II SA/KR 640/23

II SA/Kr 640/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-09-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Sebastian Pietrzyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie : Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2023 r. sprawy ze skargi U. Ś., G. Ś., R. Ś. i T. Ś. na decyzję nr 123/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 28 marca 2023 r., znak WOB.7721.366.2021.JKLI. w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki decyzją z 24 czerwca 2021 r., nr 742/2021, znak: ROIK I.5160.363.2020.ABE, nakazał inwestorowi i jednocześnie właścicielowi nieruchomości usytuowanej na działce nr [...] [...] przy ul. [...] w K. - U. Ś. oraz R. Ś. - rozbiórkę nadbudowy oficyny bocznej niskiej o kształcie w rzucie litery L, usytuowanej na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K., pomiędzy oficyną boczną wysoką i oficyną tylną wysoką zlokalizowanej w granicy z działkami sąsiednimi nr [...], [...] obręb [...] wykonanej bez decyzji o pozwoleniu na budowę.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), dalej "P.b.".
Jednocześnie organ I instancji pouczył m.in., że roboty rozbiórkowe należy prowadzić pod nadzorem osoby uprawnionej w zawodzie z zachowaniem zasad sztuki budowlanej, zgodnie z obowiązującymi przepisami, z zachowaniem przepisów BHP oraz w sposób nienaruszający interesów osób trzecich.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał m.in., że prowadzi z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ww. nadbudowy. W dniu 18 grudnia 2008 r. inspektorzy organu przeprowadzili oględziny w terenie w obecności inwestora (współwłaściciela nieruchomości) stwierdzając: "w oficynie bocznej: w części 3 kondygnacje w części / kondygnację użytkową / nad nią w trakcie realizacji robót budowlanych wykończeniowych".
PINB postanowieniem z dnia 20 stycznia 2011 r. znak: ROiK I.MBU-7355-305/08 nakazał współwłaścicielom budynku przy ul. [...] w K. wstrzymać roboty budowlane związane z ww. nadbudową, zabezpieczyć ww. obiekt budowlany przed dostępem osób trzecich i negatywnym wpływem warunków atmosferycznych oraz przedłożyć do PINB dokumenty wskazane w jego wyrzeczeniu.
W dniu 4 maja 2011 r. wpłynęło do PINB pismo pełnomocnika inwestora, w którym wniesiono o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
Organ I instancji postanowieniem z 23 kwietnia 2013 r. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia wstępnego jakim jest ustalenie warunków zabudowy przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.
PINB zakwalifikował przedmiotowe roboty budowlane do trybu prowadzenia legalizacji na podstawie art. 48 P.b. Przywołał treść art. 28, art. 30, art. 48 i art. 52 P.b. Stwierdził, że prowadzenie ww. robót wymagało od inwestora uzyskania pozwolenia na budowę.
Dalej organ I instancji wskazał, że 31 października 2013 r. wpłynęło do organu pismo z Wydziału Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta K. z 29 października 2013 r., informujące, że postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, prowadzone na wniosek U. Ś. z 28 kwietnia 2011 r., zostało zakończone decyzją z 14 stycznia 2013 r. nr AU-2/6730.2/66/2013 o umorzeniu postępowania z uwagi na wejście w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z kolei Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 14 kwietnia 2013 r. znak: AU-02-2.6730.2.873.2011.AKW umorzył postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn.: "Budowa pomieszczenia gospodarczego i oranżerii wraz z zadaszeniem nad parterem pomiędzy oficyną boczną wysoką na dz. nr [...] (...)" prowadzone na wniosek U. Ś.. W uzasadnieniu wskazano, że od 14 stycznia 2013 r. na przedmiotowym obszarze obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego "Osiedle Oficerskie" (uchwała Rady Miasta Krakowa nr LXII/888/12 z dnia 5 grudnia 2012 r. – Dz.Urz.Woj.Mał. z 2012 r. poz. 7281).
PINB postanowieniem nr 236/2021 z 17 lutego 2021 r. podjął postępowanie. W dniu 23 marca 2021 r. wezwał zobowiązanych współwłaścicieli nieruchomości do wykazania obowiązku nałożonego postanowieniem PINB z 20 stycznia 2011 r. w terminie 14 dni od otrzymania wezwania. Do dnia wydania decyzji inwestorzy nie przedłożyli żadnych dokumentów.
W odpowiedzi na wezwanie z 23 marca 2021 r. U. Ś. i R. Ś. w piśmie z 6 kwietnia poinformowali, że od 2015 r. są jedynymi współwłaścicielami "lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. - w wyniku zniesienia współwłasności j.w. z naszymi synami G. i T. Ś.." Podnieśli, że na wezwanie PINB z 20 stycznia 2011 r. złożyli w Wydziale Architektury UMK komplet dokumentów do WZ. Zgodnie z inwentaryzacją budynku mieszkalnego [...] dokonaną na potrzebę zniesienia współwłasności w drodze sądowej – w pełni zaakceptowaną przez biegłego inż. J. H. – całość oranżerii wraz z pomieszczeniem gospodarczym wynosi 18,4 m2. Od strony wschodniej znajduje się mały fragment pomieszczenia gospodarczego (wc), który w całości ma 4,6 m2. Największa część oranżerii zadaszonej poliwęglanem znajduje się na działce pomiędzy oficyną boczną wysoką i oficyną tylną wysoką. W tej sytuacji koniecznym rozwiązaniem będzie rozbiórka tej części budynku.
Kolejno organ I instancji zwrócił uwagę na rozłożenie ciężaru dowodowego w postępowaniu legalizacyjnym. Podsumował, że wobec braku złożenia przez wzywanego inwestora żądanych dokumentów organ zobowiązany był wydać decyzję rozbiórkową.
U. Ś. i R. Ś. wnieśli odwołanie od opisanej na wstępie decyzji PINB z 24 czerwca 2021 r.. Podnieśli m.in., że nakaz rozbiórki powinien dotyczyć pomieszczenia gospodarczego o pow. 4,6 i oranżerii o pow. 13,8 m2. Wskazali, że nie uchylają się od rozbiórki, ale mają poważne obawy, czy jakiekolwiek podjęte przez nich czynności rozbiórkowe nie doprowadzą do zawalenia się ściany bezpośrednio przylegającej do pomieszczenia gospodarczego z powodu braku jej stateczności (zał. zdjęcia). Do tej ściany bezpośrednio przylega też budynek gospodarczy p.. na dz. nr [...]. Kilka metrów wysokiej, uszkodzonej i niestabilnej ściany (w większości na jedną cegłę) może runąć również na działkę skarżących i znajdujące się tam zabudowania. Skarżący powołali się również na pismo PINB nr PINB.050.1673.2019.SDZ z 19 września 2019 r., zgodnie z którym kierownik budowy i rozbiórki J. nr [...] zapewniał, że do rozbiórki nie będą używane maszyny ciężkie i że nie będzie rozbiórki ściany przylegającej do budynku na działce nr [...]. Zdaniem skarżących przeczą temu załączone zdjęcia. Zasugerowali możliwe uszkodzenia ich ściany z pustaków i fundamentów w trakcie rozbiórki na działce sąsiedniej. Wnieśli o sprawdzenie stanu ich fundamentów i wyegzekwowanie od sąsiadów rozbiórki wolnostojącej ściany, co musi ich zdaniem poprzedzić roboty rozbiórkowe.
Z kolei w odwołaniu złożonym przez adw. W. S. reprezentującego U. Ś., podniesiono naruszenie:
1. art. 97 § 1 pkt 1 i art. 101 K.p.a. poprzez niewydanie postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania do ówczesnej sygnatury, w szczególności w zakresie ustalenia następców prawnych zmarłej uczestniczki postępowania W. C.,
2. art. 28 w zw. z art. 107 w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 52 P.b., poprzez skierowanie decyzji jedynie do U. Ś. i R. Ś., podczas gdy stronami postępowania byli także pozostali współwłaściciele nieruchomości usytuowanej na działce nr [...],
3. art. 48 w zw. z art. 29 P.b. w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r., a także art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie, czy budowa przydomowej oranżerii – ogrodu zimowego wymagała pozwolenia na budowę oraz brak wyjaśnienia zakresu nakazanej rozbiórki tak w odniesieniu do muru granicznego z nieruchomością przy ul. [...] jak i pozostałości ściany przy ul. [...].
Pełnomocnik podkreślił, że postępowanie toczy się już od 12 lat. Zakwestionował zmianę sygnatury sprawy. Podniósł, że współwłaścicielami nieruchomości przy ul [...] są U. Ś. i R. Ś., a także właściciele innych wydzielonych na tej nieruchomości samodzielnych lokali mieszkalnych – T. Ś. i G. Ś..
Zarzucił, że organ I instancji nie uwzględnił zakresu prac rozbiórkowych prowadzonych w tej oficynie w latach 90 na podstawie zgłoszenia rozbiórki. Podniósł, że przyczyną konieczności zadaszenia części oficyny bocznej było zagrożenie zdrowia i życia na skutek odpadania części ściany nieruchomości sąsiedniej przy ul. [...].
W piśmie z 20 stycznia 2022 r. skarżąca rozwinęła swoją argumentację, w szczególności podnosząc niepewny stan techniczny spornej nieruchomości w powiązaniu z budynkami sąsiednimi. Zwróciła się z prośbą o wytyczne, co dalej ma robić, by nie narazić się na odpowiedzialność materialną lub karną.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją nr 123/2023 z 28 marca 2023 r., znak: WOB.7721.366.2021.JKLI, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej: "K.p.a.", oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 P.b., utrzymał decyzję I instancji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił następujący stan faktyczny sprawy.
Dnia 18 grudnia 2008 r. upoważnieni pracownicy PINB przeprowadzili czynności kontrolne budynku wielorodzinnego, zlokalizowanego przy ul. [...] w K., dz. nr ewid. [...], obr. [...], w zakresie budowy oficyny tylnej i bocznej wraz z otworami drzwiowymi od strony budynku nr [...], w obecności uczestników kontroli B. C. W.. C., U.. Ś., będącej równocześnie pełnomocnikiem synów R., G. i T. Ś..
Ustalono wówczas, że:
- budynek nr [...] usytuowany jest w granicy z posesją nr [...] na całej długości,
- od około połowy budynku widoczne są nowo wybudowane ściany z trzema otworami okiennymi, świeżo zamurowanymi,
- w starej ścianie szczytowej istnieje otwór okienny, który zgodnie z oświadczeniem B. C. istnieje od ok. 35 lat,
- odległość ściany szczytowej budynku nr [...] od linii zabudowania budynku nr [...] wynosi ok. 1 m,
- w ścianie budynku nr [...] od strony budynku nr [...] nie ma żadnych otworów okiennych ani drzwiowych,
- w oficynie bocznej: w części 3 kondygnacje w części l kondygnację użytkowaną oraz l nad nią w trakcie realizacji robót budowlanych wykończeniowych,
- w pomieszczeniu tzw. oranżerii doprowadzona jest instalacja wod.-kan.,
- wejście do oficyn bocznej i tylnej odbywa się poprzez klatkę schodową i korytarz prowadzący na podwórko,
- oficyna tylna posiada 3 kondygnacje, wszystkie użytkowane,
- budynek przy ul. [...] jest dwukondygnacyjny z wysokim parterem,
- w poziomie piwnic znajdują się pomieszczenia gospodarcze z poddaszem użytkowym, kryte dachówką,
- budynek jest wielorodzinny, mieszkalny.
B. C. oświadczyła do protokołu, że:
- ściana budynku nr [...] była sukcesywnie nadmurowywana od ok. 15 lat, a część ściany z oknami (3 szt.) powstała w lipcu 2008 r.,
- otwory okienne zostały zamurowane - dwa kilka miesięcy temu, a jedno w dniu 17 grudnia 2008 r.,
- nigdy nie była informowana o rozbudowie budynku nr [...], ani przez właścicieli budynku ani przez architekturę,
- pomieszczenia tzw. "oranżerii" powstały w wyniku domurowania ściany szczytowej od strony posesji nr [...], a w części mają wspólne ściany z oficyną boczną i tylną,
- pomieszczenie tzw. oranżerii kryte jest w części płytkami poliuretowanymi (PCV) na balkonach drewnianych, a w części blachą na belkach drewnianych (w tej części wykonany świetlik w dachu).
Wykonano szkic sytuacyjny oraz dokumentację fotograficzną w postaci 15 zdjęć, a B. C. przedłożyła do protokołu kserokopię mapy sytuacyjno-wysokowościowej z 1986 r. (akta PINB znak: ROiK.I.5160.30.2008.MBU k. 14-25).
Postanowieniem z 20 stycznia 2011 r. znak: ROiK I.MBU-7355-305/08 organ I instancji nakazał "współwłaścicielom budynku przy ul. [...] w K."- U. Ś., R. Ś., G. Ś. oraz T. Ś.:
1. wstrzymać roboty budowlane związane z nadbudową oficyny bocznej niskiej o kształcie w rzucie litery L, zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] obręb [...] przy ul. [...] w K., usytuowanej pomiędzy oficyną boczną wysoką i oficyną tylną wysoką, zlokalizowaną w granicy z działkami sąsiednimi nr [...], [...] obr.. zrealizowaną bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę,
2. zabezpieczyć ww. obiekt budowlany przed dostępem osób trzecich i negatywnym wpływem warunków atmosferycznych,
3. przedłożyć do PINB w Krakowie - Powiat Grodzki następujące dokumenty związane z wykonywaną nadbudową:
3.1. ostateczną decyzję o warunkach zabudowy,
3.2. oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
3.3. cztery egzemplarze projektu budowlanego obejmującego przedmiotową nadbudowę oficyny bocznej niskiej w kształcie w rzucie litery L, zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] obręb [...] przy ul. [...] w K. (...)
(akta PINB znak: ROiK.I.5160.30.2008.MBU k. 132-133).
Organ I instancji postanowieniem z 23 kwietnia 2013 r. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne znak: ROiK I.MBU-7355-305/08 dotyczące spornej nadbudowy do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez organ administracji publicznej, w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, do dostarczenia których inwestor został zobowiązany w trybie art. 48 P.b. postanowieniem PINB z 20 stycznia 2011 r. oraz do czasu ustalenia spadkobierców po zmarłej W. C., której przysługiwał status strony (akta PINB znak: ROiK.I.5160.30.2008.MBU k. 211-212).
Za pismem z 29 października 2013 r. znak: AU-02-2.6730.7.176.AKW Urząd Miasta K. przesłał do PINB decyzję Prezydenta Miasta Krakowa nr AU-2/6730.2/66/13 z 14 stycznia 2013 r., znak: AU-02-2.6730.2.873.2011.AKW, którą Prezydent umorzył postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn.: "Budowa pomieszczenia gospodarczego oraz oranżerii wraz z zadaszeniem nad parterem pomiędzy oficyną boczną wysoką i oficyną tylną wysoką na dz. nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K." prowadzone na wniosek U. Ś. z 28 kwietnia 2011 r. (akta PINB znak: ROiK.I.5160.30.2008.MBU k. 234-235).
Zawiadomieniem z 17 lutego 2021 r. znak: ROIK 1.5160.363.2020.ABE organ I instancji poinformował strony postępowania, że w PINB jest prowadzone z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przedmiotowej nadbudowy. Tego samego dnia organ I instancji postanowieniem nr 236/2021 znak: ROIK I.5160.363.2020.ABE podjął z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie spornej nadbudowy (akta PINB znak: ROiK.I.5160.363.2020.ABE k. 27).
Dnia 24 czerwca 2021 r. inspektorzy PINB przeprowadzili czynności kontrolne przy ul. [...] w K. oficyny tylnej. Czynności przeprowadzono z wykorzystaniem drona ze względu na trudności w dostępie do ściany szczytowej oficyny tylnej (akta PINB znak: ROJK.I.5160.363.2020.ABE k. 47-48).
PINB, opisaną na wstępie decyzją z 24 czerwca 2021 r. nr 742/2021, nakazał inwestorowi (właścicielowi nieruchomości) rozbiórkę przedmiotowej nadbudowy.
Przechodząc do meritum w pierwszej kolejności MWINB wskazał, że z uwagi na obowiązującą od dnia 19 września 2020 r. nowelizację ustawy Prawo budowlane, na mocy art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 782) stanowiącego, iż do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Zatem w przedmiotowej sprawie niezakończonej decyzją ostateczną zastosowanie znajdą przepisy P.b. w brzmieniu obowiązującym przed wspomnianą nowelizacją.
MWINB dokonał weryfikacji przyjętego przez PINB kręgu stron postępowania w niniejszej sprawie, stwierdzając, że nie ulega on zmianie w postępowaniu odwoławczym. Co do zasady, krąg stron postępowania prowadzonego w trybie art. 48 P.b. ustalany jest w oparciu o wskazania zawarte w art. 28 K.p.a. Tym samym krąg podmiotów legitymujących się interesem prawnym w niniejszym postępowaniu winien z zasady obejmować - obok inwestora robót - także właściciela nieruchomości, na której wykonano roboty budowlane objęte niniejszym postępowaniem, a także właścicieli nieruchomości sąsiednich, których prawa i obowiązki mogą być kształtowane w efekcie objęcia tych nieruchomości sferą oddziaływania.
Analiza księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla K.-P. w K. dla działki nr ewid. [...] obr. [...] oraz ksiąg wieczystych prowadzonych dla wyodrębnionych lokali mieszkalnych zlokalizowanych przy ul. [...] wykazała, że właścicielem lokali nr [...] jest T. Ś., a właścicielem lokali nr [...] oraz [...] jest G. Ś.. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021 r., poz. 1048) w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane ż własnością lokali (...). W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że interes prawny mają również właściciele wskazanych powyżej lokali, a zatem należy uzupełnić rozdzielnik niniejszej decyzji o T. Ś. oraz G. Ś. do kręgu stron postępowania, bowiem uczestniczyli w postępowaniu przed organem I instancji reprezentowani przez U. Ś. na mocy udzielonego pełnomocnictwa (zawiadomienie z art. 10 K.p.a. z 26 kwietnia 2021 r. k. 45 akt I instancji).
Jako przedmiot postępowania w niniejszej sprawie MWINB określił weryfikację zasadności wydania przez organ I instancji decyzji nakazującej rozbiórkę spornej nadbudowy U. Ś. oraz R. Ś.. Jako podstawę materialnoprawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 48 ust. 1 P.b. Stwierdził, że spełniony w sprawie jest warunek zastosowania tego przepisu, bowiem zaistniała "budowa" w rozumieniu P.b., a konkretnie nadbudowa. W toku postępowania PINB ustalił, że inwestorzy - U. i R. Ś. wykonali roboty budowlane związane z nadbudową oficyny bocznej niskiej o kształcie w rzucie litery L, usytuowanej na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K., pomiędzy oficyną boczną wysoką i oficyną tylną wysoką, zlokalizowanej w granicy z działkami sąsiednimi nr [...], [...] obręb [...]
Z oświadczenia B. C. złożonego do protokołu z przeprowadzonej przez PINB kontroli robót budowlanych z 18 grudnia 2008 r. wynika, że przedmiotowa nadbudowa wykonana została w lipcu 2008 r., tj. 5 lat po dokonaniu przez inwestorów skutecznie przyjętego zawiadomienia o zakończeniu budowy oraz zamiaru przystąpienia do użytkowania oficyny bocznej i tylnej przy ul. [...] w K. (dz. nr [...] obr[...]) po wykonanej modernizacji i rozbudowie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej przez Urząd Miasta K. Wydział Architektury z 8 czerwca 1992 r. znak: AN-7351/353/92 WG.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Enumeratywne wymienione zwolnienia z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę zawarte w ww. artykułach stanowią katalog zamknięty, który nie może być interpretowany rozszerzająco i nie obejmują one nadbudowy oficyn. Analiza akta postępowania PINB wykazuje zdaniem MWINB, że inwestorzy w momencie przystąpienia do przedmiotowej nadbudowy nie legitymowali się wymaganym przepisami prawa pozwoleniem na budowę. W związku z powyższym PINB zasadnie prowadził postępowanie na podstawie art. 48 P.b.
W myśl art. 48-49 P.b. obiekt budowlany wybudowany lub będący w trakcie budowy bez wymaganego pozwolenia na budowę, może zostać zalegalizowany tyko wtedy, gdy spełnione są łącznie dwa podstawowe warunki, o których mowa w art. 48 ust. 2 P.b., tj. zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami techniczno-budowlanymi w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.
Organ wszczynając postępowanie zmierzające do legalizacji obiektu budowlanego lub jego części postanowieniem na podstawie art. 48 ust. 2 P.b. o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych (bez względu na stopień ich zaawansowania), ustala wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń oraz nakłada obowiązek przedłożenia określonych prawem dokumentów. Przedłożenie wymaganych dokumentów jest traktowane jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych (jeżeli budowa nie została zakończona) i umożliwienie prowadzenia procedury legalizacyjnej. Natomiast nakaz rozbiórki może być orzeczony wówczas, gdy okaże się, ze nie ma prawnych możliwości jego legalizacji (bez przeprowadzenia procedury zmierzającej do legalizacji) lub inwestor nie dopełni obowiązków nałożonych w postanowieniu z art. 48 ust. 2-3 P.b.
Realizując ww. ustawowe kompetencje PINB postanowieniem z 20 stycznia 2011 r. nakazał "współwłaścicielom budynku przy ul. [...] w K." - U. Ś., R. Ś., G. Ś. oraz T. Ś. wstrzymać roboty budowlane związane z nadbudową oficyny bocznej niskiej o kształcie w rzucie litery L (...), zrealizowaną bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę; zabezpieczyć ww. obiekt budowlany przed dostępem osób trzecich i negatywnym wpływem warunków atmosferycznych oraz przedłożyć do PINB dokumenty związane z wykonywaną nadbudową:
- ostateczną decyzję o warunkach zabudowy,
- oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
- cztery egzemplarze projektu budowlanego obejmującego przedmiotową nadbudowę.
Z uwagi na fakt, iż inwestorzy nie przedłożyli do PINB dokumentów nałożonych ww. postanowieniem, pomimo upływu ponad 10 lat od dnia jego wydania, zdaniem MWINB organ I instancji prawidłowo wydał nakaz rozbiórki.
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie, w pierwszym rzędzie powinien być zawsze skierowany do inwestora. W ocenie organu odwoławczego w okolicznościach niniejszej sprawy nałożenie obowiązku rozbiórki spornej nadbudowy na inwestorów - U. i R. Ś. jest prawidłowe, gdyż inwestorzy mają możliwość legalnego wykonania rozbiórki.
W odpowiedzi na zarzut pełnomocnika skarżącej zawarty w odwołaniu odnośnie zakończenia sprawy bez wydania decyzji merytorycznej organ II instancji wskazał, że zmiana sygnatury postępowania PINB nie spowodowała rozpoczęcia odrębnego postępowania administracyjnego, o czym strony postępowania zostały skutecznie zawiadomienie za pismem organu I instancji z 17 lutego 2021 r. znak: ROIK I.5160/363.2020.ABE.
Natomiast zarzut dotyczący pominięcia przez organ I instancji kwestii, że częścią nadbudowy oficyny bocznej jest przydomowa oranżeria - ogród zimowy, której wzniesienie co do zasady nie wymaga pozwolenia na budowę, organ II instancji uznał za niezasadny. Prowadząc postępowanie pierwszoinstancyjne PINB jasno określił, iż w przedmiotowej sprawie miała miejsce kompleksowa nadbudowa oficyny bocznej niskiej o kształcie w rzucie litery L. z tzw. częścią oranżerii zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] obręb [...] przy ul. [...] w K.. Analiza akt postępowania organu I instancji, w tym dokumentacja projektowa jako załącznik do pozwolenia na wykonanej modernizacji i rozbudowy na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej przez Urząd Miasta K. Wydział Architektury z 8 czerwca 1992 r. znak: AN-7351/353/92 WG, wykazuje, że przedmiotowa nadbudowa doprowadziła do podwyższenia niskiej, parterowej kondygnacji bocznej oficyny w kształcie litery L. Zatem w niniejszej sprawie nie można przyjąć, by zastosowanie miał art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b., zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2 (...).
Ponadto nie ulega wątpliwości, że samowola budowlana w postaci nadbudowy oficyny bocznej niskiej nie stanowi robót zabezpieczających względem ściany pozostałej po rozbiórce budynku przy ul. [...]. Tylna ściana nadbudowanej oficyny bocznej nie stanowi fundamentu ww. ściany przy ul. [...], zatem jej rozbiórka nie uniemożliwi samodzielnego istnienia pozostałej po rozbiórce ściany. MWINB wskazał, że PINB winien rozważyć podnoszony w pismach kierowanych przez skarżącą problem stanu technicznego ściany pozostałej po rozbiórce budynku na działce nr [...] przy ul. [...] nr [...] w K., na podstawie art. 66 P.b., w sprawie elementów pozostałych po rozbiórce budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami wewnętrznymi (wodną, kanalizacją, elektroenergetyczną) na ww. działce.
U. Ś., R. Ś., G. Ś. i T. Ś. wnieśli na powyższą decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 123/2023 z 28 marca 2023 r., znak: WOB.7721.366.2021.JKLI, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnosząc o jej uchylenie. W obszernym uzasadnieniu własnoręcznej skargi podnieśli m.in., że podjęcie jakichkolwiek prac rozbiórkowych na ich nieruchomości przy ul. [...], przy obecnym stanie nieruchomości J. nr [...] – po rozbiórce tego obiektu - mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Wnieśli o zaliczenie w poczet dowodów, wg oceny Sądu, materiałów przekazanych do Naczelnego Sądu Administracyjnego w związku ze skargą kasacyjną od wyroku w sprawie o sygn. II SA/Kr 839/19. Podnieśli kwestię następstwa prawnego zmarłej strony W. C.. Wskazali, że budynki oficyn są widoczne już na mapie z okresu II Wojny Światowej. Podnieśli kwestię przebudowy muru granicznego, objętą m.in. pozwoleniem na budowę z 1992 r. – adaptację, odtworzenie i budowę budynków oficyn. Skarżący wskazali, że prace wykonane w 2008 r. były związane z wdrożeniem zabezpieczenia w związku z niewłaściwym prowadzeniem robót budowlanych obiektu budowlanego na nieruchomości J. nr [...] Podnieśli, że B. C. składając zawiadomienie do nadzoru budowlanego wyegzekwowała od nich zamurowanie "okien" przez podniesienie murku o ok 1,20 m i w rezultacie powstała ścianka, którą teraz trzeba będzie chyba rozebrać do wysokości 4,40 m. Część określana jako budynek gospodarczy nie stanowi nadbudowy, tylko remont spowodowany uszkodzeniem ścianki i dachu. Zarzucili, że zgłaszane przez nich nieprawidłowości przy rozbiórce na działce sąsiedniej w 2019 r. były ignorowane przez nadzór budowlany. Nikt nie sprawdził, jaki jest stan piwnic i fundamentów w kontekście zastosowania art. 66 P.b.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentacji skargi organ dodatkowo wskazał, że przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją były roboty budowlane polegające na nadbudowie oficyny bez wymaganego pozwolenia na budowę, a nie stan techniczny całego obiektu i tylko w tym zakresie organ mógł się wypowiadać. Kwestia sposobu wykonania rozbiórki nadbudowy, która winna nastąpić zgodnie z zasadami sztuki budowlanej oraz przepisami, leży w kompetencji osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia, która będzie ją nadzorować. Wykonanie nakazanej rozbiórki z udziałem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia pozwoli bowiem na zastosowanie odpowiednich rozwiązań technologicznych w celu uniknięcia powstania zagrożeń, na które wskazują skarżący. Wbrew jednak twierdzeniom zawartym w skardze, prawdopodobieństwo wystąpienia takich zagrożeń nie uzasadnia odstąpienia przez organ nadzoru budowlanego od zastosowania bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Ocena zasadności zastosowania określonych rozwiązań należy jednak do inwestora, a także do osoby uprawnionej, która obejmie nadzór nad wykonywanymi robotami budowlanymi. Organ wydający decyzję o nakazie rozbiórki nie jest uprawniony do wiążącego dla inwestora określenie sposobu wykonania robót rozbiórkowych. Ponadto zarzut naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. może skutecznie podnieść tylko strona, której on bezpośrednio dotyczy, a więc ta, która nie brała udziału w postępowaniu.
Na rozprawie 15 września 2023 r. pełnomocnik skarżącej U. Ś. podniósł, że część obiektu budowlanego, która może być wskazana do rozbiórki, musi stanowić integralną i niezależną część od pozostałej części budynku, który został rozbudowany. Nie jest możliwe rozebranie części obiektu budowlanego, gdyby na skutek tej rozbiórki miało dojść do naruszenia struktury całego obiektu, względnie gdyby miała zostać jego integralność. Ponadto zaskarżona decyzja jest niekonkretna, nie jest jasne, co ma zostać rozebrane i w jakim zakresie. Ponadto nastąpiła istotna zmiana okoliczności faktycznych, a mianowicie wyburzenie budynku przy ulicy [...], co skutkuje wątpliwościami, czy możliwe jest w ogóle zrealizowanie przedmiotowej rozbiórki.
Uczestniczka M. S. wniosła o oddalenie skargi akcentując, że zrealizowane przez skarżącą prace są niezgodne z planem miejscowym, co stanowi o prawidłowości zaskarżonej decyzji rozbiórkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "P.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie utrzymująca w mocy decyzję PINB orzekającą nakaz rozbiórki nadbudowy oficyny, ze względu na brak spełnienia przesłanek umożliwiających legalizację tej samowoli budowlanej.
Kontrolując zaskarżoną decyzję, zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a skarga jest bezzasadna.
Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego. Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Istotne dla rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego i prawnego przedstawiają się tak, jak to wskazały organy obu instancji. Organy wystarczająco wyjaśniły przyczyny uznania, że sporną nadbudowę oficyny bocznej niskiej o kształcie w rzucie litery L, usytuowanej na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K., pomiędzy oficyną boczną wysoką i oficyną tylną wysoką zlokalizowanej w granicy z działkami sąsiednimi nr [...], [...] obręb [...] zrealizowano w warunkach samowoli budowlanej.
Prawidłowo ustalono zarówno zakres przeprowadzonych robót i czas ich realizacji, jak i osoby będące inwestorami. Powyżej wskazaną argumentację organów przytoczono w pierwszej części niniejszego uzasadnienia.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
Co istotne, organy obu instancji prawidłowo również zastosowały i wyjaśniły obowiązujące przepisy międzyczasowe nowelizacji P.b. z 2020 r. Dodatkowo organ II instancji we właściwy sposób dokonał weryfikacji kręgu stron postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd podziela argumentację rozstrzygnięcia organu II instancji, ponieważ jest ona zgodna z prawem. Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia organu II instancji obejmują okoliczności istotne dla wydanego rozstrzygnięcia w zakresie oceny i kwalifikacji badanych robót budowlanych, czasu ich przeprowadzenia, zastosowania odpowiednich przepisów prawa, a w konsekwencji przesłanek rozstrzygnięcia kończącego procedurę naprawczą przez orzeczenie nakazu rozbiórki. Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w uzasadnieniu decyzji zostały szczegółowo powołane, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie budzą one zastrzeżeń co do ich prawidłowości, nie były też w większości kwestionowane przez skarżących.
Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji MWINB stanowi przede wszystkim art. 48 P.b. w brzmieniu obowiązującym w 2008 r., zgodnie z którym:
1. Właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.
5. Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona.
Przechodząc do oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego niniejszej sprawy należy zauważyć, że bezsporne i niekwestionowane przez skarżących było:
1. układ zabudowań na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K. jest złożony, a oficyny usytuowane są w granicach działki z działkami sąsiednimi, w tym w szczególności z działką sąsiednią od wschodu - nr [...], która również była zabudowana w granicy, co powoduje spory sąsiedzkie,
2. skarżący przeprowadzili w latach 90-tych roboty związane z oficynami na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, w tym budowę parterowej oficyny bocznej o kształcie w rzucie litery L,
3. w 2008 r. skarżący przeprowadzili roboty budowlane obejmujące oficynę boczną niską o kształcie w rzucie litery L,
4. PINB postanowieniem z 20 stycznia 2011 r. nakazał U. Ś., R. Ś., T. Ś. i G. Ś. - współwłaścicielom budynku przy ul. [...], wstrzymać roboty budowlane związane z ww. nadbudową, zabezpieczyć ww. obiekt budowlany przed dostępem osób trzecich i negatywnym wpływem warunków atmosferycznych oraz przedłożyć do PINB ostateczną decyzję o warunkach zabudowy, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz cztery egzemplarze projektu budowlanego obejmującego przedmiotową nadbudowę oficyny, celem rozważenia możliwości legalizacji samowoli budowlanej,
5. dnia 14 stycznia 2013 r. wszedł w życie obowiązujący obecnie na przedmiotowym obszarze miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego "Osiedle Oficerskie", w związku z czym umorzono postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy wszczęte wnioskiem skarżącej,
6. Wojewoda Małopolski decyzją z 31 maja 2019 r., znak WI-I.7840.3.106.2018.KP, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez U. Ś., R. Ś., G. Ś. i T. Ś., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 8 października 2018 r. nr 1894/6740.1/2018 (znak: AU-01-1.6740.1.1840.2018.AZI) o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu M. S. pozwolenia na budowę inwestycji pn. Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami wewnętrznymi (...) oraz rozbiórką budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami wewnętrznymi (...) na działce nr. [...] obr. [...] przy ul. [...] w K., która to decyzja obejmowała m.in. rozbiórkę budynku położonego na działce nr [...],
7. WSA w Krakowie wyrokiem z 25 października 2019 r. sygn. II SA/Kr 839/19 – oddalił skargę na ww. decyzję Wojewody z 31 maja 2019 r.
8. w dniu 23 marca 2021 r. PINB wezwał zobowiązanych współwłaścicieli nieruchomości do wykazania obowiązku nałożonego postanowieniem PINB z 20 stycznia 2011 r. w terminie 14 dni od otrzymania wezwania.
Podsumowując powyższe należy wskazać, że w niniejszej sprawie PINB słusznie wdrożył postępowanie naprawcze zmierzające do likwidacji skutków stwierdzonej samowoli budowlanej, zapewniając inwestorom pełną możliwość legalizacji tej samowoli.
Wskutek wejścia w życie dnia 14 stycznia 2013 r., obowiązującego obecnie, na przedmiotowym obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Osiedle Oficerskie", konieczność przedłożenia przez inwestorów decyzji o warunkach zabudowy stało się nieaktualne. Należało zatem zmodyfikować żądanie organu nadzoru budowlanego o przedłożenie zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Jednak, co Sąd podkreśla, skierowane wobec inwestorów samowoli budowlanej żądanie organu przedłożenia czterech egzemplarzy projektu budowlanego obejmującego przedmiotową nadbudowę oficyny zachowało pełną aktualność.
Co istotne, na przestrzeni lat (od 2011 r. do 2021 r.) PINB wzywał inwestorów do zrealizowania obowiązku prawidłowo nałożonego przez PINB na podstawie art. 48 ust. 3 P.b. ww. postanowieniem z 20 stycznia 2011 r.
Niewątpliwym jest, co przyznają sami skarżący, że inwestorzy nie zadośćuczynili ww. obowiązkowi. Przekreślili zatem możliwość legalizacji dokonanej samowolnej nadbudowy oficyny bocznej niskiej o kształcie w rzucie litery L, usytuowanej na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K., pomiędzy oficyną boczną wysoką i oficyną tylną wysoką zlokalizowanej w granicy z działkami sąsiednimi nr [...], [...] obręb S. wykonanej bez decyzji o pozwoleniu na budowę.
W konsekwencji jedynym sposobem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, było zastosowanie przez organy nadzoru art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 P.b. i orzeczenie nakazu ich rozbiórki.
Pomimo długo trwającego (ponad 10 lat od pierwszego wezwania) postępowania administracyjnego inwestorzy nie przedłożyli legalnie wymaganej przez organ I instancji dokumentacji projektowej.
Przy rozstrzyganiu przez Sąd niniejszej skargi nie mogły przynieść zamierzonego skutku wnioski i argumentacja skarżących dotyczące: obaw, czy podjęte przez nich czynności rozbiórkowe nie doprowadzą do zawalenia się ściany bezpośrednio przylegającej do pomieszczenia gospodarczego z powodu braku jej stateczności; możliwego uszkodzenia ich ściany z pustaków i fundamentów; ściany na nieruchomości przy ul. [...] (działka nr [...]), a także przebudowy muru granicznego; zmiany okoliczności faktycznych w postaci wyburzenia budynku przy ulicy [...], co skutkuje wątpliwościami skarżących, czy możliwe jest w ogóle zrealizowanie przedmiotowej rozbiórki; odrębnego postępowania na podstawie art. 66 P.b. w sprawie elementów pozostałych po rozbiórce budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami wewnętrznymi (wodną, kanalizacją, elektroenergetyczną) na sąsiedniej działce nr [...].
W granicach niniejszej sprawy sądowej, kontrolując zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji rozbiórkowej, Sąd administracyjny nie miał możliwości uwzględnienia ww. podnoszonych przez skarżących okoliczności, bowiem nie są one bezpośrednio związane z przedmiotem orzekania i wykraczają poza zakres niniejszej sprawy. Jak słusznie zresztą wskazano w odpowiedzi na skargę, przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją były roboty budowlane polegające na nadbudowie oficyny bez wymaganego pozwolenia na budowę, a nie stan techniczny całego obiektu.
Wydając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie organ oparł się na właściwym stanie prawnym i faktycznym.
W odniesieniu do wielokrotnie formułowanych przez skarżących obaw co do grożących skutków realizacji przedmiotowej rozbiórki, Sąd podziela stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę, że to w gestii skarżących leży wykonanie decyzji rozbiórkowej. Sposób wykonania rozbiórki powinien zostać określony a prace wykonane zgodnie z zasadami sztuki budowlanej oraz przepisami, co leży w kompetencji osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia, która będzie rozbiórkę nadzorować. Sam fakt pewnego skomplikowania układu zabudowy działki nie może uzasadniać odstąpienia przez organ nadzoru budowlanego od zastosowania bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, skutkujących orzeczonym nakazem rozbiórki. Ocena zasadności zastosowania określonych rozwiązań należy do inwestora i uprawnionej osoby nadzorującej wykonywanie robót. Organ wydający decyzję o nakazie rozbiórki nie jest uprawniony do określenia sposobu wykonania robót rozbiórkowych.
Odnośnie natomiast zarzutu braku konkretności decyzji w kwestii zakresu orzeczonej rozbiórki części istniejącego budynku, to jest on bezzasadny i nie mógł przynieść zamierzonego skutku, bowiem z decyzji jednoznacznie wynika, że rozbiórką należy objąć efekt robót budowlanych wykraczający ponad legalnie zrealizowany budynek parterowy, o którym mowa w zawiadomieniu o zakończeniu budowy oraz zamiarze przystąpienia do użytkowania oficyny bocznej i tylnej przy ul. [...] w K. (dz. nr [...] obr. [...]), po wykonanej modernizacji i rozbudowie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z 8 czerwca 1992 r. znak: AN-7351/353/92 WG.
Nie ma racji pełnomocnik skarżącej, jakoby wskazana do rozbiórki część obiektu budowlanego musiała stanowić integralną i niezależną część od pozostałej części budynku, który został rozbudowany. Takie stanowisko uniemożliwiałoby przecież orzeczenie rozbiórki np. w przypadku, gdy nastąpiła samowolna nadbudowa kondygnacji.
Sąd stoi na przeciwnym stanowisku, że to pozostała po rozbiórce część powinna stanowić możliwy do utrzymania strukturalnie obiekt budowlany. Oczywiście niemożliwe i nieprawidłowe byłoby np. orzeczenie rozbiórki parteru, bez orzekania o wyższej kondygnacji; taka sytuacja jednak nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
Podsumowując Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja jest wystarczająco konkretna i bez wątpliwości da się zidentyfikować, co ma zostać rozebrane i w jakim zakresie.
Warto nadmienić, że jakkolwiek skutki orzeczenia rozbiórki spornej nadbudowy oficyny są niewątpliwie dotkliwe, to brak jest jednak w prawie administracyjnym podstaw do stosowania klauzul generalnych opartych na zasadzie słuszności czy stanie wyższej konieczności.
Powinnością organów na obecnym etapie postępowania naprawczego, z której wywiązały się należycie, było przede wszystkim sprawdzenie, czy zostały przedłożone wymagane przepisami prawa, opisane w postanowieniu z 20 stycznia 2011 r. dokumenty (przede wszystkim projekt budowlany) i jego ocena.
W niniejszej sprawie skarżący mieli dużo czasu na przedłożenie żądanej dokumentacji, co mogłoby uchronić ich od orzeczenia przez organ nakazu rozbiórki.
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a podnoszone w niej wnioski i argumentacja nie mogły przynieść zamierzonego skutku. Sąd podzielił w całości argumentację organu wyrażoną w zaskarżonej decyzji, przytoczoną szczegółowo w części wstępnej niniejszego uzasadnienia, której powielanie w tym miejscu byłoby zbędnym powtórzeniem.
Organ odwoławczy dokonał powtórnego, pełnego i merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej w granicach zakreślonych treścią decyzji I instancji. Zbadał zarówno prawidłowość rozstrzygnięcia PINB jak i poprzedzającego je postępowania wyjaśniającego w oparciu o akta sprawy.
W uzasadnieniu decyzji II instancji wskazane zostały wyczerpująco motywy faktyczne i prawne, jakimi kierował się MWINB przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy oraz stanowiące odpowiedź na kwestie podnoszone w odwołaniu, skardze do sądu i licznych pismach skarżących.
Dodatkowo, odpowiadając na argumentację przedstawianą przez skarżących odnośnie kręgu stron postępowania, Sąd wskazuje, że w pełni podziela stanowisko MWINB, że wyłącznie podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu, jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Skarżący nie mogą zatem skutecznie podnosić, że nie wszystkie strony brały udział w postępowaniu, wskazując na konieczność zbadania kręgu stron postępowania (por. wyroki NSA z 21 czerwca 2022 r., sygn. I OSK 1897/21, z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1970/18 – powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nas.gov.pl).
Nie budzi też wątpliwości Sądu, że jak trafnie wskazał organ II instancji, zmiana sygnatury postępowania PINB nie spowodowała rozpoczęcia odrębnego postępowania administracyjnego, o czym strony postępowania zostały skutecznie zawiadomienie za pismem organu I instancji z 17 lutego 2021 r. znak: ROIK I.5160/363.2020.ABE, a zatem ten zarzut odwołania był całkowicie bezzasadny.
Chybiony okazał się również zarzut dotyczący pominięcia kwestii, że częścią nadbudowy oficyny bocznej jest przydomowa oranżeria - ogród zimowy, której wzniesienie co do zasady nie wymaga pozwolenia na budowę. Nadbudowy budynku - podwyższenia parterowej oficyny - nie sposób uznać za realizację wolno stojącego parterowego budynku gospodarczego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b.
Bez wątpienia także sporna samowola budowlana w postaci nadbudowy oficyny nie stanowiła, jak na pewnym etapie podnosili skarżący, robót zabezpieczających względem ściany pozostałej po rozbiórce budynku przy ul. [...], ani remontu spowodowanego uszkodzeniem ścianki i dachu.
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.