II SA/Kr 652/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję odmawiającą zatwierdzenia statutu spółki wodnej z powodu nieprecyzyjnego określenia celu i terenu jej działania.
Skarżący P.Ł. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa o odmowie zatwierdzenia statutu spółki wodnej. Główne zarzuty dotyczyły nieprecyzyjnego określenia celu i terenu działania spółki, a także braku wskazania konkretnych urządzeń wodnych. Sąd uznał, że statut spółki wodnej musi jasno określać jej cele i teren działania, powiązane z potrzebami zrzeszonych członków, co w tym przypadku nie zostało spełnione. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.
Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa o odmowie zatwierdzenia statutu spółki wodnej. Organ I instancji wezwał wnioskodawców do usunięcia braków, w tym precyzyjnego wskazania terenu działania spółki, urządzeń wodnych oraz sprecyzowania celów. Po otrzymaniu uzupełnienia, organ nadal widział przesłanki do odmowy, wskazując, że cele spółki wodnej nie mogą być dowolnie określone i nie mogą wiązać się z osiąganiem zysków. Organ podkreślił, że inicjatorzy nie potrafili sprecyzować obszaru działania ani wskazać konkretnych nieruchomości, do których mają tytuł prawny. Cele statutowe, takie jak propagowanie prawidłowego wykorzystania zasobów wodnych czy edukacja, zostały uznane za wykraczające poza cele spółki wodnej. Organ II instancji podtrzymał to stanowisko, dodając, że statut zawierał niezgodności dotyczące terenu działania, celów, braku wskazania urządzeń wodnych oraz nieprecyzyjnych zapisów dotyczących rozwiązania spółki, składu walnego zgromadzenia, odwołań od decyzji zarządu, włączania nowych członków, składek po zmarłym członku oraz zasad nawiązywania stosunku pracy. Sąd administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając, że spółka wodna musi jasno określać swój teren działania i cele, które muszą być powiązane z potrzebami zrzeszonych członków w zakresie gospodarowania wodami. Sąd podkreślił, że cytowanie przepisów ustawy nie jest wystarczające do określenia celu, a teren działania musi być konkretnie wskazany, powiązany z nieruchomościami członków. Edukacja ekologiczna, choć ważna, nie stanowi celu spółki wodnej, a może być realizowana przez fundacje. Sąd odrzucił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, uznając wezwanie do usunięcia niezgodności za uzasadnione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, nieprecyzyjne określenie celu i terenu działania spółki wodnej, które nie są powiązane z konkretnymi potrzebami zrzeszonych członków w zakresie gospodarowania wodami, stanowi podstawę do odmowy zatwierdzenia statutu.
Uzasadnienie
Statut spółki wodnej musi jasno określać jej cel i teren działania, zgodnie z art. 448 ust. 1 Prawa wodnego. Cele te muszą być skonkretyzowane i służyć zaspokajaniu potrzeb zrzeszonych osób w zakresie gospodarowania wodami. Nieprecyzyjne sformułowania, takie jak ogólne cele edukacyjne czy brak wskazania konkretnych nieruchomości, uniemożliwiają zatwierdzenie statutu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
Prawo wodne art. 441 § ust. 1-3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Prawo wodne art. 446 § ust. 1-5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Prawo wodne art. 448 § ust. 1 pkt 1-2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Prawo wodne art. 464 § ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
u.d.p.p.i.w. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
u.d.p.p.i.w. art. 4 § ust. 1 pkt 18
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieprecyzyjne określenie celu i terenu działania spółki wodnej. Brak wskazania konkretnych nieruchomości, do których członkowie mają tytuł prawny. Cele statutowe wykraczające poza zakres działalności spółki wodnej (np. edukacja ekologiczna). Niewystarczające sprecyzowanie urządzeń wodnych, którymi spółka ma się zajmować.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 446 ust. 4 Prawa wodnego poprzez błędne przyjęcie, że statut Spółki jest niezgodny z prawem. Naruszenie art. 448 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego poprzez niewłaściwą interpretację terenu działania spółki wodnej. Naruszenie art. 464 ust. 2 w zw. z art. 448 Prawa wodnego, poprzez błędne przyjęcie, że statut Spółki powinien zawierać uregulowania dotyczące rozwiązania spółki wodnej. Nieprawidłowe przyjęcie, że zapisy statutu są nieprzejrzyste, zawierają tzw. literówki i naruszają zasady techniki prawodawczej. Naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie podstaw prawnych decyzji. Naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wybiórczy i błędny. Naruszenie art. 7a § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wątpliwości organu powodują niemożność zatwierdzenia statutu spółki wodnej. Naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasad proporcjonalności i bezstronności.
Godne uwagi sformułowania
Spółki wodne nie działają w celu osiągnięcia zysku, zrzeszają osoby fizyczne lub prawne na zasadzie dobrowolności i mają na celu zaspokajanie wskazanych przepisami ustawy potrzeb w zakresie gospodarowania wodami. Zaspokajanie potrzeb w zakresie gospodarowania wodami jest ukierunkowane na zaspokajanie potrzeb osób zrzeszonych w spółce. Statut musi zawierać nazwę i siedzibę spółki wodnej oraz teren jej działalności; cel działania spółki wodnej oraz sposób i środki służące do osiągnięcia tego celu. Propagowanie prawidłowego wykorzystania zasobów wodnych poprzez edukację, promocję świadomości jakości wody [...] wykracza poza cele, które uzasadniałyby powstanie spółki wodnej. Nie jest możliwe gospodarowanie wodami w sytuacji, gdy członkowie spółki nie posiadają żadnych gruntów, na których występowałyby wody, którymi można by gospodarować.
Skład orzekający
Monika Niedźwiedź
przewodniczący
Paweł Darmoń
członek
Małgorzata Łoboz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących tworzenia i zatwierdzania statutów spółek wodnych, w szczególności wymogów dotyczących określenia celu i terenu działania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii prawa wodnego i procedury administracyjnej związanej z zatwierdzaniem statutów spółek wodnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy specyficznych wymogów prawnych dotyczących tworzenia spółek wodnych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i wodnym. Brak szerszego kontekstu społecznego czy nietypowych faktów ogranicza jej zainteresowanie dla szerszej publiczności.
“Nietypowe wymogi dla spółek wodnych: Sąd wyjaśnia, jak precyzyjnie określić cel i teren działania.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 652/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Małgorzata Łoboz /sprawozdawca/
Monika Niedźwiedź /przewodniczący/
Paweł Darmoń
Symbol z opisem
6093 Spółki wodne i związki wałowe
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OZ 499/23 - Postanowienie NSA z 2023-10-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 624
art. 441 ust. 1-3, art. 446 ust. 1-5, art. 448 ust. 1 pkt 1-2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Paweł Darmoń WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi P. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 lutego 2022 r. znak SKO.PW/4171/82/2021 w przedmiocie odmowy zatwierdzenia statutu spółki wodnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P.L. (dalej: skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 4 lutego 2022 r. nr SKO.PW/4171/82/2021 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 13 sierpnia 2021 r. nr WS-08.6343.1.2021.WM, którą odmówiono zatwierdzenia statutu spółki wodnej.
W stanie faktycznym sprawy, w dniu 6 maja 2021 r. do organu wpłynął wniosek skarżącego, M. L. i A. sp. z o.o. o zatwierdzenie statutu spółki wodnej pod nazwą "[...] Spółka Wodna" (dalej: Spółka). Pismem z 26 maja 2021 r. organ I instancji wezwał wnioskodawców do usunięcia braków, poprzez dostosowanie wniosku do wymagań art. 448 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r. poz. 624, dalej: Prawo wodne), m.in. w zakresie precyzyjnego wskazania terenu działania Spółki, wskazania urządzeń wodnych, o których mowa w statucie i sprecyzowania celów Spółki. Po otrzymaniu pisma mającego uzupełniać braki, organ poinformował wnioskodawców, że nadal istnieją przesłanki, które mogą uzasadniać wydanie decyzji o odmowie zatwierdzenia statutu Spółki.
Decyzją z 13 sierpnia 2021 r. organ I instancji odmówił zatwierdzenia statutu Spółki. Organ wyjaśnił, że ze względu na charakter spółki wodnej oraz jej cele ustalone przez ustawodawcę, nie jest to podmiot gospodarczy tworzony w celach dowolnie określonych wolą jej członków, ale podmiot, który jest powoływany dla realizacji zadań wymienionych w ustawie (służących zaspokajaniu potrzeb zrzeszonych w nich osób), z którymi nie może się wiązać osiąganie zysków. W tym kontekście rozpatrując przedmiotowy wniosek powstawało pytanie, czy w statucie w istocie jest określony cel działania Spółki, skoro jej inicjatorzy nie potrafią bądź nie chcą sprecyzować obszaru działania ("Terenem działania Spółki jest obszar Miasta K. , gdzie członkowie mają prawa do nieruchomości, gruntów i budowli") i czy spółka jest powoływana w celu zaspokajania potrzeb zrzeszonych w niej osób/podmiotów skoro wnioskodawcy nie są w stanie precyzyjnie wskazać konkretnego obszaru działania (nieruchomości, do których mają tytuł prawny). W ocenie organu, cele wymienione w statucie to zapisy ogólne i nieprecyzyjne. Brak jest informacji na temat urządzeń, które będą wykonywane i eksploatowane. Natomiast propagowanie prawidłowego wykorzystania zasobów wodnych poprzez edukację, promocję świadomości jakości wody, prowadzenie działań badawczo-rozwojowych w zakresie odwadniania czy tez podnoszenie jakości wody i prowadzenie działań badawczo-rozwojowych w tym zakresie wykracza poza cele, które uzasadniałyby powstanie spółki wodnej.
Po rozpatrzeniu odwołania, organ II instancji decyzją z 4 lutego 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Zdaniem Kolegium, statut Spółki zawierał niezgodności, które uniemożliwiały jego zatwierdzenie. Nieprawidłowo określono teren działania Spółki, nieprecyzyjnym zapisem. Teren działania spółki wodnej winien być ściśle określony z potrzebami członków spółki wodnej w dziedzinie gospodarowania wodami, w granicach określonych ustawą Prawo wodne. Członkiem spółki wodnej może być podmiot, który ma możliwość realizacji celów ustawowych i statutowych i który jest właścicielem określonych gruntów, służących prawidłowej gospodarce wodnej. Udział w spółce w charakterze członka nie podlega zatem swobodnemu obrotowi prawnemu, lecz ma charakter osobisty i wiąże się z prawem do danego gruntu. Nie jest możliwe gospodarowanie wodami w sytuacji, gdy członkowie spółki nie posiadają żadnych gruntów, na których występowałyby wody, którymi można by gospodarować. Jak skonstatował organ odwoławczy, słusznie zatem organ I instancji żąda wskazania obszaru działania spółki w sposób konkretny w powiązaniu z nieruchomościami należącymi do członków spółki.
Ponadto ze statutu Spółki nie można jednoznacznie wywieść jakimi urządzeniami spółka ta ma się zajmować. Cele wymienione statucie, to zapisy ogólne i nieprecyzyjne. Powstająca spółka wodna winna wiedzieć jakimi dokładnie urządzeniami wodnymi chce się zajmować, gdyż wiąże się to bezpośrednio z celami działania spółki wodnej i z zaspokajaniem co do zasady potrzeb członków spółki w zakresie gospodarowania wodami. Wykonywanie, utrzymywanie i eksploatacja urządzeń wodnych dłużących do melioracji wodnych, ochrony przed powodzią, odwadniania gruntów zabudowanych lub zurbanizowanych jest problematyczne w kontekście niewykazania prawa własności do żadnych gruntów, czy też działania promocyjne nie stanowią celów, dla których zakłada się spółkę wodną zgodnie z zamierzeniem ustawodawcy. W przeciwnym razie każde trzy dowolne osoby fizyczne lub prawne powołując się na potrzeby właściwe każdej ludzkiej osobie (poprawa ekosystemu, podnoszenie świadomości jakości wody) mogłyby założyć spółkę w dowolnym miejscu w kraju wskazując obszar działania – miasto, dzielnicę, czy też gminę. Założenie takie jest niedopuszczalne z uwagi na powagę dziedziny, w której działać miałaby spółka. Cele powyższe mogą być realizowane w inny sposób i w innej formie (fundacji, działalności gospodarczej).
Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że w statucie nie wskazano wszystkich przypadków rozwiązania spółki wskazanych w art. 464 ust. 2 Prawa Wodnego przez starostę. W § 11 ust. 1 mowa o "uchwałach Spółki", natomiast może chodzić tu o "uchwały organów Spółki". Co więcej, zapis § 13 statutu ("Walne Zgromadzenie składa się ze wszystkich uprawnionych członków Spółki") stanowi naruszenie art. 456 ust. 2 Prawa wodnego zgodnie z którym "(...) walne zgromadzenie złożone z członków spółki wodnej (...)". W przepisie tym mowa o członkach spółki wodnej bez rozróżnienia na uprawnionych/nieuprawnionych. W § 10 ust. 5 statutu uregulowano: "Prawo do odwołania się od decyzji Zarządu do Walnego Zgromadzenia Spółki. Zgłoszenie odwołania nie wstrzymuje wykonania obowiązków wynikających z decyzji Zarządu Spółki". W ocenie Kolegium zapis ten jest nieprecyzyjny, bowiem nie wskazano w jakim terminie można złożyć odwołanie, czy odwołanie składa się za pośrednictwem Zarządu czy bezpośrednio, czy jeżeli "decyzja" Zarządu zapadnie w formie uchwały w przypadku Zarządu wieloosobowego również możliwe będzie odwołanie się od niej, nie doprecyzowano katalogu spraw w jakich Zarząd może wydawać decyzje/podejmować uchwały. Nadto w § 9 ust. 6 statutu wpisano, iż "Zarząd w drodze decyzji może włączyć do Spółki osobę lub zakład lub jego zorganizowaną część, której członkostwo jest uzasadnione celami dla których Spółka została utworzona", niemniej zgodnie z art. 441 Prawa wodnego Spółki wodne zrzeszają na osoby fizyczne lub prawne na zasadzie dobrowolności, tym samym nabycie członkostwa w Spółce winno następować w sposób określony w § 9 ust. 4, a zatem na pisemny wniosek zainteresowanego, przy zachowaniu warunków określonych Statutem. W tym samym przepisie dopuszcza się członkostwo podmiotu nie posiadającego osobowości prawnej co jest sprzeczne z art. 441 ust. 1 ustawy. W § 6 ust. 8 – "Nie nalicza się składek po zmarłym członku Spółki do czasu prawnego uregulowania własności, zaległe zaś składki po zmarłym członku umarza się uchwałą Walnego Zgromadzenia" – zapis jest niejasny, powinien zostać doprecyzowany bądź usunięty. W § 21 ust. 1 – "Zasady nawiązywania stosunku pracy, zlecania wykonania prac, wykonania dzieła i usług w ramach i na rzecz Spółki: na podstawie stosunku lub umowy cywilnoprawnej lub zawiera Członek Zarządu" – zapis nieprecyzyjny, konieczna korekta. Ponadto statut nie określa, wbrew art. 448 ust. 1 Prawa wodnego, warunków następstwa prawnego członków spółki wodnej, poza ogólnym § 9 ust. 3. Końcowo Kolegium wskazało, że nadto statut zawiera literówki i narusza zasady techniki prawodawczej.
W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:
1) art. 446 ust. 4 Prawa wodnego poprzez błędne przyjęcie, że statut Spółki jest niezgodny z prawem,
2) art. 448 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego poprzez niewłaściwą interpretację tego czym jest teren działania spółki wodnej oraz nietrafne wskazanie na konieczność powiązania działania Spółki z konkretnym gruntem,
3) naruszenie art. 464 ust. 2 w zw. z art. 448 Prawa wodnego, poprzez błędne przyjęcie, że statut Spółki powinien zawierać uregulowania dotyczące rozwiązania spółki wodnej,
4) nieprawidłowe przyjęcie, że zapisy statutu są nieprzejrzyste, zawierają tzw. literówki i naruszają zasady techniki prawodawczej,
5) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie podstaw prawnych decyzji z przytoczeniem przepisów prawa,
6) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wybiórczy i błędny, co spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego,
7) naruszenie art. 7a § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wątpliwości organu powodują niemożność zatwierdzenia statutu spółki wodnej,
8) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasad proporcjonalności i bezstronności.
Skarżący podkreślił, że aktualnie nie obowiązują żadne akty wykonawcze precyzujące, w jaki sposób ma być określony teren działania spółki wodnej, co zdaje się zapewniać elastyczność działania w zależności od indywidualnych uwarunkowań celu spółek wodnych i podmiotów je tworzących. Trzeba zaznaczyć, że z interpretacji przepisów nie wynika obowiązek, aby członek spółki wodnej musiał posiadać tytuł prawny wskazujący na własność nieruchomości, stąd stanowisko organu administracyjnego jest całkowicie bezzasadne. Jak podkreślił skarżący, podstawowym środkiem do osiągnięcia celów spółki wodnej nie są urządzenia, ale jej źródło finansowania, które w sposób pośredni ma służyć osiągnięciu celów spółki. Założyciele spółki wodnej nie są w stanie przewidzieć, jakimi wpływami do budżetu będą dysponować w najbliższych miesiącach. W razie, gdyby te wpływy przekraczały ich oczekiwania zakres celów i środki ich realizacji ulegną znacznemu rozszerzeniu, a więc treść statutu i tak ich teraz nie jest w stanie uwzględnić. Zdaniem skarżącego spółka wodna może wykorzystać kanały komunikacji do szerzenia treści np. promujących sprzątanie koryta rzeki i terenów zielonych, znajdujących się wzdłuż koryt rzek, które bardzo często są wysoce zaniedbane. Z pewnością, szerzenie tego typu treści nie przeczy celom utworzenia spółki wodnej, a nawet przyczynia się do realizacji celów ogólnospołecznych w kontekście edukacji ochrony środowiska. Odnosząc się do kwestii umieszczenia w statucie powodu rozwiązania Spółki zawartego w art. 464 ust. 2, skarżący wskazał, że nie ma nigdzie mowy o obowiązku zamieszczenia niniejszego uregulowania w statucie spółki wodnej. Co do drobnych omyłek pisarskich i nieprecyzyjnych postanowień statutowych w ocenie skarżącego podkreślenia wymaga, że nie są to postanowienia uniemożliwiające zatwierdzenie statutu. Wykładnia przepisów ustawy oraz dokonanie ich subsumpcji z postanowieniami zawartymi w statucie pozwoliłaby na prawidłowe ich stosowanie.
Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 441 ust. 1-3 Prawa wodnego, spółki wodne oraz związki wałowe są niepublicznymi formami organizacyjnymi, które nie działają w celu osiągnięcia zysku, zrzeszają osoby fizyczne lub prawne na zasadzie dobrowolności i mają na celu zaspokajanie wskazanych przepisami ustawy potrzeb w zakresie gospodarowania wodami. Spółki wodne, zapewniając zaspokojenie potrzeb zrzeszonych w nich osób w zakresie gospodarowania wodami, mogą podejmować prowadzenie działalności umożliwiającej osiągnięcie zysku netto, który przeznacza się wyłącznie na cele statutowe spółki wodnej. Spółki wodne mogą być tworzone w szczególności do wykonywania, utrzymywania oraz eksploatacji urządzeń, w tym urządzeń wodnych, służących do:
1) zapewnienia wody dla ludności, w tym uzdatniania i dostarczania wody;
2) ochrony wód przed zanieczyszczeniem, w tym odprowadzania i oczyszczania ścieków;
3) melioracji wodnych oraz prowadzenia racjonalnej gospodarki na zmeliorowanych gruntach;
4) ochrony przed powodzią;
5) odwadniania gruntów zabudowanych lub zurbanizowanych.
Na mocy art. 446 ust. 1- 5 Prawa wodnego, utworzenie spółki wodnej następuje w drodze porozumienia co najmniej 3 osób fizycznych lub prawnych, zawartego w formie pisemnej. Do utworzenia spółki wodnej jest wymagane: uchwalenie statutu spółki wodnej przez osoby zainteresowane utworzeniem tej spółki oraz dokonanie wyboru organów spółki wodnej. Przy czym statut podlega zatwierdzeniu w drodze decyzji przez starostę właściwego miejscowo dla siedziby spółki wodnej. Co w niniejszej sprawie wymaga szczególnego podkreślenia, w przypadku niezgodności statutu z prawem starosta wzywa do usunięcia tych niezgodności w określonym terminie, a jeżeli niezgodności nie zostaną usunięte – odmawia, w drodze decyzji, zatwierdzenia statutu. Spółka wodna nabywa osobowość prawną z chwilą uprawomocnienia się decyzji starosty o zatwierdzeniu statutu tej spółki.
Treść statutu spółki wodnej została uregulowana w art. 448 ust. 1 pkt. 1-2 Prawa wodnego, zgodnie z którym statut musi zawierać takie elementy obowiązkowe jak:
1) nazwę i siedzibę spółki wodnej oraz teren jej działalności;
2) cel działania spółki wodnej oraz sposób i środki służące do osiągnięcia tego celu.
Jak wynika z powyżej przytoczonych przepisów, spółka wodna nie działa w celu osiągnięcia zysku, zrzesza osoby fizyczne lub prawne na zasadzie dobrowolności i ma na celu zaspokajanie wskazanych przepisami ustawy potrzeb w zakresie gospodarowania wodami. Zaspokajanie potrzeb w zakresie gospodarowania wodami jest ukierunkowane na zaspokajanie potrzeb osób zrzeszonych w spółce, co wynika wprost z art. 441 ust. 2 Prawa wodnego. Nie oznacza to, że potrzeby w zakresie gospodarowania wodami innych osób niż osób zrzeszonych w spółce nie mogą być zaspokajane przez spółki, jednakże koniecznym zakresem działania (celem) spółki wodnej jest zaspokajanie konkretnych potrzeb w zakresie gospodarowania wodami osób zrzeszonych w spółce.
Skoro tak, to konieczne jest jednoznaczne wskazanie, jakie to konkretne potrzeby w zakresie gospodarowania wodami osób zrzeszonych w spółce, spółka będzie zaspokajać. Zaspokajanie potrzeb w zakresie gospodarowania wodami może, ale nie musi polegać na wykonywaniu, utrzymywaniu oraz eksploatacji urządzeń, w tym urządzeń wodnych. Jak wynika z treści przytoczonego powyżej art. 441 ust. 3 pkt. 3) Prawa wodnego, spółki wodne mogą być tworzone w szczególności do wykonywania, utrzymywania oraz eksploatacji urządzeń, w tym urządzeń wodnych służących między innymi do zapewnienia wody dla ludności, w tym uzdatniania i dostarczania wody, czy melioracji wodnych oraz prowadzenia racjonalnej gospodarki na zmeliorowanych gruntach.
Jeśli zaspokajanie przez spółkę wskazanych przepisami ustawy potrzeb w zakresie gospodarowania wodami ma polegać – tak jak ma to miejsce na gruncie niniejszej sprawy – na wykonywaniu i eksploatacji urządzeń (§ 4 ust. 1 Statutu), to konieczne jest wskazanie jakie to konkretnie urządzenia, w tym urządzenia wodne, spółka będzie tworzyć, utrzymywać i eksploatować oraz w jaki sposób urządzenia te służyć będą do zaspokajania potrzeb w zakresie gospodarowania wodami osób zrzeszonych w spółce. To z kolei wymaga skonkretyzowania na jakim obszarze urządzenia te będą tworzone, co w dalszej kolejności determinuje wskazanie konkretnych nieruchomości, które będą wyznaczać teren działalności spółki.
Trzeba zatem podkreślić, że stosownie do zapisów art. 448 ust. 1 pkt. 2) Prawa wodnego, wskazany w statucie cel działania spółki ma korespondować ze sposobem oraz środkami służącymi do osiągnięcia tego celu (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 15 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 401/22 oraz II SA/Kr 406/22).
Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy skarżący nie wskazał precyzyjnie jaki jest cel powstania spółki. Nie spełnia bowiem tego warunku przytoczenie przepisów Prawa wodnego, tak jak to zrobiono w niniejszej sprawie, gdzie wskazując na cele spółki w § 4 Statutu zacytowano fragmenty art. 441 ust. 3 Prawa wodnego – "wykonanie i eksploatacja urządzeń wodnych" (§ 4 ust. 1 Statutu, art. 441 ust. 3 ab initio Prawa wodnego), "prowadzenia racjonalnej gospodarki" (§ 4 ust. 2 (drugi) Statutu, art. 441 ust. 3 pkt. 3 Prawa wodnego), "odwadniania gruntów zabudowanych lub zurbanizowanych" (§ 4 ust. 4 Statutu, art. 441 ust. 3 pkt. 3 Prawa wodnego). Podobnie nie stanowią celu – w postaci zaspokojenia potrzeb w zakresie gospodarowania wodami osób zrzeszonych w spółce – działania w zakresie "propagowania prawidłowego wykorzystywania zasobów wodnych, poprzez edukację, promocję świadomości jakości wody, a tym samym zapewnienie zdrowia mieszkańcom" (§ 4 ust. 3 Statutu), czy "podnoszenie jakości wody" (§ 4 ust. 5 Statutu).
W tak zarysowanych celach nie można bowiem dopatrzyć się konkretnych zindywidualizowanych potrzeb osób zrzeszonych w spółce w zakresie gospodarowania wodami. Powyższe związane jest z nieprecyzyjnym określeniem terenu działania Spółki. W istocie nie wiadomo bowiem z jakimi nieruchomościami mają być związane sprawy odwadniania i gospodarki wodnej i na jakim terenie mają być realizowane cele prowadzenia racjonalnej gospodarki wodnej (§ 4 ust. 2 pierwszy i drugi Statutu). Użycie sformułowania "obszar Miasta K. , gdzie członkowie mają prawa do nieruchomości, gruntów i budowli" nie wyjaśnia kwestii o jakie konkretnie nieruchomości chodzi, a także pozostawia szerokie pole do interpretacji przy posiadaniu jakich "praw" do nieruchomości dana nieruchomość staje się terenem działania Spółki. Na co trafnie zwrócił uwagę organ, ze Statutu nie sposób wywnioskować, czy na terenie działania Spółki w ogóle istnieją wody, którymi można byłoby gospodarować, co jest warunkiem koniecznym powstania spółki wodnej (art. 441 § ust. 2 Prawa wodnego). Potrzeby osób zrzeszonych w Spółce w zakresie gospodarowania wodami i cele działania Spółki nie zostały zatem skonkretyzowane w statucie. Skarżący nie sprecyzował, ani też nie wyartykułował ich zarówno w toku dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, jak i w ramach postępowania przed sądem.
Dodać również należy, że brak sprecyzowanych celów Spółki wyraża się także w sformułowaniach § 4 ust. 4 i 5 in fine Statutu, gdzie skarżący wskazał, jako cel "prowadzenie działań badawczo-rozwojowych w zakresie.". Ucięcie zdania i niewyrażenie myśli w jakim zakresie Spółka ma prowadzić działania stanowi jaskrawy przykład nieprecyzyjnego określenia celów Spółki przez skarżącego. Na marginesie dodać można, że cele w Statucie zostały ułożone przy zaburzonej numeracji, bowiem w § 4 Statutu występują dwa ustępy drugie.
Wobec powyższego za zasadne należało uznać zastosowanie wobec skarżącego instytucji wezwania do usunięcia niezgodności Statutu z prawem, zaś w obliczu nieusunięcia wskazanych niezgodności – odmowę zatwierdzenia Statutu. Powyższe stanowi o bezzasadności zarzutów skargi, co do wskazania zarówno celu Spółki, jak i terenu jej działania. Nie można również podzielić zarzutów skarżącego odnośnie do naruszenia przepisów postępowania. W obliczu opisanych powyżej niezgodności z prawem w zakresie naruszania przez Statut art. 448 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa wodnego, nie sposób uznać dokonanego przez organ wezwania za "nałożenie bezpodstawnych wymagań" na skarżącego. Dokonanie przez organ czynności, której jednoznacznie wymaga art. 446 ust. 4, nie może oznaczać, że organ prowadzi postępowanie w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej. Sąd ponadto nie dopatrzył się w realiach niniejszej sprawy błędów czy wadliwości w przeprowadzeniu postępowania, w tym w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organy w sposób adekwatny do potrzeb ustaliły stan faktyczny i wyszczególniły w nim istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, tj. niezgodność Statutu z Prawem wodnym w zakresie określenia terenu działalności, celu działania spółki wodnej oraz istnienia potrzeb zrzeszonych w spółce osób w zakresie gospodarowania wodami.
Zaakcentować należy, że powyżej opisane kwestie były wystarczającym powodem do odmowy zatwierdzenia Statutu przez organ I instancji, po uprzednim wezwaniu do usunięcia niezgodności, co słusznie zostało zaaprobowane przez SKO. Dodatkowe uchybienia, wymienione przez Kolegium, dawały pełniejszy obraz nieprawidłowości sporządzenia Statutu, natomiast nie stanowiły one powodów odmowy zatwierdzenia Statutu. Tym samym nie mogły odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku, tj. uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzuty dotyczące drobnych – zdaniem skarżącego – naruszeń zasad techniki prawodawczej i literówek. Dla porządku jedynie, w odniesieniu do kwestii rozwiązania Spółki, podzielić należy pogląd skarżącego, że zgodnie art. 464 ust. 2 w zw. z art. 448 Prawa wodnego starosta rozwiązuje spółkę w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 464 ust. 2 Prawa wodnego, a nie na podstawie statutu spółki wodnej. Tym samym nie jest konieczne przenoszenie powołanego uregulowania z ustawy do statutu spółki wodnej.
Dla pełnego obrazu postępowania skarżącego zauważyć należy, że skarżący podjął próby jednoczesnej rejestracji wielu spółek wodnych, zaś do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł szesnaście skarg w związku z odmową zatwierdzenia statutów tych podmiotów. Powyższa schematyczna powtarzalność postępowania skarżącego ma odzwierciedlenie w skardze w niniejszej sprawie, gdzie w treści zarzutów powoływana jest nazwa spółki ([...] 1 Spółka Wodna) nieadekwatna do nazwy występującej w niniejszej sprawie ([...] Spółka Wodna).
Na marginesie – w odniesieniu do wywodów skargi – nie sposób nie przyznać racji skarżącemu, że w interesie społecznym leży edukacja dotycząca ochrony środowiska. Zgodnie z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 18 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1327 ze zm.), zadania w zakresie ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego należą do sfery zadań publicznych, które mogą być prowadzone przez organizacje pozarządowe – w tym fundacje – w ramach działalności pożytku publicznego. Jeżeli zamysłem skarżącego jest prowadzenie działalności w tym zakresie, to nie ma przeszkód aby czynił on to w ramach założonej fundacji; zwłaszcza, że, jak skarżący podniósł w sprawie II SPP/Kr 51/22, pełni on funkcję prezesa zarządu w Fundacji [...]; zatem z pewnością ma świadomość powyższych kwestii.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI