II SA/Kr 653/15

II SA/Kr 653/15 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2015-07-31
Data wpływu
2015-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Góra /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II OSK 2441/18 - Wyrok NSA z 2019-02-14
II OSK 410/16 - Wyrok NSA z 2018-01-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Ustanowiono adwokata
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 w zw. z art. 258
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2015r na posiedzeniu niejawnym wniosku K. i M. B. o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 kwietnia 2015r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udrożnienia rowu i do zlikwidowania przeszkody w odpływie wody p o s t a n a w i a ustanowić dla skarżących adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K..
Uzasadnienie
W dniu 27 lipca 2015r. skarżący złożyli wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy w sprawie skargi na decyzję SKO w [...] z dnia 7 kwietnia 2015r. wydaną w przedmiocie zobowiązania do udrożnienia rowu.
Skarżący domagają się ustanowienia adwokata z urzędu z uwagi na niskie dochody, brak oszczędności i nieznajomość prawa i procedur sądowych.
Zdaniem orzekającego, wniosek skarżących zasługuje na uwzględnienie.
Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe z synem. Źródłem utrzymania rodziny jest renta skarżącego w kwocie 800 zł oraz wynagrodzenie za prace skarżącej w kwocie 1100 zł. Syn skarżących jest osobą bezrobotną – przedstawiają stosowne zaświadczenie - nie osiąga żadnych dochodów.
Z oświadczenia skarżących, znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiadają oni dom jednorodzinny o pow. 150 m2 oraz nieruchomość o pow. 20 arów. Skarżący nie wykazują natomiast faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Posiadają samochód osobowy [...] z 1994r. Na przedstawionym rachunku bankowym nie posiadają funduszy oprócz 6,64 zł. Dołączają fakturę za energię elektryczną 139,81 zł miesięcznie.
Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.
Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie skarżącym adwokata z urzędu.
Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby czy sensowności udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia ew. argument strony o braku znajomości prawa. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. W przedmiotowej sprawie miesięczny stały dochód rodziny wynosi 1900 zł, syn jest osoba bezrobotną, bez własnych dochodów, rodzina nie ma majątku innego niż ten, który służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, nie ma oszczędności. W takiej sytuacji wnioskodawcy nie byliby w stanie, zdaniem orzekającego, poczynić oszczędności w celu zgromadzenia stosownej kwoty środków finansowych dla ustanowienia dla siebie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru.
Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób należą. Dlatego przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).