepisie.
Wniosek dowodowy złożony na rozprawie 21 września 2023 r. o zwrócenie się do PGW Wód Polskich o wyniki kontroli Sąd oddalił ze względu na brak spełnienia przesłanek z art. 106 § 3 P.p.s.a.
Z powyższych względów, wobec stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania, zaskarżona decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 pkt 1) lit. c) P.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt II sentencji.
O zwrocie skarżącej Gminie uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy
O kosztach postępowania orzeczono w pkt IV sentencji, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania w wysokości 797 zł składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 300 zł, uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżących, ustalona jako stawka minimalna na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).