II SA/Kr 63/23

II SA/Kr 63/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska /sprawozdawca/
Małgorzata Łoboz /przewodniczący/
Paweł Darmoń
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 136, 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Paweł Darmoń WSA Joanna Człowiekowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. T. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 9 listopada 2022 r., znak: WS-VI.7434.3.98.2022.BK w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 1 czerwca 2022 r. znak: GG-RSP.6821.31.2020, na podstawie art. 104 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) w związku z art. 136, 137
i 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U
z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) Starosta Krakowski orzekł o odmowie zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej decyzją Urzędu Miejskiego w Zakopanem z dnia 10 czerwca 1976 r., znak ZGT-630-A-53-19/75, stanowiącej obecnie działkę ewid. [...] obr. 71 Zakopane, a oznaczonej wcześniej jako działka ewid. [...] obr. 71 Zakopane, na rzecz R. T., zam. [...], ul. [...].
Organ pierwszej instancji podał, że wnioskiem z dnia 27 czerwca 2020 r. R. T. wystąpił o zwrot części nieruchomości stanowiącej obecnie działkę ewid. [...] obr. 71 Zakopane, a oznaczonej wcześniej jako działka ewid. [...] obr. 71 Zakopane.
W ramach prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania wyjaśniającego do akt sprawy pozyskano m. in.:
1. Decyzję Urzędu Miejskiego w Zakopanem z dnia 10 czerwca 1976 r. znak ZGT-630-A-53-19/75 o wywłaszczaniu nieruchomości;
2. Akt Własności Ziemi z dnia 10 września 1974 r. Nr [...];
3. Akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 23 grudnia 2014r. rep. A numer [...];
4. Ofertę w sprawie sprzedaży nieruchomości z dnia 3 grudnia 1975 r., Nr [...];
5. Odpis KW [...];
6. Wypis z rejestru gruntów z dnia 10 lutego 2021 r. dla działki ewid. nr [...] obr. 71 Zakopane;
7. Wyrys z mapy ewidencyjnej z dnia 10 lutego 2021r.;
8. Odpis zupełny KW [...];
9. Pismo Archiwum Państwowego w Krakowie z dnia 4 marca 2021 r. znak [...];
10. Odpis LWH [...] gminy kat. Zakopane;
11. Pismo Starostwa Powiatowego w Nowym Targu z dnia 23 marca 2021 r. znak
[...];
12. Informacja - wydruk ze strony internetowej Szkoły Podstawowej nr [...] w Zakopanem;
13. Odpis KW [...];
14. Operat pomiarowy podziału działki ewid. nr [...] obr. 71 z dnia 20 lipca 2015r. nr [...];
15. Mapę zasadniczą skala 1 :500 z dnia 13 września 2021 r.;
16. Pismo Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w Zakopanem z dnia 22 września 2021r. znak: [...];
17. Materiał fotogrametryczny w formie zapisu cyfrowego na płycie CD otrzymane od Wojskowego Biura Historycznego w dniu 17 stycznia 2022r.;
18. Odpis KW [...]
Do akt sprawy pozyskano również szczegółowo wymienioną w decyzji dokumentację archiwalną.
Organ wyjaśnił, że aktualnie kwestię zwrotu nieruchomości wywłaszczonych regulują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U z 2021 r., poz. 1899 ze zm.). Zgodnie art. 136 ust. 3 poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei zgodnie z art. 137 ust 1. w/w ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Organ zauważył również, że wyrokiem z dnia 13 marca 2014 r., Sygn. akt P 38/11 Trybunał Konstytucyjny orzekł , że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ ustalił, co następuje:
Na podstawie Decyzji Urzędu Miejskiego w Zakopanem z dnia 10 czerwca 1976 r. znak: ZGT-630-A-53-19/75 została wywłaszczona m.in. działka ewid. nr [...] obr. 71 Zakopane na cele "budowy Szkoły, Przedszkola, Domu Nauczyciela [...] zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego nr GKP. 11-600/15/74 z dnia 1 kwietnia 1974 r. W chwili wywłaszczenia właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę ewid. nr [...] obr. 71 Zakopane, był J. K. "G." s. J., natomiast użytkownikiem pozostawała M. T. na podstawie aktu własności ziemi [...]. Decyzja stała się prawomocna z dniem 5 lipca 1976 r. Decyzja tą zostało również ustalone odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną w łącznej kwocie 39.362 zł na rzecz M. T..
W oparciu o akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 23 grudnia 2014 r. rep. A numer [...] ustalono, że spadek po M. Z. T., zmarłej w dniu 22 lipca 2014 r. nabył syn: R. M. T. - w całości. W oparciu o akt własności ziemi
z dnia 10 września 1974 r. nr [...] ustalono, że M. T. z nabyła z mocy prawa własność nieruchomości obejmującej m.in. działkę ewid. nr [...] obr. 71 Zakopane. Decyzja stała się prawomocna z dniem 9 stycznia 1976 r.
W świetle powyższego organ stwierdził, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje R. M. T..
Ustalono nadto, że zgodnie z wykazem zmian gruntowych z dnia 18 maja 1975 r. parcela gruntowa l. kat. [...], [...], [...] zmieniła oznaczenie na działkę ewid. nr [...] obr. 71 Zakopane. Na wniosek z dnia 28 września 1977 r. dokonano podziału działki ewid. nr [...] w obr. 71 na działki nr [...], [...], następnie odłączono działkę nr [...] do księgi wieczystej Kw [...]. Działka nr [...] obr. 71 podzieliła się na dzialki [...], [...] w onr. 71 , odłączono działki nr [...] i [...] obr. 71 do Kw [...].
W oparciu o dane zawarte w operacie z dnia 20 lipca 2005 r. Nr ewid [...]:
- działka ewid. nr [...] obr. 71 Zakopane powstała m.in. z działki ewid. nr [...] - zgodnie z wykazem zniesień przyjętym do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 7 lipca 2005 r. za nr [...];
- działka ewid. nr [...] obr. 71 Zakopane podzieliła się na działkę nr [...] [...], [...]- podział zatwierdził Burmistrz Miasta Zakopane decyzją z dnia 22 lipca 2005 r. znak [...]
Obecnie przedmiot wniosku dotyczący zwrotu części nieruchomości stanowi część działki ewid. nr [...] obr. 71 Zakopane. Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów działka ewid. nr [...] obr. 71 Zakopane stanowi własność Gminy Miasto Zakopane, będąca w trwałym zarządzie Gimnazjum nr [...] im. [...] J. P. w Zakopanem z siedzibą ul. [...], Zakopane. Objęta wnioskiem o zwrot część działki ewid. [...] obr. 71 Zakopane stanowi teren zielony, wykoszony, zadbany, z częściowo urządzoną zielenią w postaci drzew liściastych oraz urządzeń infrastruktury technicznej. Na części działki znajduje się parking.
Organ zauważył, że stanowiąca podstawę wywłaszczenia nieruchomości decyzja z dnia 10 czerwca 1976 r. znak [...] sprecyzowała cel wywłaszczenia nieruchomości jako: "budowa Szkoły, Przedszkola, Domu Nauczyciela [...] zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego nr [...] z dnia 1 kwietnia 1974 r.".
Decyzją z dnia 1 kwietnia 1974 r. znak [...] zatwierdzono plan realizacyjny ZTE Szkoła, Przedszkole i Dom Nauczyciela, po stwierdzeniu zgodności z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z przedmiotową decyzją obiekt miał być realizowany na działce położonej w Zakopanem - [...]
w granicach określonych linią ciągłą w kolorze czerwonym i oznaczonej literami
z podanymi warunkami w zakresie urbanistycznym i architektoniczno- budowlanym.
W oparciu o mapę stanowiącą załącznik do decyzji z dnia 1 kwietnia 1974 r znak: [...] ustalono, że nieruchomość oznaczona aktualnie jako działka ewid. [...] obr. 71 Zakopane znajdowała się w obszarze objętym planami realizacyjnymi związanymi z realizacją inwestycji w postaci "Budowy Szkoły, Przedszkola i Dom Nauczyciela [...]."
Protokołem z dnia 31 grudnia 1976 r. nastąpiło przekazanie - przyjęcie do eksploatacji inwestycji Szkoła Podstawowa - Przedszkole [...] w Zakopanem. Zgodnie z pkt 1 ppkt 4 protokołu rzeczywisty termin rozpoczęcia inwestycji to 20 XII.1974 r. (uzbrojenie terenu); a zgodnie z pkt II ppkt 2 protokołu cykl realizacji rzeczywisty od 1.II.1975r. do 31.XII.1976 r. wyniósł 23 miesiące.
Zgodnie z pkt III ppkt 1 i 2 protokołu:
- umowa nr [...] z dnia [...] r. przewidywała rozpoczęcie realizacji przedmiotu odbioru dnia 1.II.1975 r. zakończenia dnia 31.XII.1976 r.;
- przedmiot odbioru został wykonany w okresie od 1.II. 1975 r. do 31.XII.1976 r. zgodnie z zapisami w dzienniku budowy tom I str. T.2a /szkoła/ 2b, str.17 /przedszkole/;
- datę wykonania przez oddającego zobowiązania, wynikającego z umowy ustalono się na dzień 31.XII.1976 r.
Pismem z dnia 22 września 2021 r., znak [...] Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] im. M. J. P. w Zakopanem udzielił informacji, że "teren stanowiący działkę ewid. [...] obr. 71 Zakopane, obecnie odpowiadający części działki ewid. [...] obr. 71 Zakopane wykorzystywany był wyłącznie do celów oświatowych. Do połowy lat 90-tych zamontowane były tu huśtawki i zjeżdżalnia. Teren służył jako płac zabaw dla dzieci z oddziału przedszkolnego i klas I-III. Uczniowie mogli bezpiecznie spędzać czas na świeżym powietrzu i prowadzić obserwacje przyrodnicze. W czasach, kiedy w budynku [...] znajdowało się gimnazjum wielokrotnie na tym terenie odbywały się festyny, związane z kalendarzem wydarzeń szkolnych.
Pismem z dnia 12 stycznia 2022 r. znak [...] Wojskowe Biuro Historyczne w Warszawie przekazało płytę CD ze skanami fotografii lotniczych.
Na zdjęciu z 1974 r. nr [...] - wnioskowana do zwrotu część działki porośnięta była roślinnością i wykorzystywana była rolniczo, na co wskazują ułożone w "kopy" siano. Przedmiotowa działka nie była jeszcze zabudowana, ani zagospodarowana. Zgodnie z protokołem z dnia 31 grudnia 1976r . przekazania - przyjęcia do eksploatacji inwestycji Szkoła Podstawowa - Przedszkole [...] w Zakopanem, rzeczywisty termin rozpoczęcia robót wpisany jest na dzień 20.XII.1974r. - uzbrojenie terenu.
Na zdjęciu z 1983 r. nr [...] widnieją już nowe lokalizacje w postaci budynków (szkoła i przedszkole), boisko sportowe, widoczny jest urządzony ślad drożny jak również widoczna jest infrastruktura techniczna są to prawdopodobnie studzienki opadowe lub kanalizacyjne.
Na zdjęciu z 1995 r. nr [...], podobnie jak na zdjęciu z 1983 r. widoczne są budynki szkoły i przedszkola, boisko sportowe, widoczny jest urządzony ślad drożny. Nie jest widoczna infrastruktura techniczna, prawdopodobnie zasypana w wyniku niwelacji terenu.
Ocena realizacji celu wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako część działki ewid. [...] obr. 71 Zakopane dokonana została przez organ I instancji
w oparciu o ww. protokół z dnia 31 grudnia 1976 r. przekazania-przyjęcia do eksploatacji inwestycji Szkoła Podstawowa – Przedszkole [...] w Zakopanem; pismo Dyrektora Szkoły z dnia 22 września 2021 r. znak: [...]; fotografie lotnicze przekazane przez Wojskowe Biuro Historyczne w Warszawie.
Na podstawie ww. dowodów organ stwierdził, że budowa Szkoły, Przedszkola, Domu Nauczyciela [...] zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego nr [...] z dnia 1 kwietnia 1974 r. zakończona została 31.XII.1976 r.
Cel wywłaszczenia nieruchomości, oznaczonej obecnie jako działka ewid. [...] obr. 71 Zakopane, a oznaczonej wcześniej jako działka ewid. [...] obr. 71 Zakopane tj. budowa Szkoły, Przedszkola, Domu Nauczyciela [...] został więc zrealizowany przed dniem 22 września 2004 r., o którym mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., Sygn. akt: P 38/11.
Organ podał, że teren zajęty pod szkołę, został zaprojektowany jako pewien kompleks i nie musiał on w całości być zabudowany obiektami budowlanymi. Tego typu inwestycja jest niewątpliwie inwestycją szerszych rozmiarów, w ramach której budynkowi szkoły i przedszkola zapewnić należy niezbędne zaplecze techniczne oraz dostęp do niezbędnych sieci teletechnicznych, czy to w postaci elektroenergetycznej, czy też sieci kanalizacyjnej, bądź sieci wodociągowej. Inwestycja tego rodzaju wymaga również zapewnienia i zabezpieczenia w ramach terenu inwestycji, niezbędnego obszaru zieleni urządzonej, pozwalającej na zapewnienie strefy ochronnej. Budowa szkoły czy przedszkola to nie tylko budynek, w którym odbywają się zajęcia, ale także cała infrastruktura towarzysząca mająca zapewnić miejsce do ćwiczeń, gier, zabaw i odpoczynku, to także boiska, warsztaty.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył R. T., zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i poczynienie na tej podstawie błędnych ustaleń faktycznych w zakresie zrealizowania na części nieruchomości której zwrotu żąda skarżący celu na jaki nastąpiło wywłaszczenie, w sytuacji w której organ I instancji zaniechał przeprowadzenia oględzin przedmiotowej nieruchomości, sporządzenia mapy sytuacyjnej z naniesieniem istotnych elementów terenu, jak również przeprowadzenia uczytelnienia zdjęć lotniczych w oparciu o które organ wysnuwa przypuszczenia co do zagospodarowania terenu w poszczególnych latach;
- art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. poprzez uznanie, że na części nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot został zrealizowany cel wywłaszczenia i jako taka nie powinna zostać zwrócona spadkobiercy byłego właściciela, w sytuacji w której cel wywłaszczenia został precyzyjnie określony w sentencji decyzji jako budowa szkoły, przedszkola i domu nauczyciela na Olczy, a na przedmiotowej części nieruchomości brak takowej inwestycji do dnia dzisiejszego.
Decyzją z dnia 9 listopada 2022 r. znak: WSVI.7534.3.98.2022.BK, na podstawie art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz ustalenia organu pierwszej instancji. Ustalenia dokonane przez organ I instancji
w zakresie określenia celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości organ ocenił jako prawidłowe i przyjął za własne.
Organ podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy ocenie realizacji celu wywłaszczenia jakim jest budowa szkoły, przedszkola i domu nauczyciela, należy uwzględniać nie tylko budowę budynków szkolno-przedszkolnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę pomocniczą w realizacji funkcji podstawowej czyli działalności oświatowej, takich jak boiska sportowe, bieżnie, plac apelowy, tereny zielone i rekreacyjne oraz instalacje podziemne (wodociągi, gazociągi, sieć kanalizacyjna, itp.) oraz nadziemne (np. linie energetyczne) umożliwiające właściwe korzystanie z budynków oświatowych. Ocena, czy tak pojmowany cel wywłaszczenia został zrealizowany odnosić się musi do całości wywłaszczonej nieruchomości, a nie do jej części.
W omawianej sprawie cel wywłaszczenia został określony jako budowa szkoły, przedszkola i domu nauczyciela, a uszczegółowienie tej inwestycji znalazło się na planie realizacyjnym zatwierdzonym decyzją znak: [...] z 1 kwietnia 1974 r., zgodnie z którą na części nieruchomości będącej przedmiotem wniosku o zwrot znajdować się miała infrastruktura techniczna w postaci trzech obiektów, która została zrealizowana i widoczna jest na fotografii z roku 1983. Na przedmiotowej nieruchomości znajduje się również sieć kanalizacji sanitarnej i zieleń, a jak wskazał w piśmie z 22 września 2021 r. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] im. M. J. P. w Zakopanem: teren stanowiący działkę ewid. [...] obr. 71 Zakopane, obecnie odpowiadający części działki ewid. [...] obr. 71 Zakopane wykorzystywany był wyłącznie do celów oświatowych. Do połowy lat 90-tych zamontowane były tu huśtawki i zjeżdżalnia. Teren służył jako plac zabaw dla dzieci
z oddziału przedszkolnego i klas I-III. Uczniowie mogli bezpiecznie spędzać czas na świeżym powietrzu i prowadzić obserwacje przyrodnicze. W czasach, kiedy w budynku [...] znajdowało się gimnazjum wielokrotnie na tym terenie odbywały się festyny, związane z kalendarzem wydarzeń szkolnych.
Mając na uwadze powyższe Wojewoda Małopolski stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako część działki nr [...], obr. 71 m. Zakopane została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a mianowicie pod budowę szkoły, przedszkola i domu nauczyciela, a w jego ramach pod budowę infrastruktury technicznej i zieleni. Tym samym nie można uznać przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia i orzec o jej zwrocie.
Zdaniem Wojewody Małopolskiego żadna z części przedmiotowej nieruchomości nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, wąsko pojmowany tylko jako budowa budynku szkoły, przedszkola i domu nauczyciela. Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego na cel wywłaszczenia niezbędna była cała przedmiotowa nieruchomość, pomimo faktu, że sam budynek szkoły nie jest położony na całej powierzchni tej działki.
Organ wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nieprzeprowadzenia oględzin nieruchomości. W myśl przepisu art. 85 § 1 kpa, organ administracji publicznej może w razie potrzeby przeprowadzić oględziny. Organowi rozpoznającemu sprawę jest więc pozostawiona swoboda oceny potrzeby przeprowadzenia oględzin. Swoboda ta jest ograniczona tylko zasadą prawdy obiektywnej. Jeżeli więc stan faktyczny sprawy nie został ustalony w całości lub w części, to organ orzekający jest obowiązany przeprowadzić oględziny.
W przedmiotowej sprawie nie zachodziła konieczność przeprowadzenia oględzin wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, bowiem materiał dowodowy, którym dysponował organ I instancji (m. in. zdjęcia lotnicze przedmiotowej nieruchomości wskazujące, iż teren przed wywłaszczeniem zagospodarowany rolniczo zmienił się i powstały na nim budynki oświaty) był wystarczający do ustalenia sposobu zagospodarowania przedmiotowej działki i wydania decyzji w sprawie, zaś odwołujący się poza kwestionowaniem prawidłowych wniosków organu I instancji o braku podstaw do zwrotu przedmiotowej nieruchomości nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swych twierdzeń, które - co istotne - nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Na powyższą decyzję R. T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i poczynienie na tej podstawie błędnych ustaleń faktycznych w zakresie zrealizowania na części nieruchomości, której zwrotu żąda skarżący celu na jaki nastąpiło wywłaszczenie, w sytuacji w której organy I i II instancji zaniechały przeprowadzenia oględzin przedmiotowej nieruchomości, sporządzenia mapy sytuacyjnej z naniesieniem istotnych elementów terenu, jak również przeprowadzenia uczytelnienia zdjęć lotniczych, w oparciu o które organ wysnuwa przypuszczenia co do zagospodarowania terenu w poszczególnych latach;
- art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. poprzez uznanie, że na części nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot został zrealizowany cel wywłaszczenia i jako taka nie powinna zostać zwrócona spadkobiercy byłego właściciela, w sytuacji w której cel wywłaszczenia został precyzyjnie określony w sentencji decyzji jako budowa szkoły, przedszkola i domu nauczyciela [...], a na przedmiotowej części nieruchomości brak jest takowej inwestycji do dnia dzisiejszego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 2095 ze zmian.).
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U.
z 2023 r. poz. 259, dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899, dalej: u.g.n.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony
w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1. u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.).
Podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości kształtuje nadto wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (Dz. U. poz. 376), skutkiem którego art. 137 ust. 1 pkt 2 utracił moc z dniem 24 marca 2014 r. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Analiza powyższych regulacji pozwala wyodrębnić trzy przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości: nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze wywłaszczenia, wystąpienie o zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców, zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W kontrolowanej sprawie organ ustalił bezsprzecznie, że dwie pierwsze przesłanki zostały spełnione. Sporna okazała się zaś przesłanka zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, która wymagała ustalenia, po pierwsze, celu wywłaszczenia, a po drugie, dokonania oceny zbędności nieruchomości na ten cel według kryteriów określonych w ustawie.
W związku z powyższym Sąd wskazuje, że na podstawie decyzji Urzędu Miejskiego w Zakopanem z dnia 10 czerwca 1076 r. znak: [...] właściwie stwierdzono, że celem wywłaszczenia była "budowa Szkoły, Przedszkola, Domu Nauczyciela [...] zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego nr [...] z dnia 1 kwietnia 1974 r."
Co do zbędności na cel wywłaszczenia Sąd podziela ustalenia i ocenę dokonane przez organy administracji, w myśl których na przedmiotowej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia, wobec czego nie można jej uznać za zbędną na ten cel, w rozumieniu art. 137 u.g.n. (z uwzględnieniem skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. P 38/11), a co za tym idzie nie było możliwe orzeczenie o zwrocie nieruchomości na rzecz skarżącego.
Organy obu instancji przedstawiły w uzasadnieniach decyzji przekonującą argumentację dotyczącą sposobu zagospodarowania spornej nieruchomości po wywłaszczeniu, a przed dniem 22 września 2004 r. Wskazano, że w omawianej sprawie cel wywłaszczenia został określony jako budowa szkoły, przedszkola i domu nauczyciela, a uszczegółowienie tej inwestycji znalazło się na planie realizacyjnym zatwierdzonym decyzją znak: [...] z 1 kwietnia 1974 r., zgodnie z którą na części nieruchomości będącej przedmiotem wniosku o zwrot znajdować się miała infrastruktura techniczna w postaci trzech obiektów, która została zrealizowana
i widoczna jest na fotografii z roku 1983. Na fotografii tej widnieją już bowiem nowe lokalizacje w postaci budynków (szkoła i przedszkole), boisko sportowe, widoczny jest urządzony ślad drożny, jak również widoczna jest infrastruktura techniczna; są to prawdopodobnie studzienki opadowe lub kanalizacyjne. Z kolei, jak wskazał w piśmie z 22 września 2021 r. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] im. M. J. P. w Zakopanem teren stanowiący działkę ewid. [...] obr. 71 Zakopane, obecnie odpowiadający części działki ewid. [...] obr. 71 Zakopane wykorzystywany był wyłącznie do celów oświatowych; do połowy lat 90-tych zamontowane były tam huśtawki i zjeżdżalnia, a teren służył jako plac zabaw. Wskazano też, że w czasach, kiedy w budynku 15A znajdowało się gimnazjum na tym terenie odbywały się festyny szkolne.
Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym cel wywłaszczenia nieruchomości będzie osiągnięty nie tylko wtedy, gdy zostanie zrealizowany główny cel wywłaszczenia lecz również wtedy, gdy zostanie utworzona infrastruktura dla tego przedsięwzięcia (por. sygn. akt I OSK 664/16). Jak to trafnie wskazał NSA w wyroku z dnia 19 sierpnia 2021 r. I OSK 384/21, LEX nr 3229256 : "W przypadku inwestycji złożonych cel wywłaszczenia może obejmować nie tylko realizację inwestycji głównej, ale także wykonanie inwestycji towarzyszących, których istnienie umożliwia prawidłowe funkcjonowanie i korzystanie z inwestycji głównej zgodnie z jej przeznaczeniem".
Podobnie w przypadku przedmiotowej inwestycji o wykorzystaniu nieruchomości na ten cel świadczy nie tylko zabudowanie jej konkretnymi budynkami, ale także wszelkimi innymi obiektami, które są potrzebne dla prawidłowego funkcjonowania tych obiektów jako całości, jak np. drogi wewnętrzne, parkingi czy też pozostawienie terenów zielonych jako terenów rekreacji. W konsekwencji, przy ocenie realizacji tego celu publicznego, należało uwzględnić nie tylko budowę budynków, ale również realizację wszystkich innych obiektów i urządzeń składających się na infrastrukturę szkoły, czy przedszkola niezbędną do prawidłowego jej funkcjonowania, co obejmuje również tereny zielone i rekreacyjne.
Z powyższego wynika, że bezzasadny jest zarzut skargi, jakoby cel wywłaszczenia w niniejszej sprawie nie został zrealizowany.
Co się zaś tyczy zarzutu naruszenia zaniechania przeprowadzenia przez organy administracji oględzin przedmiotowej nieruchomości, Sąd w całości podziela stanowisko wyrażone w decyzji organu odwoławczego, zgodnie z którym o potrzebie przeprowadzenia dowodu z oględzin decyduje organ, a nie subiektywne przekonanie strony o takiej potrzebie. Materiał dowodowy, którym dysponował organ administracji (m. in zdjęcia lotnicze przedmiotowej nieruchomości wskazujące, że teren inwestycji przed wywłaszczeniem zagospodarowany rolniczo zmienił się i powstały na nim budynki oświaty) był wystarczający do podjęcia kontrolowanej decyzji. Wobec tego niezasadne byłoby przeprowadzanie oględzin przedmiotowej nieruchomości.
Podsumowując, zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na ocenę wystąpienia przesłanki zbędności wywłaszczonej nieruchomości, czy też jej części na cel wywłaszczenia. Zebrany materiał dowodowy był kompletny
i stanowił uzasadnioną podstawę do poczynienia ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydanego przez organ rozstrzygnięcia. W toku postępowania dochowano gwarancji procesowych strony i wbrew twierdzeniom skarżącego nie naruszono przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako nieuzasadnioną.