II SA/Kr 631/20

II SA/Kr 631/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-03-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Joanna Człowiekowska
Małgorzata Łoboz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 322/21 - Postanowienie NSA z 2021-05-25
II OSK 1547/22 - Wyrok NSA z 2025-02-19
II OZ 323/21 - Postanowienie NSA z 2021-05-25
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 28 , art 33 ust 1 , art 34 ust 4 i art 36
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Agnieszka Nawara - Dubiel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2021 r. sprawy ze skarg T. M., Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku [...] oraz J. L. i K. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2020r., znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargi.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta K. decyzją Nr [...] z 4.12.2018 r., znak: [...], na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z 7.07.1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 z późn. zm.) zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla: [...] Sp. z o.o., Sp. k. w K. dla inwestycji pn.: "Remont, przebudowa i nadbudowa istniejącej nieużytkowej oficyny tylnej kamienicy przy ul. [...] w K. na cele mieszkalne, przebudowa istniejących i budowa nowych otworów drzwiowych i okiennych (w tym także w granicy z działką [...], [...], [...] obr.[...]), doświetlenie wnętrza w części nadbudowanej oknami w ścianach zewnętrznych i lukarnami, budowa balkonów od strony północnej, budowa tarasu na poziomie IVpiętra, budowa tarasów w przestrzeni poddasza, budowa windy, rozbudowa istniejącej wewnętrznej klatki schodowej, budowa schodów zewnętrznych oraz pochylni dla niepełnosprawnych wraz z zagospodarowaniem terenu i remontem muru w granicy z dz. nr [...] obr. [...], termoizolacja ściany zewnętrznej dodatkowo na dz. nr [...] obr. [...], gazu i wody dodatkowo na dz. nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K.".
W uzasadnieniu organ podał, że projektowana inwestycja znajduje się na terenie obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Stare Miasto" w K., zatwierdzonego Uchwałą nr [...] Rady Miasta K. z 14.04.2011 r., na obszarze oznaczonym, jako MW/U.15 w graficznym załączniku do planu. Projekt budowlany jest zgodny z ustaleniami ww. planu, a także wymaganiami ochrony środowiska. Inwestor złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie objętym decyzją. Projekt zagospodarowania działki jest zgodny z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Projekt budowlany jest kompletny i posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia oraz informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Projektant i sprawdzający dołączyli do projektu budowlanego oświadczenie o sporządzeniu projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Projekt budowlany jest wykonany przez osoby uprawnione. Obszar oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, obejmuje nieruchomości: działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr[...]. ewid. Ś.. W związku z powyższym organ stwierdził, iż spełnione zostały wymagania określone w art. 32 ust. 4 i art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
Ponadto organ ustalił, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. pozwoleniem nr [...] z 09.11.2017 r., znak: [...] zezwolił na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, przy budynku oficyny tylnej kamienicy przy ul. [...], w rejonie ul. [...] w K. na terenie dz. nr [...], obr. [...]. ewid. Ś. na terenie układu urbanistycznego miasta K. w granicach Plant wpisanego do Rejestru Zabytków Województwa pod nr [...] decyzją z dn. 22.05.1933 r. oraz na Listę Dziedzictwa Światowego UNESCO. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z 17.04.2015 r., znak: [...] wyraził zgodę na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w sposób inny niż podany w §12 ust.5, § 68 ust.1, § 242 ust.1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) dla przedmiotowej inwestycji. Prezydent Miasta K. postanowieniem z 12.07.2016 r. znak: [...] wyraził zgodę na odstępstwo od przepisów §12 ust. 1 pkt 1) rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, polegające na wykonaniu w projektowanej przebudowie i nadbudowie budynku -oficyny, zlokalizowanego przy ul. [...] w K., na dz. nr [...] obr[...]. ewid. Ś., otworów okiennych w istniejącej ścianie na 1, 2 i 3 kondygnacji oraz ściany z otworami okiennymi na 4 i 5 kondygnacji bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nr [...] obr. [...]. ewid. Ś.. Prezydent Miasta K. postanowieniem z 12.07.2016 r. znak: [...] wyraził zgodę na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 1) i ust. 5 pkt 1) rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie polegające na wykonaniu w projektowanej przebudowie i nadbudowie budynku -oficyny, zlokalizowanego przy ul. [...] w K., na dz. nr [...] obr. [...]. ewid. Ś., ściany z otworami okiennymi na [...] kondygnacji oraz tarasu na ostatniej kondygnacji bezpośrednio przy granicy z sąsiednimi działkami budowlanymi nr [...] i [...] obr. [...]. Prezydent Miasta K. decyzją z 13.08.2014 r., znak: [...] zatwierdził dokumentację geologiczno - inżynierską w celu określenia warunków geologiczno -inżynierskich na potrzeby posadowienia obiektów budowlanych dla przedmiotowej inwestycji. Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. pismem z 03.04.2018 r. znak: [...] uzgodnił możliwość włączenia do drogi ruchu drogowego spowodowanego zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego przyległego do pasa drogowego w oparciu MPZP dla obszaru [...]" oraz w oparciu o art. 35 ust. 3 ustawy o drogach publicznych dla przedmiotowej inwestycji.
Następnie organ przedstawił zastrzeżenia wniesione w toku postępowania przez strony postępowania, a także zacytował złożone w tym zakresie wyjaśnienia pełnomocnika inwestora. Organ podał, że podziela w całości złożone wyjaśnienia.
Dalej organ wskazał, że inwestor złożył wniosek o wydanie decyzji pozwolenia na budowę i zatwierdzenie projektu budowlanego dla przedmiotowej inwestycji w dniu 16.07.2018 r. W dniu 31.08.2018 r. inwestor, na wezwanie organu, uzupełnił braki wniosku. Postanowieniem z 5.09.2018r. wydanym na podstawie art. 35 ustawy Prawo budowlane wezwano inwestora do uzupełnienia projektu budowlanego. W ramach uzupełnień projektant przedłożył m.in. analizę przesłaniania oraz nasłonecznienia, oraz zaktualizowaną analizę obszaru oddziaływania inwestycji.
Strony były zawiadamiane o kolejnych czynnościach podejmowanych w sprawie w trybie art. 49a K.p.a. poprzez udostępnianie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących zgodności planowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego panu zagospodarowania przestrzennego obszaru Stare Miasto zatwierdzonego uchwałą nr XII/121/11 Rady Miasta K. z 14.04.2011 r. dla terenu oznaczonego symbolem/MW/U.15, organ wyjaśnił, że projektant wykazał zgodność z zapisami ustaleń dla całego obszaru oraz z ustaleniami szczegółowymi MPZP "Stare Miasto". Organ zbadał we własnym zakresie zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i stwierdził jego zgodność z ustaleń dla całego obszaru oraz z ustaleniami szczegółowymi ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Odnosząc się do sprzeciwu stron odnośnie nadbudowy o ponad 6,0m organ stwierdził, że sprzeciw ten nie znajduje przełożenia w świetle obowiązujących przepisów. Projektant w projekcie budowlanym wskazał, że nadbudowa projektowanej oficyny (górna rzędna 233,48 m n.p.m.) nie przekroczy swoją wysokością wysokości istniejącego budynku frontowego (rzędna 233,50 m n.p.m.) - zgodnie z treścią zapisu w § 8 (Zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego oraz zasady kształtowania zabudowy): "9) dla zabudowy oficynowej ustala się: a) zakaz budowy, rozbudowy i nadbudowy oficyn o wysokości wyższej niż kalenica budynku frontowego na danej posesji". Jako budynek frontowy dla przedmiotowej posesji wskazany został, budynek przy ul. [...] (dz. nr [...]). Zgodnie z przedłożonym w toku postępowania Aktem Notarialnym repertorium A nr [...] w latach 90-tych ubiegłego wieku zlokalizowane w głębi działki nr [...] (obecnie zgodnie z ww. Aktem Notarialnym działki nr [...] zabudowanej budynkiem frontowym i oficyną "A" oraz działki nr [...] zabudowanej oficynami "B", "C", "D") oficyny zostały rozebrane ze względu na zły stan techniczny. W miejscu jednej z nich zostały wybudowane trzy budynki oznaczone jako [...]. W związku z powyższym organ uznał, iż nadbudowa do projektowanej wysokości tj. do rzędnej 233,48 m n.p.m., jest zgodna z obowiązującymi przepisami, stąd wskazanie budynku frontowego dla przedmiotowej inwestycji, tj. budynku przy ul. [...] (dz. nr [...]) uznać należy za prawidłowe.
Zarzut, że przebudowywany i nadbudowywany budynek jest zbyt wysoki w stosunku do kalenicy budynku istniejącego przy ul. [...] oraz niewłaściwego wskazania budynku frontowego nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, a w szczególności w przedstawionym do zatwierdzenia projekcie budowlanym.
W związku z uwagami stron dotyczącymi realizacji zamierzenia budowlanego na terenie objętym ochroną konserwatorską, organ wyjaśnił, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków pozwoleniem nr [...] z 09.11.2017 r. zezwolił na realizację ww. zamierzenia budowlanego. W uzasadnieniu decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, organ wskazał, iż część boczna zachodnia oficyny objęta jest ochroną konserwatorską pełną, pozostałe oficyny objęte są ochroną konserwatorską częściową. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków stwierdził zasadność przesłanek przy wydawaniu pozwolenia, orzekając, iż zakres projektowanych prac jest dopuszczalny ze stanowiska konserwatorskiego i zgodny z przepisami ustawy z 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Projekt budowlany uzgodniono z ww. pozwoleniem. Ponadto projekt budowlany jest zgodny z ustaleniami MPZP "Stare Miasto". Wykazano zgodność z art. 39 ustawy Prawo budowlane. Pozwolenie konserwatorskie nr [...] z 09.11.2017 r. jest ostateczne, pozostaje w obiegu prawnym i nie ma podstaw do kwestionowania jego ważności.
Wobec zarzutów stron postępowania, wskazujących, iż opracowana przez projektanta analiza zacieniania jest niewystraczająca organ wskazał, że wobec obowiązujących przepisów projektant ma obowiązek wykazać spełnienie minimalnego czasu dostępu światła dziennego dla pomieszczeń mieszkalnych zgodnie z § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie minimalny czas nasłonecznienia obiektów bada się w dniach równonocy (21 marca i 21 września) dla pomieszczeń przeznaczonych do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku (...) oraz dla pokoi mieszkalnych. Rozporządzenie nie określa sposobu badania i analizy parametrów nasłonecznienia w innych porach roku oraz nie określa sposobu badania i analizy parametrów nasłonecznienia dla ścian zewnętrznych (jedynie dla pomieszczeń o których mowa powyżej). Zamieszczone w projekcie budowlanym analizy zacieniania i nasłonecznienia zostały opracowane w oparciu o operat geodezyjny z 14.04.2018 r określający geometrie budynków sąsiednich oraz w sposób precyzyjny lokalizację otworów okiennych niezbędnych do przeprowadzenia analizy dla przedmiotowej inwestycji. Opracowanie dodatkowo pokazuje zmianę zacieniania elewacji podwórzowych kamienic sąsiadujących z przedmiotową nieruchomością dla stanu projektowanego względem stanu istniejącego. Z przeprowadzonej analizy porównawczej wynika, iż przedmiotowa inwestycja w sposób nieznaczny wpływa na zmniejszenie dostępu światła dziennego do pomieszczeń mieszkalnych budynków sąsiednich, jednakże z zachowaniem minimalnego wymaganego przepisami czasu nasłonecznienia wynoszącego 1,5 godziny dla zabudowy śródmiejskiej. Przepisy techniczno-budowlane nie odnoszą się do "zacieniania" działek sąsiadujących, brak jest w nich odpowiedniej i regulacji prawnej tej kwestii. Teren planowanej inwestycji znajduje się w obszarze zabudowy śródmiejskiej ustalonej Poleceniem Służbowym Prezydenta Miasta K. nr [...] z 19.02.2016 r.
Analizy te zostały opracowane przez osobę posiadającą wykształcenie i kwalifikacje zawodowe w sposób rzetelny, niebudzący wątpliwości i wykazały spełnienie wymogów zawartych w § 13 i 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jaki powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - jak dla zabudowy śródmiejskiej. Wyjaśniając kwestię programu użytkowego, organ wskazał, że został on jednoznacznie przedstawiony przez projektanta w części opisowej projektu budowlanego (tom I. punkt IV. część opisowa A.1.) i nie wymaga doprecyzowania. Zgodnie z informacją zawartą w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania przekazanego stronom przedmiotowego postępowania, strony miały możliwość zapoznawania się z projektem budowlanym oraz z aktami postępowania.
Odnośnie zarzutu formułowanych przez strony postępowania w zakresie spadku wartości nieruchomości organ wyjaśnił, że obowiązujące przepisy techniczno - budowlane nie odnoszą się do utraty wartości lokali czy nieruchomości usytuowanych w sąsiedztwie planowanej inwestycji. Brak jest bowiem jakiejkolwiek regulacji prawnej, która nakładałaby na inwestora lub organ obowiązek analizy wzrostu lub spadku wartości sąsiednich nieruchomości i uzależniałaby od takiego czynnika wydanie decyzji pozwolenia na budowę.
Ponadto w ustawie Prawo budowlane brak jest regulacji dotyczących korytarzy powietrznych i zagadnień związanych z problematyką przewietrzania miast. Zagadnienia związane z przewietrzaniem terenu, gdzie w planach miejscowych nie ustalono ochrony w tym zakresie pozostają poza zakresem kontroli w postępowaniach w sprawie wydania pozwolenia na budowę. Dodatkowo, w świetle obowiązujących przepisów brak jest zapisów określających dopuszczalną ilość balkonów czy też tarasów.
Dalej organ wskazał, że ewentualne przekroczenia poziomu immisji rodzi wyłącznie roszczenia cywilnoprawne (wyrok NSA z 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt n OSK 12/08). Nawet bezsporne ustalenie, iż planowana inwestycja będzie powodować takie uciążliwości jak kurz, hałas (w tym hałas generowany przez użytkowników projektowanego budynku przebywających na balkonach i tarasach) czy wzmożony ruch samochodowy bądź też obniżenie wartości nieruchomości jest kwestią możliwą do poruszenia na etapie postępowań cywilnoprawnych, nie zaś na etapie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W kwestii legalności wzniesienia oficyny objętej przedmiotową inwestycją organ wyjaśnił, że nie jest rolą organu administracji architektoniczno-budowlanej ustalanie czy obiekt budowlany, którego dotyczy wniosek o remont, przebudowę i nadbudowę został wybudowany legalnie wiele lat temu. Obowiązek przechowywania przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego decyzji dotyczących obiektu przez cały okres istnienia obiektu budowlanego został wprowadzony dopiero w dniu 1.01.1995 r. (art. 63 ust. 1 i art. 60 ustawy - Prawo budowlane). Zgodnie z art. 35 ust. 5 ustawy - Prawo budowlane organ administracji architektoniczno-budowlanej wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę jeżeli na terenie, którego dotyczy projekt zagospodarowania działki lub terenu, znajduje się obiekt budowlany, w stosunku, do którego orzeczono nakaz rozbiórki zatem jedynie ustalenie tej okoliczności jest istotne dla organu administracji architektoniczno-budowlanej. Nie stwierdzono żadnych postępowań administracyjnych dotyczących oficyny tylnej kamienicy przy ul. [...] (dz. nr [...] obr[...] prowadzonych przez organ nadzoru budowlanego. Nazwa inwestycji (tj. przebudowa i nadbudowa budynku istniejącego) jest więc prawidłowa.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących wpływu planowanej inwestycji na pogorszenie stanu technicznego budynków znajdujących się w sąsiedztwie organ wyjaśnił, że projektant w opracowaniu projektu budowlanego części konstrukcyjnej w tomie II pkt. II. zamieścił ekspertyzę konstrukcyjną dotyczącą "stanu technicznego wraz z analizą możliwości wykonania remontu, przebudowy i nadbudowy wraz z pracami towarzyszącymi w nieużytkowym budynku oficyny tylnej zlokalizowanym przy ul. [...] na działce nr [...] K." opracowaną przez uprawnionego projektanta J. R., posiadającego uprawnienia w specjalności konstrukcyjno - budowlanej. Z ekspertyzy wynika, że planowana inwestycja nie wpłynie na stan techniczny budynków sąsiednich. Dodatkowo wskazano, że prace budowlane konieczne do osiągnięcia zamierzenia zawartego w projekcie budowlanym nie naruszają stateczności przedmiotowego budynku jak również budynków sąsiednich to jest Budynku przy ulicy [...], Budynku przy ulicy [...] oraz oficyny tylnej budynku przy ulicy [...] oraz nie zakłócają ich funkcjonowania. Projektowane prace nie powodują zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowników przedmiotowego budynku oraz budynków sąsiednich wyżej wymienionych, ani nie obniżają przydatności budynków do użytkowania.
Zawarcie umów cywilno - prawnych pomiędzy inwestorem a właścicielami sąsiednich nieruchomości dotyczących zabezpieczenia przed skutkami ewentualnych zagrożeń, jakie mogą wystąpić podczas realizacji inwestycji, jest kwestią dobrowolną, znajdującą się poza obszarem działania organu. Roszczenia związane z nienależytym wykonaniem robót, których skutkiem mogą być ewentualne szkody, mogą być dochodzone na drodze postępowania sądowego, przed właściwymi sądami powszechnymi.
Odnosząc się do zarzutów stron postępowania dotyczących uprawnień inwestora do występowania z wnioskiem o pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji organ wskazał, że inwestor złożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod rygorem odpowiedzialności karnej. Jak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28.10.2016 r. sygn. II OSK 108/15, oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 prawa budowlanego jest dowodem w rozumieniu art. 75 K.p.a. i korzysta ono z domniemania prawdziwości. W świetle złożonych wyjaśnień, w których opisano zmiany dotyczące przekształceń spółek organ uznał, że inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomościami objętymi wnioskiem.
Organ wskazał również, że nie znaleziono podstaw do przyznania Wydziałowi Mieszkalnictwa reprezentującego interes Gminy K. indywidualnego przymiotu strony w tym postępowaniu.
Końcowo organ podkreślił, że – stosownie do brzmienia art. 4 oraz art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane organ nie może uzależnić wydania decyzji pozytywnej od spełnienia przez wnioskodawcę warunków nieprzewidzianych przepisami prawa budowlanego.
Od decyzji wniesione zostały skutecznie odwołania: M. K., T. C., M. C., A. B.-S. i A. S. (wspólne pismo) oraz Wspólnotę Mieszkaniową Budynku [...].
W odwołaniach zarzucono błędne określenie przedmiotu inwestycji zarzucając, że wskazany zakres robót budowlanych może dotyczyć obiektu, którego budowa została zakończona, gdy tymczasem budynek oficyny objęty inwestycją nie jest ukończony i obecnie znajduje się w stanie surowym, otwartym. Zgłoszono wątpliwości czy przebudowywany nadbudowywany budynek jest obiektem oficynowym czy też nie, co w konsekwencji rzutować będzie na sposób oceny zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru [...]", w tym dopuszczalnej wysokości budynków. Wskazano na naruszenie wymogów dotyczących zapewnienia nasłonecznienia pokoi mieszkalnych w budynkach [...] o którym mowa w § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wskazano ponadto na brak informacji związanej ze sposobem prowadzenia robót w związku z brakiem uregulowanej dostępności do nieruchomości, brak oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowalne w odniesieniu do działki, na której zlokalizowany jest budynek przy ul. [...] i gdzie mają również być realizowane roboty budowalne (dzwonek, pochylnia przed wejściem głównym). Dalej zarzucono brak ustaleń czy było udzielone pozwolenie na budowę oficyny i czy decyzja ta znajduje się obecnie w obrocie prawnym. Zakwestionowano kompletność projektu budowlanego ze względy na brak analizy nasłonecznienia w odniesieniu do budynków sąsiednich (ul. [...] i [...] i częściowo [...] brak analizy wpływu inwestycji na budynek skarżących z uwzględnieniem badań geologicznych podłoża gruntowego, brak uzgodnienia dotyczącego dostępności inwestycji do drogi publicznej. Zgłoszono wątpliwości związane z postanowieniem [...] Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej z 17.04.2014 r. nr [...] w zakresie możliwej ewakuacji użytkowników z budynku, jak i dostępności do budynków dla pojazdów straży pożarnej, co może stanowić zagrożenie bezpieczeństwa dla mieszkańców sąsiednich budynków jak i brakiem możliwości ewakuacji z budynku. Zarzucono również brak odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych dotyczących klatki schodowej. Wskazano również na toczące się przed sądem cywilnym pod sygnaturą l NS 900/16/S postępowaniem o służebność przechodu przez nieruchomość przy ul. [...]. Zarzucono również nie zapewnienie możliwości udziału w postępowaniu Wspólnocie Mieszkaniowej Budynku przy ul. [...], jak również zasadności przyjęcia przez organ l instancji, w niniejszej sprawie, trybu określonego w art. 49 kpa, w oparciu o który nastąpiło zawiadomienie o wydanych decyzjach i innych czynnościach organu, poprzez publiczne obwieszczenie.
Wojewoda decyzją z 23.03.2020 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. - Dz.U. z 2020 r. poz. 256) i art. 82 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności podał, że w ramach postępowania odwoławczego przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające dotyczące wznowienia przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków postępowania dotyczącego wydanego pozwolenia z 9.11.2017 r. [...] Ponadto przeprowadzono postępowanie uzupełniające, w ramach którego doprecyzowano zagadnienie dotyczące dostępności przez osoby niepełnosprawne do przebudowywanego budynku. Wyjaśniono również sposób powiadamiana mieszkańców przebudowywanej oficyny poprzez instalację domofonową, od strony ul. [...].
W trakcie postępowania odwoławczego strony postępowania zgłosiły istnienie okien w elewacji północnej budynku przy ul. [...], od strony wewnętrznego podwórka, które nie były uwzględnione na rysunkach projektu budowlanego. Projekt budowlany został w tym zakresie skorygowany. Została również przez projektanta wykonana dodatkowa analiza dotycząca spełnienia wymogów w zakresie naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w tym budynku, z uwzględnieniem okien, które nie były pokazane na rysunkach projektu budowlanego. Wspólnota Mieszkaniowa Budynku [...] przedłożyła analizę mgr inż. arch. M. S. przedstawiającą wpływ inwestycji na ich nieruchomość, w zakresie nasłonecznienia pomieszczeń mieszkalnych. W konkluzji tego opracowania, jej autor stwierdził, że planowana nadbudowa będzie miała negatywny wpływ na warunki życia w analizowanych lokalach.
Ponadto inwestor przedłożył Akt Notarialny z 12.08.2019 r. Repertorium A nr [...], którym została ustanowiona służebność gruntowa na rzecz działki [...], w tym służebności przechodu przez działkę nr [...].
Pismem z 07.11.2019 r. współwłaściciele budynku przy ul. [...] przedłożyli opinię techniczną dr inż. S. K. i mgr inż. M. B. dotyczącą przewidywanego wpływu inwestycji przy ul. [...] na budynki sąsiednie. We wnioskach jej autorzy sformułowali ocenę, że projektowany układ konstrukcji nośnej więźby dachowej, nowych stropów żelbetowych nadbudowy budynku kamienicy oficyny tylnej przy ul. [...], oparty został na ścianach, które w zabudowie [...] kamienic winny być traktowane jako ściany wspólne sąsiadujących kamienic.
Pismem z 5.11.2019 r. Wspólnota Mieszkaniowa Budynku przy ul. [...] wniosła o zawieszenie postępowania w związku z jej wnioskiem o rozgraniczeniem nieruchomości przy ul. [...] a działką nr [...] obr. [...] (teren inwestycji). Wniosek ten był przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia (postanowienie Wojewody z 9.01.2020 r. znak: [...], którym odmówiono zawieszenia postępowania).
Pismem z 30.01.2019 r. inwestor przedłożył opinię techniczną inż. J. Z. odnoszącą się do opinii technicznej opracowanej przez dr inż. S. K.. Jej autor stwierdza, że ściany wspólne sąsiednich kamienic pełnią głównie funkcje przegrody oddzielenia funkcjonalnego i ppoż. i przenoszą obciążenie pionowe głównie od ciężaru własnego. W ocenie autora, bezzasadne są postawione w omawianej opinii dr inż. S. K. wnioski, dotyczące oceny proponowanych w projekcie budowlanym rozwiązań konstrukcyjno-budowlanych pod kątem zachowania przepisów określających skalę dopuszczalnych oddziaływań na zabudowę sąsiednią.
Badając przedmiotową sprawę, organ odwoławczy uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym uzupełniony w ramach postępowania II instancyjnego, jest wystarczający, a wprowadzone korekty do projektu budowlanego pozwalają stwierdzić, że proponowana do realizacji inwestycja i postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, są zgodne z prawem. Zakres uprawnień kontrolnych organu administracji architektoniczno-budowlanej określony został w art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Organy administracji nie badają prawidłowości przyjętych w projekcie budowlanym rozwiązań, jeżeli nie dotyczą zakresu wynikającego z ww. przepisu. Za prawidłowość sporządzenia projektu budowlanego, w tym również przyjęte w projekcie rozwiązania, odpowiada projektant i jeżeli istnieje wymóg jego sprawdzenia, również sprawdzający. Zgodnie z wymogami Prawa budowlanego, osoby projektujące i sprawdzające winny się legitymować stosownymi uprawnieniami i przynależnością do właściwej izby samorządu zawodowego. Jak wynika z akt sprawy, osoby te spełniają ww. wymogi. Projektanci oraz sprawdzający złożyli oświadczenia o których mowa w art. 20 ust. 4 ustawy Prawo budowlane.
W odpowiedzi na zarzut dotyczący błędnego określenia przedmiotu inwestycji, który może dotyczyć obiektu ukończonego, a nie obiektu, którego budowa nie jest ukończona i który obecnie znajduje się w stanie surowym, otwartym, oraz zgłaszanych wątpliwości czy było udzielone pozwolenie na budowę oficyny i czy decyzji ta znajduje się obecnie w obrocie prawnym, organ II instancji wyjaśnił, że decyzją z 31.05.1994 r. znak: [...] Prezydent Miasta K. udzielił pozwolenia na remont adaptacyjny oficyn zlokalizowanych na terenie działki przy ul. [...] w K.. Określone w ww. decyzji z 1994 r. roboty budowlane mogły dotyczyć wyłącznie obiektów istniejących, których dalsza eksploatacja wymagała wykonania określonych robót budowlanych. Uznać więc należy, że w dacie wydania decyzji, tj. w 1994 r. budynek oficyny istniał i był użytkowany, bowiem decyzja ta zezwalała na jego remont. Wyjaśniono, że przedmiotem niniejszego postępowania jest zakres robót budowlanych związany z możliwością wykonania w tym obiekcie dalszych innych prac, które pozwolą na użytkowanie budynku, w sposób zgodny z wolą inwestora. Bez znaczenia dla oceny możliwości dalszych działań inwestycyjnych w tym budynku pozostaje jego obecny stan techniczny i zakres występującej w nim degradacji. W ramach obecnego postępowania, nie następuje ocena czy wszystkie roboty budowlane zostały zrealizowane, w oparciu o wydawane w 1994 r. pozwolenie na budowę, ani też czy budynek w chwili obecnej jest użytkowany. Istotnym w obecnym postępowaniu jest fakt, że budynek ten w okresie wcześniejszym legalnie istniał, zarówno w sensie prawnym jak i faktycznym. Roboty budowlane określone w zaskarżonej decyzji dotyczą robót, które mają być wykonywane w istniejącym (w sensie prawnym i faktycznym) budynku i w odniesieniu do takiego obiektu winna być oceniana jego zgodność z wymogami mpzp. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków również uznał, że prowadzone roboty budowlane dotyczą istniejącej choć nieużytkowej oficyny. Organ II instancji zauważył, że warunki konserwatorskie odnoszą się do zabytkowego charakteru przebudowywanego obiektu, w zakresie konieczności zachowania zabytkowego wystroju wnętrz oraz zabytkowej substancji budynku. Trudno uznać, że warunki w takim zakresie mogłyby dotyczyć nieukończonego i nieużytkowanego w przeszłości budynku.
Odpowiadając na zgłaszane wątpliwości czy przebudowywany i nadbudowywany budynek jest obiektem oficynowym czy też nie, co rzutuje na sposób oceny zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...]", w tym dopuszczalnej wysokości budynków organ II instancji stwierdził, że budynek objęty inwestycją jest budynkiem oficynowym. Pod tym pojęciem należy rozumieć budynek albo boczną lub tylną część kamienicy lub innego budynku, tj. obiekty usytuowane w tylnej części działki budowlanej, bez dostępu bezpośrednio z ulicy, z wejściem przez sień lub z przejazdem przez bramę głównego budynku oraz przez podwórze. Budynek objęty inwestycją spełnia powyższe wymogi. Jest to budynek usytuowany w tylnej części działki, bez bezpośredniego dostępu do drogi publicznej oraz z dojściem przez sień budynku frontowego przy ul. [...] oraz podwórze. W ww. decyzji Prezydenta Miasta K. z 31.05.1994 r., którą udzielono pozwolenia na ich remont, budynki na działce nr [...] obr[...] (po podziale [...] i [...]), również zostały zdefiniowane jako "oficyny". W związku z powyższym, ocena wysokości budynku oficyny winna nastąpić w oparciu o wymogi określone w § 10 pkt 4 ppkt 2 lit. h mpzp, zgodnie z którym nadbudowa oficyn, które
są objęte ochroną konserwatorską częściową, nie może przekraczać wysokości kalenicy budynku frontowego. Przebudowany i nadbudowywany budynek nie jest wpisany indywidualnym wpisem do rejestru zabytków (jest objęty ochroną konserwatorską częściową), tym samym powyższy zapis ma do niego zastosowanie. Jak wynika z akt sprawy wysokość budynku frontowego przy ul. [...] (kalenica) znajduje się na rzędnej 233,50 m n.p.m., a rzędna kalenicy projektowanej oficyny - 233,48 m n.p.m. Uznać więc należy, że spełnione są w tym zakresie wymogi wynikające z mpzp.
W odniesieniu do zgłaszanej informacji o toczącym się pod sygnaturą l [...] postępowaniu sądowym o służebność przechodu, organ odwoławczy wyjaśnił, że inwestor jest współwłaścicielem budynku frontowego i jego części wspólnych. Do części wspólnych należy zaliczyć między innymi sień budynku frontowego, przez którą ma nastąpić dojście do objętego inwestycja budynku oficyny. W ocenie organu fakt ten daje podstawę do uznania, że obecnie wszyscy współwłaściciele budynku, w tym inwestor, mogą korzystać z tego przejścia. Wątpliwości budziło to, czy zakres władania nieruchomością wspólną w ramach własności lokalu budynku i związanym z nią udziałem w nieruchomości wspólnej, daje prawo do korzystania z tej części wspólnej na potrzeby obsługi komunikacyjnej innej nieruchomości. Jednak Wojewoda doszedł do wniosku, że jest to ewentualnie tematyka objęta sporami między współwłaścicielami na podstawie art. 206 k.c. i nie jest objęta przedmiotowym postępowaniem. Ponadto wątpliwości te stały się bezprzedmiotowe w trakcie postępowania odwoławczego, ponieważ inwestor przedłożył Akt Notarialny z 12.08.2019 r. Repertorium a nr [...], z którego wynika, że każdoczesny właściciel nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] ma prawo korzystać z ustanowionej służebności przechodu po działce nr [...] sienią budynku przy ul. [...], a następnie w przedłużeniu sieni pasem szerokości 3 m przez tę nieruchomość, aż do granicy z działką nr [...]. Oznacza to, że aktualnie inwestor nie powołuje się na tytuł w postaci współwłasności, ale w postaci służebności.
Organ II instancji dodał, że w oparciu o ustanowioną służebność inwestor posiada również prawo do korzystania z tego przejścia w celu realizacji robót budowlanych w zakresie określonym w ww. umowie. Jeżeli w ocenie skarżących uciążliwości związane ze sposobem korzystania przez inwestora z części wspólnych, naruszają zasady współżycia społecznego i ingerują w sposób niedopuszczalny w prawa innych współwłaścicieli, zainteresowani winni wystąpić w tym zakresie do sądu cywilnego. Organ administracji nie jest uprawniony do wprowadzenia ograniczeń dla właścicieli budynku w korzystaniu czy to z części wspólnych, czy też wykonywaniu prawa związanego z ustanowioną służebnością.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego ingerencji inwestora w substancję budynku frontowego przy ul. [...], związanej z instalacją domofonową organ II instancji podał, że jak wynika z powyższego aktu notarialnego, każdoczesny właściciel nieruchomości władnącej będzie miał odpowiedni dostęp do drogi publicznej poprzez uprawnienie do zamontowania na elewacji budynku nr [...] przy ul. [...], korzystania z urządzeń umożliwiających komunikację pomiędzy osobą znajdującą się przy drzwiach wejściowych, a lokalem znajdującym się na terenie nieruchomości władnącej. Biorąc pod uwagę powyższe, należy uznać, że nieruchomość na której ma być realizowana inwestycja posiada dostęp do drogi publicznej w rozumieniu § 14 warunków technicznych.
Odpowiadając na zarzuty związane z bezpieczeństwem pożarowym, w tym brakiem odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych dotyczących klatki schodowej, wątpliwościami związanymi z postanowieniem [...] Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej z 17.04.2014 r. nr [...] w zakresie możliwej ewakuacji użytkowników z budynku, jak i dostępności do budynków dla pojazdów straży pożarnej, co w konsekwencji może stanowić zagrożenie bezpieczeństwa dla mieszkańców sąsiednich budynków, organ wyjaśnił, że w przypadku budynku istniejącego podlegającego nadbudowie, rozbudowie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania, wymagania, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, mogą być spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem, odpowiednio do przedmiotu tej ekspertyzy (§ 2 i 3a ww. rozporządzenia). Inwestor przedłożył Ekspertyzę techniczną zabezpieczenia przeciwpożarowego z marca 2015 r. dla objętego inwestycją budynku oficyny, sporządzoną przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych mgr inż. K. P.. W dokumencie tym, jej autor w odniesieniu do inwestycji, określa możliwość spełnienia wymagań bezpieczeństwa pożarowego w budynku w sposób inny, aniżeli wynikający z przepisów techniczno-budowlanych, wskazując działania zastępcze zapewniające zabezpieczenie przeciwpożarowe budynku, w tym między innymi dotyczące klatki schodowej i dróg komunikacji ogólnej w budynku. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z 17.04.2015 r. znak: [...] wyraził zgodę na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w sposób inny, stosownie do ww. ekspertyzy technicznej z marca 2015 r. Orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że odstępstwa uzyskane na podstawie § 2 ww. rozporządzenia dotyczyć mogą wyłącznie odstępstw od wymogów związanych ochroną przeciwpożarową, sanitarną oraz ochrony zabytków. Odstępstwa od pozostałych wymogów rozporządzenia mogą być uzyskane tylko na podstawie art. 9 Prawa budowlanego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16.09.2016 r. sygn. akt II OSK 3098/14). Planowane zamierzenie budowlane zostało uzgodnione z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych będącego jednocześnie autorem ww. ekspertyzy technicznej. W ocenie organu odwoławczego w sposób prawidłowy i wystarczający rozwiązane zostały zagadnienia związane ochroną przeciwpożarową budynku.
W odpowiedzi na zgłaszane zarzuty związane z naruszeniem § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, organ II instancji podniósł, że projektowana inwestycja znajduje się na terenie zabudowy śródmiejskiej, o którym mowa w § 3 pkt 1. Ten charakter zabudowy wynika z ustaleń mpzp, a w szczególności z § 8 pkt 4. W omawianej sprawie parametry określone przepisami prawa dotyczące nasłonecznienia mogą być zmniejszone o połowę (§ 60 ust. 3) i wynosi min 1,5 h. Jak wynika z opracowania dotyczącego tego zagadnienia, projektowana inwestycja, w stosunku do stanu istniejącego, wprowadza ograniczenia w części pokoi w budynkach sąsiednich, znajdujących się na działkach nr [...], [...] i [...], których okna skierowane są na inwestycję. W przypadku działki niezabudowanej, nie bada się spełnienia wymogów wynikającego z tego przepisu. W budynku przy ul [...] nasłonecznienie w pokojach lokalu nr [...] zostaje ograniczone i w wynosi odpowiednio 1,5 h, 2,5 h i 2,5 h. W pokojach w budynkach przy ul. [...], [...] nasłonecznienie wynosi ponad 3 h. Powyższe oznacza, że pokoje mieszkalne w tych budynkach mają określony w § 60 rozporządzenia wymagany czas nasłonecznienia. Zaznaczono przy tym, że właściciele lokali w tych budynkach, w których projektowana inwestycja wprowadza nawet w minimalnym stopniu ograniczenie nasłonecznienia pokoi, są stronami postępowania.
W odniesieniu do nasłonecznienia pokoi mieszkalnych w budynku przy ul. [...] i przedłożonej przez właścicieli opracowania w tym zakresie, organ II instancji wyjaśnił, że z analizy tej wynika że pokojach, które miały wymagany czas nasłonecznienia, będą one w dalszym ciągu nasłonecznione w zakresie wymaganym § 60 wt, tj. ponad 3 godziny, choć przez czas krótszy aniżeli dotychczas. W odniesieniu natomiast do pokoi, których nasłonecznienie jest już obecnie krótsze, aniżeli wymagane w § 60, tj. poniżej 1,5 godziny w zabudowie śródmiejskiej, organ podał, że wobec takich pokoi nie bada się stopnia zacieniania - organ administracji architektoniczno-budowlanej nie ma prawnych możliwości do zakwestionowania tego stanu rzeczy (tj. istniejącego już wcześniej ponadnormatywnego zacieniania tych lokali). Zagadnienie takie może być ewentualnie przedmiotem postępowania w sądzie cywilnym.
Budynek przy [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji, bowiem brak jest ograniczeń w zagospodarowaniu tych nieruchomości. Natomiast inwestycja znajduje się od strony północnej w stosunku do budynku przy ul. [...] i brak jest zasadności przeprowadzania analizy nasłonecznienia pokoi mieszkalnych, których okna skierowane są na północ.
Niezależnie od powyższego, w odniesieniu do dopływu światła do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, organ odwoławczy wskazał, że regulacja w tym zakresie znajduje się w § 13 rozporządzenia. Jak wynika ze znajdującego się w projekcie budowalnym opracowania, projektowana inwestycja nie wprowadza określonych w tym przepisie zmian w zakresie naturalnego oświetlenia w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi w budynkach sąsiednich. W związku z uzupełnieniem projektu budowlanego o okna w budynku przy ul. [...], od strony wewnętrznego podwórka, które nie były uwzględnione na rysunkach projektu budowlanego i wykonaną dodatkową analizą w zakresie spełnienia wymogów w zakresie naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w tym budynku, należy uznać, że spełnione zostały wymogi wynikające z § 13. Dodatkowo organ II instancji podał, że w odniesieniu do okien tych pomieszczeń, które, obecnie (tj. przed inwestycją) nie są przesłaniane, po wykonaniu inwestycji również nie będą przesłaniane i pomieszczenia będą miały zapewnione naturalne oświetlenie. Natomiast pomieszczenia z oknami, z których już obecnie nie można wyznaczyć kąta 60°, w którym nie mieściła by się przesłaniająca część istniejących obecnie budynków, inwestycja nie zmieni warunków w tym zakresie. Przy analizie jej autor uwzględnił projektowany szyb windy.
W odniesieniu do zgłoszonych uwag dotyczących wpływu inwestycji na budynki sąsiednie organ wyjaśnił, że dla planowanej inwestycji została wykonana przez mgr inż. J. R. ekspertyza techniczna. Opracowanie to zostało wykonane między innymi w oparciu o wizję lokalną i wykonaną dla tej inwestycji dokumentację geologiczno-inżynierską. Z treści ekspertyzy wynika, że budynki sąsiednie przy ul. [...], [...], nie wymagają dodatkowych zabiegów wzmocnienia konstrukcji, a ich stan techniczny jest dostateczny. Planowane roboty budowlane nie naruszą stateczności budynków sąsiednich i nie zakłócą ich funkcjonowania jak i przydatności do użytkowania. Z uwagi na oddziaływanie projektowanej przebudowy, nadbudowy oraz remontu na sąsiednie nieruchomości, ich właściciele i zarządcy zostali uznani za strony postępowania i mieli możliwość czynnego uczestniczenia w prowadzonych postępowaniach. Roboty budowlane objęte przedmiotowym pozwoleniem na budowę będą wykonywane wyłącznie na działkach, co do których inwestor złożył wymagane prawem oświadczenie o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane. Nie ma podstaw prawnych, aby żądać od inwestora przedłożenia dodatkowej zgody właścicieli budynku sąsiedniego na roboty budowlane realizowane wyłącznie na działkach, którymi dysponuje inwestor.
Natomiast za samo prowadzenie robót, w tym ich prawidłowości i zgodności z projektem budowlanym i przepisami, odpowiadać będzie ustanowiony przez inwestora kierownik budowy, który w przypadku stwierdzenia możliwości powstania zagrożenia ma obowiązek wstrzymać roboty budowlane i bezzwłocznie powiadomić organ nadzoru budowlanego. Organy nadzoru budowlanego są natomiast zobowiązane do podjęcia, w takim przypadku, działań wynikających z Prawa budowlanego.
Niezależnie od powyższego, organ II instancji podniósł, że za stan techniczny obiektu odpowiada właściciel i on jest zobowiązany zapewnić jego bezpieczne użytkowanie. Obowiązek ten spoczywa na właścicielu, nawet w przypadku wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, w tym związanych z działaniem człowieka (art. 61 ustawy Prawo budowlane). Ustawa Prawo budowlane nie reguluje zagadnień związanych z ewentualnymi roszczeniami wynikającymi z takiej działalności. Zagadnienia te pozostają w sferze prawa cywilnego.
Nie zasługiwał, w ocenie Wojewody, na uznanie zarzut dotyczący braku udziału w postępowaniu Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. [...]. Jak wynika z akt sprawy powiadomienie o wszczęciu postępowania z 25.10.2019 r. zostało zaadresowane do Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej [...] Pismem z 5.11.2019 r. administrator budynku (data wpływu do organu 9.11.2019 r.), a następnie pismem z 6.11.2019 r. Zarząd Wspólnoty Budynku przy ul. [...], powiadomili o błędnym przekazaniu zawiadomienia o wszczęciu. Jednocześnie Zarząd Wspólnoty wniósł o doręczenie zawiadomienia o wszczęciu, które po dwukrotnym awizowaniu (20.11 i 28.11.2019 r.), zostało doręczone 3.12.2019 r. Informacja o wydanej decyzji została umieszczona w Biuletynie Informacji Publicznej 4.12.2019 r. W ocenie organu odwoławczego, Wspólnota Mieszkaniowa Budynku przy ul. [...] posiadała informacje o prowadzeniu postępowania w przedmiotowej sprawie już w dacie pisma skierowanego do organu l instancji, tj. 6.11.2019 r. Jedyną istotną wiadomością znajdującą się w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, była informacja o sposobie powiadamiania stron o podejmowanych przez organ działaniach i miejscu gdzie informacje się znajdują. Brak takiej informacji mógłby skutkować pozbawieniem strony uprawnienia do wniesienia odwołania w terminie. W niniejszej sprawie Wspólnota Mieszkaniowa Budynku [...] dochowała terminu do wniesienia odwołania. Ponadto 14.01.2019 r., w siedzibie organu odwoławczego, przedstawicielka Zarządu Wspólnoty Budynku [...] zapoznała się z aktami sprawy i nie zgłosiła żadnych dodatkowych zastrzeżeń do inwestycji. W ocenie organu odwoławczego, nie doręczenie zawiadomienia, choć stanowi uchybienie w postępowaniu prowadzonym przez organ l instancji, nie skutkowało naruszeniem uprawnienia strony, w sposób mający istotny wpływ na jej prawa. Tym bardziej ze skarżąca wspólnota nie wskazała jakich uprawnień została pozbawiona lub jakiej czynności nie mogła wykonać w związku z wyżej opisaną sytuacją.
W odniesieniu natomiast do zarzutu o braku postaw do sposobu powiadamiana przez organ l instancji stron poprzez publiczne obwieszczenie, organ II instancji wyjaśnił, że działania w tym zakresie opierają się na uprawnieniu wynikającym z art. 49a K.p.a. (a nie 49 K.p.a.). W postępowaniu występuje ponad 20 stron, które pismem z 25.10.2018 r. zostały powiadomione o wyżej opisanym sposobie powiadamiania stron. W piśmie tym wskazany został adres, pod którym w Biuletynie Informacji Publicznej organ l instancji udostępnia informację o podejmowanych czynnościach. W ocenie organu odwoławczego działania w tym zakresie są prawidłowe.
Przedmiotem inwestycji jest remont, przebudowa i nadbudowa istniejącej nieużytkowej oficyny tylnej kamienicy przy ul. [...] w K. na cele mieszkalne, zlokalizowanej na działce nr [...] obr. [...]. Projektowana inwestycja znajduje się na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...]" (uchwała NR [...] Rady Miasta K. z 13.04.2011), na terenie o symbolu MW/U.15 (teren zabudowy mieszkaniowej z usługami). Budynek przy ul. [...] i oficyna boczna zachodnia objęte są ochroną konserwatorską pełną, pozostałe oficyny - ochroną konserwatorską częściową (§ 69 pkt 1 lit j). Wynikający z mpzp zakaz lokalizacji lokali mieszkalnych na pierwszej kondygnacji dotyczy tylko budynków frontowych. Planowana w całym budynku funkcja (mieszkalna, wielorodzinna) jest zgodna z funkcją określoną w mpzp. Wynikający z mpzp nakaz ochrony powierzchni dachów, polega na konieczności wykorzystaniu określonych w tym planie materiałów, z których może on być wykonamy. Projektowany jest dach wielopołaciowy, którego pokrycie stanowić będzie dachówka ceramiczna w kolorze naturalnym, czerwonym. Ukształtowanie dachu nawiązuje do obecnie istniejącego. Z uwagi na charakter obszaru i zakresu dopuszczalnych przekształceń dla terenów, w których posesje i obiekty objęte są ochroną konserwatorską pełną i częściową, ustalenia mpzp nie określają wysokości zabudowy, wskaźników powierzchni zabudowy - parametry te wynikają z bezpośrednio z zakresu ochrony lub w ustaleniach szczegółowych (§ 8 pkt 3). Dla przedmiotowej inwestycji wymogi mpzp dotyczą wyżej omówionej wysokości zabudowy i funkcji obiektu. Inwestycja nie jest związana z wznoszeniem nowego obiektu i nie zaburzy historycznego chronionego układu urbanistycznego.
W konkluzji organ II instancji stwierdził, że przedstawione w projekcie budowlanym rozwiązania projektowe są zgodne z wymogami wynikającymi z mpzp w zakresie funkcji obiektu i jego wysokości. Innych parametrów dla planowanej inwestycji takich jak np. linia zabudowy czy intensywność mpzp nie określa.
Dostęp z budynku do drogi publicznej, następuje poprzez budynek frontowy. Drogę pożarową dla przedmiotowego budynku stanowi ulica [...]. Ponieważ dojście do budynku możliwe jest wyłącznie przez sień kamienicy frontowej i dziedziniec wewnętrzny, budynek będzie wyposażony będzie w instalację wodociągową przeciwpożarową. Był to jeden z wymogów zawartych w postanowieniu [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z 17.04.2015 r., w którym została wyrażona zgoda na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w sposób inny, aniżeli wskazane w przepisach techniczno-budowlanych.
Projekt zagospodarowania działki został wykonany na mapie do celów projektowych przyjętej do zasobu powiatowego w dniu 9.11.2017 r. Projektowana inwestycja jest zgodna z warunkami technicznymi. W aktach sprawy znajduje się informacja dotycząca bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, kopie uprawnień budowlanych osób projektujących, a także zaświadczenia o przynależności tych osób do właściwej izby samorządu zawodowego (aktualnie w związku z wprowadzonymi korektami w ramach postępowania odwoławczego - [...]). Osoby projektujące posiadają uprawnienia, których zakres pozwala na wykonanie przedmiotowego projektu budowanego.
Nadto organ odwoławczy wskazał, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków, decyzją z 9.11.2017 r. znak: [...] zezwolił na prowadzenie robót budowlanych w oparciu o projekt budowlany z września 2017 r. będący przedmiotem analizy w obecnym postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Ocenie podlegał również ustalony obszar oddziaływania projektowanego obiektu. Przy ustaleniu obszaru oddziaływania winna być uwzględniona funkcja obiektu, jego gabaryty i inne parametry, które mogły wpływać na sposób zagospodarowania czy też użytkowaniu terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. Obszar oddziaływania inwestycji uwzględniał oprócz terenu, na którym jest ona zlokalizowana również działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...] obr[...] W postępowaniu uczestniczyli prawnie umocowani przedstawiciele właścicieli lub właściciele, jeżeli posiadali indywidualny interes prawny.
Prezydent Miasta K., po uzyskaniu upoważnienia Ministra Infrastruktury i Budownictwa, wyraził zgodę na odstępstwo od rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynku oraz ich usytuowanie od przepisów § 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 pkt 1 w zakresie lokalizacji w granicy z działkami nr [...] i [...] ściany z otworami okiennymi na 4 i 5 kondygnacji budynku i tarasu na ostatniej kondygnacji, oraz lokalizacji w granicy z działką nr [...] ściany z otworami okiennymi w istniejących kondygnacjach oraz na 4 i 5 kondygnacji budynku. W ocenie organu odwoławczego, biorąc pod uwagę lokalizację projektowanej inwestycji, jej charakter jak i zainwestowanie sąsiednich nieruchomości, należy uznać za zasadne udzielenie zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych w powyższym zakresie.
Powyższe doprowadziło organ odwoławczy do wniosku, że inwestor spełnił wymogi będące przedmiotem oceny organu administracji wynikającej z art. 35 ust. 1 jak i z art. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Przedmiotowa inwestycja nie narusza występujących w obszarze oddziaływania uzasadnionych interesów osób trzecich.
Od opisanej decyzji Wojewody skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyli: T. M., J. i K. L., Wspólnota Mieszkaniowa Budynku [...].
T. M. zaskarżonej decyzji zarzuciła:
I. naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy, a to wydanie mimo braku podstaw ku temu rozstrzygnięcia uwzględniającego żądanie inwestora:
1) art. 28 i art. 37 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 12) ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 1 pkt 1), art. 16 i art. 104 k.p.a. poprzez niezastosowanie i wydanie decyzji dla terenu objętego inną decyzją ostateczną (decyzją z 31.05.1994 r., znak: [...] zezwalającą na wykonywanie prac budowlano - konstrukcyjnych, nie remontowych jak wskazuje organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji);
2) art. 37 ust. 2 w zw. z art. 28 ustawy Prawo budowlane poprzez niezastosowanie, a w konsekwencji nieprawidłowe określenie zakresu planowanej inwestycji jako remont, przebudowa i nadbudowa (ponieważ prace budowlane nie zostały zakończone, to w przypadku wygaśnięcia decyzji z 31.05.1994 r., konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę opartego na inwentaryzacji dotychczas wykonanych prac budowlanych);
3) art. 35 ust. 1 pkt 1) ustawy Prawo budowlane - przedłożony do zatwierdzenia projekt budowlany jest niezgodny z ustaleniami Planu Miejscowego, w tym m.in. obiekt na działce [...] nie jest "oficyną" (w rozumieniu § 5 ust. 1 pkt 5 Planu Miejscowego) budynku na działce [...] obr. [...] przy ul. [...];
4) art. 35 ust. 1 pkt 2) ustawy Prawo budowlane - projekt zagospodarowania terenu jest niezgodny z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;
5) art. 35 ust. 1 pkt 3) ustawy Prawo budowlane polegające na zatwierdzeniu projektu budowlanego mimo nie przedłożenia przez inwestora:
a) oświadczenia projektanta mgr inż. J. R. o wykonaniu ekspertyzy technicznej zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz zasadami wiedzy technicznej i doświadczenia,
b) pozwolenia wymaganego art. 36 ust. 1 pkt 1) i 11) ustawy z 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami – pozwolenie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 9.11.2017 r., znak: [...] zostało wydane z zastrzeżeniem terminu i utraciło ważność w dniu 31.12.2019 r.;
c) sporządzonej dla inwestycji objętej wnioskiem o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę dokumentacji geologiczno-inżynierskiej oraz decyzji o jej zatwierdzeniu - przedłożona dokumentacja jak i decyzja o jej zatwierdzeniu (decyzja z 13.08.2014 r. znak [...]) dotyczy inwestycji pn. "zmiana sposobu użytkowania oficyny tylnej wraz z jej nadbudową o dwie kondygnacje i przebudową na cele mieszkalno-usługowe wraz z budową windy oraz budową, rozbudową i przebudową przyłączy", podczas gdy dokumentacja projektowa zatwierdzona pozwoleniem na budowę obejmuje także rozbudowę wewnętrznej klatki schodowej, budowę schodów zewnętrznych oraz pochylni dla niepełnosprawnych (a w toku postępowania nie zostało wyjaśnione czy powyższe zmiany mają wpływ dla aktualności przedłożonego opracowania);
d) uzgodnienia z zarządcą drogi w zakresie dostępności inwestycji do drogi publicznej- przedstawione przez inwestora uzgodnienie wydane przez Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. z 3.04.2018 r., znak: [...] dotyczy wyłącznie nieruchomości położonej bezpośrednio przy drodze publicznej tj. działki nr [...] obr[...] i budynku zlokalizowanego na wskazanej działce (nr [...] przy ul. [...]), nie wyjaśnia natomiast dostępu do drogi publicznej działki [...] obr[...], która nie przylega bezpośrednio do drogi publicznej;
e) brak wymaganego art. 9 ustawy Prawo budowlane odstępstwa dla zastosowania mniejszej aniżeli określonej § 12 rozporządzenia odległości planowanej inwestycji od granicy działki [...] obr[...];
6) art. 32 ust. 4 pkt 2) ustawy Prawo budowlane - brak przedłożenia przez inwestora oświadczenia o prawie do dysponowania następującymi nieruchomościami:
a) działki ew. nr [...] i [...] obr. [...] - mury zewnętrzne budynku są zlokalizowane w granicy z działkami [...] i [...], skoro zgodnie z opisem zawartym w programie użytkowym (a także w innych częściach projektu budowlanego) będą prowadzone prace z zakresu termoizolacji ścian zewnętrznych, a przewidywana warstwa termoizolacji (zgodnie z dokumentacją projektową) to ok. 15 cm., to należy stwierdzić, że w tym zakresie prace będą realizowane już na działkach [...] i [...] stąd działki te powinny stanowić teren inwestycji i powinno zostać przedłożone oświadczenie inwestora o posiadanym prawie do dysponowania wskazanymi działkami;
b) działka ew. [...] - projekt przewiduje remont muru w granicy działki [...], z tych też względów inwestor powinien posiadać prawo do dysponowania na cele budowlane wskazaną działką;
7) § 5 ust. 1 pkt 3) i pkt 5) Planu Miejscowego poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie;
8) § 10 ust. 4 pkt 2) lit h) w zw. z § 5 ust. 1 pkt 3) i pkt 5) Planu Miejscowego poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji nieuprawnione zastosowanie, mimo iż obiekt objęty projektem budowlanym usytuowany jest na innej nieruchomości (kw nr [...]) aniżeli budynek przy ul. [...] (kw nr [...]), a w efekcie z uwagi na usytuowanie na odrębnych "posesjach", obiekt na działce [...] nie stanowi "oficyny" w rozumieniu Planu Miejscowego dla budynku na działce [...] [...] - w efekcie wskazanego naruszenia projekt budowlany jest niezgodny z ustaleniami Planu Miejscowego;
9) § 8 ust 1 pkt 8) Planu Miejscowego - projektowana zabudowa ze względu na wysokość znacznie wpłynie na krajobraz otoczenia i w rezultacie będzie stanowiła dominantę dla danego bloku zabudowy;
10) § 13, § 57, § 58 i § 60 rozporządzenia polegające na dopuszczenie lokalizacji zabudowy pozbawiającej lokali przy ul. [...] naturalnego oświetlenia, mimo iż w chwili obecnej nasłonecznienie przedmiotowych lokali: już wynosi poniżej 1,5 h, tym samym zgodność projektowanej inwestycji z § 57 i § 58 rozporządzenia wymaga zachowania nasłonecznienia na dotychczasowym poziomie, a nie jego dalszego ograniczania;
11) § 18 rozporządzenia, poprzez brak zapewnienia stanowisk postojowych dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo, w tym brak zapewnienia stanowiska postojowego dla osoby niepełnosprawnej (przedstawienie umowy najmu na dziewięć miejsc parkingowych, bez miejsca dla osoby niepełnosprawnej, w odległości 900 m od terenu inwestycji, z dwutygodniowym okresem wypowiedzenia bez podania jakiejkolwiek przyczyny nie świadczy o spełnieniu wymagań określonych wskazanym przepisem);
12) § 12 rozporządzenia poprzez brak zachowania wymaganej odległości planowanej zabudowy- od granicy z działką [...] obr[...] (odległość od granicy w najbliższych punktach wynosi mniej niż 2,00 m);
13) § 14 rozporządzenia albowiem teren inwestycji nie ma zagwarantowanego dojazdu do drogi publicznej, a przedłożone pismo Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. z 3.04.2018 r., znak [...] dotyczy dostępu do drogi publicznej wyłącznie nieruchomości położonej bezpośrednio przy drodze publicznej tj. działki nr [...] obr[...] i budynku zlokalizowanego na wskazanej działce (nr [...] przy ul. [...]);
14) § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego poprzez błędne określenie adresu obiektu budowlanego objętego dokumentacją projektową (zgodnie z pismem Urzędu Miasta K. z 19.11.2018 r., znak [...], winno być [...]), a to w związku z błędnym utożsamianiem zarówno w dokumentacji projektowej (jak i w dokumentach na podstawie których została sporządzona), budynku przy ul. [...] (na działce [...] obr. [...]) z budynkami nr [...] mimo iż usytuowane są na odrębnych nieruchomościach, działka [...] nie jest objęta zakresem inwestycji, a dostęp do drogi publicznej czy drogi pożarowej budynku, nr [...] nie stanowi o zapewnieniu takiego dostępu dla planowanej inwestycji (tj. budynków [...]
15) § 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego poprzez brak opatrzenia wszystkich zmian naniesionych w metryce w sposób umożliwiający ustalenie daty i osoby wprowadzającej zmiany, jak również niektóre zmiany są naniesione w sposób, który może nie być trwały zwłaszcza w braku ich zaparafowania (zamiast przekreślenia, wymazanie korektorem);
16) § 8, § 9, § 10, § 11 rozporządzenia poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego sporządzonego niezgodnie z przywołanymi przepisami.
Nadto zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania wyjaśniającego i treść wydanego rozstrzygnięcia:
17) art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:
a) brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego co do mocy obowiązującej decyzji z 31.05.1994 r., znak: [...] oraz statusu zrealizowanych wyłącznie w części robot określonych ww. decyzją zezwalającą na wykonywanie prac budowlano-konstrukcyjnych na działce [...], mimo iż powyższe jest istotne dla dokonania oceny czy w sprawie znajdą zastosowanie postanowienia art. 28 czy art. 37 ustawy Prawo budowlane, czy może reżim związany z skutkami samowoli budowlanej, co nadto rzutuje na ocenę zgodności planowanego zamierzenia z ustaleniami Planu Miejscowego;
b) nieuprawnione oparcie się na treści oświadczeń przedstawiciela Gminy K. złożonych do aktu notarialnego z 12.06.2013 r. Rep. A Nr [...], dla ustalenia charakteru prawnego zabudowy na działce ew. nr [...] obr. [...] objętej wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę;
c) brak wyjaśnienia rozbieżności dotyczących spełnienia przez planowaną inwestycję wymagań z zakresu ochrony pożarowej, w tym dotyczących zapewnienia dla inwestycji odpowiedniej drogi pożarowej (Ekspertyza Techniczna Stanu Ochrony Przeciwpożarowej dla budynku oficyny położonej w K. przy ul. [...] oparta jest na błędnym założeniu, iż inwestycja jest częścią zabudowy budynku frontowego - str. 11, nadto odnosi się do inwestycji na cele mieszkalne i usługowe; powyższe zostało powielone w dokumentacji projektowej w opisie spełnienia warunków związanych z dostępem do drogi pożarowej przez planowaną zabudowę);
d) brak wyjaśnienia w toku postępowania rozbieżności w dokumentacji projektowej polegających na niezgodności pomiędzy nazwą inwestycji określoną wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę, a opisem inwestycji przedstawionym m.in. w części konstrukcyjnej projektem architektonicznego, dokumentacji geologiczno-inżynierskiej, zakresem prac do wykonania przedstawionym w programie użytkowym części architektonicznej projektu - w poszczególnych częściach projektu budowlanego wskazany jest cel usługowy (nie wyłącznie mieszkalny), jak również konieczność wykonania termoizolacji ścian w granicy z działkami [...], [...] i [...] (a nie wyłącznie termoizolacji ściany zewnętrznej na działce [...]);
e) brak wyjaśnienia czy wykonanie termoizolacji na ścianach zewnętrznych planowanego budynku w granicy z działką [...] i [...] nie spowoduje przekroczenia o grubość tej termoizolacji granicy działki, co w konsekwencji rzutować może na zakres objętego wnioskiem terenu oraz konieczność złożenia stosownego oświadczenia o prawie do dysponowania tą częścią terenu na cele budowlane;
f) brak wyjaśnienia kwestii odległości planowanej zabudowy od granicy z działką [...] obr. [...], mimo podnoszenia w tym zakresie zarzutu niezgodności dokumentacji projektowej z § 12 rozporządzenia w toku postępowania przez jego strony (J. i K. L.);
g) nierozpoznanie w toku postępowania wszystkich zarzutów podniesionych w skardze przez strony J. L. i K. L. oraz Z. Z., w sytuacji gdy z uwagi na terminowe wniesienie odwołania przez inne strony postępowania administracyjnego, pisma wskazanych osób należało potraktować jako pisma w sprawie i rozpoznać wszelkie zarzuty i twierdzenia w tychże pismach przedstawione;
18) art. 97 § 1 pkt 4) k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o zawieszenie postępowania zakończonego skarżoną decyzją mimo wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego przebiegu granicy działki [...] z działką [...] obr. [...], mimo iż planowana inwestycja przewiduje w tym zakresie budowę w granicy terenu.
T. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi przytoczone wyżej zarzuty zostały rozwinięte.
Dodatkowo w piśmie procesowym z 8.12.2020r. skarżąca zarzuciła, że § 2 Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych nie można traktować jako samodzielnej przesłanki umożliwiającej dokonywanie odstępstw od przepisów techniczno – budowlanych, bez potrzeby uzyskiwania upoważnienia ministra do udzielenia zgody na odstępstwo, o którym mowa w art. 9 p.b. Przepis § 2 nie jest też przepisem konkurencyjnym w stosunku do art. 9 p.b. Zatem decyzja została wydana z naruszeniem tych przepisów.
J. L. i K. L. zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 35 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez utrzymanie w mocy decyzji o wydaniu pozwolenia na budowę inwestycji znajdującej się w odległości mniejszej niż 2 m od granicy działki, pomimo braku zezwolenia na odstępstwa od przepisów w odniesieniu do działki nr [...] należącej do strony skarżącej;
2. art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w zw. z § 8 ust. 2 pkt 9 lit. a oraz § 8 ust. 2 pkt 8 lit. C uchwały Rady Miasta K. nr [...] 13.04.2011 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...] poprzez dopuszczenie nadbudowy projektowanego budynku ponad wysokość sąsiadujących budynków frontowych, podczas gdy mpzp zakazuje wykonywania nadbudowy budynków oficyny ponad wysokość budynków frontowych, a organ administracji architektoniczno-budowlanej z urzędu sprawdza zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
3. art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez rozstrzygnięcie sprawy i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo braku istnienia w obrocie prawnym prawomocnej i ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na prowadzenie robot budowlanych w obiekcie objętym ochroną konserwatorską, co stanowi warunek wydania decyzji w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę, o którym mowa w art. 35 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane,
4. art. 101 pkt 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niewydanie postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania w wyniku rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania z 20.02.2019 r., 14.05.2019 r. i 3.01.2020 r.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu przytoczone zarzuty zostały rozwinięte.
Wspólnota Mieszkaniowa Budynku [...] skarżonej decyzji zarzuciła następujące naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy:
1. art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego niezgodnego z planem zagospodarowania przestrzennego poprzez błędne stosowanie § 10 ust. 4 pkt 2) lit h) w zw. z § 5 ust. 1 pkt 3) i pkt 5) Planu Miejscowego;
2. art. 32 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, albowiem w dacie wydania decyzji II instancji inwestor nie posiadał wszystkich wymaganych prawem pozwoleń, uzgodnień bądź opinii innych organów, a to:
a) pozwolenia konserwatorskiego przewidzianego art. 36 ust. 1 pkt 1) i 11) i art. 39 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,
b) ekspertyzy technicznej przewidzianej § 206 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie,
c) odstępstwa w zakresie doprowadzenia drogi do projektowanego budynku (art. 9 Prawa budowlanego w zw. z § 14 ww. rozporządzenia) odstępstwa w zakresie doprowadzenia drogi pożarowej do budynku (art. 9 Prawa budowlanego w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
z 24.07.2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych),
e) odstępstwa dla zastosowania mniejszej aniżeli określonej § 12 w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie odległości planowanej inwestycji od granicy działki [...] obr. [...] przewidzianego w art. 9 Prawa budowlanego,
f) odstępstwa w zakresie konieczności zapewnienia miejsc postojowych (art. 9 Prawa budowlanego w zw. z § 18 w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie);
3. art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego ze względu na wydanie decyzji pomimo niekompletności projektu, a to w zakresie wymienionym wyżej w pkt. 2 oraz braku w praktycznie wszystkich ekspertyzach ocen dla budynku przy ul. [...], pomimo że budynek ten znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji (dla przykładu wskazano, że: nie istnieje opracowanie dotyczące tzw. ścieżki słońca dla tego budynku, w projekcie geologiczno-inżynieryjnym brak badań gruntu na styku z działką nr [...] (czyli zabudowaną budynkiem przy ul. [...]), w operacie geodezyjnym brak jest inwentaryzacji ww. budynku);
4. art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, albowiem inwestor złożył wprawdzie oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jednakże nie polega ono na prawdzie - inwestor nie ma prawa do dysponowania częściami nieruchomości objętych działkami: nr [...] i [...] oraz [...];
5. art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego poprzez niezapewnienie ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym skarżącej poprzez:
a) braku zapewnienia minimalnego nasłonecznienia pomieszczeń określonego w § 60 w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać
budynki i ich usytuowanie,
b) niezapewnienie drogi pożarowej dla planowanego budynku wielomieszkaniowego, wymaganej § 12 ust. 1 pkt 2) w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to:
1. naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności:
- art. 6 k.p.a. poprzez brak działania organów administracyjnych na podstawie przepisów prawa,
- art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy,
- art. 8 k.p.a. poprzez nierówne traktowanie stron postępowania,
- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak umożliwienia stronom postępowania zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem,
- art. 12 § 1 k.p.a. poprzez brak wnikliwego działania organu administracji,
Nadto naruszenie:
- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania pomimo istnienia ku temu przesłanek,
- art. 107 § 1 pkt 6) i § 3 k.p.a. poprzez brak w decyzji ustaleń stanu faktycznego oraz uzasadnienia prawnego.
W uzasadnieniu zarzuty skargi zostały rozwinięte.
W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 15.10.2020 r., skarżąca T. M. złożyła wnioski dowodowe na okoliczność wykazania, że inwestor nie posiada pozwolenia konserwatorskiego.
W piśmie z 3.11.2020 r. [...] Sp. z o.o. Sp. k. w K. wniosła o oddalenie skargi. Zdaniem uczestnika podniesione zarzuty są niezasadne, na okoliczność czego przedstawił stosowną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skargi okazały się być niezasadne.
Na wstępie należy jednakże zaznaczyć, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.
Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie zatem z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).
Na mocy powołanego wyżej art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Na wstępie stwierdzić należy, że zarzuty skarg w dużej mierze się powtarzają. Dlatego też Sąd przyjął zasadę zbiorczego omawiania tych samych lub zbliżonych zagadnień poruszonych w skargach.
Przechodząc do rzeczy, rozpocząć należy od przypomnienia, że sprawa dotyczy nieruchomości położonej w ścisłym centrum K., w szerszym obrębie [...], posadowionej w kwartale zabudowy wyznaczonym przez obiekty wpisane do rejestru zabytków, na terenie objętym ochroną zabytkowego układu urbanistycznego. Jakkolwiek zatem sprawa dotyczy pozwolenia na budowę, co czyni ją typową, to jednak z uwagi na przedmiot do typowych nie należy. Zgodnie ze stanowiskiem organów, planowana inwestycja pozwoli na oddanie do użytkowania jedynego nieukończonego budynku, znajdującego się w bloku zabudowy wyznaczonego przez ulice: [...] oraz [...]
1. Opis i pochodzenie obiektu.
Budynki stanowiące przedmiot sprawy zostały wybudowane głównie w XIX wieku i w II poł. XX wieku /k.187 T.I proj.bud./. W 1986r. stan ich był taki, że budynki posiadały ściany, ale były zasadniczo zrujnowane /k.97 T.1 akt adm. II instancji/. Budynki znajdowały się na jednej działce wraz z budynkiem frontowym przy ul. [...], nr [...]. W latach 90-tych XX w. działka ta była własnością Gminy K..
Na wniosek Zarządu Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych m. K., wydano decyzję z dnia 31 maja 1994r. znak [...], w sprawie remontu adaptacyjnego oficyn B,C,D zlokalizowanych na terenie działki należącej do [...] w K.. Decyzja udzielała pozwolenia na budowę w części inwestycji obejmującej wykonanie robót budowlano – konstrukcyjnych i instalacyjnych wraz z przyłączami, do budynków oficynowych [...] dz. nr [...], z instalacją gazową włącznie /K.24-26 T.1 akt adm. II instancji/.
Jak widać z porównania zdjęć z 1986r. oraz z chwili obecnej, prace remontowo – budowlane w następstwie decyzji miały miejsce i w ich wyniku budynki oficyn (z parterem i dwoma kondygnacjami) zostały wyremontowane i przykryte dachem, jakkolwiek nie posiadają stolarki, w tym okien, tynków, podłóg /k. 34,99,94, 96, 100, T.1 akt adm. II instancji, k. 187 T.I proj.bud./. Nie budzi natomiast najmniejszych wątpliwości, że odpowiadają definicji budynku zawartej w ustawie prawo budowlane. Jak to bowiem zauważył WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 14 czerwca 2017 r. I SA/Bk 43/17, LEX nr 2309307: " Dla stwierdzenia, czy dany obiekt budowlany jest budynkiem czy też nie jest, wystarczającym jest obiektywny ogląd stanu faktycznego danego obiektu budowlanego. Zaznaczyć przy tym należy, że ten ogląd ma dotyczyć wyłącznie ustawowych parametrów budynku, a zatem trwałego związania obiektu z gruntem, wydzielenia z przestrzeni za po-mocą przegród budowlanych, posiadania fundamentów oraz dachu". Ponadto nie ulega wątpliwości że budynki oficyn [...] są wpisane do ewidencji budynków. Jak wiadomo, w ewidencji ujawnia się budynki, które są konstrukcjami połączonymi z gruntem w sposób trwały, są zadaszone, wykonane z materiałów budowlanych i elementów składowych, będące wynikiem prac budowlanych, a wykorzystywane są dla potrzeb stałych i przystosowane do przebywania ludzi, zwierząt lub ochrony przedmiotów (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 stycznia 2018 r. II SA/Gl 1091/17, LEX nr 2440706). Dodatkowo jeszcze należy wskazać, że określenie "stan surowy otwarty", nie posiadające definicji legalnej, w literaturze przedmiotu najczęściej oznacza stan, gdzie obiekt ma wymurowane ściany nośne oraz kominy, stropy, schody wewnętrzne oraz więźbę i pokrycie dachu. Nie ma zaś drzwi, okien i ścianek działowych. Wbrew zatem twierdzeniom skarżących, oficyny są budynkami, jak to już uprzednio powiedziano.
Powracając do aspektów historycznych: w 1997r. nastąpił podział działki nr [...] na dwie: [...] z budynkiem frontowym i [...] z oficynami. W budynku frontowym wyodrębniano lokale mieszkalne i zbywano prywatnym nabywcom, zaś oficyny na działce nr [...] pozostawały w stanie nieużytkowym. Ostatecznie Gmina sprzedała nieruchomość w 2013r. aktem notarialnym A nr [...], przy czym opisano nieruchomość zgodnie z jej dotychczasowym charakterem – sprzedając ją jako działkę nr [...] o pow. 0.0447 h zabudowaną budynkiem oficyny [...]") położonym przy ul. [...] /k.59 verte proj.bud./. Wobec tego nie budzi najmniejszej wątpliwości, że budynki ("[...]") powstały jako oficyny budynku frontowego przy ul. [...], oraz że niezależnie od faktu, iż nastąpiły zmiany własnościowe, to historyczny i funkcjonalny związek pozostał. Co do kwestii własnościowych i owego powiązania, to aktualny właściciel działki nr [...] i oficyn jest współwłaścicielem działki nr [...], a ponadto nieruchomość nr [...] ma ustanowioną służebność przechodu przez działkę nr [...] oraz przeprowadzenia instalacji elektrycznej domofonu. W efekcie Sąd nie widzi żadnych podstaw do twierdzenia, że oficyny [...] miałyby być oficynami jakichś innych nieruchomości.
2. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Podstawowym obowiązkiem organu jest zbadanie zgodności rozwiązań zaproponowanych w projekcie budowlanym z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego. Analiza ta ma znaczenie fundamentalne, bowiem to te dokumenty określają w sposób wiążący m.in. przeznaczenie, parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, jak też kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Dlatego też pozytywny wynik ustaleń organu, co do zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uprawnia do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. A contrario, odmowa zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy inwestycja w sposób oczywisty jest niezgodna z przepisami, w tym z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W sytuacji, w której są spełnione wymagania określone w art. 35 ust. 1 oraz art. 32 ust. 4 p.b., organ architektoniczno-budowlany nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 35 ust. 4 p.b.).
Przechodząc do analizy uchwały Nr [...] Rady Miasta K. z dnia 13.04.2011r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...]" (dalej "Plan"), dostrzec trzeba, czytając jego zapisy, że obszar I obwodnicy ( wraz ze [...]) jest zasadniczo obszarem całkowicie zabudowanym, w historycznym, chronionym zabytkowym układzie, gdzie możliwość nowej zabudowy jest minimalna. Głównym celem Planu jest ochrona tego całkowicie unikalnego układu urbanistycznego (§ 4), zaś dopuszczenie nowych kreacji architektonicznych – pojedynczych obiektów ma być podporządkowane układowi urbanistycznemu i lokalnemu kontekstowi zabytkowemu (§ 8 ust. 1 pkt 5). Warto wskazać dodatkowo, że na terenach MW/U nakazano utrzymanie historycznej zasady zagospodarowania działek : kamienica ( budynek frontowy), dziedziniec (podwórze), oficyny, z dopuszczeniem wykonania zmian wynikających z uwarunkowań historycznych, z uwzględnieniem przepisów odrębnych (§ 8 ust. 2 pkt 5).
Zgodnie z Planem, "posesja" to nieruchomość gruntowa przeznaczona do zabudowy lub zabudowana budynkami (§ 5 ust. 1 pkt 3). Budynek frontowy – jest to budynek (w tym narożny) usytuowany od strony ulicy, placu, lub innej przestrzeni publicznej, o której mowa w § 11 ust. 1, natomiast oficyny to budynki lub boczne i tylne części kubaturowe budynku frontowego, usytuowane w głębi danej posesji ( § 5 ust. 1 pkt 4 i 5).
Skargi podkreślają, że w sytuacji rozumienia pojęcia "posesja" zgodnie z definicją Planu, lecz przy stricte cywilistycznym rozumieniu "nieruchomości gruntowej", budynki na działce nr [...], jako odrębnym przedmiocie własności, nie są oficyną w stosunku do położonego na oddzielnej działce ( nieruchomości gruntowej w ujęciu cywilistycznym) budynku frontowego przy ul. [...]. Rodzi to szereg konsekwencji, w tym nie można zastosować zapisów Planu pozwalających na nadbudowę oficyn pod warunkiem nie przekroczenia wysokości kalenicy budynku frontowego (§ 8 ust. 2 pkt 9 ppkt a, § 10 ust. 1 pkt g). Wspomniany budynek przy ul. [...] nie jest w tym ujęciu budynkiem frontowym dla przedmiotowych oficyn ( leży na działce będącej odrębnym przedmiotem własności).
Analizując te zarzuty, trzeba przypomnieć kilka zasad wykładni planu miejscowego, sformułowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 9 maja 2018 r. II OSK 1508/16, LEX nr 2493239 "1. Postanowienia planu miejscowego, jako że kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania własności nieruchomości nie mogą być interpretowane w drodze wykładni rozszerzającej. 2. Postanowienia miejscowego planu, a w szczególności te ograniczające własność, powinny być interpretowane w drodze wykładni prokonstytucyjnej, gdyż Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej (art. 8 ust. 1 Konstytucji RP). 3. Przepisy planu miejscowego należy tak interpretować, aby jego zapisy tworzyły spójną oraz logiczną systemową całość. Należy przy tym mieć na względzie, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wraz z innymi przepisami prawa, kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości, co w praktyce oznacza, że ograniczają to prawo. W związku z tym wszelkie ustawowe ograniczenia prawa własności, w tym również ustalenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, nie mogą być interpretowane rozszerzająco - bardziej ograniczając prawo własności, niż to wynika z literalnego brzmienia ustaleń planu". Podobną myśl wyraża wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 lutego 2018 r. IV SA/Po 1131/17, LEX nr 2462667: "Plan miejscowy upoważnia tylko do takiego rozstrzygnięcia, jakie wynika wyraźnie z jego treści i z tego też względu konieczne jest ścisłe rozumienie postanowień planu. Rozszerzająca wykładnia przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, na niekorzyść właścicieli nieruchomości, stanowiłoby naruszenie prawa własności oraz zasady demokratycznego państwa prawa".
Zapisy Planu, w tym wspomniane wyżej zapisy ogólne dotyczące przedmiotu i celu ochrony, dotyczą, jako się rzekło, w większości pewnego stanu "zastanego" i służą jego zachowaniu i konserwacji. Wobec tego wskazać należy, że w momencie uchwalania Planu ( 13 kwietnia 2011) nieruchomość przy ul. [...] była podzielona na dwie działki geodezyjne ([...] i [...]), natomiast pozostawała we własności tego samego podmiotu – jednostki samorządu terytorialnego. Jak bowiem wynika z odpisu zupełnego księgi wieczystej działki nr [...] – [...], do maja 2011r. to Gmina Miejska K. była jej właścicielem, natomiast nabywcy lokali posiadali udziały w użytkowaniu wieczystym gruntu. Ta sytuacja zmieniła się w dniu 6 maja 2011r., wraz z decyzją Prezydenta Miasta K. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (znak [...] Wspomniano także, że drugą działkę geodezyjną z oficynami, nr [...] Gmina zbyła w 2013r. Tak czy inaczej, w momencie uchwalenia Planu, nieruchomość składająca się z dwóch działek geodezyjnych nr [...] i [...] była wprawdzie własnością Gminy, ale dodajmy – w dwóch różnych księgach wieczystych, albowiem KW nr [...] dla działki nr [...] została założona po odłączeniu od innej księgi wieczystej w 2004r. Ponadto działka nr [...] była w użytkowaniu wieczystym właścicieli lokali. Już zatem wówczas działki te nie spełniały łącznie wskazywanych przez skarżących kryteriów dla cywilistycznie rozumianej "nieruchomości gruntowej". Niemniej należy zwrócić uwagę, że połączenie definicji "posesja" w Planie z definicjami "budynku frontowego" i "oficyn" wskazuje według Sądu na przede wszystkim funkcjonalne, a nie stricte cywilistyczne rozumienie tego pojęcia na tle Planu. Na danej posesji jakiś obiekt był budynkiem frontowym, a inny oficyną. Decydowało o tym nie ujęcie cywilistyczne (takie rozumienie nieruchomości gruntowej), ale przede wszystkim historycznie ujęty układ zabudowy danego terenu. Oficyny "[...]" znajdują się wprawdzie w środku zwartego bloku zabudowy, ale nie ulega wątpliwości, że zostały zbudowane w relacji do budynku frontowego przy ul. [...]. Powstanie i historia tych budynków nie pozostawiają tutaj żadnych wątpliwości /por. k.184-187 proj.bud. T.I/. Nie stanowią one zatem oficyn innych budynków, lub nawet wszystkich, jak twierdzą niektóre skargi, lecz jedynie oficyny budynku frontowego przy ul. [...]. Ten historyczny związek i układ, potwierdzony formalnie wpisami do rejestru gruntów czy określeniem w księdze wieczystej dla działki nr [...] [...]"), w ocenie Sądu musiał też być i był respektowany w Planie. Jak już powiedziano, Plan został uchwalony, gdy istniały już dwie odrębne księgi wieczyste dla działek nr [...] i [...] ( czyli dla budynku frontowego i oficyn). Niemniej Plan ustalił w ramach zapisów szczegółowych, iż "ul. [...] – posesja objęta ochroną konserwatorską pełną, w tym oficyna boczna zachodnia objęta ochroną konserwatorską pełną, pozostałe oficyny objęte ochroną konserwatorską częściową" (§ 69 ust. 3 pkt 2 lit. j). A zatem Plan w sposób jasny i bez wątpliwości uznawał, że zarówno budynek frontowy, jak i oficyny leżą na jednej posesji i jest to posesja ul[...] Było tak niezależnie od okoliczności, że w momencie uchwalenia Planu, budynek frontowy i oficyny na oddzielnych działkach, były już objęte odrębnymi księgami wieczystymi. Potwierdza to bezdyskusyjnie, że rozumienie pojęcia "posesja" winno być wykładane przede wszystkim w aspekcie zaszłości historycznych. Bo też i celem Planu jest w terenach MW/U ( a przedmiotowa nieruchomość leży w terenie MW/U.15) utrzymanie tej historycznej zasady zagospodarowania działek ( § 8 ust. 2 pkt 5). Tylko taka wykładnia w ocenie Sądu zapewnia spójne rozumienie różnych zapisów planu i jego wewnętrzną logikę, a niezależnie od wszystkiego należy dążyć do tego, aby normy formułowane w wyniku wykładni były wykonalne (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 grudnia 2019 r. II SA/Kr 1245/19, LEX nr 2768283). Dokonywana w oparciu o zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ingerencja organów administracji w uprawnienia właścicielskie nie może skutkować wprowadzeniem ograniczeń, ponad wynikające wyraźnie z jego przepisów, a wykładnia poszczególnych zapisów planu nie może prowadzić do sprzecznych wniosków (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 czerwca 2016 r. II SA/Kr 565/16, LEX nr 2085203). Ponadto zauważa się w orzecznictwie, że "Za niepożądaną należy uznać sytuację, gdy inwestor w toku w procedury ubiegania się o realizację przedsięwzięcia uzyskuje krańcowo sprzeczną wykładnię tych samych unormowań, bowiem organ architektoniczno-budowlany inaczej interpretuje przepisy miejscowego planu zagospodarowania niż organ planistyczny" (tak WSA w Łodzi w wyroku z dnia 17 lutego 2017 r. II SA/Łd 917/16, LEX nr 2239942).
Jeśli zatem rozumieć pojęcie "posesja" poprzez funkcjonalne odczytanie "nieruchomości gruntowej", ukształtowanej w obrębie działania Planu historycznie, zwłaszcza w świetle zapisów Planu o konieczności zachowania wszystkich historycznych aspektów (w tym także zasady zagospodarowania działek) - zarzuty skarg co do braku spełnienia wymogów Planu są bezzasadne. W szczególności bezzasadny jest zarzut, że projektując nadbudowę błędnie odnoszono wysokość oficyny do wysokości kamienicy frontowej, którą jest budynek przy ul [...] Tymczasem taki wymóg wynika wprost z § 8 ust. 2 pkt 9 lit.a oraz § 10 ust. 4 pkt 2 lit.h Planu. Zaś przyjęcie zgodnie z dziejami budynków oraz wykładnią historyczno - funkcjonalną pojęcia "posesja" w świetle zapisów Planu wprost stwierdzających, że posesją jest układ: budynek frontowy przy ul. [...], dziedziniec i i oficyny: zachodnia oraz [...] – prowadzi do oczywistego wniosku, że budynek frontowy to ten przy ul. [...]. Wymaga przy tym podkreślenia, że Plan nie zakłada dostosowania się przy nadbudowie do wysokości wszystkich budynków frontowych w danym bloku zabudowy, a jedynie do tego, który jest budynkiem frontowym dla danej oficyny. Przy tej okazji warto dodać, że zarzut naruszenia § 8 ust. 2 pkt 8 lit. c Planu nie może odnosić się w ogóle do przypadku oficyny, gdyż przepis ten dotyczy wyłącznie zabudowy frontowej.
Innym zarzutem jest zarzut naruszenia § 8 ust. 1 pkt 8 Planu z uwagi na fakt, że zabudowa zdaniem skarżących wpłynie na krajobraz z uwagi na wysokość. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że projektowana oficyna nie przekracza wysokości budynku frontowego, co jest wielokrotnie wskazywane ( rzędna bud. frontowego – 233.50 m, rzędna oficyny w projekcie – 233.48 m) /k.66 proj.bud./. Tym samym jest zgodna z zapisami Planu ( § 8 ust. 2 pkt 9 lit., a). Przechodząc do zarzutu naruszenia § 8 ust. 1 pkt 8, trzeba wskazać, że dominanta to wedle zapisów Planu obiekt lub część obiektu przewyższająca (skalą) gabarytem otoczenie, odgrywająca rolę w kształtowaniu krajobrazu kulturowego (§ 5 ust. 1 pkt 6). Skoro zatem oficyna nie przewyższy budynku frontowego, to nie ma mowy o dominancie w powyższym rozumieniu.
Na marginesie można dodać, że dominujący w bloku zabudowy, o którym mowa, jest budynek posesji przy ul. [...] w części oficynowej, który przewyższa budynek frontowy przy ul. [...], co bardzo wyraźnie widać na zdjęciach k. 101, 95 (także k.34, 100, 99, 98) /akt adm. II inst. T.II./.
3. Wcześniejsza decyzja o pozwoleniu na budowę z 1994r.
W skargach podnosi się argument, że kontrolowana decyzja została wydana dla terenu objętego inną decyzją ostateczną o pozwoleniu na budowę i ma się tu na myśli decyzję z dnia 31 maja 1994r. znak [...], "w sprawie remontu adaptacyjnego oficyn [...] zlokalizowanych na terenie działki należącej do [...] w K.". W ocenie skarżących nie wiadomo czy decyzja wygasła, a jeśli tak to istniejąca zabudowa może być nielegalna, a jeśli nie, to aktualna decyzja może pokrywać się z poprzednią.
Przede wszystkim trzeba pamiętać, że treść i zakres poprzedniej decyzji nie pokrywa się w żadnym razie z obecną. Decyzja z 1994r. udzielała pozwolenia na budowę w części inwestycji obejmującej wykonanie robót budowlano – konstrukcyjnych i instalacyjnych wraz z przyłączami w budynkach oficynowych [...] Aktualnie decyzja dotyczy remontu, przebudowy i nadbudowy oficyny tylnej kamienicy przy ul. [...], przy czym co do nadbudowy, jest oczywistym, że zakresy decyzji nie mogą się pokrywać, co zaś do przebudowy, jest podobnie, gdyż przebudowa z definicji oznacza zmianę parametrów użytkowych obiektu, a zatem zmianę parametrów użytkowych dotychczasowej oficyny. W szczególności wymienienie w decyzji wszystkich przebudowywanych i nowych elementów nie pozostawia wątpliwości co do całkowicie odmiennego zakresu prac.
Co się tyczy zakresu wykonanych prac w świetle decyzji z 1994r. w istniejącym legalnie obiekcie, brak w przepisach obowiązku badania tej kwestii przez organ architektoniczno – budowlany. Z kolei organ nadzoru budowlanego, w odpowiedzi na wystąpienie organów wskazał, że brak prowadzonych aktualnie postępowań co do tej nieruchomości /k.29 akt adm. I instancji/. Ponadto w skargach nie przedstawiono żadnych dowodów na twierdzenia, że wcześniejsza decyzja z 1994r. nie została zrealizowana, a samo porównanie zdjęcia ze stanu oficyn z 1986r. ze zdjęciami wykonanymi obecnie prowadzi do przeciwnego wniosku.
W tej sytuacji należy zwrócić uwagę na wyrok WSA w Gdańsku stwierdzający, że "W razie stwierdzenia, że w obrocie prawnym znajduje się wydana wcześniej ostateczna decyzja, obowiązkiem organu jest umorzenie wszczętego po raz kolejny postępowania. Przy tym podkreślić należy, że istnienie ostatecznej decyzji wydanej w sprawie stanowi przesłankę umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego jedynie wówczas, gdy strona wnosi o wydanie decyzji tożsamej z decyzją objętą poprzednim żądaniem" ( wyrok z dnia 24 lutego 2021 r. II SA/Gd 509/20, LEX nr 3151150 ). W niniejszej sprawie nie zostało przez skarżących wykazane, aby sytuacja tożsamości miała miejsce, a materiał zgromadzony w aktach administracyjnych prowadzi do przeciwnego wniosku.
4. Pozwolenie konserwatorskie.
Jak wynika z akt sprawy, oficyna tylna przy [...]"), w odróżnieniu od budynku frontowego z oficyną zachodnią (boczną) – nie jest wpisana do rejestru zabytków indywidualną decyzją wojewódzkiego konserwatora zabytków. Leży natomiast w obrębie objętego ochroną układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków i na listę UNESCO oraz na obszarze uznanym za Pomnik Historii "K. – historyczny zespół miasta". Jak to już wskazywano, oficyna objęta jest częściową ochroną konserwatorską, niemniej z racji zapisów m.in. art. 39 ust. 1 p.b. oraz art. 36 ust. 1 Ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U.2020.282 t.j.) roboty budowlane na jej terenie wymagają pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Takie pozwolenie zostało uzyskane w dniu 9 listopada 2017r. /k.16 a proj.bud./. Pozwolenie, zgodnie z wymogami ustawy, zawierało termin ważności do 31.12.2019r. Decyzja organu I instancji została wydana w dniu 4 grudnia 2018r. Natomiast organ odwoławczy wydał decyzję w dniu 23 marca 2020r. Zarzut stron dotyczy wydania decyzji przez organ II instancji po dacie upływu ważności pozwolenia.
Kluczowe jest w tej sytuacji ustalenie charakteru owego pozwolenia, zwłaszcza w powiązaniu ze wskazanym w nim terminem ważności. Przede wszystkim pozwolenie konserwatorskie nie jest decyzją administracyjną uprawniającą jej adresata do wykonywania robót budowlanych przy zabytku, natomiast pozwolenie to, stosownie do art. 39 ust. 1 p.b., warunkuje jedynie możliwość uzyskania pozwolenia na budowę, a więc decyzji zezwalającej na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego ( por. wyrok NSA z dnia 23 października 2017 r. II OSK 225/16, LEX nr 2432933). Regulacja zawarta w art. 39 ust. 1 p.b. jest o tyle istotna, że uzyskanie przez inwestora wymaganych przepisami szczególnymi pozwoleń, uzgodnień lub opinii innych organów, a więc także pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, o którym mowa w powyższym przepisie – stanowi jeden z niezbędnych warunków udzielenia pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 2 p.b. To zaś oznacza, że decyzja organu administracji architektoniczno-budowlanej o pozwoleniu na budowę, w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 36 ust. 1 ustawy z 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jest decyzją przedmiotowo zależną od istnienia rozstrzygnięcia organu ochrony konserwatorskiej.
Dalej: obowiązkiem organu przed wydaniem decyzji jest dokonanie sprawdzeń przedłożonego projektu, w tym ich aktualności. Stwierdzenie wobec tego nieaktualności pozwolenia konserwatorskiego powoduje konieczność wydania postanowienia w trybie art. 35 ust. 3 p.b. celem usunięcia wskazanych nieprawidłowości. Powstaje jednak pytanie, czy w sytuacji, gdy organ I instancji prawidłowo wydał decyzję w oparciu o aktualne pozwolenie konserwatorskie, a straciło ono aktualność na późniejszym etapie postępowania ( np. z uwagi na długotrwałość procedowania przez organ odwoławczy), stanowi to przeszkodę do zakończenia postępowania. Podobnie, można zapytać, czy utrata ważności tego pozwolenia na etapie po wydaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a przed rozpoczęciem robót, uniemożliwia przystąpienie do ich wykonania?
Do problemu tego odniósł się szerzej WSA w Warszawie w wyroku z dnia 5 czerwca 2019 r. VII SA/Wa 9/19, LEX nr 2737074: "Prowadzenie robót budowlanych na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę po terminie określonym w decyzji miejskiego konserwatora zabytków nie może być traktowane jako podejmowanie działań, o których mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami bez pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Okoliczność upływu ww. terminu nie powoduje, że inwestor prowadził działania przy zabytku bez pozwolenia właściwego organu konserwatorskiego. Kontynuowanie robót budowlanych przy zabytku po terminie ustalonym w pozwoleniu konserwatorskim, nie może być utożsamiane z podjęciem robót budowlanych, z prowadzeniem robót budowlanych przy zabytku bez pozwolenia konserwatorskiego w ogóle. Po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, w której zatwierdza się projekt budowlany, decyzja konserwatora zostaje niejako skonsumowana. Inwestor zachowuje uprawnienia nadane mu decyzją konserwatorską, dopóki decyzja o pozwoleniu na budowę pozostaje w obrocie prawnym. Odmienna interpretacja, tej trudnej skądinąd relacji jaką stworzył ustawodawca, prowadziłaby do każdorazowej niewykonalności pozwolenia na budowę w sytuacji utraty ważności pozwolenia konserwatorskiego i konieczności stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z urzędu. Nadto wprowadzałoby niepewność w sytuacji prawnej inwestora".
Sąd podziela powyższą interpretację, która prowadzi do wniosku, że pozwolenie konserwatorskie powinno być aktualne na chwilę wydania decyzji przez organ I instancji, albowiem w tym momencie to pozwolenie zostaje niejako "skonsumowane" przez pozwolenie na budowę. Organ odwoławczy w takiej sytuacji nie musiał żądać ponownie decyzji z aktualnym terminem, podobnie jak nie jest to wymagane po uzyskaniu przez pozwolenie na budowę waloru ostateczności ( w sytuacji utraty ważności pozwolenia konserwatorskiego). Z tego względu powyższe zarzuty nie są zasadne.
5. Kwestia odstępstw a działka nr [...].
Odnośnie odstępstwa od przepisów warunków technicznych, zacytować należy art. 9 p.b. w brzmieniu właściwym na chwilę procedowania organów:
Art. 9. 1. W przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, a w stosunku do obiektów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 - ograniczenia dostępności dla osób niepełnosprawnych, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osób starszych, oraz nie powinno powodować pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska, po spełnieniu określonych warunków zamiennych.
2. Organ administracji architektoniczno-budowlanej, po uzyskaniu upoważnienia ministra, który ustanowił przepisy techniczno-budowlane, w drodze postanowienia, udziela bądź odmawia zgody na odstępstwo.
3. Wniosek do ministra, o którym mowa w ust. 2, w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo organ administracji architektoniczno-budowlanej składa przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Wniosek powinien zawierać:
1)charakterystykę obiektu oraz, w miarę potrzeby, projekt zagospodarowania działki lub terenu, a jeżeli odstępstwo mogłoby mieć wpływ na środowisko lub nieruchomości sąsiednie - również projekty zagospodarowania tych nieruchomości, z uwzględnieniem istniejącej i projektowanej zabudowy;
2)szczegółowe uzasadnienie konieczności wprowadzenia odstępstwa;
3)propozycje rozwiązań zamiennych;
4)pozytywną opinię wojewódzkiego konserwatora zabytków w odniesieniu do obiektów budowlanych wpisanych do rejestru zabytków oraz innych obiektów budowlanych usytuowanych na obszarach objętych ochroną konserwatorską;
5)w zależności od potrzeb - pozytywną opinię innych zainteresowanych organów.
4. Minister, o którym mowa w ust. 2, może uzależnić upoważnienie do wyrażenia zgody na odstępstwo od spełnienia dodatkowych warunków.
Zgodnie z wymienionym przepisem, Prezydent Miasta K. wyraził w sprawie zgodę na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422, dalej "Rozporządzenie" ) a, polegające na wykonaniu w projektowanej przebudowie i nadbudowie budynku – oficyny, zlokalizowanego przy ul. [...] dz. nr [...], otworów okiennych w istniejącej ścianie na 1, 2 i 3 kondygnacji oraz ściany z otworami okiennymi na 4 i 5 kondygnacji bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nr [...] ( od północy) /k.14 k proj.bud./. Ponadto Prezydent wyraził zgodę na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 pkt 1 Rozporządzenia, polegające na wykonaniu w projektowanej przebudowie i nadbudowie budynku – oficyny, ściany z otworami okiennymi na 4 i 5 kondygnacji oraz tarasu na ostatniej kondygnacji bezpośrednio przy granicy z sąsiednimi działkami budowlanymi nr [...] i [...] (od południa) /k.15 proj.bud./.
Zarzut skarg dotyczy braku uzyskania zgody na odstępstwo w trybie art. 9 p.b. w odniesieniu do działki [...], która również pozostaje w zbliżeniu do północnej ściany projektowanej z oknami, położonej w granicy. Należy wobec tego zacytować przepis § 12 ust. 1 Rozporządzenia:
§ 12. 1. Jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż:
1)4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy;
2)3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy.
Jak wynika z powyższego przepisu, odległość wymaganą ustala się w relacji do granicy działki inwestycyjnej z działką sąsiednią, tym samym odstępstwo również dotyczy tej relacji, niezależnie od tego, że wywierać może skutek dla dalszych nieruchomości, które tym samym znajdą się automatycznie w obszarze oddziaływania. Podkreślenie, iż w § 12 ust. 1 Rozporządzenia chodzi o warunki sytuowania budynku w granicy z działką sąsiednią, podkreślił w swej wypowiedzi NSA w wyroku z dnia 17 kwietnia 2018 r. II OSK 1409/16, LEX nr 2499651. Chodzi zatem o odstępstwo polegające na umieszczeniu okien w ścianie w granicy z działką, zamiast w przepisanej odległości od tej granicy. Dodatkowo w tej sprawie chodzi o odstępstwo umieszczenia tych okien w nowo projektowanej 4 i 5 kondygnacji.
Wobec tego prawidłowo odstępstwo jest odnoszone do granicy z działką nr [...], a nie do dalszych działek. Ponadto, jeśli wyrażono zgodę na odstępstwo poprzez zbliżenie ściany z oknami do granicy działki sąsiedniej, a więc bliżej położonej, to tym bardziej odnosi się to do działek położonych dalej.
6. Odstępstwo, a inny sposób ustalenia wymagań przeciwpożarowych.
Zarzut omawiany w tym punkcie dotyczy braku uzyskania zgody na odstępstwo w trybie wspomnianego wyżej art. 9 p.b. w zakresie wymogów przeciwpożarowych dotyczy § 2 Rozporządzenia. Otóż rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych sporządził ekspertyzę techniczną zabezpieczenia przeciwpożarowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] na dz. nr [...] /k.19 proj.bud./. Wobec niespełnienia wymogów bezpieczeństwa pożarowego w zakresie:
- odległości tarasów zlokalizowanych na poziomie antresoli mieszkań znajdujących się na kondygnacji IV piętra oraz tarasu z windą na poziomie IV piętra od granic sąsiednich działek budowlanych,
- szerokości biegów i spoczników w klatce schodowej,
- lokalnych przewężeń drogi ewakuacyjnej - [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wydał postanowienie /k.17 proj.bud./. Postanowieniem tym wydanym w trybie § 2 ust. 3a Rozporządzenia, wyraził zgodę na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w sposób inny niż podany w § 12 ust. 5, § 68 ust. 1, § 242 ust. 1,2 Rozporządzenia, stosownie do wskazań wspomnianej ekspertyzy technicznej zabezpieczenia przeciwpożarowego, z wymienieniem sposobów zabezpieczenia. Zgodnie ze stanowiskiem skarżących, we wskazanych zakresach należało wystąpić o zgodę na odstępstwo w trybie art. 9 p.b.
Sądowi znane są orzeczenia proponujące taką wykładnię wskazanych przepisów, jednak w ocenie Sądu można bronić stanowiska zajętego przez organy, akceptującego opisane wyżej rozwiązanie.
Zauważenia wymaga, że zgoda na odstępstwo przewidziane w art. 9 Prawa budowlanego, będąca częścią porządku prawnego, zastępuje przepis rozporządzenia w sprawie warunków technicznych normą indywidualnie dostosowaną do konkretnej sytuacji, umożliwiając modyfikację szczegółowych oraz bezwzględnie obowiązujących przepisów techniczno - budowlanych w wyjątkowych stanach faktycznych, w których nie jest możliwe zastosowanie się do nich z uwagi na różnego rodzaju okoliczności. Odstępstwo od przepisów techniczno - budowlanych, dopuszczalne w myśl regulacji zawartej w art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego, w konkretnym stanie faktycznym chroni interes inwestora, który nie mógłby zrealizować przysługującego mu prawa do zabudowy nieruchomości gruntowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2007 r. sygn. akt II OSK 381/06, ONSAiWSA 2007, Nr 6, poz. 134 oraz W. Piątek. Prawo budowlane. Komentarz. A. Gliniecki (red. nauk). Wyd. 2. Warszawa 2014, str. 143- 144). Nie oznacza to jeszcze każdorazowego obowiązku występowania o uzyskanie zgody na takie odstępstwo, ale tylko w sytuacji zaistnienia w danej sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku, ocenianego w zindywidualizowanym i konkretnym akcie administracyjnym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r. II OSK 1980/15, LEX nr 2316317).
Co się tyczy § 2 Rozporządzenia w poprzednim brzmieniu, to w interesującym nas zakresie (ust. 1 – 3a) brzmi on następująco:
§ 2. 1. Przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2.
2. Przy nadbudowie, rozbudowie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania:
1)budynków o powierzchni użytkowej nieprzekraczającej 1000 m2 ,
2)budynków o powierzchni użytkowej przekraczającej 1000 m2 , o których mowa w art. 5 ust. 7 pkt 1-4 i 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
- wymagania, o których mowa w § 1, mogą być spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym, odpowiednio do przedmiotu tej ekspertyzy.
3. (uchylony).
3a. Przy nadbudowie, rozbudowie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania budynków istniejących o powierzchni użytkowej przekraczającej 1000 m2 wymagania, o których mowa w § 1, z wyłączeniem wymagań charakterystyki energetycznej, mogą być spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań, o których mowa w ust. 2, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym, odpowiednio do przedmiotu tej ekspertyzy.
Jak wynika z powyższych przytoczeń, wyjątkowa zgoda na odstępstwo z art. 9 p.b. zastępuje przepis Rozporządzenia, podczas gdy regulacja § 2 ust. 2 i 3 Rozporządzenia pozwala na spełnienie wymagań warunków technicznych w inny sposób, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej, uzgodnionej z komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym. Przepis § 2 ust. 2 wskazuje alternatywny sposób spełnienia warunków technicznych; nie stanowi on odstępstwa od tych warunków, nie kreuje sposobu uzyskania zwolnienia z obowiązku ich przestrzegania. Różnica jest subtelna, ale znacząca, zaś między wymienionymi przepisami następuje częściowy zbieg odnośnie robót budowlanych dotyczących budynków. Albowiem art. 9 p.b. dotyczy każdego przypadku realizacji robót budowlanych, zaś § 2 ust. 2 odnosi się tylko do budynków.
Jak to stwierdza wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2018 r. VII SA/Wa 1031/17, LEX nr 2466684: " § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422) uzależnia umożliwienie spełnienia wymagań wymienionych w § 1 tego rozporządzenia w sposób odmienny niż wskazują to przepisy rozporządzenia, od uzgodnienia ekspertyzy z inspektorem sanitarnym, które to postępowanie wyczerpuje dyspozycję art. 106 § 1 k.p.a. a zatem wymaga formy postanowienia z art. 106 § 5 k.p.a.". Wyraźnie wskazał to NSA w wyroku z dnia 26 września 2007 r. II OSK 1254/06, LEX nr 382523: "Uwzględnienie § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przy zastosowaniu § 207 ust. 2 tego rozporządzenia polega na tym, że w odniesieniu do budynków istniejących zamiast stosowania wymagań zawartych w rozporządzeniu można zastosować wskazania ekspertyzy technicznej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego lub rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych uzgodnionych z komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub wojewódzkim inspektorem sanitarnym - odpowiednio do przedmiotu ekspertyzy. Nie można wydać decyzji, która jedynie odsyła do § 2 ust. 2 rozporządzenia, bez określenia obowiązków koniecznych do wykonania. Decyzja taka jest nie tylko nie możliwa do wykonania, ale również nie jest możliwe wyegzekwowanie jej przez organ egzekucyjny". Wyraźne rozróżnienie sytuacji z § 2 ust. 2 Rozporządzenia i art. 9 p.b. znajdujemy w orzeczeniu NSA z dnia 16 września 2016 r. II OSK 3098/14, LEX nr 2167551: "Odstępstwa uzyskane na podstawie § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422) dotyczą wyłącznie odstępstw od wymogów związanych z ochroną przeciwpożarową, sanitarną oraz ochroną zabytków. Odstępstwa od pozostałych wymogów wynikających z ww. rozporządzenia mogą być uzyskane tylko na podstawie art. 9 p.b. albo na podstawie § 12 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia" ( tak samo wyroki WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2019 r. VII SA/Wa 2318/18, LEX nr 3074131 oraz WSA w Rzeszowie z dnia 26 października 2017 r. II SA/Rz 899/17, LEX nr 2408799). W cytowanym wyroku NSA wspomniał nadto, że za taką wykładnią § 2 ust. 2 przemawia fakt, że wymienione zostały w nim organy administracji zajmujące się jedynie pewnymi szczególnymi elementami procesu budowlanego, ( w tym wypadku ochroną pożarową) nie zaś całokształtem zagadnień związanych z zatwierdzeniem projektu budowlanego i udzieleniem pozwolenia na budowę. W konsekwencji uprawnione było przyjęcie, że przepis § 2 ust. 2 Rozporządzenia nie stanowił wprawdzie samodzielnej przesłanki umożliwiającej dokonywanie odstępstw od przepisów techniczno – budowlanych, natomiast jego istota i znaczenie sprowadzało się do wskazania alternatywnego sposobu spełnienia warunków technicznych, bez formalnego sięgania po instytucje odstępstwa od przepisów techniczno – budowlanych.
Zauważyć należy, że nawet w wyroku NSA zacytowanym przez skarżącą (II OSK 1899/15): Sąd ten pisał: "Przepisy § 2 ust. 2 rozporządzenia nie mają charakteru przepisów konkurencyjnych w stosunku do przepisów art. 9 Prawa budowlanego, ani nie mogą być stosowane zamiast przepisów ustawowych w tym zakresie, nie są to też przepisy odrębne, o których mowa w art. 2 ust. 2 Prawa budowlanego. Nie można jednak wykluczyć, że przepisy § 2 ust. 2 rozporządzenia mogą stanowić uzupełnienie przepisów ustawowych, gdy te przewidują taką możliwość. Należy zwrócić uwagę, że w art. 9 ust. 1 (zdanie drugie in fine) mówi się: "po spełnieniu określonych warunków zamiennych". W ust. 3 pkt 3 art. 9 Prawa budowlanego przewiduje się, że wniosek powinien zawierać między innymi "propozycje rozwiązań zamiennych". W ust. 4 art. 9 Prawa budowlanego ustawodawca przewidział też, że minister może uzależnić upoważnienie do wyrażenia zgody na odstępstwo od spełnienia "dodatkowych warunków". We wszystkich powyżej wskazanych sytuacjach przewidzianych w przepisach art. 9 Prawa budowlanego można rozważyć, czy nie powinny mieć zastosowania właściwe regulacje zawarte w § 2 rozporządzenia jako dopełnienie postanowień ustawowych. Takie rozwiązanie nie naruszałoby konstytucyjnej hierarchii aktów prawnych oraz zasad wykładni prawa".
Zdaniem Sądu prezentowana wcześniej wykładnia wskazania w § 2 ust. 2 alternatywnego sposobu spełnienia warunków technicznych (w tym wąskim zakresie), jak o tym świadczą cytowane wyroki sądów, była zasadna, a ponadto za jej dopuszczalnością przemawia zmiana prawa budowlanego dokonana w ostatnim czasie ( nie obowiązująca w chwili wydawania decyzji). Otóż zmieniony został art. 9 p.b., gdzie dodano ustęp 3 pkt 5 następującej treści: "3. Wniosek do ministra, o którym mowa w ust. 2, w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo organ administracji architektoniczno-budowlanej składa przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Wniosek zawiera: (...)
5) w przypadku odstępstwa od przepisów dotyczących bezpieczeństwa pożarowego:
a) ekspertyzę rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz
b) postanowienie wyrażające zgodę na zastosowanie rozwiązań zamiennych w stosunku do wymagań ochrony przeciwpożarowej, o którym mowa w art. 6a ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1372, 1518 i 1593 oraz z 2020 r. poz. 471) - w przypadku obiektów budowlanych istotnych ze względu na konieczność zapewnienia ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 6g ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
Wobec takiego brzmienia przepisu, aktualnie ustawodawca w sposób jednoznaczny przesądził, że obecnie w zakresie wymogów ochrony przeciwpożarowej, odejście od przepisów Rozporządzenia musi się odbyć w trybie art. 9 p.b. Jednocześnie jest to oczywiste potwierdzenie, że poprzednia regulacja nie zawierała takiego wymogu, skoro dążenie do takiego rozwiązania wiązało się z koniecznością zmiany przepisów. Wobec tego nie można zarzucić organom zaakceptowania sytuacji sprzecznej z prawem.
7. Droga dojazdowa.
W zakresie dostępu do drogi publicznej, w projekcie zagospodarowania terenu /k.63 proj.bud/ wskazano, że dostęp do przedmiotowego budynku odbywać się będzie bezpośrednio od ul. [...], poprzez sień budynku frontowego [...] oraz podwórko tego budynku ( dz. nr [...]). Wskazano, że inwestor jest współwłaścicielem budynku frontowego. Dodać należy, że aktem notarialnym z 12.08.2019r. A nr [...] ustanowiono na rzecz każdoczesnych właścicieli działki nr [...] - służebność przechodu po działce nr [...], sienią budynku nr [...] przy ul. [...] oraz pasem 3 m poza sienią do granicy z działką nr [...], oraz dostępu do drogi poprzez zamontowanie na elewacji budynku nr [...] i korzystanie z urządzeń umożliwiających komunikację (domofon) /k.152, T.I akt odwoł./.
Nie ulega wątpliwości, że od strony ul. [...] brak dojazdu bezpośrednio do budynku [...]. Zresztą, brak takiego dojazdu od którejkolwiek strony, gdyż nieruchomość leży w środku zwartego bloku zabudowy. Powstaje zatem pytanie o konieczność zachowania warunku z § 14 Rozporządzenia.
§ 14. 1. Do działek budowlanych oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych należy zapewnić dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej, odpowiednie do przeznaczenia i sposobu ich użytkowania oraz wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej, określonych w przepisach odrębnych. Szerokość jezdni stanowiącej dojazd nie może być mniejsza niż 3 m.
2. Dopuszcza się zastosowanie dojścia i dojazdu do działek budowlanych w postaci ciągu pieszo-jezdnego, pod warunkiem że ma on szerokość nie mniejszą niż 5 m, umożliwiającą ruch pieszy oraz ruch i postój pojazdów.
3. Do budynku i urządzeń z nim związanych, wymagających dojazdów, funkcję tę mogą spełniać dojścia, pod warunkiem że ich szerokość nie będzie mniejsza niż 4,5 m.
4. Dojścia i dojazdy do budynków, z wyjątkiem jednorodzinnych, zagrodowych i rekreacji indywidualnej, powinny mieć zainstalowane oświetlenie elektryczne, zapewniające bezpieczne ich użytkowanie po zapadnięciu zmroku.
Jednocześnie pamiętać należy o tym, co zostało już powiedziane, mianowicie, że Plan miejscowy sankcjonuje i przede wszystkim chroni określony układ urbanistyczny, na który składają się rejony zabudowy i jezdni oraz placów. Ulice są tutaj historycznie ukształtowane i raczej nie zanosi się na możliwość wytyczenia nowej drogi. W § 4 jako jeden z celów Plan wymienia "ustalenie zasad obsługi infrastrukturalnej i komunikacyjnej podporządkowanej historycznemu układowi ulic i placów oraz priorytetowi ruchu pieszego". Z kolei w § 13 ust. 3 Plan stwierdza, że w obszarze planu nie przewiduje się zwiększenia ilości dróg publicznych. W takiej sytuacji skarżący zarzucają brak uzyskania odstępstwa z art. 9 p.b. w zakresie dojazdu do budynku ( którego bezpośrednio brak).
W ocenie Sądu, sytuacja faktyczna, a więc usytuowanie istniejącego budynku podlegającego nadbudowie i przebudowie bez dostępu bezpośrednio do drogi, związane jest ze sposobem zabudowy w historycznym układzie: budynek frontowy, dziedziniec i oficyna. W takim układzie budynek wewnętrzny ( oficyna) niekiedy miał dojazd przez bramę budynku frontowego, a niekiedy nie ( tak jak w kontrolowanym przypadku). W sytuacji zatem, gdy działania inwestycyjne mają dotyczyć istniejącego obiektu, trzeba inaczej spojrzeć na rolę § 14 Rozporządzenia. Czym innym jest sytuacja, gdy inwestor ubiega się o pozwolenie na budowę dla nowej działki; wówczas musi spełnić wymogi Rozporządzenia albo ubiegać się o odstępstwo. W sytuacji, gdy chodzi o nadbudowę budynku istniejącego, a nadto ze ściśle ukształtowaną infrastrukturą wokół bez możliwości wybudowania drogi, § 14 nie ma zastosowania, chyba że zaplanowano także roboty w zakresie dojścia lub dojazdu. Takie rozumowanie jest poparte treścią § 14, który w ust. 1 mówi o zapewnieniu dojścia i dojazdu do ":działek budowlanych". Można bowiem przyjąć, że istniejący budynek, skoro jest legalny, miał już ustaloną i rozwiązaną kwestię dojścia i dojazdu i organ winien tylko ustalić, w jaki sposób.
Taki kierunek wspiera NSA, który w wyroku z dnia 13 grudnia 2017 r. I OSK 381/16 wskazał, że zakres stosowania przepisów rozporządzenia jest wąski i odnosi się do sytuacji związanej z sytuowaniem nowych budynków, a nie do budynków już istniejących. Istota tego aktu prawnego sprowadza się do dbania o to, aby nowe budynki powstawały w zgodzie z warunkami technicznymi. Rozporządzenie nie odnosi się do zastanych sytuacji. Sąd ten wskazał dalej, że zwrócić należy uwagę, że przepisy rozporządzenia, stosownie do § 2, określają generalny zakres jego stosowania "przy projektowaniu i budowie, w tym także rozbudowie, nadbudowie, przebudowie oraz przy zmianie użytkowania budynków nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2." Zakres stosowania tych przepisów jest wąski i odnosi się do sytuacji związanej z sytuowaniem nowych budynków, a nie do budynków już istniejących. Istota tego aktu prawnego sprowadza się do dbania o to, aby nowe budynki powstawały w zgodzie z warunkami technicznymi. (...) Zwrócić należy uwagę, że § 12 rozporządzenia odnosi się do budynków "sytuowanych", a więc zakres jego stosowania dotyczy sytuacji projektowania i budowy nowych budynków lub innych działań określonych w § 2 wskazanego rozporządzenia, (...).
Zatem w przypadku nadbudowy Rozporządzenie będzie się stosować do elementów nowych, a nie zastanych. Takim zastanym elementem jest układ drogowy w rejonie ul. [...] i omawianego bloku zabudowy.
Podobna sytuacja była przedmiotem rozważań WSA w Warszawie, który w wyroku z dnia 11 grudnia 2018 r. VII SA/Wa 901/18 wskazał: "Odnosząc się do twierdzenia, że działka nr (...) nie miała prawnie zapewnionego dostępu do drogi publicznej, organ słusznie wskazywał, że przedmiotowe roboty budowlane dotyczyły istniejącego od wielu lat budynku. Roboty nie obejmowały budowy, ani przebudowy dojazdu do nieruchomości, a tym samym nie było podstaw do badania zgodności tego dojazdu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz warunkami technicznymi". Interesującym jest, że także w orzecznictwie Sądów Powszechnych wyrażono taki pogląd: "Wymagania dotyczące szerokości dróg dojazdowych do działek budowlanych oraz budynków i urządzeń z nimi związanych, ustalone w § 14 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1065), nie mają zastosowania do stanów już istniejących" (por. postanowienie SO w Lublinie, z dnia 28 lutego 2018 r. II Ca 894/17 LEX nr 2490482).
W świetle powyższego zarzut braku uzyskania odstępstwa nie może się ostać.
Końcowo należy jeszcze wskazać, że projekt budowlany zawiera uzgodnienie Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. w zakresie przedmiotowej inwestycji /k.51 proj.bud./, gdzie ZIKIT podał, że obsługę komunikacyjną zapewni droga publiczna ul. [...], zgodnie ze stanem istniejącym.
8. Miejsca postojowe.
§ 18. Rozporządzenia brzmi następująco:
1. Zagospodarowując działkę budowlaną, należy urządzić, stosownie do jej przeznaczenia i sposobu zabudowy, stanowiska postojowe dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo, w tym również stanowiska postojowe dla samochodów, z których korzystają osoby niepełnosprawne.
2. Liczbę stanowisk postojowych i sposób urządzenia parkingów należy dostosować do wymagań ustalonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, z uwzględnieniem potrzebnej liczby stanowisk, z których korzystają osoby niepełnosprawne.
W uzgodnieniu ZIKIT, które wyżej powołano, zarządca dróg wskazał, że inwestor we własnym zakresie, poza pasami drogowymi dróg publicznych, winien zapewnić miejsca postojowe dla prawidłowego funkcjonowania przedmiotowej inwestycji, zgodnie z zapisami Planu. Natomiast Plan w § 13 ust.12 pkt 1 i 2 dopuścił możliwość realizacji miejsc postojowych w terenach dróg publicznych, w terenach przeznaczonych na parkingi lub w terenach, gdzie przewidziano taką możliwość. Jednocześnie powiedziano, że z uwagi na istniejący stan zainwestowania obszaru objętego planem nie określa się wskaźników dotyczących miejsc parkingowych dla poszczególnych rodzajów obiektów.
W projekcie budowlanym /k.64/ natomiast wskazano na fakt zapewnienia pośredniego dostępu do drogi i ciągów pieszych, z uwagi na fakt, że przedmiotowy budynek jest budynkiem istniejącym ( o czym wyżej była mowa). Wskazano dalej, że nie ma możliwości zapewnienia urządzenia miejsc postojowych na terenie posesji nr [...] ani też garażu podziemnego. Wskazano, że użytkownicy obiektu będą korzystać z możliwości parkowania na miejscach postojowych zapewnionych przez inwestora. Zgodnie z uchwałą RMK nr [...] inwestor przewidział 9 miejsc parkingowych na 17 lokali mieszkalnych. W aktach organu I instancji zalega umowa z 21.08.2018r. zawarta na czas nieokreślony o abonament parkingowy przy ul. [...] – odnośnie płatnego udostępnienia 9 miejsc parkingowych /k.34/.
Skarżący podnoszą brak uzyskania odstępstwa w trybie art. 9 p.b. dla zapewnienia miejsc postojowych, brak miejsc dla niepełnosprawnych, nadto odległość wynajętych miejsc ok. 1 km od inwestycji, oraz to, że działka, na której znajduje się parking, przeznaczona jest do zabudowy bez parkingu naziemnego ( decyzja o ustaleniu warunków zabudowy).
Pierwszorzędną kwestią jest tutaj pytanie, czy niemożność urządzenia miejsc postojowych na działce inwestora w sytuacji zastania pewnego porządku i układu to wykluczającego – wymusza sięgnięcie do art. 9 p.b., czy też można skorzystać z innych rozwiązań.
Należy zacząć od tego, że w przypadku obowiązywania na terenie inwestycji planu miejscowego, który nie zawiera wymagań odnośnie ilości i rodzaju miejsc parkingowych (jak w przypadku niniejszym), organy administracji architektoniczno-budowlanej nie mają w tym zakresie dowolności, ale powinny ocenić przedstawiony przez inwestora projekt pod kątem przesłanek określonych w § 18 ust. 1 Rozporządzenia (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2017 r. II OSK 2659/15, LEX nr 2316641, por. też wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2017 r. II OSK 176/16, LEX nr 2328679 ). Jednak w wyroku z dnia 16 grudnia 2019 r. II SA/Rz 1237/19, LEX nr 3034393 WSA w Rzeszowie wskazał, że wprawdzie miejsca parkingowe powinny być zasadniczo zaprojektowane i urządzone na terenie należącym do inwestora, na którym dana inwestycja ma być realizowana. Jednak w każdym konkretnym przypadku właściwy organ musi ustalić, czy dotychczas istniejące faktyczne zagospodarowanie terenu pozwala na zaprojektowanie i urządzenie miejsc postojowych dla planowanego obiektu na działce inwestora, czy ewentualnie dopuszczalne jest zapewnienie miejsc postojowych (parkingowych) poza terenem inwestycji. W sytuacji, gdy nie ma możliwości urządzenia miejsc na gruncie własnym, przyjmuje się taką opcję. "Z przepisów dot. planu miejscowego i rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie wynika aby w każdej sprawie miejsca postojowe powinny znajdować się na tej samej działce co realizowana inwestycja. Wystarczające jest zagwarantowanie przez inwestora możliwości postoju na cudzym gruncie" (wyrok NSA z dnia 17 października 2018 r. II OSK 2561/16, LEX nr 2574180). Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 6 lutego 2018 r. II OSK 1008/17, LEX nr 2471031: "Wykładnia § 18 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690) pozwala na przyjęcie, że w szczególnych okolicznościach urządzenie miejsc postojowych może nastąpić na innej działce niż działka inwestycyjna".
W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że projekt zagospodarowania działki inwestycyjnej winien przewidywać na jej terenie miejsca postojowe dla planowanej inwestycji. Tak określona ogólna zasada może doznawać jednak pewnych odstępstw. W pewnych sytuacjach takie rygorystyczne stosowanie ww. zasady doprowadziłoby do sytuacji, w której inwestor nie mógłby zrealizować żadnej inwestycji na nieruchomości, do której posiada prawo dysponowania na cele budowlane, a której istniejące zagospodarowanie działki uniemożliwia usytuowanie takich miejsc. Wykładnia § 18 ust. 1 nie pozwala na przyjęcie, że w każdym przypadku obowiązkiem inwestora jest zaprojektowanie tych miejsc wyłącznie na terenie działki inwestycyjnej. W tym duchu wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 15 marca 2017 r. II OSK 1774/15, LEX nr 2292118 : Zgodna z § 18 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690) jest sytuacja, gdy na terenie inwestycji nie urządzono żadnych miejsc postojowych, ponieważ teren ten jest już tak zabudowany, że brak na to miejsca. Powołanego przepisu nie można rozumieć w ten sposób, że zawsze należy urządzać miejsca postojowe na terenie inwestycji, gdyż powodowałoby to, że w przypadku inwestycji, polegających na przebudowie budynków, które w całości lub prawie w całości zajmują działkę budowlaną, inwestycje te byłyby niedopuszczalne tylko z tego powodu, że na terenie działki nie jest możliwe urządzenie miejsc postojowych". I już końcowo należy przytoczyć wyrok NSA z dnia 7 września 2012 r. II OSK 864/11, LEX nr 1252217:
"Skoro żaden przepis prawa budowlanego nie mówi o obowiązku zapewnienia określonej liczby miejsc postojowych na terenie inwestycji, a przepis § 18 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz.690 ze zm.) jest nieostry, to nie można, pomijając okoliczności faktyczne konkretnego przypadku, opierając się jedynie na wykładni celowościowej tego przepisu odmawiać zatwierdzenia projektu budowlanego, który jest zgodny z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i który zawiera ustalenia dotyczące zabezpieczenia miejsc postojowych dla inwestycji z uwzględnieniem sposobu zabudowy konkretnej działki budowlanej".
Wobec powyższego w sytuacji faktycznej niniejszej sprawy można urządzić miejsca postojowe w oparciu o stosunek obligacyjny. Nie ma przy tym prawnego znaczenia, że parking urządzony jest w pewnej odległości. Istotnym jest to tylko dla oceny, czy inwestor nie przedstawia dokumentu zawierającego fikcję. W ocenie Sądu, z uwagi na trudności parkingowe w ścisłym centrum starego miasta, oraz ograniczenia ruchu pojazdów, wynajęcie miejsc parkingowych w pewnej odległości nie jest niczym zaskakującym. W umowie najmu inwestor nie musiał także zaznaczyć, które miejsce będzie przeznaczone dla niepełnosprawnych. Nie ma też znaczenia wydanie w przeszłości decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla terenu parkingu, gdyż na chwilę obecną w niczym nie zmienia to charakteru i faktycznego sposobu zagospodarowania nieruchomości.
Podsumowując zarzuty związane z brakiem odstępstwa z art. 9 p.b., wskazać trzeba na fragment wyroku NSA z dnia 11 kwietnia 2019 r. II OSK 1353/17, LEX nr 2656484: "Celem art. 9 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane jest umożliwienie modyfikacji szczegółowych i bezwzględnie obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych w wyjątkowych stanach faktycznych, w których nie jest możliwe zastosowanie się do nich, z uwagi na różnego rodzaju okoliczności. Ocena, czy w danej sytuacji ma miejsce taki "szczególnie uzasadniony przypadek" należy do organów administracji architektoniczno-budowlanej, które powinny dokonać tego w oparciu o analizę materiału sprawy, w tym treści przepisu, od którego ma być udzielone odstępstwo, ukształtowanie nieruchomości, na której ma być realizowany obiekt, stan zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, ocenę proponowanych rozwiązań w świetle wiedzy technicznej, itp. okoliczności. Organy muszą przy tym mieć na uwadze, że zgodnie z art. 4 ustawy - Prawo budowlane każdy ma prawo do zabudowy nieruchomości gruntowej, do której wykaże swoje prawo do dysponowania nią na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami (...)". To bardzo istotna wypowiedź, zwraca bowiem uwagę na okoliczność, że odstępstwo rozważa się w sytuacji, gdy nie ma innego wyjścia, albowiem istnieje przepis warunków technicznych, którego zastosowanie jest w danej sytuacji faktycznej konieczne, ale jednocześnie niemożliwe. Jak widać, w rozważanych wyżej przypadkach nie ma to miejsca wówczas, gdy w drodze wykładni można dojść do wniosku, że w konkretnej sytuacji dany przepis warunków technicznych nie ma w ogóle zastosowania.
9. Formalna poprawność ekspertyzy konstruktorskiej.
Skargi zarzucają brak oświadczenia J. R. ( z art. 20 ust. 4 p.b.)
o wykonaniu przez niego ekspertyzy technicznej zgodnie z przepisami prawa, wobec czego brak jest w istocie ekspertyzy w rozumieniu § 206 Rozporządzenia.
Przepis art. 20 ust. 1 pkt 1 i 1a oraz ust. 4 p.b. stanowi:
Art. 20. 1. Do podstawowych obowiązków projektanta należy:
1)opracowanie projektu budowlanego w sposób zgodny z wymaganiami ustawy, ustaleniami określonymi w decyzjach administracyjnych dotyczących zamierzenia budowlanego, obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej;
1a)zapewnienie, w razie potrzeby, udziału w opracowaniu projektu osób posiadających uprawnienia budowlane do projektowania w odpowiedniej specjalności oraz wzajemne skoordynowanie techniczne wykonanych przez te osoby opracowań projektowych, zapewniające uwzględnienie zawartych w przepisach zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w procesie budowy, z uwzględnieniem specyfiki projektowanego obiektu budowlanego;
4. Projektant, a także sprawdzający, o którym mowa w ust. 2, do projektu budowlanego dołącza oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej.
Z kolei § 206 Rozporządzenia wskazuje, iż:
1. W przypadku, o którym mowa w § 204 ust. 5, budowa powinna być poprzedzona ekspertyzą techniczną stanu obiektu istniejącego, stwierdzającego jego stan bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania, uwzględniającą oddziaływania wywołane wzniesieniem nowego budynku.
2. Rozbudowa, nadbudowa, przebudowa oraz zmiana sposobu użytkowania budynku powinny być poprzedzone ekspertyzą techniczną stanu konstrukcji i elementów budynku, z uwzględnieniem stanu podłoża gruntowego.
W § 204 ust. 5 czytamy, że wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego nie może powodować zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenia jego przydatności do użytkowania.
Łącząc oba przepisy dojść trzeba do wniosku, że w sytuacji niniejszej sprawy w istocie niezbędnym było wykonanie ekspertyzy technicznej konstrukcyjnej. Ekspertyza taka została wykonana /k.126 verte proj.bud. T.II/ przez inż. J. R. pod nazwą "Ekspertyza techniczna dotycząca stanu technicznego wraz z analizą możliwości wykonania remontu, przebudowy i nadbudowy wraz z pracami towarzyszącymi w nieużytkowym budynku oficyny tylnej zlokalizowanym przy ul. [...], na działce nr [...] w K.". W ekspertyzie zamieszczono zaświadczenie o uprawnieniach budowlanych w zakresie projektowania w specjalności konstrukcyjno – budowlanej oraz o odpowiednim wpisie do ewidencji. Brak natomiast oświadczenia z art. 20 ust. 4 p.b.
Zanim Sąd przejdzie do oceny tej sytuacji, trzeba jeszcze zauważyć, że pierwsza strona projektu budowlanego zawiera informacje na temat projektantów i sprawdzających, zgodnie z art. 20 ust. 4 p.b. I tak pary projektanta i sprawdzającego wskazano w zakresie architektury ( W. F. i M. M.), konstrukcji (D. G. i B. M.), branży sanitarnej ( M. K. i M. Z.), elektrycznej ( S. M. i W. D.) oraz na temat autorów badań architektonicznych. Podkreślenia wymaga wskazany wyżej duet projektanta i sprawdzającego w branży konstrukcyjnej, w którym brak J. R.. Natomiast tenże J. R. został wymieniony po projektancie i sprawdzającym jako autor ekspertyzy technicznej. Wobec tego odczytanie omawianego fragmentu projektu prowadzi do wniosku, że J. R. nie był projektantem ani sprawdzającym, a tylko autorem koniecznej ekspertyzy technicznej. Zatem nie dotyczy go obowiązek z art. 20 ust. 4 p.b. W ocenie Sądu, obowiązek poprzedzenia nadbudowy budynku ekspertyzą techniczną stanu konstrukcji i elementów budynku, z uwzględnieniem stanu podłoża gruntowego - wynikający wprost z treści § 206 ust. 2 Rozporządzenia, należy traktować nie tyle w kategoriach procesowych, ile ściśle technicznych jako obowiązek poddania analizie stanu techniczno-budowlanego istniejącego obiektu z punktu widzenia dopuszczalności prowadzenia projektowanych robót. Co więcej, skoro § 206 Rozporządzenia został zamieszczony w dziale V, który odnosi się do bezpieczeństwa konstrukcji w fazie projektowania i wykonywania budynków, to wykonanie ekspertyzy w tym zakresie może być konieczne także po wydaniu pozwolenia na budowę i przed rozpoczęciem budowy, jak i w toku budowy w celu zapobieżenia zagrożeniom dla bezpieczeństwa budynków istniejących. Zatem - o ile istnieją ku temu podstawy faktyczne (możliwość zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowników) - taka ekspertyza może być jeszcze wykonana później, poza procedurą uzyskania pozwolenia na budowę (por. wyroki NSA z dnia 21 grudnia 2011 r. II OSK 1935/10, LEX nr 1152103 oraz z dnia 20 lutego 2008 r. II OSK 1230/07, LEX nr 510759). Nadto w wyroku NSA z dnia 18 czerwca 2019 r. II OSK 2057/17, LEX nr 2688636 wskazano nawet, iż "Ekspertyza techniczna nie jest wymagana w każdym przypadku - jej sporządzenie jest konieczne, gdy wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego powoduje zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenie jego przydatności do użytkowania. Jeżeli osoba sporządzająca projekt budowlany, posiadająca stosowne uprawnienia (potwierdzone dołączonymi do projektu oświadczeniami, jak w niniejszej sprawie), nie stwierdzi tego rodzaju zagrożeń, ekspertyza jest zbędna".
Wypowiedzi te wzmacniają wniosek Sądu, iż J. R. nie występował w roli projektanta w rozumieniu wymogów art. 20 ust. 4 p.b., lecz jako autor ekspertyzy technicznej, która zresztą mogła być wykonana także na dalszych etapach procesu budowlanego. Zarzuty skarżących w zakresie braku oświadczenia są zatem bezzasadne.
Nie mogą odnieść skutku zarzuty dotyczące treści opinii konstrukcyjnej. Godzi się przypomnieć, że organ architektoniczno-budowlany ( a tym samym w dalszej kolejności Sąd) nie jest kompetentny do badania merytorycznej strony dokumentacji, w szczególności takiej, która wymaga wiedzy specjalistycznej, wykonania pomiarów czy obliczeń, ponieważ tym zajmują się konkretni specjaliści posiadający odpowiednie uprawnienia do sporządzenia i wystawienia danej oceny technicznej. W prawie budowlanym obowiązuje bowiem zasada, zgodnie z którą odpowiedzialność za merytoryczną zawartość projektu budowlanego ponoszą wyłącznie projektant oraz sprawdzający projekt (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 października 2019 r. VII SA/Wa 1359/19, LEX nr 3059571). Należy tylko zauważyć, że skarżący przedstawili w toku postępowania opinię S. K. i M. B. /k.209 T.I akt II inst./, z której wywodzili, że brak w dokumentacji technicznej projektu informacji o wspólnych ścianach, np. z budynkiem [...] W odpowiedzi inwestor przedstawił opinię J. Z., który brał udział w zabezpieczeniu oficyny w 2018r. - która stanowi odpowiedź na uwagi zawarte w pierwszej opinii /k.261, T.II akt II inst./. Sąd, z powodów wskazanych wyżej, nie będzie zajmował się treścią tych opinii, gdyż nie leży to w jego kompetencjach. Jeszcze raz przypomnieć trzeba, że uprawnienia kontrolne organu administracji architektoniczno-budowlanej, zostały ograniczone do ściśle określonych w art. 35 ust. 1 p.b. przypadków, tym przypadkiem nie jest zaś badanie zgodności projektu budowlanego, pod kątem przyjętych rozwiązań projektowych i możliwości technicznych jego wykonania (por. wyrok NSA z z dnia 15 lutego 2018 r. II OSK 1820/17, LEX nr 2468015).
10. Droga pożarowa.
Zgodnie z projektem za drogę pożarową uznano dostęp drogowy do oficyny, to jest dostęp bezpośredni z ul. [...] do budynku frontowego nr [...], oraz dalej dostęp poprzez dojście szerokości 1,5 m oraz długości nie więcej jak 50 m bezpośrednio lub drogami ewakuacyjnymi – do każdej strefy pożarowej w obiekcie ( dojście przez sień budynku frontowego i dziedziniec wewnętrzny). Tak opisano ten dostęp w ekspertyzie technicznej stanu ochrony przeciwpożarowej autorstwa rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń pożarowych K. P. /k.19 proj.bud./, wskazując jako podstawę § 12 ust. 3 pkt 3 oraz ust. 4 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009r. (DZ.U. nr 124 piz.1030). W postanowieniu [...] Komendant Wojewódzki Straży Pożarnej stwierdził, że pozostałe wymagania ( poza zakresem postanowienia), winny być spełnione wprost z przepisów i na taką sytuację wskazał rzeczoznawca w odniesieniu do drogi pożarowej. Należy zatem przyjąć, że to stwierdzenie ekspertyzy zyskało aprobatę [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP, skoro nie uznał za stosowne ująć tej kwestii w postanowieniu wraz z wytycznymi. Tym samym trzeba mieć na uwadze, jakie stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 18 czerwca 2014 r. II OSK 149/13, LEX nr 1519273: " (...) Zarzut naruszenia przepisów przeciwpożarowych, nie może być podnoszony skutecznie, dopóki w obrocie prawnym pozostaje pozytywne uzgodnienie projektu budowlanego w zakresie warunków przeciwpożarowych, dokonane przez osobę o właściwych ku temu uprawnieniach". Wprawdzie opisana sytuacja nie jest stricte uzgodnieniem, ale jest bez wątpienia aprobatą specjalistycznego organu.
Co się tyczy twierdzeń, że budynek frontowy przy ul. [...] nie jest takim dla przedmiotowej oficyny, także w kontekście poprowadzenia drogi pożarowej, to kwestię tę wyjaśniono przy okazji omawiania Planu miejscowego.
11. Kwestia granic.
Co do zasady, właściciele budynków mających ścianę (lub ściany przylegające do siebie) - w granicy dwu nieruchomości, nie muszą legitymować się oświadczeniem o prawie do dysponowania nieruchomością sąsiednią na cele budowlane, przy nadbudowie budynku, w tym ściany granicznej. Jeśli bowiem sięgnąć do przepisu art. 153 k.c., wynika z niego jasno cel opisanego w przepisie postępowania o rozgraniczenie, jakim jest ustalenie, dokąd sięga prawo własności i oznaczenie tego zasięgu linią graniczną (por. np. wyrok NSA z 13.06.2013r. I OSK 138/12, Lex nr 1556976). Skoro zatem ściana (ściany) stoi w granicy, to wyznacza zasięg prawa własności jednego i drugiego właściciela. Potwierdzeniem danego stanu rzeczy i zasięgu prawa własności jest zobrazowanie tego stanu na mapie ewidencyjnej, zgodnie z przepisami Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Dopóki decyzją administracyjną lub orzeczeniem Sądu nie zostanie stwierdzona zmiana przebiegu granic, dopóty organ architektoniczno budowlany ma obowiązek respektować stan rzeczy wskazany we właściwych dokumentach projektu budowlanego ( tutaj – projektu zagospodarowania terenu sporządzonego w oparciu no mapę do celów projektowych).
Podkreślenia wymaga, iż inwestor oświadczył, że brak jest potrzeby wejścia na sąsiednie nieruchomości, że budynek objęty wnioskiem oraz budynki sąsiednie nie mają elementów wspólnych zgodnie z projektem /k.22, akta adm., I inst./, co potwierdza opinia konstrukcyjna J. R.. Spór w ocenie Sądu dotyczy tego, na ile ściany nośne nadbudowywane w oficynie [...] oddziaływują na ściany magistralne [...]. Nawet ekspertyza przedstawiona przez skarżących /k.198 akt adm.odwoł. T.I/ nie twierdzi, że istnieją ściany wspólne, albowiem powiada, że ściany nośne istniejące zostały zakwalifikowane do zachowania, a nadbudowywane zostaną oparte na istniejących ścianach magistralnych wymienionych kamienic sąsiednich (czemu w dużym stopniu przeczy opinia inwestora – k.261 T.II akt adm. odwoł).
Ponadto co do zgody na dysponowanie działką nr [...], to inwestor wskazał, że zgoda właściciela tej działki na dysponowanie nieruchomością została ujawniona w księdze wieczystej w odpowiedniej wzmiance /k. 20 i 95 akt adm. I instancji/. Niezależnie od tego, zarzut dotyczy działki nr [...], podczas gdy mur jest usytuowany w lub przy granicy z działką nr [...], a co więcej, ma być ewentualnie remontowany od wewnątrz, od str. działki nr [...] /k.62 proj.bud./.
Co się tyczy działek nr [...] i [...] ( kwestia termoizolacji), to inwestor odstąpił od tego zamiaru w toku postępowania administracyjnego i zostało to usunięte z projektu. Innymi słowy, zatwierdzony projekt nie przewiduje termoizolacji w tym zakresie, a zatem potrzeby wejścia na tę nieruchomość.
W dniu 7.11.2019r. w trakcie postępowania odwoławczego Wspólnota Mieszkaniowa Budynku przy ul. [...], właściciel działki nr [...] złożyła wniosek o rozgraniczenie tej działki z działką nr [...] /k.213, T.I akt II instancji/. Twierdzenia Wspólnoty były takie, że, o ile dobrze je rozumieć /k.216 T.I akt II instancji/ granica przebiega być może po stronie wschodniej muru granicznego istniejącego na podwórku od wieków średnich, co powoduje, że oświadczenie o prawie do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane nie jest zgodne z prawdą. Uczestnik złożył wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy o rozgraniczenie. Wniosek nie został formalnie rozpoznany przez organ.
Patrząc szerzej w aspekcie prawa własności, respektowanie złożonego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane ma związek z domniemaniem jego prawdziwości, która bez odpowiedniego dokumentu stwierdzającego inny stan rzeczy, nie może być w sposób gołosłowny obalona ( por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2018 r. II SA/Kr 171/18, LEX nr 2494789).
Wskazuje się, że zakwestionowanie oświadczenia, a więc obalenie wynikającego z niego domniemania, nie może nastąpić poprzez samo twierdzenie strony nie poparte jakimkolwiek dokumentem, decyzją administracyjną, czy orzeczeniem sądu. Nawet samo wszczęcie postępowania, które może doprowadzić do zmiany przebiegu granicy, nie wystarcza do podważenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 czerwca 2019 r. VII SA/Wa 2783/18, LEX nr 2692999). Co do zasady przyjmuje się bowiem, że udzielenie pozwolenia na budowę (lub przebudowę) określonego budynku jest aktem władczym organu administracji publicznej dopuszczającym działania inwestora polegające na prowadzeniu określonych robót budowlanych. Pozwolenie na budowę (przebudowę) nie przesądza natomiast o tym, komu przysługuje prawo własności nieruchomości gruntowej, na której ma być bądź jest zlokalizowany projektowany budynek (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2018r. VII SA/Wa 778/17, LEX nr 2506878). Podobnie stwierdził WSA w Kielcach w wyroku z dnia 1 grudnia 2016 r. II SA/Ke 677/16, LEX nr 2189869: "(...) Okoliczność, że toczy się spór o granice działki, na której zaprojektowano obiekt budowlany, nie może mieć wpływu na postępowanie administracyjne w przedmiocie pozwolenia na budowę. Organ administracyjny rozpatrujący sprawę o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę nie rozstrzyga kwestii przebiegu granic". Podobne stwierdzenie znajdujemy w wyroku WSA w Warszawie : "(...) Samo wszczęcie postępowania czy to administracyjnego czy tak jak w tej sprawie przed sądem powszechnym, które może, choć nie musi doprowadzić do zmiany przebiegu granicy, nie wystarcza - w ocenie Sądu - do podważenia oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przebieg granicy może zmienić bowiem dopiero decyzja administracyjna albo orzeczenie sądu powszechnego" (wyrok z dnia 13 marca 2019 r. VII SA/Wa 1869/18, LEX nr 2641647).
A zatem, co do zasady postępowania rozgraniczającego nie można uznać za prejudykat, a co za tym idzie brak jest przesłanek do zawieszenia postępowania w myśl art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu o wydanej pozwolenia na budowę (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2013 r. II SA/Kr 767/12, LEX nr 1325831).
Na marginesie stwierdzić trzeba, że kwestionowana (zgodnie z pismem Wspólnoty) część granicy działki [...] wzdłuż muru oddzielającego dwa podwórka, znajduje się w miejscu, gdzie nie projektuje się kubaturowych prac budowlanych. W pozostałym zakresie granica między działkami zgodnie z projektem zagospodarowania terenu /k.72 verte/ przebiega wzdłuż ściany granicznej oficyny na działce nr [...], a nie po budynku na działce nr [...], jak twierdził uczestnik.
Oczywiście słuszny jest zarzut procesowy, że organ odwoławczy nie rozpoznał powyższego wniosku o zawieszenie. W ocenie Sądu jeśli organ nie zamierzał uwzględnić wniosku, skoro następnie wydał decyzję, powinien był formalnie go oddalić. Tak, jak to uczynił z wnioskiem o zawieszenie postępowania ze względu na próbę wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia konserwatorskiego ( wbrew twierdzeniom jednej ze skarg, iż tego wniosku też nie rozpoznał) /k.234, T.II akt adm. II instancji/.
Jednak zdaniem Sądu z powodów wyżej wymienionych, czyli w istocie niezaistnienia podstaw do zawieszenia postępowania, brak formalnego wyrzeczenia w przedmiocie odmowy zawieszenia nie miał wpływu na wynik sprawy. Sąd nie widzi podstaw w niniejszej sprawie do zawieszenia postępowania z uwagi na wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do działki nr [...]. Samo wszczęcie takiego postępowania nie podważa w żadnym razie złożonego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Końcowo dla tego wątku należy jeszcze przypomnieć celne orzeczenie NSA do (2003.12.31) w Białymstoku z dnia 14 listopada 2002 r. SA/Bk 577/02, www.nsa.gov.pl: "Pozwolenie na budowę nie stanowi dowodu własności obiektu budowlanego. Nabycie własności następuje wyłącznie w jeden ze sposobów wskazanych w dziale III Kc lub na podstawie przepisów szczególnych. Pozwolenie na budowę nie zalicza się do żadnego ze wskazanych sposobów nabycia własności. Daje ono inwestorowi wyłącznie uprawnienie do rozpoczęcia i wykonania robót budowlanych objętych decyzją".
12. Nasłonecznienie.
Jeśli chodzi o przepisy § 13 i 60 Rozporządzenia, to w projekcie budowlanym znajdujemy analizę przesłaniania dla budynku objętego wnioskiem i dla budynków sąsiednich wraz ze skrótem informacji /k.71a/. Wniosek z tej analizy wskazuje, że realizacja inwestycji nie spowoduje ponadprzepisowego oddziaływania w zakresie zapewnienia naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Zwłaszcza ( z uwagi na wcześniejsze zarzuty) podnieść trzeba, że co do oficyny przy ul. [...], to okna wychodzące na północne podwórze nie będą miały zmienionych warunków przesłaniania /k.71c verte projektu bud./.
Co się tyczy zacieniania, przypomnieć należy brzmienie przepisu:
§ 60. 1. Pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu, innych formach opieki przedszkolnej oraz szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia wynoszący co najmniej 3 godziny w dniach równonocy w godzinach 800-1600, natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach 700-1700.
2. W mieszkaniach wielopokojowych wymagania ust. 1 powinny być spełnione przynajmniej dla jednego pokoju.
3. W przypadku budynków zlokalizowanych w zabudowie śródmiejskiej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia, określonego w ust. 1, do 1,5 godziny, a w odniesieniu do mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się wymaganego czasu nasłonecznienia.
W projekcie przeprowadzono analizę nasłonecznienia dla budynku wnioskowanego i dla budynków sąsiednich ( [...] oraz niezabudowana dz. [...]). W konkluzji stwierdzono /k.71c proj.bud./, że realizacja inwestycji nie spowoduje ograniczeń w korzystaniu z działek sąsiednich oraz nie spowoduje ograniczenia nasłonecznienia mieszkań na czas mniejszy niż 1,5 ha. W projekcie znajdują się analizy graficzne w tym przedmiocie ( linijki słońca).
Co do budynku [...] dołączono również analizę graficzną /k.170a proj.bud./ i na jej podstawie stwierdzono, że planowana inwestycja zmienia zacienianie w godzinach 8-9.00 dla okien na przedostatniej i ostatniej kondygnacji oficyny bocznej. Jednak okna te mają zapewnione nasłonecznienie w godzinach 10.00-13.00, zatem warunki z § 60 zostały spełnione /k.71 c verte proj.bud/.
Niezależnie od tego w projekcie stwierdzono, że analiza [...] nie obejmuje pokoi, które już obecnie ( przed nadbudową) nie spełniają warunków z § 60 Rozporządzenia, z uwagi na brak odpowiedniego nasłonecznienia. Ta okoliczność jest przedmiotem zarzutów skarg. W postępowaniu Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w K. przedłożyła analizę zacieniania dla lokali w budynku [...] /k.140 T.I akt odwoł./, z której wynika, że w przypadku mieszkania nr [...] obecny dostęp do nasłonecznienia w pokoju od strony oficyny w dniach równonocy wynoszący 15 minut zostałby odcięty, podobnie w przypadku mieszkania nr [...] (obecnie 1 ha 08 min). Pozostałe pokoje w tych lokalach od strony ul. [...] mają czas dostępu do słońca odpowiednio 16 min i 1 ha 13 min/ 42 min. Z kolei mieszkanie nr [...] z pokojami od strony oficyny ( 3 piętro) zmniejszy dostęp do światła słonecznego z 3 ha 45 min do 3 ha 05 min. Autor analizy wskazuje we wnioskach, że nadbudowa będzie miała negatywny wpływ na te lokale. Równocześnie stwierdza on, że dla lokali nie spełniających warunków z § 60, jakiekolwiek dalsze pogorszenie warunków nasłonecznienia nie może być uzasadnione w oparciu o ten przepis, gdyż nie przewiduje on takiej sytuacji; przepisy te stworzono z myślą o nowej zabudowie. Wedle autora opinii wskazywane pogorszenie nasłonecznienia winno spowodować zmianę gabarytów planowanego obiektu ( czyli w istocie odmowę zatwierdzenia projektu w obecnym kształcie).
Zarzuty skarg dotyczą braku sporządzenia ekspertyzy dla wyżej wspomnianych pokoi nie spełniających warunków z § 60 już teraz, oraz nie wzięcia pod uwagę okoliczności pogorszenia się warunków nasłonecznienia dla tych lokali.
Co się tyczy braku ekspertyzy w zakresie zarzucanym przez strony ( ekspertyzy graficznej), to inwestor przyznał, że dla lokali, które nie spełniają warunków, jej nie sporządził i w ocenie Sądu jest to niedopatrzenie w projekcie. Strony mają bowiem prawo same sprawdzić i ocenić zakres oddziaływania inwestycji w sytuacji, gdy jest jasnym, że obiekt ( w tym przypadku budynek przy ul. [...]) jako taki w obszarze oddziaływania bez wątpienia się znajduje. Niemniej ze względu na przedstawienie analizy przez uczestników, można zorientować się w sytuacji i zweryfikować stanowisko inwestora. W efekcie, jak to się zaraz okaże, wynik sprawy w istocie nie jest zależny od tego zagadnienia.
Pamiętać zatem należy, że chodzi o dwa dwupokojowe mieszkania, gdzie w obydwu każdy z pokoi wychodzi na obie strony budynku ( ul. [...] i oficyna) i gdzie w żadnym z pokoi nie ma wymaganego czasu nasłonecznienia. W takiej sytuacji na skutek inwestycji w jednym z pokoi w obu lokalach ten skrócony czas dostępu do słońca zostanie odcięty.
Jak słusznie wskazano w przedstawionej przez strony opinii, taka sytuacja nie jest przewidziana przepisami Rozporządzenia. Trzeba zatem określić powinności organu w we wskazanych warunkach.
Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że organ architektoniczno-budowlany rozpoznając wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego nie ma obowiązku badać wszelkich utrudnień, jakie może powodować planowana inwestycja dla korzystania z nieruchomości sąsiednich, lecz tylko takie, które dotyczyć mogą uzasadnionych interesów osób trzecich podlegających ochronie w procesie inwestycyjno-budowlanym, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, powinna opierać się wyłącznie na ocenie przestrzegania stosownych przepisów prawa. Oznacza to, że co do zasady, przesłanka niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowania sąsiednich nieruchomości, zachodzić może tylko wtedy gdy planowany obiekt naruszałby w tej mierze konkretne przepisy obowiązujące w budownictwie. Wobec tego w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, obowiązkiem organów administracji jest zbadanie, czy w wyniku realizacji inwestycji dojść może do naruszenia interesów osób trzecich, w szczególności w zakresie ewentualnego naruszenia norm p.b. i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422). Jeżeli decyzja o pozwoleniu na budowę nie wykazuje żadnej sprzeczności z powyższymi wymogami, to spowodowane realizacją inwestycji dolegliwości dla otoczenia nie mogą zostać zakwalifikowane jako naruszające uzasadnione interesy osób trzecich. Nie chodzi bowiem o wszelkie utrudnienia, jakie może przynieść planowane przedsięwzięcie, a jedynie o takie, które dotyczyć mogą naruszeń interesów prawnych, a nie interesów faktycznych, innych osób.
Na tle powyższego jasno widać, że jeśli spełnione są warunki Rozporządzenia, zasadniczo uznaje się, że spełniony jest postulat art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. ( poszanowanie interesów osób trzecich). Jest tak tym bardziej, że Rozporządzenie w § 1 wprost stwierdza, iż "Rozporządzenie ustala warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę, zapewniające spełnienie wymagań art. 5 i 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane".
Co więcej, judykatura podkreśla, że ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich nie może być rozumiana w sposób absolutny. Nie chodzi bowiem o wszelkie utrudnienia, jakie może przynieść planowane na sąsiedniej nieruchomości przedsięwzięcie, a jedynie o takie, które może dotyczyć naruszeń interesów prawnych, w szczególności w zakresie zabudowy nieruchomości.
Dodać też należy, że interes osób trzecich chroniony przepisem art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. nie może naruszać prawa inwestora wynikającego z art. 4 tej ustawy (każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami) (tak wyrok NSA z dnia 13 maja 2016 r. II OSK 2327/14, LEX nr 2141143, wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r. II OSK 267/16, LEX nr 2465918, podobnie wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 marca 2019 r. II SA/Kr 1596/18, LEX nr 2652709, oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 listopada 2018 r. II SA/Wr 628/18, LEX nr 2605022 ). W wyroku z dnia 17 maja 2017 r. II OSK 2345/15, LEX nr 2340044 NSA powiedział tak: "1. Wyrażona w przepisie art. 4 p.b. zasada wolności budowlanej tj. prawa do zabudowy nieruchomości gruntowej odnosi się zarówno do sytuacji dotyczących wykonania obiektu budowlanego w określonym miejscu, ale także odbudowy, rozbudowy i nadbudowy obiektu budowlanego. W przypadku, gdy projektowana inwestycja mieści się w zakresie reguł projektowania i sytuowania budynków wyznaczonych przepisami prawa, w tym przepisami szczególnymi, nie można z faktu dążenia do maksymalnego odpowiadającego inwestorowi wykorzystania powierzchni działki wyprowadzać wniosków zmierzających do ograniczenia prawa do swobodnego dysponowania nieruchomością, w tym jej zabudowy zgodnie z wolą inwestora. 2. Nie może stanowić podstawy odmowy wydania pozwolenia na budowę zarzut, iż inwestor zrealizował przysługujące mu prawo zabudowy nieruchomości, oparty na ustaleniu, że nieruchomość ta jest już zabudowana w sytuacji, gdy planowana inwestycja nie narusza przepisów prawa budowlanego, w tym w zakresie warunków technicznych budynków i ich usytuowania i nie narusza uzasadnionego interesu osób trzecich".
Kluczowym dla zrozumienia roli organów w procesie inwestycyjnym, w fazie udzielenia pozwolenia na budowę, przy wymogu poszanowania interesów osób trzecich- jest pytanie, w oparciu o jakie przepisy ustala się zakres tych interesów. Pamiętać bowiem należy, że art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. nie stanowi samodzielnej podstawy do odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę. Jest jedynie przepisem programowym, kierunkowym (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 marca 2020 r. II SA/Kr 1290/19, LEX nr 3015343).
Zostało już nadmienione, że z pewnością te interesy są poszanowane, jeśli spełnione są przepisy Rozporządzenia. W przypadku niniejszym, w zakresie badania kwestii nasłonecznienia taka właśnie sytuacja ma miejsce, co już wskazano. Podkreślić w konsekwencji należy, że wiele, jeśli nie większość wypowiedzi orzeczniczych wskazuje na rozumienie zakresu interesów osób trzecich w odniesieniu do konieczności spełnienia przepisów administracyjnych głównie z zakresu budowlanego.
W jednym z orzeczeń NSA wskazał w odniesieniu do "uzasadnionych interesów osób trzecich", że taki niedookreślony zakres ochrony oznacza, że w każdym przypadku, w sposób zindywidualizowany należy ocenić, czy realizacja zamierzenia inwestycyjnego nie spowoduje naruszenia interesów osób trzecich, przy czym podkreślenia wymaga, że muszą to być interesy "uzasadnione". Jest to równoznaczne ze stwierdzeniem, że ochrona nie może mieć charakteru absolutnego. Wobec tego uzasadnione interesy osób trzecich należy oceniać w sposób obiektywny, kierując się przede wszystkim normami regulującymi proces inwestycyjny. Nie chodzi bowiem o wszelkie utrudnienia, jakie może przynieść planowane na sąsiedniej nieruchomości przedsięwzięcie, a jedynie o takie, które mogą dotyczyć naruszeń interesów prawnych, w szczególności w zakresie zabudowy nieruchomości (wyrok z dnia 20 października 2017 r. II OSK 267/16, LEX nr 2465918). Jeszcze dobitniej wyraził to WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 5 lutego 2020 r. II SA/Gd 502/19, LEX nr 2784144: "W postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, obowiązkiem organów administracji jest zbadanie, czy w wyniku realizacji inwestycji dojść może do naruszenia interesów osób trzecich, ale wyłącznie w zakresie ewentualnego naruszenia norm p.b. i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jeżeli decyzja o pozwoleniu na budowę nie wykazuje żadnej sprzeczności z powyższymi wymogami, to spowodowane realizacją inwestycji dolegliwości dla otoczenia nie mogą zostać zakwalifikowane jako naruszające uzasadnione interesy osób trzecich". Podobnie WSA w Warszawie w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r. VII SA/Wa 1037/19, LEX nr 2768379 stwierdził: "Naruszenie uzasadnionych interesów osób trzecich może opierać się wyłącznie na obiektywnej ocenie dotyczącej przestrzegania obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności wymagań techniczno - budowlanych oraz norm dotyczących budowy. Oznacza to, że właścicielowi nieruchomości przysługują prawne środki ochrony przed sposobem zagospodarowania na cele budowlane sąsiedniej nieruchomości, jeżeli projektowany sposób zagospodarowania kolidowałby z jego prawnie chronionym interesem poprzez naruszenie przez inwestora obowiązujących przepisów techniczno budowlanych oraz norm dotyczących budowy". Także WSA w Bydgoszczy wskazał, że "Dokonując oceny projektu budowalnego, czy projektu zagospodarowania terenu organy winne też uwzględnić normę zawartą w art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. nakazującą zapewnienie ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. W postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę obowiązkiem organów administracji jest zatem zbadanie, czy w wyniku realizacji inwestycji może dojść do naruszenia interesów osób trzecich, ale wyłącznie w zakresie ewentualnego naruszenia norm prawa budowlanego i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki - ze szczególnym uwzględnieniem przepisów dotyczących "przesłaniania i zacieniania" określonych w § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t. Dz. U. z 2015 r. poz. 1422)" (wyrok z dnia 28 października 2019 r. II SA/Bd 1033/18, LEX nr 2743343, podobnie NSA w wyroku z dnia 7 lutego 2018 r. II OSK 942/16, LEX nr 2468046 oraz w wyroku z dnia 3 listopada 2016 r. II OSK 191/15, LEX nr 2248487, WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 26 kwietnia 2018 r. II SA/Go 174/18, LEX nr 2493375).
Jeśli zatem kwestia zacieniania nie mieści się w ramach wyznaczonych przez § 60 Rozporządzenia, nie można mówić wprost o sprzeczności z warunkami technicznymi.
W doktrynie wskazuje się, że zacienianie to immisja. Jeśli jednak będzie się ono mieścić w granicach wyznaczonych przepisami P.b. i warunków technicznych, będzie to immisja dozwolona (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 czerwca 2017 r. II SA/Kr 267/17, LEX nr 2348916).
Przepisy p.b. wprawdzie w art. 5 ust. 1 pkt 9 nakazują poszanowanie interesów osób trzecich, jednak w sytuacji, gdy inwestycja nie narusza przepisów techniczno-budowlanych musiałaby zachodzić jaskrawa sprzeczność prawa własności sąsiednich nieruchomości i inwestora. Prawo zabudowy, o którym mowa w art. 4 p.b., musiałoby uniemożliwiać lub znacznie ograniczać takie samo prawo właścicieli nieruchomości sąsiednich, w tym również w zakresie u użytkowania istniejących obiektów zgodnie z ich przeznaczeniem (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 czerwca 2020 r. II SA/Lu 690/19, LEX nr 3052081). Taka jawna sprzeczność została wskazana w sprawie dotyczącej zabudowania okna sąsiada ścianą budynku inwestora, z całkowitym odcięciem światła (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 lutego 2021 r. II SA/Ol 930/20, LEX nr 3147463). Jednak niezależnie od innych względów naruszono tamże § 57 Rozporządzenia. Natomiast w przypadku kontrolowanej sprawy pokoje mają dostęp nieograniczony do światła dziennego, a tylko we wskazanych przypadkach spowodowano brak nasłonecznienia w dniach równonocy.
W ocenie Sądu zacienianie wybiegające poza wymogi z § 60, czyli poza regulację administracyjno – prawną, jest typową immisją klasyfikowaną na płaszczyźnie prawa cywilnego, a w szczególności w zakresie hipotezy i dyspozycji art. 144 k.c. W związku z tym ocena zakresu i skutków tej immisji z punktu widzenia tego przepisu, poza sytuacjami drastycznymi, nie powinna być dokonywana w postępowaniu administracyjnym. Przepis art. 144 k.c. nie nawiązuje do konkretnych norm nasłonecznienia ( czy jakichkolwiek innych), lecz odwołuje się do powinności powstrzymania się przez właściciela od działań zakłócających korzystanie z nieruchomości ponad przeciętna miarę, wynikającą ze społeczno – gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Jest to zatem typowo cywilistyczna materia, która winna być powierzona ocenie sądu powszechnego. Taki pogląd został zaprezentowany w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim: " Uzasadnione interesy osób trzecich, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b., to nie interesy prywatne, będące pod ochroną prawa prywatnego (cywilnego), lecz publiczno-prywatne, leżące również w sferze prawa publicznego. Organ administracji publicznej nie rozstrzyga zatem w tym zakresie kwestii o charakterze cywilnoprawnym należących do właściwości sądów powszechnych. Poszanowanie interesów osób trzecich polega na umożliwieniu tym podmiotom skorzystania z prawa zabudowy w takim samym zakresie, w jakim przysługuje ono inwestorowi". Dosyć jednoznacznie wypowiedział się w tej kwestii także Naczelny Sąd Administracyjny: "W sytuacji, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza sytuowanie budynku na działce budowlanej bezpośrednio przy tej granicy, a jednocześnie z przepisów § 13, 60 oraz 271-273 rozporządzenia nie wynikają inne ograniczenia zabudowy, za niedopuszczalne uznać należy badanie przez organ architektoniczno-budowlany innych przesłanek, a w szczególności wynikających z przepisów kodeksu cywilnego czy prawa sąsiedzkiego".
Oczywiście, zdarzają się przypadki badania kwestii tego rodzaju immisji w postępowaniu administracyjnym. Dla przykładu, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie z dnia 10.10.1989r. IV SA 407/89, LEX nr 1687782 wskazano: "Budowa lub rozbudowa obiektu budowlanego na działce budowlanej może powodować pewne uciążliwości dla nieruchomości sąsiednich związane np. z zacienieniem działki sąsiedniej, ograniczeniem widoku, itp. Uciążliwości te jednak w warunkach miejskich nie powodują zakłócenia korzystania z nieruchomości sąsiedniej ponad przeciętną miarę (art. 144 k.c.) i nie naruszają tej grupy interesów nieruchomości sąsiednich, które uznać należy za uzasadnione w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.)".
Niemniej jednak to sąd powszechny ma narzędzia do oceny dolegliwości immisji związanych z zabudową oraz do ewentualnego orzeczenia o odpowiednim odszkodowaniu. Albowiem NSA ( do 2003.12.31) we Wrocławiu wskazał, że do oceny przekroczenia bądź nie przez właściciela granic wyznaczonych w art. 144 k.c. nie są właściwe organy państwowego nadzoru budowlanego (tu – organy architektoniczno – budowlane), lecz sąd cywilny, który jest jedynie uprawniony do rozstrzygania takich kwestii.
Sytuacja możliwych skutków prawnych tego rodzaju immisji była przedmiotem rozważań w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2008 r. I CSK 191/08, LEX nr 484726, którego przekonywujące uzasadnienie warto szerzej przytoczyć: " Roszczenie to oparte jest na zarzucie korzystania przez tę spółkę z jej nieruchomości w sposób sprzeczny z art. 144 k.c., który jako jeden z przepisów regulujących stosunki sąsiedzkie wskazuje zasady korzystania z nieruchomości i ogranicza właściciela w jego swobodzie zakazując działań zakłócających ponad przeciętną miarę korzystanie z nieruchomości sąsiednich. Do takich działań należy także immisja pośrednia polegająca na tamowaniu przenikania światła czy powietrza na nieruchomość sąsiednią. Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy i co wprost wynika z omawianego przepisu, działanie takie jest niedozwolone jedynie wówczas, gdy zakłóca korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych, a więc jeżeli stopień tego zakłócenia przekracza zwykłą, przyjętą w stosunkach miejscowych, miarę (porównaj wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 1962 r., III CR 66/62, OSNCP 1964/2/28). Społeczno-gospodarcze przeznaczenie nieruchomości i stosunki miejscowe zależą między innymi od miejsca położenia nieruchomości oraz czasu i sposobu korzystania z niej. W odniesieniu do nieruchomości miejskich słusznie Sąd Najwyższy wskazał w orzeczeniu z dnia 10 września 1960 r., IV CR 879/59 (OSNC 1962/1/15), że ich właściciele muszą zawsze liczyć się z możliwością zmiany nasłonecznienia ich budynków w miarę rozwoju budownictwa i zabudowy gruntów sąsiednich, nie mogą więc dochodzić szkód spowodowanych zmniejszeniem nasłonecznienia ich budynków przez budynki sąsiadów, którzy zabudowali swe grunty zgodnie z przepisami prawa i nie naruszyli praw właścicieli gruntów sąsiednich. Sama dopuszczalność dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 415 lub art. 416 k.c. za szkodę poniesioną na skutek immisji zakłócających korzystanie z nieruchomości ponad przeciętną miarę nie budzi żadnych wątpliwości, podobnie jak nie jest sporne w doktrynie ani orzecznictwie, że w takiej sytuacji sąd samodzielnie ustala i ocenia wszystkie przesłanki odpowiedzialności deliktowej, a więc także to, czy kwestionowane działanie jest bezprawne, co wymaga oceny zarówno z punktu widzenia przepisów prawa, jak i zasad współżycia społecznego. Fakt, że właściciel nieruchomości dokonuje jej zabudowy na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej, nie wyklucza możliwości wyrządzenia przez taką budową szkody, nawet jeżeli jest ona realizowana zgodnie z decyzją administracyjną. Wprawdzie organ administracyjny wydając decyzję dotyczącą budowy obowiązany jest, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jedn. tekst: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), badać, czy budowa nie narusza praw sąsiadów (porównaj między innymi wyrok NSA z dnia 16 października 2004 r., OSK 786/04, ONSAiWSA 2005/4/86), co nie pozwala sądowi w sprawie cywilnej wytoczonej na podstawie art. 222 § 2 w zw. z art. 144 k.c. nakazać rozebrania obiektu zbudowanego zgodnie z pozwoleniem na budowę (porównaj wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1992 r., I CRN 188/92, OSNC 1993/5/90), to jednak nawet budowa zgodna z pozwoleniem na budowę i warunkami zabudowy może wyrządzić szkodę właścicielom sąsiednich nieruchomości. O tym, że może tak być, świadczą między innymi omówione wyżej przepisy art. 36 ust. 1 i 3 w zw. z art. 63 ust. 3 u.z.p.z. przyznające odszkodowanie od gminy na szczególnych zasadach w nich określonych, za szkodę wynikłą z wydania decyzji o warunkach zabudowy. Poszkodowany może też wystąpić na ogólnych zasadach o odszkodowanie od sprawcy szkody i wówczas sąd samodzielnie ustala i ocenia przesłanki odpowiedzialności deliktowej, w tym bezprawność działania, a więc między innymi to, czy budynek wzniesiony został zgodnie z pozwoleniem na budowę, jak również czy jego wzniesienie, nawet zgodne z Prawem budowlanym, zakłóciło ponad przeciętną miarę, korzystanie z nieruchomości sąsiedniej. Może się bowiem okazać, że z różnych przyczyn, budowa, nawet zgodna z pozwoleniem na budowę, zakłóca korzystanie z nieruchomości sąsiedniej ponad przeciętną miarę wynikającą z obiektywnie pojmowanego społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i tak samo rozumianych stosunków miejscowych, a więc narusza art. 144 k.c.". Identyczne stanowisko wyraził Sąd Apelacyjny w Lublinie: "W sytuacji gdy wzniesienie budynku zakłóca ponad przeciętną miarę korzystanie z nieruchomości sąsiedniej, właścicielowi takiej nieruchomości przysługuje roszczenie odszkodowawcze na podstawie art. 415 k.c. w zw. z art. 144 k.c. Roszczenie to przysługuje także wówczas gdy zabudowa nieruchomości sąsiedniej dokonana została na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej i zgodnie z tą decyzją. Bezprawność działania sprawcy nie odnosi się wówczas do wybudowania budynku, gdyż inwestycja została przeprowadzona zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym, lecz z faktem zakłócenia ponad przeciętną miarę korzystania z nieruchomości sąsiedniej (z dnia 15 stycznia 2013 r. I ACa 614/11, LEX nr 1259714 ).
Reasumując, nie doszło do naruszenia przepisu § 60 Rozporządzenia, gdyż dla dwóch pokoi w 2 lokalach przy ul. [...] nie były spełnione normy nasłonecznienia niezależnie od projektowanej inwestycji. W jej wyniku nastąpi jednakże pogorszenie warunków nasłonecznienia, przy niezmienionym dopływie światła dziennego. W ocenie Sądu, będzie to immisja, której skutki winny być oceniane na płaszczyźnie przepisu art. 144 k.c., jednak nie w postępowaniu o pozwolenie na budowę, lecz przed sądem cywilnym.
13. Pozostałe zarzuty.
Co do zarzutu pomieszania nazwy inwestycji, nieprawidłowego adresu, czy wskazania kilkakrotnie w projekcie celu usługowego, a nie mieszkaniowego, stwierdzić trzeba, że utrwalone jest stanowisko, iż sama zmiana nazwy, bez zmiany charakterystyki planowanego zamierzenia opisanego w koncepcji urbanistyczno-architektonicznej, nie powoduje automatycznie zmiany planowanej inwestycji (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 lutego 2018 r. II SA/Kr 1584/17, LEX nr 2457139). Adres inwestycji wynika z dokumentów urzędowych, o czym już była mowa. Poza tym zarzut został sformułowany ogólnikowo. Sąd nie dostrzegł też braków w zakresie daty i podpisu przy zmianach projektu.
Zarzuty dotyczące niespójności części opisowej i tekstowej projektu budowlanego nie mogą być przedmiotem oceny Sądu. Przypomnieć wypada, iż w odniesieniu do projektu architektoniczno-budowlanego organ prowadzący postępowanie zmierzające do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę bada wyłącznie, czy zostało złożone stosowne oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej (art. 20 ust. 4 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 3 p.b.). Pełną odpowiedzialność za zgodność tego projektu z prawem ponoszą projektanci. Organ architektoniczno-budowlany, poza przeprowadzoną kontrolą zgodnie z przepisami prawa, nie ma obowiązku prowadzenia ani dodatkowych badań, ani ustaleń pod względem możliwości technicznych jego wykonania (por. np. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2020 r. II OSK 2089/18, LEX nr 3022072). Podobnie co do zarzutów odnośnie treści opinii, np. geologicznych, tak samo wskazać trzeba, że organ architektoniczno-budowlany nie jest kompetentny do badania merytorycznej strony dokumentacji, w szczególności takiej, która wymaga wiedzy specjalistycznej, wykonania pomiarów czy obliczeń, ponieważ tym zajmują się konkretni specjaliści posiadający odpowiednie uprawnienia do sporządzenia i wystawienia danej oceny technicznej. W prawie budowlanym obowiązuje bowiem zasada, zgodnie z którą odpowiedzialność za merytoryczną zawartość projektu budowlanego ponoszą wyłącznie projektant oraz sprawdzający projekt (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 października 2019 r. VII SA/Wa 1359/19, LEX nr 3059571). W efekcie także Sąd w powyższych zakresach nie kontroluje treści projektu.
Jeszcze co do dokumentacji geologiczno – inżynierskiej, to została ona wykonana przez osobę uprawnioną i zatwierdzona decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 13 sierpnia 2014r. [...] /k.16 c proj.bud/.
Co się tyczy zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia o nowych analizach inwestora, to jest on bezzasadny. Utrwalone stanowisko orzecznictwa wskazuje, że dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 października 2016 r. VII SA/Wa 1544/15, LEX nr 2148956, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 21 września 2016 r. II SA/Bd 787/16, LEX nr 2152094, wyrok NSA z dnia 17 maja 2016 r. I OSK 1994/14, LEX nr 2108318). W przypadku niniejszej sprawy tych okoliczności nie wykazano.
Z wymienionych przyczyn orzeczono jak w sentencji, w oparciu o art. 151 p.p.s.a.