II SA/Kr 647/24

II SA/Kr 647/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-06-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący/
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Paweł Darmoń
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 572
art 6 , art 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t. j.)
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art 7 , art 11 , art 77 , art 80 , art 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) WSA Paweł Darmoń Protokolant: starszy referent sądowy Kamila Maśloch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 1 marca 2024 r., znak: SKO.SW/4101/21/2024 w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta S. B. decyzją z 24 marca 2023 r., znak RGN.6140.2.2023 orzekł o czasowym odebraniu od dnia 27 marca 2023 r. opiekunowi stada - H. R. - zwierząt gospodarskich, tj. dwóch sztuk trzody chlewnej i przekazaniu ich A. D.. Decyzji nadano rygor natychmiastowego wykonania.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 7 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2022 r. poz. 572), dalej "u.o.z.", oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej "K.p.a.".
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił stan faktyczny oraz przywołał przepisy mające zastosowanie w sprawie. Wskazał, że 22 marca 2023 r. do Burmistrza Miasta S. B. wpłynęła informacja Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. o utrzymywaniu w gospodarstwie będącym własnością S. R., zlokalizowanego przy ul. [...] w S. B., zwierząt gospodarskich z gatunku bydło i trzoda chlewna (numer siedziby stada [...]), w rażących warunkach, co stanowi przejaw znęcania się nad zwierzętami, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt. 10 u.o.z. Opiekunem ww. zwierząt jest H. R..
Dalej organ I instancji przywołał treść art. 7 ust. 1 ww. ustawy i wskazał, że z informacji Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. wynika, że 15 marca 2023 r. przeprowadzona została kontrola w gospodarstwie S. R., w wyniku której ustalono warunki bytowe zwierząt. Zwierzęta miały przerośnięte racice, na sierści widoczne są zaschnięte zanieczyszczenia. Świnie przebywały w innym pomieszczeniu niż bydło (zdjęcie w aktach sprawy). Jedna z nich leżąca, nie wstawała, w bardzo złym stanie klinicznym. Pomieszczenie, w którym przebywały świnie, było brudne, zwierzęta były utrzymywane na drewnianej posadzce ze ściółką. Zwierzęta nie miały stałego dostępu do wody. Świnie nie były oznakowane.
Kolejno organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 12 ust. 1 u.o.z., kto utrzymuje zwierzęta gospodarskie jest obowiązany do zapewnienia im opieki i właściwych warunków bytowania. Poprzez właściwe warunki bytowania rozumie się zapewnienie zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku. Niewątpliwie zapewnienie zwierzętom stałego dostępu do wody i pożywienia są elementami koniecznymi do zapewnienia właściwych warunków bytowania. Ponadto fakt, że są one wychudzone, z widocznie zarysowanymi żebrami i guzami biodrowymi wskazuje, że nie zapewniono im odpowiedniego pokarmu, który byłby dostosowany do potrzeb właściwych dla gatunku (zdjęcie w aktach sprawy). Zwierzętom nie zapewniono również właściwej opieki lekarsko-weterynaryjnej, pomimo widocznych objawów chorobowych. Biorąc pod uwagę stan zwierząt, który został potwierdzony przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w W., a także rażące zaniedbanie zwierząt przez ich opiekuna, organ I instancji stwierdził, że zasadne jest ich czasowe odebranie H. R.. W związku z powyższym podjął niezwłoczne działania mające na celu umieszczenie zwierząt w innym gospodarstwie rolnym oraz zapewnienie służby leczniczo-weterynaryjnej.
Organ I instancji podsumował, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 1a ww. ustawy, przedmiotowa decyzja podejmowana jest z urzędu po uzyskaniu informacji Powiatowego Lekarza Weterynarii w W., zaś przekazanie zwierzęcia następuje za zgodą podmiotu, któremu zwierzę ma być przekazane.
Opisaną na wstępie decyzję Burmistrza Miasta S. B. z 24 marca 2023 r., znak RGN.6140.2.2023 doręczono zarówno H. R., jak i S. R..
H. R., działając w imieniu córki S. R., wniósł od ww. decyzji odwołanie. Wnoszący odwołanie twierdzi, że 27 marca 2023 r. o godz. 8.30 przyjechali nieznani mu ludzie i bez jakiegokolwiek ostrzeżenia, bez informacji i wyjaśnień, włamali się do stajni, w której karmił krowy i zabrali wszystkie sztuki bydła. Ponadto włamali się do drugiej stajni i zabrali trzodę chlewną. W obu decyzjach podano niezgodną z prawdą ilość odebranych sztuk. Wnoszący odwołanie zarzucił, że do dziś nie otrzymał żadnych pism w sprawie kontroli. Protokół kontroli nr [...] nie został sporządzony podczas kontroli w gospodarstwie. Stwierdził, że zwierzęta gospodarskie zostały mu odebrane w sposób całkowicie bezprawny. Domagał się natychmiastowego wyjaśnienia niezgodnych z prawem działań podjętych przez instytucje i osoby, które odebrały mu zwierzęta. Zażądał również natychmiastowego zwrotu wszystkich zabranych zwierząt. Jednocześnie wskazał, że wszystkie zwierzęta miały dobre warunki bytowania, zgodnie z odpowiednimi wymaganiami w zakresie ich bytowania. Wyjaśnił, że pajęczyny pod sufitem służą ochronie przed ukąszeniami "małych muszek", a dostarczone zdjęcia dokumentują normalny stan obu drewnianych stajni.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z 18 kwietnia 2023 r. znak SKO.SW/4101/65/2023 stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Burmistrza z 24 marca 2023 r.
Od ww. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła S. R. - M..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 25 października 2023 r., sygn. II S/Kr 610/23, uchylił zaskarżone postanowienie Kolegium z 18 kwietnia 2023 r. W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził m.in., że za stronę postępowania organ I Instancji uznał zarówno opiekuna zwierząt (ojca skarżącej), który był adresatem decyzji, jak i właściciela zwierząt, tj. skarżącą. Takie określenie kręgu stron postępowania WSA uznał za prawidłowe. Wskazał, że każda z tych osób (skarżąca, jako właściciel zwierząt i opiekun zwierząt, jako osoba, do której skierowano decyzję) miała własny interes prawny w tym postępowaniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 1 marca 2024 r. znak SKO.SW/4101/21/2024, po rozpatrzeniu odwołania S. R., reprezentowanej przez H. R., a także przez radcę prawnego, utrzymał w mocy decyzję Burmistrza z 24 marca 2023 r. na podstawie art. 7 u.o.z. i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w pełni podziela argumentację prawną i faktyczną przedstawioną w decyzji I instancji. Zdaniem Kolegium Burmistrz zasadnie wszczął postępowanie w niniejszej sprawie z urzędu, na podstawie informacji Powiatowego Lekarza Weterynarii, a to zgodnie z art. 7 ust. 1a u.o.z. Zasadnie też wydał przedmiotową decyzję o czasowym odebraniu od dnia 27 marca 2023 r. opiekunowi stada dwóch sztuk trzody chlewnej. Organ II instancji powtórzył wnioski z ww. informacji Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. co do kontroli z 15 marca 2023 r. przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestię czasowego odebrania zwierząt reguluje art. 7 u.o.z. W przepisie tym uregulowane zostały dwa tryby postępowania właściwego organu prowadzące do wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt. Art. 7 ust. 1 ww. ustawy przewiduje, że zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 (znęcenia się nad zwierzętami rozumiane jako zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień) może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazanie jednemu z podmiotów wymienionych w pkt 1-3 powyższego przepisu.
Ustawa nie pozostawia jakiejkolwiek swobody organowi, że w razie ziszczenia się przesłanek z ust. 2 decyzja (w tym przypadku doszło do znęcania się nad dwoma świniami poprzez trzymanie ich w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa; nie zapewniono im także odpowiedniego pokarmu, który byłby dostosowany do potrzeb właściwych dla gatunku, ani stałego dostępu do wody), o której mowa w ust. 1, podlega natychmiastowemu wykonaniu. W sytuacji określonej w art. 7 ust. 1 ww. ustawy samo odebranie zwierząt następuje po wydaniu decyzji administracyjnej orzekającej o czasowym odebraniu zwierząt.
W ocenie Kolegium materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie pozostawia żadnych wątpliwości, że spełnione zostały ustawowe przesłanki uzasadniające wydanie spornej decyzji przez Burmistrza.
Organ odwoławczy wskazał, że oprócz materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji, znane jest mu z urzędu postanowienie Sądu Rejonowego w S. B. Wydział II Karny z 16 października 2023 r., sygn. [...] (stanowiące załącznik do pisma Burmistrza Miasta S. B. z 7 grudnia 2023 r., znak RGN.6140.6.2023, a dołączone do akt sprawy SKO.SW/4101/209/2023), w którym znajdują się dodatkowe szczegóły dotyczące stanu trzody chlewnej stwierdzonego podczas ww. kontroli 15 marca 2023 r.
W oparciu o zgromadzony w sprawie karnej materiał dowodowy, Sąd Rejonowy w S. B. Wydział II Karny uznał, że okoliczności czynu, jakiego dopuścił się H. R. nie budzą żadnych wątpliwości, tj. że w okresie od bliżej nieokreślonego dnia i miesiąca 2018 r. do dnia 27 marca 2023 r. w S. B., na terenie gospodarstwa położonego na posesji przy ul. [...] znęcał się nad zwierzętami hodowlanymi, poprzez utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa, wystawienie na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażały życiu i zdrowiu, utrzymywanie bez stałego dostępu do pokarmu i wody oraz uderzanie metalowym palikiem.
Sąd stwierdził jednak, że H. R. w chwili zarzucanego czynu miał zniesioną zdolność rozumienia znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem. Dlatego też postępowanie w ww. sprawie karnej zostało umorzone.
Sąd orzekł wobec H. R. środek zabezpieczający w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie hodowli zwierząt. Sąd twierdził przy tym, że: "bez wątpienia dalsze zajmowanie się przez podejrzanego zwierzętami zagraża ich dobru i istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że podejrzany podejmując się takiej działalności popełniłby podobny czyn".
Podsumowując organ II instancji uznał, że okoliczności faktyczne i prawne ww. sprawy nie budzą wątpliwości, decyzja Burmistrza z 24 marca 2023 r. jest prawidłowa, odwołanie jest całkowicie nieuzasadnione, a sformułowane w nim twierdzenia dotyczące dobrych warunków bytowania zwierząt w gospodarstwie nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy.
Decyzja Kolegium z 1 marca 2024 r. znak SKO.SW/4101/21/2024, została doręczona radcy prawnemu (pełnomocnikowi S. R.-M.) oraz H. R..
S. R., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła od powyższej decyzji Kolegium z 1 marca 2024 r. znak SKO.SW/4101/21/2024 skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji, o umorzenie postępowania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W skardze S. R.-M. (właścicielki zwierząt), k. 6 i nast. akt, zarzucono naruszenie:
a) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 61 § 4 K.p.a. poprzez brak zawiadomienia skarżącej o wszczęciu postępowania z urzędu przez organ I instancji, w związku z czym nie wiedziała ona o toczącym się postępowaniu, nie miała możliwości złożyć wniosków dowodowych, czy wypowiedzieć się na temat zebranych przez organ dowodów,
- art. 10 § 1 K.p.a. poprzez brak umożliwienia skarżącej zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do niego przed organami obu instancji,
- art. 8 i art. 11 w zw. z art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania oraz niewyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy,
- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania w danej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,
- art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 81a K.p.a. poprzez brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego, uniemożliwienie skarżącej złożenia środków dowodowych w sprawie,
- art. 77 § 4 K.p.a. poprzez brak zakomunikowania stronie faktów znanych organowi z urzędu w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w S. B. z 16 października 2023 r., sygn. akt [...];
b) prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 6 ust. 2 w zw. z art. 7 ust. 1 u.o.z. poprzez błędne uznanie, że zachodziły przesłanki do orzeczenia czasowego odebrania zwierząt ich opiekunowi, oraz wydanie decyzji w oparciu o te przepisy, mimo, iż decyzja taka ma charakter fakultatywny, zwłaszcza w kontekście wydanych przez lekarza weterynarii zaleceń pokontrolnych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono wątpliwości co do sposobu prowadzenia postępowania przez Burmistrza, co do którego organ odwoławczy nie dokonał kontroli, mimo takiego obowiązku. Zdaniem skarżącej organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego ani wyjaśniającego, opierając swoją decyzję li tylko na przedstawionej informacji, nie weryfikując w żaden sposób twierdzeń zawartych w piśmie, ani nawet protokołu kontroli, w oparciu o który informacja została sporządzona, nie wzywając stron do złożenia wyjaśnień.
Dalej skarżąca zarzuciła, że organ nie ustalił również w sposób prawidłowy kręgu stron - oparł to ustalenie wyłącznie na twierdzeniach Lekarza Weterynarii, który w ww. informacji wskazał, że pełnomocnikiem właściciela jest H. R. przebywający na terenie wymienionego gospodarstwa. Organ również w tym zakresie nie zweryfikował tych informacji, nie uzyskał żadnych umów, ani danych ze stosownych rejestrów dotyczących kwestii własności zwierząt. Zasady postępowania administracyjnego wymagają, by organ w sposób dokładny i pełny ustalił stan faktyczny sprawy na podstawie zebranego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie dokonał jego oceny prawnej z jednoczesnym zachowaniem prawa stron postępowania do czynnego udziału w postępowaniu i zapewnieniem stronie prawa do inicjatywy dowodowej.
Kolejno skarżąca wskazała, że znamiennym jest, iż nie zamieszkuje ona na ul. [...] w S. B., ale w K.. Nie brała osobiście udziału w kontroli dokonanej przez lekarza weterynarii 15 marca 2023 r. Do dnia 3 kwietnia 2023 roku (a więc daty doręczenia jej decyzji o odbiorze zwierząt) nie miała wiedzy o jakichkolwiek czynnościach podejmowanych przez organ, czy lekarza weterynarii.
W szczególności nie otrzymała żadnego zawiadomienia o wszczęciu postępowania, tym bardziej nie uzyskała informacji o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Organ nie żądał od niej żadnych wyjaśnień, chociaż wobec zarzutów podniesionych w piśmie lekarza weterynarii zasadne było wysłuchanie również domniemanego właściciela zwierząt (skoro już organ traktował skarżącą jako stronę postępowania doręczając jej decyzję). Ostatecznie skarżąca dowiedziała się o zaborze zwierząt już po dokonaniu ich odbioru z gospodarstwa otrzymując decyzję, która kończy postępowanie w instancji. Nie miała możliwości podjęcia jakichkolwiek kroków celem ustosunkowania się do zarzutów, czy nawet gdyby była taka konieczność- poprawienia warunków bytu zwierząt. Słowem skarżąca została pozbawiona możliwości działania w sprawie przez organ, który z jakichś powodów uznał, że wszczęcie postępowania z urzędu nie wymaga zawiadomienia o tym fakcie strony, a decyzja może zostać wydana bez formalnego wszczęcia postępowania.
Następnie skarżąca przyznała, że jakkolwiek usprawiedliwiona jest konieczność działania organu w sprawach podobnych niezwłocznie, tak wobec faktu, iż w sprawie nie podjęto działań określonych art. 7 ust. 3 u.o.z., tj. nie stwierdzono przypadku niecierpiącego zwłoki, czy zagrożenia życia lub zdrowia zwierzęcia - nie było podstaw, by nie zastosować ww. przepisów procedury (choć i w przypadku określonym w art. 7 ust. 3 orzecznictwo podkreśla konieczność przeprowadzenia postępowania zgodnie z przepisami K.p.a., zapewniającego udział stronie postępowania).
Dalej skarżąca podkreśliła, że na protokole z kontroli nie podpisał się obecny w trakcie kontroli H. R.. Wskazała, że z pouczenia zamieszczonego w końcowej części protokołu wynika, że kontrolowany ma prawo zgłosić zastrzeżenia do protokołu w ciągu 7 dni. Informacja Lekarza Weterynarii, która opierała się na ww. protokole została wydana 21 marca, a więc jeszcze przed upływem terminu do złożenia ewentualnych zastrzeżeń.
Nadto w zaleceniach z kontroli wpisano: natychmiastową wizytę lekarza weterynarii i poprawę warunków utrzymania zwierząt, co pozwalało na przyjęcie, że opiekun stada ma możliwość, by owe zalecenia wprowadzić w życie. Co prawda w protokole tym stwierdzono pewne uchybienia w warunkach bytowych zwierząt, lecz usunięcia tychże uchybień miał we własnym zakresie dokonać opiekun według zaleceń pokontrolnych.
Skarżąca zwróciła także uwagę na brzmienie art. 7 ust. 1 u.o.z., z którego jasno wynika, iż decyzja w przedmiocie czasowego odebrania maltretowanego zwierzęcia ma charakter fakultatywny. Mówiąc inaczej, ustawodawca nie wprowadził obowiązku odbierania zwierząt w każdym przypadku, nawet gdy zaistnieje któraś z okoliczności przewidzianych na gruncie art. 6 ust. 2 u.o.z. (tak E. Kruk [w:] M. Kulik, G. Lubeńczuk, M. Rudy, H. Spasowska, E. Kruk, Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, Warszawa 2024, art. 7.)
Kolejno skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy nie wskazał powodów, dla których odstąpił od zawiadomienia strony o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Nadto organ II instancji powołał treść znanego mu z urzędu postanowienia w sprawie karnej. Skoro jednak podnosi, iż kwestia wydanego postanowienia jest mu znana z urzędu, to powinien poinformować o tym strony zgodnie z dyspozycją art. 77 § 4 K.p.a. Nadto ocena organu administracyjnego w przedmiocie odbioru zwierzęcia w trybie art. 7 u.o.z. nie jest uzależniona od wyniku postępowania karnego. Organ administracyjny samodzielnie powinien zgromadzić materiał dowodowy i ocenić, czy zachodziły podstawy do odebrania zwierzęcia. Ww. postanowienie zostało wydane przez sąd w październiku 2023 r., podczas gdy odbiór zwierząt skarżącej został dokonany na mocy decyzji z 24 marca 2023 r.
Podsumowując zarzucono organowi II instancji, że nie dokonał w sprawie ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Końcowo skarżąca przywołała wyrok WSA w Krakowie z 28 stycznia 2022 r., sygn. II SA/Kr 1249/21 uchylający zaskarżoną decyzję w podobnej sprawie, w którym WSA wskazał m.in., że skoro z treści samej decyzji wynika, że dane skarżącego - jako właściciela odebranego konia - ustalono dopiero w dniu wydania decyzji organu pierwszej instancji, a skarżącego nie zawiadomiono o wszczęciu postępowania, to stanowi to naruszenie art 61 § 4 K.p.a. Nie umożliwiono mu uczestniczenia w oględzinach konia przeprowadzonych 5 lipca 2021 r. z udziałem przedstawicieli Powiatowego Lekarza Weterynarii, Urzędu Gminy, Policji, Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami, ani też przedstawienia własnego stanowiska przed wydaniem decyzji, co stanowi naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. Przy tym z akt nie wynika, by w sprawie zachodziła sytuacja, o której stanowi art 10 § 2 K.p.a., uzasadniająca odstąpienie od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, zwłaszcza że decyzja administracyjna organu I instancji zapadła po odebraniu zwierzęcia. Skarżący został dopuszczony do udziału w postępowaniu dopiero przy doręczeniu decyzji kończącej postępowanie przed organem pierwszej instancji. Naruszenia powyższego nie sanowało postępowanie przed organem II instancji.
Z kolei H. R. w piśmie z 15 kwietnia 2024 r. zatytułowanym "SKARGA", k. 3-5 akt, również wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji. Zarzucił, że zaskarżona decyzja zawiera podstawowe błędy dotyczące liczby zabranych zwierząt oraz podstaw i okoliczności zaboru. Swój wniosek argumentował błędną, jego zdaniem, liczbą sztuk zwierząt, która była określona w decyzji (2 sztuki trzody chlewnej), a liczbą zwierząt rzeczywiście odebranych (1 świnia). Dodatkowo zarzucono organowi, że organ odwoławczy zapoznał się z nieprawdziwym stanem faktycznym, a przez swoją wadliwość i przewlekłe prowadzenie postepowania naruszył interes prawny, społeczny i finansowy wnoszącego skargę, który zarzucił również, że jedynym dokumentem z przeprowadzonej kontroli stanu zwierząt 15 marca 2023 r. jest załącznik nr 1 (odręczna notatka osoby kontrolującej z PINW w W.).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do ewentualnych naruszeń przepisów K.p.a. przez organ I jak i II instancji, SKO wskazało, o ile Sąd podzieliłby stanowisko skarżącej w tym zakresie, że nie miały one jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Skarżąca w toku postępowania przed organem I jak i II instancji była reprezentowana przez pełnomocnika H. R., któremu zapewniono udział w postępowaniu.
Na rozprawie 20 czerwca 2024 r. H. R. (ojciec skarżącej - uczestnik postępowania sądowego i drugi pełnomocnik skarżącej) oświadczył, że nie odebrano mu dwóch świń, tylko jedną, bo jedna została po pierwszej kontroli ubita. Zarzucił, że kontrola z 15 marca 2024 r. została udokumentowana protokołem bez jego podpisu. Na pytanie Sądu pełnomocnik skarżącej radca prawny oświadczył, że nie wie, ile świń zostało zabranych, a skarżąca nie zamieszkuje w gospodarstwie, lecz w K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według tak określonych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że jest ona prawidłowa, a podniesione zarzuty nie mogą odnieść skutku.
Przeprowadzone przez organy administracyjne postępowanie w obu instancjach, choć było dotknięte stosunkowo licznymi uchybieniami, niemającymi wpływu na wynik sprawy, doprowadziło do wydania prawidłowej decyzji o zaskarżonej treści.
Przedmiotem skargi jest decyzja Kolegium utrzymująca, na podstawie art. 7 u.o.z. i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., w mocy decyzję Burmistrza, którą organ ten orzekł o czasowym odebraniu od dnia 27 marca 2023 r. opiekunowi stada H. R. zwierząt gospodarskich, tj. dwóch sztuk trzody chlewnej i przekazaniu ich A. D..
Z akt sprawy wynika, że właścicielem gospodarstwa przy ul. [...] w S. B. i hodowanych w nim zwierząt jest skarżąca S. R.-M., która nie zamieszkuje w gospodarstwie, lecz w K.. Faktycznie zwierzętami zajmował się ojciec skarżącej H. R., który był też jej pełnomocnikiem przed organem i Sądem.
Co w sprawie niniejszej najistotniejsze, jak słusznie wskazał organ II instancji, zgodnie z art. 6 ust. 1a u.o.z. zabrania się znęcania nad zwierzętami. Ustęp 2 art. 6 ustawy precyzuje, że przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień. Przepis ten następnie wymienia przykładowe zachowania, które mieszczą się w zakresie tego pojęcia - między innymi utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (art. 6 ust. 2 pkt 10).
Jednocześnie ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt definiuje pojęcia:
- "humanitarnego traktowania zwierząt" – jako traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę (art. 4 pkt 2);
- "pielęgnacji" – jako wszystkie aspekty relacji pomiędzy człowiekiem a zwierzęciem, w szczególności uruchamiane przez człowieka zasoby materialne i niematerialne, aby uzyskać i utrzymać u zwierzęcia stan fizyczny i psychiczny, w którym najlepiej ono znosi warunki bytowania narzucone przez człowieka (art. 4 pkt 9);
- "rażącego zaniedbania"- jako drastyczne odstępstwo od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie (art. 4 pkt 11);
- "właściwych warunków bytowania" – jako zapewnienie zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku (art. 4 pkt 15).
Stosownie do art. 7 ust. 1 u.o.z. zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane:
1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub
2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub
3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.
Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało wszczęte w związku z informacją Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. z 21 marca 2023 r. o utrzymywaniu w gospodarstwie, będącym własnością skarżącej S. R. - M., zlokalizowanego w S. B. przy ul. [...], zwierząt gospodarskich z gatunku bydło i trzoda chlewna w rażących warunkach, co stanowi przejaw znęcania się nad zwierzętami, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt. 10 u.o.z. Jak ustaliły organy, czemu skarżąca nie przeczyła, opiekunem ww. zwierząt jest H. R. – ojciec skarżącej.
W trakcie kontroli 15 marca 2023 r. dokonano ustaleń i wykonano fotografie, które podlegały analizie organów obu instancji.
Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika, co nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie na dzień wydawania decyzji I instancji 24 marca 2023 r. zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z., w zakresie dotyczącym trzody chlewnej.
Jakkolwiek zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie jest obszerny, to jednak jest on dla rozstrzygnięcia organów wystarczający, a przy tym jednoznaczny w swojej wymowie. Zdjęcia miejsca bytowania trzody oraz uwiązanej świni potwierdzają ustalenia zamieszczone w protokole kontroli.
Nie sposób nie zgodzić się z organami, że bytowanie zwierząt o wyglądzie wskazującym na niedożywienie i zaniedbanie, bez stałego dostępu do wody, w miejscu zanieczyszczonym odchodami, zdecydowanie wypełnia przesłanki znęcania się nad zwierzętami w rozumieniu art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z. (niewłaściwe warunki bytowania w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa i niewłaściwej pielęgnacji).
Zarzuty S. R. – M. i H. R. nie mogły przynieść skutku wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W trakcie postępowania administracyjnego stan faktyczny sprawy został ustalony rzetelnie, prawidłowo i dostatecznie kompletnie. Sąd podziela ocenę dowodów dokonaną przez organy administracji.
Zasada dwuinstancyjności, wbrew zarzutom skarżącej, nie została naruszona przez organ odwoławczy w żaden sposób, bowiem rozpoznał on sprawę ponownie, jako organ merytoryczny, w jej całokształcie, co w należyty sposób zostało uzasadnione w zaskarżonej decyzji.
Skarżąca S. R. – M., jako strona postępowania, miała pełne i nieskrępowane możliwości aktywnego uczestniczenia w postępowaniu II instancji. Ani jednak w odwołaniu, ani w postępowaniu odwoławczym, ani w skardze do Sądu i w postępowaniu sądowym, skarżąca ani jej profesjonalny pełnomocnik nie sformułowali tego rodzaju zarzutów czy wniosków dowodowych, których brak rozpoznania mógłby skutkować uznaniem przez Sąd zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem. Pewne naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przed organem pierwszej instancji zostały sanowane w postępowaniu odwoławczym. W okolicznościach i specyfice niniejszej sprawy, wymagającej od organu szybkiego działania w celu ochrony życia i zdrowia zwierząt, skarżąca ani jej profesjonalny pełnomocnik w żaden sposób nie wskazali i nie wykazali, by ich nieobecność w trakcie kontroli i w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji, mogła w jakikolwiek sposób wpłynąć na prawidłowe wyjaśnienie okoliczności sprawy i warunków przetrzymywania zwierząt objętych zaskarżoną decyzją.
W tym też kontekście, zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą sądów administracyjnych należy stwierdzić, że nawet ewidentne uchybienie obowiązkom informacyjnym przewidzianym w art. 10 K.p.a., w sytuacji braku wykazania przez stronę istotności naruszenia, nie może być samodzielnym powodem uchylenia decyzji. Znamienne jest przy tym, że skarżąca, zarzucając organowi brak zawiadomienia jej o wszczęciu postępowania i brak żądania od niej wyjaśnień, jednocześnie przez cały okres postępowania administracyjnego i sądowego nie złożyła ze swej strony żadnych wyjaśnień.
Odnosząc się do zarzutu braku zakomunikowania stronie faktów znanych organowi z urzędu w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w S. B. z 16 października 2023 r., sygn. akt [...], Sąd wskazuje, że skarżąca, jako właściciel gospodarstwa i znajdujących się w nim zwierząt, w ramach należytej kontroli właścicielskiej powinna być świadoma sposobu, w jaki jej ojciec, opiekun stada - H. R. zajmuje się zwierzętami. Wypełnianie przez skarżącą, niezamieszkującą w S. B. lecz w K., obowiązków właściciela zwierząt, wynikających m.in. z ustawy o ochronie zwierząt, jest w niniejszej sprawie szczególnie istotne ze względu na oczekiwany dobrostan zarówno opiekuna stada, jak i samych zwierząt.
Zatem okoliczności stwierdzone przez Sąd Karny nie powinny być dla skarżącej zaskoczeniem. Dlatego też zarzut naruszenia art. 77 § 4 K.p.a. nie mógł przynieść zamierzonego skutku.
Wbrew zarzutom skargi organy w należyty i rzetelny sposób oceniły cały zebrany materiał dowodowy, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający i stanowił podstawę do dokonania prawidłowych ustaleń stanu faktycznego. Organ w dokładny i rzetelny sposób przeanalizował treść informacji od lekarza weterynarii i z protokołu kontroli oraz materiału fotograficznego, co w odniesieniu do pozostałych dowodów i okoliczności sprawy pozwoliło na ocenę stanu trzody chlewnej i warunków, w jakich bytowała.
Na zakończenie należy wskazać, że zastosowanie środka o charakterze administracyjnym w odniesieniu do zwierząt gospodarskich (tu: dwóch sztuk trzody chlewnej) nie przesądza o trwałym ich odebraniu właścicielowi, czy pozbawienia prawa własności. Stosownie bowiem do art. 7 ust. 6 u.o.z. odebrane zwierzę podlega zwrotowi, jeżeli sąd powszechny nie orzeknie przepadku zwierzęcia, a także, jeżeli postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone. W przedmiotowej sprawie należy mieć jednak na uwadze, że – jak wynika z akt sprawy - ze względu na zaawansowany wiek i poważny stan zdrowia ojca skarżącej/opiekuna stada, Sąd Karny w S. B. postanowieniem z 16 października 2023 r., sygn. akt [...] orzekł wobec H. R. środek zabezpieczający w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie hodowli zwierząt.
Jakkolwiek decyzja wydana na podstawie art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 u.o.z. ma charakter fakultatywny, jednak w takiej sytuacji właśnie organy administracji działały w ramach uznania administracyjnego, którego granic nie przekroczyły. Przeciwnie, przekonująco uzasadniły konieczność dokonania w sprawie czasowego odebrania zwierząt.
Odnosząc się do podnoszonych w skardze wydanych przez lekarza weterynarii zaleceń pokontrolnych, w tym natychmiastowej wizyty lekarza weterynarii i poprawy warunków utrzymania zwierząt, które miałyby - zdaniem skarżącej - pozwalać na przyjęcie, że opiekun stada ma możliwość, by owe zalecenia wprowadzić w życie, Sąd wskazuje, że ww. rozumowanie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. W przypadku bowiem decyzji wydawanej na podstawie art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 u.o.z., wydanie decyzji, a przede wszystkim kontrola, wraz zaleceniami, następuje przed rzeczywistym odebraniem zwierząt. Oczywistym jest, że w takich przypadkach natychmiastowe wdrożenie jakichkolwiek działań naprawczych przez właściciela i lekarzy, jest ukierunkowane na ratowanie zdrowia i życia zwierząt. Nota bene w niniejszej sprawie, jak podnosi ojciec skarżącej, działania te nie odniosły skutku wobec jednej ze świń, bowiem pomiędzy datą kontroli a odebrania zwierząt, chora świnia została ubita. W okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, by stwierdzenie w protokole kontroli uchybień w warunkach bytowych zwierząt i wezwanie opiekuna do usunięcia tychże uchybień we własnym zakresie, miałoby być przeszkodą do wydania decyzji o czasowym odebraniu.
Odpowiadając na skądinąd słuszną argumentację skarżącej, że ocena organu administracyjnego w przedmiocie odbioru zwierzęcia w trybie art. 7 u.o.z. nie jest uzależniona od wyniku postępowania karnego, Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie organy administracyjne dokonały samodzielnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i oceniły, że zachodziły podstawy do odebrania zwierząt.
Natomiast w odpowiedzi na zarzut, że postanowienie przez Sąd Karny zostało wydane w październiku 2023 r., podczas gdy odbiór zwierząt skarżącej został dokonany na mocy decyzji z 24 marca 2023 r., Sąd wskazuje, że postanowienie Sądu Karnego dotyczyło zajmowania się przez ojca skarżącej zwierzętami w okresie od 2018 r. do 27 marca 2023 r.
Z kolei przywołany przez skarżącą wyrok WSA w Krakowie z 28 stycznia 2022r., sygn. II SA/Kr 1249/21 uchylający zaskarżoną decyzję w sprawie czasowego odbioru konia, dotyczył decyzji wydanej na podstawie art. 7 ust. 3 u.o.z., a zatem wydawanej już po interwencyjnym odebraniu zwierzęcia. Z tego względu, ponieważ w niniejszej sprawie decyzja wydana była na innej podstawie prawnej i w innych okolicznościach, wyrok ten nie był miarodajny dla sprawy niniejszej.
Sąd przy tym wskazuje, że protokół kontroli z 15 marca 2023 r., sporządzony 20 marca 2023 r., zawiera pewne wady (nie został podpisany przez kontrolowanego, protokół ten został podpisany jedynie przez kontrolującego; nie zamieszczono przewidzianej w protokole adnotacji o odmowie podpisania protokołu), które jednak nie okazały się istotne dla wyniku niniejszego postępowania.
Ocenę dowodów, jaką przeprowadziły organy obu instancji, Sąd ocenia jako wszechstronną i swobodną. Ocena ta nie była, wbrew zarzutom skargi, dowolna. Organ II instancji sprostał wymaganiom, o których mowa w art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. Uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji są wystarczająco szczegółowe i dostatecznie odnoszą się do wszystkich zarzutów formułowanych przez strony postępowania na obu etapach postępowania administracyjnego (art. 107 § 3 K.p.a.). W szczególności organ II instancji wyjaśnił, wbrew zarzutom skargi, zasadność przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wskazał również na fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom (stanowisko skarżącej i jej ojca) odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Sformułowane twierdzenia dotyczące rzekomych dobrych warunków bytowania zwierząt w gospodarstwie skarżącej nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym przez organy. Skarżąca ani jej pełnomocnik nie przełożyli w tym zakresie żadnych konkretnych wniosków ani nie wskazali na inne dowody.
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Takich naruszeń Sąd w rozpatrywanej sprawie nie stwierdził, dlatego oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
-----------------------
16