II SA/Kr 639/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie warunków zabudowy dla budowy drogi wewnętrznej, uznając, że częściowe zrealizowanie inwestycji nie czyni postępowania bezprzedmiotowym.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla budowy drogi wewnętrznej. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na częściowe zrealizowanie inwestycji w warunkach samowoli budowlanej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że częściowe zrealizowanie inwestycji nie czyni postępowania bezprzedmiotowym, a decyzja o warunkach zabudowy może być wydana nawet dla obiektu zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej, zwłaszcza w kontekście postępowania legalizacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał sprawę ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla budowy drogi wewnętrznej. Organ pierwszej instancji uznał postępowanie za bezprzedmiotowe, ponieważ inwestor częściowo zrealizował inwestycję w warunkach samowoli budowlanej, a wniosek dotyczył już istniejącego obiektu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało to stanowisko, powołując się na przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którymi decyzja o warunkach zabudowy powinna być wydawana przed rozpoczęciem inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał, że częściowe zrealizowanie inwestycji w warunkach samowoli budowlanej nie czyni postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy bezprzedmiotowym. Powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, które otworzyło drogę do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy dla obiektów zrealizowanych samowolnie, zwłaszcza gdy jest to konieczne w ramach postępowania legalizacyjnego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. Sąd podkreślił, że organ ustalający warunki zabudowy jest zobowiązany do analizy stanu faktycznego i prawnego terenu, uwzględniając istniejącą zabudowę. W związku z tym, organy administracji błędnie umorzyły postępowanie, zamiast rozpoznać je merytorycznie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, częściowe zrealizowanie inwestycji w warunkach samowoli budowlanej nie czyni postępowania o ustalenie warunków zabudowy bezprzedmiotowym, zwłaszcza gdy jest ono potrzebne do legalizacji obiektu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że decyzja o warunkach zabudowy może być wydana nawet dla obiektu zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej, ponieważ takie postępowanie nie staje się bezprzedmiotowe. Jest to szczególnie istotne w kontekście legalizacji samowoli budowlanej, gdzie decyzja WZ może być niezbędna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania jest obligatoryjne, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny.
u.p.z.p. art. 59 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd bada zgodność z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od żądań i wniosków skargi.
Pr. bud. art. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja obiektu budowlanego, w tym drogi jako budowli stanowiącej obiekt liniowy.
Pr. bud. art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepisy dotyczące samowoli budowlanej i możliwości jej legalizacji.
Pr. bud. art. 48b
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepisy dotyczące samowoli budowlanej i możliwości jej legalizacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Częściowe zrealizowanie inwestycji w warunkach samowoli budowlanej nie czyni postępowania o ustalenie warunków zabudowy bezprzedmiotowym. Decyzja o warunkach zabudowy może być wydana dla obiektu zrealizowanego samowolnie, zwłaszcza w kontekście postępowania legalizacyjnego. Organy administracji błędnie umorzyły postępowanie, zamiast rozpoznać je merytorycznie.
Odrzucone argumenty
Organ I instancji uznał postępowanie za bezprzedmiotowe z uwagi na częściowe zrealizowanie inwestycji w warunkach samowoli budowlanej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko organu I instancji, powołując się na przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Godne uwagi sformułowania
częściowego zrealizowania objętej wnioskiem drogi wewnętrznej, prowadzenie postępowania o wydanie warunków zabudowy możliwie będzie bowiem jedynie w ramach postępowania legalizacyjnego. Otworzyło ono drogę do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy pomimo uprzedniego zrealizowania zamierzenia budowlanego w całości bądź w części w warunkach samowoli budowlanej.
Skład orzekający
Monika Niedźwiedź
przewodniczący
Agnieszka Nawara-Dubiel
członek
Joanna Człowiekowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że częściowe zrealizowanie inwestycji w warunkach samowoli budowlanej nie czyni postępowania o ustalenie warunków zabudowy bezprzedmiotowym i że decyzja WZ może być wydana dla takiego obiektu, zwłaszcza w kontekście legalizacji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ nadzoru budowlanego nałożył obowiązek przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy w ramach postępowania legalizacyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie budowlanym i planowaniu przestrzennym, które ma praktyczne znaczenie dla inwestorów borykających się z samowolą budowlaną.
“Samowola budowlana a warunki zabudowy: czy można zalegalizować już wybudowany obiekt?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 639/22 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2022-09-22 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-05-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Agnieszka Nawara-Dubiel Joanna Człowiekowska /sprawozdawca/ Monika Niedźwiedź /przewodniczący/ Symbol z opisem 6153 Warunki zabudowy terenu Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono decyzję organu II i I instancji Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 105 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2022 poz 329 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: SWSA Paweł Monika Niedźwiedź SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel SWSA Joanna Człowiekowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 31 marca 2022 r., znak: SKO.ZP/415/94/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz E. W. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Uzasadnienie Burmistrz W. decyzją z dnia 4 lutego 2022 r. znak: PIN.6730.40.2019, działając na podstawie art. 105 § 1, art. 104 § 1 K.p.a. w związku z art. 4 ust. 2 pkt 2; art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1; 4 i art. 61 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 48 i 48b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane umorzył w całości postępowanie w sprawie wydana decyzji o warunkach zabudowy dla budowy drogi wewnętrznej dojazdowej dla obsługi gospodarstwa rolnego na działce nr [...] w miejscowości S., gmina W.. W uzasadnieniu organ przedstawił czynności podjęte w sprawie i wskazał, że po uzyskaniu wymaganych prawnie uzgodnień organów, Burmistrz; W. decyzją z dnia 29 grudnia 2020 r., ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie drogi wewnętrznej dojazdowej wraz z ekranami akustycznymi dla obsługi gospodarstwa rolnego na działce nr [...] w miejscowości W., gmina W.. Od ww. decyzji Burmistrza W. odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie złożyło będące stroną postępowania Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. SKO w Tarnowie decyzją z dnia 23 lutego 2021 r., uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza W. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Dalej wskazano, że w ponownie prowadzonym postępowaniu przed organem I instancji inwestor zmienił zakres przedmiotowej inwestycji, ograniczając jej zasięg do odległości 50 m od stopy wału przeciwpowodziowego rzeki Dunajec, oraz doprecyzował, iż wnioskowane "ekrany akustyczne" będą miały formę zwartego pasa zieleni. Uwzględniając wnioskowane zmiany, sporządzona została analiza funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków wskazanych w art. 61 ust. 1-5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dla przedmiotowej inwestycji oraz na jej podstawie sporządzony został projekt decyzji ustalającej warunki zabudowy. W toku prowadzonego postępowania wpłynęło pismo z kopią postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie z dnia 29 października 2021 r., którym wstrzymano E. W. prowadzenie robót budowlanych przy budowie drogi wewnętrznej na działkach nr [...], [...], [...] w miejscowości S., gmina W. oraz zobowiązano do przedłożenia właściwej w sprawie decyzji o warunkach zabudowy. W związku z powyższym inwestor wezwany został o uzupełnienie wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i złożenie stosownych wyjaśnień, tj. wskazanie, że przedmiotem wniosku jest legalizacja obiektu zrealizowanego lub budowa nowego obiektu, która nie jest związana z poczynionymi na przedmiotowym terenie pracami budowlanymi. W odpowiedzi inwestor podtrzymał swój dotychczasowy wniosek informując, iż niezmiennie przedmiotem wniosku jest budowa drogi wewnętrznej dojazdowej dla obsługi gospodarstwa rolnego na działce nr [...] w miejscowości S., gm. W.. Organ dokonał oględzin nieruchomości w trakcie których stwierdzono, że na gruncie objętym wnioskiem wykonane, zostały roboty, które ocenić można jako zmierzające do realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia - budowy drogi wewnętrznej dojazdowej. Jak widać na załączonej w poczet akt sprawy dokumentacji fotograficznej, na długości całego wnioskowanego obszaru obejmującego część działki nr [...], wykonane zostało utwardzenie gruntu z wykorzystaniem kruszywa kamiennego. Porównując poziom terenu, z działkami sąsiednimi, widoczne jest również, iż w ramach prac grunt został podniesiony. Uwzględniając stan zagospodarowania wnioskowanego terenu oraz postanowienie PINB w Tarnowie, którym organ wstrzymał inwestorowi prowadzenie robót budowlanych oraz zobowiązał go do przedłożenia właściwej decyzji o warunkach zabudowy - zasadnym jest podzielenie stanowiska właściwego w tej sprawie organu administracji nadzoru budowlanego. Podsumowując opisane kwestie, oraz bezpośrednio odwołując się do cytowanych uprzednio ustaleń postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 2 sierpnia 2021 r., w związku z wydaniem przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane nakładającego na inwestora obowiązek uzyskania właściwej decyzji o warunkach zabudowy dla legalizacji obiektu zrealizowanego, oraz jednoczesnym podtrzymaniem wniosku inwestora o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla budowy drogi wewnętrznej dojazdowej dla obsługi gospodarstwa rolnego, organ stwierdził, że prowadzone postępowanie jest bezprzedmiotowe. Od tej decyzji odwołanie złożył E. W.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 31 marca 2022 r. znak: SKO.ZP/415/94/2022 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że przepis art. 59 ust. 1 u.p.z.p. stanowi, iż zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Natomiast w myśl postanowień zawartych ust. 3 przywołanego przepisu, w przypadku zmiany zagospodarowania terenu o której mowa w ust. 2 (nie wymagającego pozwolenia na budowę) bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości: 1) wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, albo 2) przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania. Z uwagi na określony układ czynności procesu inwestycyjno-budowlanego decyzja o warunkach zabudowy wydawana jest - co do zasady - przed rozpoczęciem realizacji inwestycji, na etapie poprzedzającym wystąpienie inwestora z wnioskiem o pozwolenie na budowę, stanowiąc konieczny załącznik do tego wniosku (art. 33 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. -Prawo budowlane). Decyzja ta wiąże organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę (art. 55 w zw. z art. 64 u.p.z.p.), który przed jej podjęciem, sprawdza zgodność projektu budowlanego z zwartymi w niej ustaleniami (art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Rozpoczęcie robót budowlanych możliwe jest dopiero na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego). W świetle przywołanych przepisów wniosek o ustalenie warunków zabudowy - co do zasady - może zatem dotyczyć dopiero planowanego przedsięwzięcia budowlanego a nie inwestycji już zrealizowanej lub będącej w toku. W stosunku do tych ostatnich inwestycji dopuszczalne jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy, zupełnie wyjątkowo, w sytuacji nałożenia na inwestora przez organ nadzoru budowlanego obowiązku przedłożenia tej decyzji w ramach postępowania zmierzającego do doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. W judykaturze akceptowane jest w związku z powyższym stanowisko o możliwości ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji realizowanej lub zrealizowanej, w sytuacji, gdy jest ona konieczna aby ją przedłożyć w postępowaniu naprawczym prowadzonym przez organ nadzoru budowlanego mającym na celu legalizację wykonanych robót budowlanych. Istnieje również pogląd dopuszczający zainicjowanie postępowania o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji zrealizowanej w ramach samowoli budowlanej jeszcze przed nałożeniem obowiązku jej uzyskania przez organ nadzoru budowlanego (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2020 r., II OSK 1529/18). Przyjmuje on bowiem, że inwestor ma interes prawny w żądaniu ustalenia warunków zabudowy dla zrealizowanej już inwestycji także przed wszczęciem postępowania legalizacyjnego i przed nałożeniem na niego takiego obowiązku przez organ nadzoru budowlanego, w celu doprowadzenia do jak najszybszej legalizacji inwestycji. W przypadku wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji już zrealizowanej inwestor powinien jednak to zaznaczyć we wniosku oraz wskazać położenie obiektu budowlanego na działce. Obowiązkiem organu orzekającego w sprawie o ustalenie warunków zabudowy powinno być natomiast ustalenie rzeczywistego stanu zabudowy istniejącej na działce inwestora i ustalenie, czy zabudowa ta jest zgodna z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym i przepisami szczególnymi (por. NSA w wyroku z dnia 9 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1529/18). Co do zasady, nie jest jednak możliwe żądanie wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy w odniesieniu do inwestycji już zrealizowanej lub będącej w toku realizacji. W odniesieniu do obiektu będącego w budowie lub już wybudowanego inwestor posiada taką możliwość, jednak jest ona związana z procesem legalizacyjnym. Decyzja o warunkach zabudowy ma wówczas odpowiedzieć na pytanie czy zabudowa zrealizowana jako nielegalna, ostatecznie nie pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na podstawie których określa się czy ład przestrzenny w okolicy inwestycji nie został naruszony. Nie negując zatem możliwości wystąpienia przypadków kwalifikujących się jako wyjątki od zasady ustalania warunków zabudowy przed przystąpieniem do realizacji inwestycji, stwierdzić należy, że w żadnym razie nie powinno to prowadzić do kolizji z innymi postępowaniami dotyczącymi konkretnej inwestycji, a zwłaszcza z procedurą legalizacyjną. W przypadku stwierdzenia takiej kolizji postępowanie w sprawie warunków zabudowy winno być umorzone jako bezprzedmiotowe (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z 13 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 558/20). W sytuacji jaka zaistniał w analizowanym przypadku tj. częściowego zrealizowana objętej wnioskiem drogi wewnętrznej, prowadzenie postępowania o wydanie warunków zabudowy możliwie byłoby jedynie w ramach postępowania legalizacyjnego. Rozróżniać bowiem należy "zwykły" tryb wydawania decyzji o warunkach zabudowy dla obiektu mającego dopiero legalnie powstać lub dla już istniejącego którego użytkowanie ma ulec zmianie (art. 59 u.p.z.p.), od trybu legalizacyjnego, wszczynanego przez organ nadzoru budowlanego w stosunku do obiektu realizowanego w warunkach samowoli budowlanej (por. wyrok NSA z 27 lutego 2014 r., II OSK 2332/12). Zatem w przypadku gdy aktualnym stanie sprawy wniosek inwestora o ustalenie warunków zabudowy dotyczy już istniejącego obiektu powstałego w warunkach samowoli budowlanej, inwestor dążąc do jego zalegalizowania (o czym w odrębnym postępowaniu rozstrzyga organ nadzoru budowlanego) winien okoliczność tę wykazać we wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, wskazując także lokalizację istniejącego obiektu. W niniejszej sprawie brak wystąpienia inwestora spełniającego powyższe warunki. Co więcej, na wezwanie Burmistrza W. z dnia 8 grudnia 2021 r. o wskazanie, czy przedmiotem rozpoznawanego wniosku o ustalenie warunków zabudowy jest legalizacja obiektu zrealizowanego, czy budowa nowego obiektu, która nie jest związana z poczynionymi na przedmiotowym terenie pracami budowlanymi, w piśmie, z dnia 14 grudnia 2021 r. inwestor stwierdził, iż niezmiennie przedmiotem wniosku jest budowa drogi wewnętrznej dojazdowej dla obsługi gospodarstwa rolnego na działce nr [...] w miejscowości S., gm. W.. Wraz z pismem, przedłożył kopię zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie "które to wyjaśnia wszelkie wątpliwości i jest uzupełnieniem do odpowiedzi na wezwanie". W zażaleniu tym inwestor stwierdził, iż nie zgadza się z ustaleniami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie co do tego, że wykonane prace (wybranie ziemi pod nasadzenie 57 tyś drzew, a w to miejsce nawiezienie materiału kamiennego) spowodowało utwardzenie gruntu w takim zakresie, iż powstała nowa inwestycja w postaci utwardzonej drogi. Również w obecnie wniesionym odwołaniu strona nie neguje, że "w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego inwestor, powinien wystąpić o wydanie decyzji o warunkach zabudowy przed uzyskaniem pozwolenia na budowę i przed rozpoczęciem procesu inwestycyjnego. W konsekwencji warunki zabudowy mogą być ustalone wyłącznie dla planowanej inwestycji która w ocenie strony odwołującej się nie została zrealizowana, a wykonane prace wymiany gruntu w żaden sposób dowodzą o wykonaniu zamierzenia zakreślonego granicami wniosku". Wbrew jednak przytoczonym wyżej stwierdzeniom odwołania, w ostatecznym w administracyjnym toku instancji postanowieniu nr [...] Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 24 lutego 2022r., utrzymującym w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie z dnia 29 października 2021 r., wyraźnie wskazano, że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż w maju 2020 roku inwestor rozpoczął roboty związane z wymianą gruntu za pomocą własnego sprzętu, które doprowadziły do wykonania utwardzenia terenu materiałem kamiennym od zjazdu z drogi wojewódzkiej na działce nr [...] aż do ok. 1/3 granicy działki nr [...] w S. . Ponadto utwardzono częściowo działkę nr [...] w S. . Zgodnie ze wskazaniami PINB na dzień kontroli z dnia 8 lipca 2020 r. szerokość utwardzenia gruntu na działce nr [...] wynosiła ok. 7,0 m a na działce nr [...] ok. 11,6 m. Z kolei łączna długość pasa utwardzenia na działce [...] wraz z szerokością pasa na działce nr [...] wynosiła ok. 32,0 m. Nawierzchnia utwardzenia została wyrównana z poziomem istniejącego gruntu. Wykonano również obustronnie trzy poszerzenia utwardzenia na szerokość ok. 6,9 m do 8,5 m jedną stroną na odcinku pasa znajdującego się na działce nr [...] w S. . W dniu 12 sierpnia 2021 r. zostały przeprowadzone oględziny na przedmiotowych działkach przez pracowników PINB. Na ich podstawie ustalono, że od strony działki nr [...] w m. Sukmanie wzdłuż terenu utwardzonego na działce nr [...] wybrano pas ziemi o głębokości ok. 90 cm. Zauważono, że analogiczny rów powstał od strony działki nr [...] o głębokości ok. 70 cm, przy czym nie na całej długości utwardzenia na działce nr [...]. Ponadto, na końcowym odcinku utwardzenia terenu po lewej stronie wybrano ziemię na obszarze działki [...] oraz [...]. (...). Wobec zebranego materiału dowodowego należy stwierdzić, że niewątpliwie w stanie faktycznym niniejszej sprawy miała miejsce budowa obiektu budowlanego w postaci budowy drogi wewnętrznej na działce nr [...], [...] oraz [...] w miejscowości S., gm. W.. Bezspornym w sprawie jest również osoba inwestora oraz czas budowy przedmiotowego obiektu (por.: protokół z kontroli, akta PINB, k: 6). Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2021 r. II OSK 1809/18: "droga w myśl przepisów Prawa budowlanego jest obiektem budowlanym, który należy zaliczyć do budowli stanowiącej obiekt liniowy (art. 3 pkt 3 i 3a Prawa budowlanego). Ustawodawca, zaliczając do budowli takie obiekty budowlane jak drogi nie ograniczył tego pojęcia do drogi wyposażonej w infrastrukturę, o której mowa wart. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Na gruncie Prawa budowlanego drogą jest nie tylko droga publiczna w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Jak trafnie wskazał Sąd l instancji, decydującym kryterium zakwalifikowania samowolnie wykonanego obiektu do określonej kategorii obiektów budowlanych powinna być, obok spełnienia przez wykonany obiekt przesłanek wskazanych w art. 3 Prawa budowlanego, zamierzona i realizowana przez inwestora funkcja obiektu. Utwardzenie drogi gruntowej w taki sposób, że wykonana nawierzchnia umożliwia wykorzystanie jej jako szlaku komunikacyjnego dla samochodów i innych pojazdów stanowi wykonanie obiektu spełniającego funkcję drogi, a więc stanowi budowę drogi w rozumieniu art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego. W przedmiotowej sprawie bez wątpienia wybranie gruntu,, a następnie wyrównanie poziomu gruntu do stanu poprzedniego za pomocą materiału kamiennego w celu umożliwienia dojazdu do działki nr [...], stanowiło budowę drogi w rozumieniu art. 3 pkt 3a Pr. bud. biorąc pod uwagę funkcję przez nią reprezentującą. Należy podkreślić, że z przeprowadzonego postępowania dowodowego bezpośrednio wynika, że wykonana nawierzchnia umożliwia wykorzystanie jej jako szlaku komunikacyjnego dla pieszych, rowerów, samochodów, a nawet pojazdów ciężarowych, co zostało wskazane przez Inwestora oraz świadków (akta PINB, k: 54, 55)". Pomimo powyższego, ostatecznego rozstrzygnięcia, inwestor nadal podtrzymuje dotychczas prezentowane stanowisko. Organ stwierdził, podsumowując, że w świetle aktualnie istniejącego stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy oraz przedstawionych wyżej poglądów orzeczniczych wydanie decyzji lokalizacyjnej w sprawie budowy drogi wewnętrznej na działce nr [...] nie było wykluczone, ale pod warunkiem wskazania przez inwestora, iż wniosek ten aktualnie odnosi się już do obiektu powstałego w warunkach samowoli budowlanej, objętego procedurą legalizacyjną. W przypadku wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji już zrealizowanej inwestor powinien to wyraźnie zaznaczyć oraz wskazać położenie obiektu budowlanego na działce. Wydane w sprawie rozstrzygnięcie nie oznacza, że inwestor nie będzie mógł wystąpić o ustalenie warunków zabudowy dla drogi wewnętrznej realizowanej na działce [...] Wobec jednak przynajmniej częściowego zrealizowania tej drogi wewnętrznej będzie jednak musiał przy złożeniu wniosku powołać się na zawarte w postanowieniu Inspektora Nadzoru Budowlanego zobowiązanie do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy dla tej drogi. W sytuacji jaka zaistniał w analizowanym przypadku tj. częściowego zrealizowana objętej wnioskiem drogi wewnętrznej, prowadzenie postępowania o wydanie warunków zabudowy możliwie będzie bowiem jedynie w ramach postępowania legalizacyjnego. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł E. W. zarzucając naruszenie: 1/ art 6 K.p.a., który stanowi, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa i przepis ten kreuje obowiązek organu do działania zgodnego z prawem demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasady sprawności i rzetelności działań instytucji publicznych. Organ I instancji umarzając postępowanie naruszył ten przepis, gdyż w sytuacji kiedy strona podtrzymywała wniosek o wydanie warunków zabudowy zgodnie z jego treścią nie ma podstaw prawnych do umorzenia postępowania w sytuacji, kiedy wniosek skarżącego oraz kwestionowane przez Powiatowego Inwestora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie prace polegające na wymianie gruntu nie pokrywają się i nie mają ze sobą żadnego związku, 2/ art. 7 K.p.a., który stanowi, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W przedmiotowej sprawie zasada ta została naruszona, gdyż nie podjęto wszystkich prawem przewidzianych czynności celem wyjaśnienia sprawy zaniechując między innymi wnioskowanego dowodu z przesłuchania strony na fakt wykonanych prac do czego organ II instancji nie odniósł się w uzasadnieniu pomimo zarzutu zawartego w odwołaniu; 3/ art 7a K.p.a., który stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba, że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W przedmiotowej sprawie poprzez umorzenie postępowania w sytuacji kiedy nie istniał prawomocnie orzeczony obowiązek nałożony przez organ nadzoru budowlanego zamknięto stronie drogę do uzyskania decyzji stanowiącej prawną informację o terenie, niezbędną dla dalszego procedowania w kierunku uzyskania pozwolenia na budowę zgodnie ze złożonym wnioskiem o wydanie "WZ" 4/ art 9 K.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Naruszenie tego przepisu polega na oparciu stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie na kwestionowanych przez stronę rozstrzygnięciach, przy czym oba organy w tej kwestii nie wydały formalnego postanowienia o dopuszczeniu dowodu lub odmowie z przesłuchania strony, 5/ art 75 K.p.a., który stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny w zw. z art. 86 cyt. ustawy poprzez pominięcie istotnego dowodu z przesłuchania strony jak też ustalenia czy wniosek strony pokrywa się z wykonanymi pracami lub też stanowi ich część rażąco narusza cyt. Przepis; 6/ art 105 § 1 K.p.a., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Umorzenie postępowania w sytuacji, kiedy strona wnioskuje o wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w formie decyzji informującej o warunkach zabudowy dla wnioskowanej nieruchomości stosownie do zgłoszonego wniosku narusza prawa strony w tym przywołany wyżej przepis, gdyż postępowanie dla strony nie jest bezprzedmiotowe z uwagi na treść złożonego wniosku; 7/ art 77 § 1 K.p.a, który to przepis stanowi, że: organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy organy orzekające w sprawie poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący dokonał utwardzenia części działki tłuczniem co jest równoznaczne z budową drogi w takim zakresie jak to stanowi wniosek o wydanie "WZ" dokonały błędnych ustaleń faktycznych co ma wpływ na wynik sprawy. Ponadto zasadą jest, że droga jeżeli jest budowana to ma stałą szerokość, że zamyka się w określonych linach natomiast wykonane prace mają nieregularny kształt dopasowany do miejsc z którego była wybierana ziemia czego żaden z organów nie miał na uwadze, 8/ art 4 ust 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym który stanowi, że w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustała się w drodze decyzji o warunkach zabudowy. Przepis ten został naruszony, gdyż w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego inwestor, powinien wystąpić o wydanie decyzji o warunkach zabudowy przed uzyskaniem pozwolenia na budowę i przed rozpoczęciem procesu inwestycyjnego. W konsekwencji warunki zabudowy mogą być ustalone wyłącznie dla planowanej inwestycji, która w ocenie strony odwołującej się nie została zrealizowana w takim zakresie jak to zakreśla wniosek o "WZ", a wykonane prace wymiany gruntu w żaden sposób nie dowodzą o wykonaniu zamierzenia w granicach wniosku o czym świadczy stanowisko inwestora zawarte w treści pism składanych do organu I instancji, a przywołanych w treści uzasadnienia decyzji II instancji, 9/ art 59 ust. 1 cyt. poprzednio ustawy, który stanowi, że zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art 50 ust 1 i art 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio poprzez umorzenie postępowania w sytuacji kiedy nie istnieją ku temu żadne podstawy. W przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji, której podstawą jest przywołany wyżej przepis; 10/ art. 48 i 48b ustawy prawo budowlane nie mogą być podstawą do orzekania przez Burmistrza jako organu właściwego do wydania decyzji o warunkach zabudowy gdyż naruszona to kompetencję organów określone ustawą prawo budowlane. W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 2095 ze zmian.), zgodnie z którym w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Na tej podstawie zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. W wyniku rozpatrzenia sprawy w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiot kontroli sądowej stanowi decyzja umarzająca postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy wydana na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) ze względu na bezprzedmiotowość postępowania. Kontekst materialnoprawny sprawy ustalenia warunków zabudowy tworzą natomiast przepisy ustawy dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2022 r., poz. 503.; dalej: u.p.z.p.). Ustawa ta stanowi w art. 4, że ustalenie przeznaczenia terenu oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków jego zabudowy następuje w planie miejscowym, a w razie jego braku – w drodze decyzji o warunkach zabudowy. Z kolei art. 59 ust. 1 u.p.z.p. stanowi, że zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. W przedmiotowej sprawie Wójt decyzją umorzył postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., uznając je za bezprzedmiotowe, a decyzję tę w mocy utrzymało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przywołany przepis łączy umorzenie postępowania administracyjnego, a więc zakończenie go bez rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, z jego bezprzedmiotowością. Jak wskazuje się w literaturze: "Przedmiot postępowania administracyjnego istnieje wtedy, gdy istnieje sprawa administracyjna załatwiana w tej formie działania, a zatem gdy obowiązujący przepis prawa tworzy podstawę do wydania decyzji konkretyzującej prawa i obowiązki podmiotu spoza struktur administracji publicznej, z uwagi na to, że podmiot ten znalazł się w sytuacji faktycznej przewidzianej w normie prawnej tworzącej podstawę do działania organu administracji publicznej w tej właśnie formie. Decyzja, jak każdy indywidualny akt stosowania prawa, musi mieć adresata oraz podstawę faktyczną i prawną (szerzej o sprawie administracyjnej T. Kiełkowski, Sprawa..., s. 32–58). Wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest obligatoryjne, gdy postępowanie zostało wszczęte, ale okazało się lub stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego ma miejsce wtedy, gdy brak jest któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, który by podlegał konkretyzacji, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Bezprzedmiotowość może wynikać z okoliczności dotyczących podmiotów tego stosunku prawnego lub jego przedmiotu. Istota bezprzedmiotowości postępowania polega na tym, że nastąpiło takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej (wyrok NSA z 10.05.2012 r., II GSK 467/11, LEX nr 1219036)" (M. Romańska, w: H. Knysiak-Sudyka, red. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019 r., s. 730). Umorzenie postępowania w przypadku bezprzedmiotowości jest obowiązkiem organu. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej (por. M. Romańska, j.w.). Przyczyn bezprzedmiotowości w okolicznościach sprawy organy dopatrzyły się w tym, że toczące się z wniosku skarżącego postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dotyczyło istniejącego już w części obiektu powstałego w warunkach samowoli budowlanej. W ocenie organów inwestor, dążąc do jego zalegalizowania w odrębnym postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego, winien okoliczność tę wykazać we wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, wskazując także lokalizację istniejącego obiektu, czego skarżący nie wykonał, pomimo wezwania Burmistrza W.. Burmistrz uzależnił przy tym rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia warunków zabudowy od złożenia przez inwestora oświadczenia, że czy przedmiotem rozpoznawanego wniosku o ustalenie warunków zabudowy jest legalizacja obiektu zrealizowanego, czy budowa nowego obiektu, która nie jest związana z poczynionymi na przedmiotowym terenie pracami budowlanymi (vide: wezwanie z 8 grudnia 2021 r.). Niewątpliwie, co do zasady ustalenie warunków zabudowy ma dotyczyć zamierzenia inwestycyjnego, a więc inwestycji dopiero planowanej, przyszłej. Wskazują na to przepisy u.p.z.p. oraz przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane regulujące kolejny, po ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, etap procesu inwestycyjnego, w którym dla uzyskania pozwolenia na budowę inwestor musi legitymować się decyzją o warunkach zabudowy (względnie decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego). Niemniej jednak na uwzględnienie w przedmiotowej sprawie zasługiwał również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., P 37/06 (OTK ZU 11A/2007, poz. 160). Trybunał zakwestionował w nim zgodność z Konstytucją art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, które w ówczesnym brzmieniu uzależniały możliwość legalizacji samowoli budowlanej od przedstawienia przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy, ostatecznej "w dniu wszczęcia postępowania", tj. w dniu podjęcia przez właściwy organ nadzoru budowlanego działań zmierzających do zastosowania sankcji z art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. Trybunał Konstytucyjny wskazał następująco: "Dysponowanie decyzją o warunkach zabudowy, ostateczną w dniu wszczęcia postępowania rozbiórkowego, ustawodawca uczynił warunkiem zalegalizowania samowoli dokonanej na terenie, na którym nie obowiązuje plan miejscowy. Równocześnie warunkiem legalizacji samowoli dokonanej na terenie, na którym obowiązuje plan miejscowy, ustawodawca uczynił uzyskanie zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami tego planu, przy czym nie ma żadnych obostrzeń co do daty takiego zaświadczenia. Oznacza to faktyczne zróżnicowanie sytuacji prawnej sprawców samowoli, według kryterium obowiązywania na danym terenie planu miejscowego. Tymczasem adresatami regulacji poświęconej legalizacji samowoli są podmioty, które wybudowały obiekty budowlane bez pozwolenia na budowę, i to właśnie ten brak stanowi cechę relewantną. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego zróżnicowanie sytuacji prawnej inwestorów, wynikające z przyczyn od nich niezależnych (a do takich należy obowiązywanie, albo nieobowiązywanie, na danym terenie planu miejscowego), godzi w zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa oraz rodzi wątpliwości co do racjonalności działań prawodawcy. Z art. 48 ust. 2 prawa budowlanego wynika, że warunkiem legalizacji samowoli jest zgodność konkretnej budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Chodzi więc o zgodność albo z planem miejscowym, albo z "generalnym" porządkiem planistycznym, ukształtowanym wieloma ustawami szczególnymi. Nie może mieć tu znaczenia termin uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, bo ma ona charakter wyłącznie informacyjny i – sama przez się – nie kształtuje praw ani obowiązków inwestora, wynikających wprost z ustaw (co oczywiście nie przeczy obowiązkowi jej uzyskania). Decydujące znaczenie w procesie legalizacji samowoli (również legalizacji prowadzonej w związku z wszczęciem postępowania rozbiórkowego) winno mieć ustalenie, że obiekt wybudowany bez pozwolenia na budowę nie narusza przepisów prawa – w tym regulujących kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego. Powinna zatem istnieć możliwość dokonania takiego ustalenia również po wszczęciu postępowania rozbiórkowego, bo nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi jest orzekanie rozbiórki obiektu budowlanego, mimo że inwestorzy wykazali jego zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uzyskując ostateczną decyzję o warunkach zabudowy już w trakcie postępowania rozbiórkowego." Odnosząc ww. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego do okoliczności przedmiotowej sprawy należało stwierdzić, że otworzyło ono drogę do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy pomimo uprzedniego zrealizowania zamierzenia budowlanego w całości bądź w części w warunkach samowoli budowlanej. W przedmiotowej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia organu pierwszej instancji co do tego, że inwestor zrealizował w części wnioskowane zamierzenie polegające na budowie drogi wewnętrznej na działkach nr [...], [...] oraz [...] w miejscowości S.. Okoliczność ta została stwierdzona przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie, który postanowieniem z 29 października 2021 r., znak OK-II.5160.1.10.2020 (k. 158-161 akt adm.) nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w określonym tam terminie m.in. zaświadczenia Burmistrza Wojnicza o zgodności budowy ww. drogi wewnętrznej z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego. W ocenie Sądu, w tej sytuacji nie było przeszkód do prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, a okoliczności wskazane przez organy obu instancji jako przyczyny bezprzedmiotowości postępowania nie są nimi. Po pierwsze, nie było podstaw do uzależniania prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy od oświadczenia przez inwestora, czy wniosek dotyczy planowanego czy istniejącego obiektu. Jak wskazano powyżej, nie budzą wątpliwości ustalenia organu, na podstawie których można stwierdzić, że część planowanej drogi została wykonana. Nie ma przy tym znaczenia, że skarżący – inwestor kontestuje działania organów nadzoru budowlanego i zaprzecza dokonanym przez organy ustaleniom. Po drugie, niezasadnie organ pierwszej instancji żądał od skarżącego zmiany przedmiotu wniosku przez określenie, że dotyczy ono legalizacji samowoli budowlanej. Zauważyć należy, że otwarcie przez Trybunał drogi do wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji zrealizowanej samowolnie nie doprowadziło do zmiany przepisów u.p.z.p. określających zakres przedmiotowy decyzji o warunkach zabudowy. Przywołany art. 59 ust. 1 u.p.z.p. wskazuje na wydania tej decyzji w odniesieniu do zmiany zagospodarowania terenu, w szczególności polegającej na wykonywaniu robót budowlanych. Legalizacja, co oczywiste, nie jest rodzajem robót budowlanych, ale doprowadzeniem robót budowlanych wykonanych nielegalnie do stanu zgodnego z prawem w określonym postępowaniu. Co istotne, w postępowaniu tym, zarówno w świetle obowiązujących przepisów, jak i przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustawą, która weszła w życie 19 września 2021 r., inwestor powinien legitymować się zaświadczeniem o zgodności wykonanych robót budowlanych z decyzją o warunkach zabudowy (jeśli nie obowiązuje miejscowy plan). A zatem dopiero na etapie postępowania w sprawie wydania zaświadczenia, a następnie w postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego dokonuje się oceny, czy wybudowany obiekt jest zgodny z decyzją o warunkach zabudowy. Dostrzec należy również, że w ślad za ww. orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego nie zmieniły się wymogi co do wniosku o ustalenie warunków zabudowy (vide: art. 52 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 4 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Obowiązkiem wnioskodawcy pozostało określenie granic terenu objętego wnioskiem, nie zaś wrysowanie dokładnej lokalizacji obiektu będącego przedmiotem wniosku. Zaznaczyć trzeba jednak, że z powyższego nie wynika, iż organ ustalający warunki zabudowy może pominąć samowolnie zrealizowany obiekt. Przeciwnie, na podstawie art. 53 ust. 3 u.p.z.p. jest on obowiązany dokonać nie tylko analizy warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy, wynikających z przepisów odrębnych, ale również analizy stanu faktycznego i prawnego terenu, na którym przewiduje się realizację inwestycji. Ustalenia w tym zakresie powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji kończącej postępowanie. W podsumowaniu należy stwierdzić, że zarzuty skarżącego okazały się zasadne w części, w jakiej zbieżne są z powyższymi rozważaniami Sądu. W sprawie nie znajdował natomiast zastosowania art. 7a k.p.a. odnoszący się do postępowań, których przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia. Postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy prowadzone wyłącznie na wniosek zainteresowanego inwestora nie jest takim postępowaniem. Ponadto, w sprawie nie ujawniły się wątpliwości co do treści normy prawnej, o których stanowi przywołany przepis. Nie doszło również do naruszenia art. 48 i 49 Prawa budowlanego. Norm z nich wynikających nie stosują bowiem organy orzekające w sprawach ustalenia warunków zabudowy. Nawet jeśli przedmiotem tego postępowania jest inwestycja samowolnie wykonana i rozstrzygnięcie tej sprawy będzie determinowało rozstrzygnięcie w sprawie legalizacji, to postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy nie staje się przez to częścią postępowania legalizacyjnego. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie podejmował czynności zmierzające do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, przyjmując, że ze względu na zrealizowanie planowanej inwestycji co najmniej w części nie doszło do bezprzedmiotowości postępowania. Mając powyższe na względzie Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.p.a. O kosztach postępowania postanowiono w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI