II SA/Kr 629/25

II SA/Kr 629/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Magda Froncisz
Mirosław Bator /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
uchylono postanowienie organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
art 119 par 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 5 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. S. i J. S. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 15 kwietnia 2025 r. nr 336/2025 znak: WSE.7722.89.2024.MZEG w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia 1/ uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2/ zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz skarżących T. S. i J. S. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieliczce postanowieniem z dnia 3 grudnia 2024 r. nr 162/2024 działając na podstawie art. 119, art. 121 § 2 i 4, art. 64 a § 1 pkt 1 oraz art. 20 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nałożył na T. S. i J. S. – współwłaścicieli działki nr [...] w miejscowości S. nr [...]:
1/ grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł z powodu uchylania się przez zobowiązanych od wykonania obowiązków określonych w przesłanym tytule wykonawczym z dnia 30 stycznia 2019 r. tj.: rozbiórki wykonanej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej, obejmującej zewnętrzny pion kanalizacyjny wraz z elementami jego włączenia w przyłącze kanalizacyjne i podłączeniami układu podejść od przyborów sanitarnych do pionu, w budynku mieszkalnym usytuowanym na nieruchomości w miejscowości S. [...], gm. N. działka o nr ewid. gr. [...] (...);
2/ obowiązek uiszczenia opłaty egzekucyjnej za wydanie niniejszego postanowienia w wysokości 68 zł
Równocześnie wezwał zobowiązanych do: uiszczenia nałożonej grzywny wraz z opłatą za wydanie niniejszego postanowienia, tj. łącznej kwoty 2068 zł w terminie 14 dni od daty doręczenia postanowienia (...).
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia 15 lutego 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. nakazał współinwestorom T. S. i J. S., rozbiórkę "wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej, obejmującej zewnętrzny pion kanalizacyjny wraz z elementami jego włączenia w przyłącze kanalizacyjne i podłączeniami układu podejść od przyborów sanitarnych do pionu, w budynku mieszkalnym usytuowanym na nieruchomości w miejscowości S. nr [...], gm. N. - działka o nr ewid. gr [...], obejmującą pion kanalizacyjny prowadzony po zewnętrznej ścianie budynku (zlokalizowany w części na wschodniej ścianie budynku, w odległości około 1,0 m od północno - wschodniego narożnika budynku) wraz z elementami jego włączenia w przyłącze kanalizacyjne i podłączeniami układu podejść do przyborów sanitarnych do pionu poprzez: demontaż płyt styropianowych, stanowiących obudowę pionu kanalizacyjnego na zewnątrz budynku (obudowa o wym. 17 cm x 23 cm), wraz z zabezpieczeniem z siatki i tynku nakrapianego; demontaż zaworu automatycznego napowietrzającego PCV 0 50 mm za obrysem budynku (na wysokości powyżej kondygnacji, w sąsiedztwie miejsca wprowadzenia pionu kanalizacyjnego zewnętrznego do budynku); demontaż rur kanalizacyjnych kielichowych PCW pionu kanalizacyjnego 0 110 mm (na zewnątrz budynku); demontaż podłączeń układu podejść od przyborów sanitarnych do pionu; demontaż elementów włączenia instalacji kanalizacyjnej w przyłącze kanalizacyjne; demontaż rur kanalizacyjnych PCW 0 160 mm zagłębionych w gruncie (o długości
8,8m) ułożonych: od ściany budynku mieszkalnego (obudowy pionu kanalizacyjnego zlokalizowanego w części na wschodniej ścianie budynku mieszkalnego) od pierwszej studzienki w kierunku północnym (to jest studzienki oznaczonej jako I na schemacie stanowiącym załącznik do opinii technicznej autorstwa P. mgr inż. S. M. /k.KI- 1272 do KI- 1275/); zamurowanie (wraz z wyrównaniem powierzchni zaprawą tynkarską) otworu na wysokości powyżej kondygnacji poprzez, który pion kanalizacyjny zewnętrzny wprowadzony jest do budynku. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 4 listopada 2016 r. Następnie wyrokiem z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt: II SA/Kr 32/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na powyższą decyzję. Od wyroku złożona została skarga kasacyjna, którą Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt: II OSK 3238/17.
Upomnieniem z dnia 2 stycznia 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieliczce wezwał adresatów obowiązku do wykonania tego obowiązku pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W dniu 30 stycznia 2019 r. PINB wystawił wobec T. S. i J. S. tytuł wykonawczy nr EGZ.52.2.2019, obejmujący obowiązek nałożony w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 15 lutego 2016 r. W piśmie z dnia 11 lutego 2019 r. zobowiązani zgłosili zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Po rozpatrzeniu zarzutów PINB wydał postanowienie z dnia 8 marca 2019 r., którym orzekł o odrzuceniu zarzutów. Po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanych MWINB, postanowieniem z dnia 23 lipca 2019 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. Pismem z dnia 18 kwietnia 2023 r. zobowiązani poinformowali PINB o wykonaniu egzekwowanego obowiązku, w tym w części przez osobę trzecią, w pozostałym zaś zakresie samodzielnie. Do pisma załączono m.in. protokół odbioru robót budowlanych sporządzony w dniu 12 kwietnia 2023 r. podpisany przez wykonawcę tych robót oraz przez inwestora. W dniu 12 maja 2023 r. pracownik Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Wieliczce sporządził adnotację urzędową, w której stwierdzono wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Miechowie z dnia 15 lutego 2016 r. oraz związane z tym zakończenie postępowania egzekucyjnego w sprawie tego obowiązku. Pismem z dnia 16 stycznia 2024 r. M. B., w kontekście w/w postępowania egzekucyjnego wyraziła przekonanie, że obowiązek ten nie został wykonany przez zobowiązanych. W wyniku rozpoznania podania, jako skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego w sprawie doprowadzenia do wykonania obowiązku rozbiórki wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej, obejmującej zewnętrzny pion kanalizacyjny wraz z elementami jego włączenia w przyłącze kanalizacyjne i podłączeniami układu podejść od przyborów sanitarnych do pionu, w budynku mieszkalnym usytuowanym na nieruchomości w miejscowości S. nr [...], PINB, postanowieniem nr 29/2024 z dnia 22 lutego 2024 r. orzekł o oddaleniu skargi. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej MWINB postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2024 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w całości i przekazaniu sprawy skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego do ponownego rozpatrzenia przez PINB. W dniu 23 lipca 2024 r. PINB dokonał kontroli na terenie nieruchomości nr [...] w S. Następnie pismem z dnia 26 lipca 2024 r. PINB, wobec niemożności jednoznacznego stwierdzenia czy egzekwowany obowiązek został wykonany, wystosował do zobowiązanych wezwanie do przesłania szeregu dokumentów, celem wykazania wykonania obowiązku. Zobowiązani nie zastosowali się do powyższego wezwania. Wobec powyższego, postanowieniem z dnia 3 grudnia 2024 r. PINB nałożył na T. S. i J. S. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania egzekwowanego obowiązku.
Na powyższe postanowienie T. S. i J. S. wnieśli zażalenie.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2025 r. nr 336/2025 znak: WSE.7722.89.2024.MZEG uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej wezwań do uiszczenia nałożonej grzywny oraz do wykonania egzekwowanego obowiązku, o których mowa w art. 122 § 2 pkt 1 i 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji i w tym zakresie:
1/ wezwał zobowiązanych do uiszczenia nałożonej grzywny wraz z opłatą za wydanie niniejszego postanowienia, tj. łącznej kwoty 2068,00 zł w terminie do 30 maja 2025 r., pod rygorem wyegzekwowania powyższej kwoty przez właściwego miejscowo naczelnika urzędu skargowego, w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych,
2/ wezwał zobowiązanych do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 30 stycznia 2019 r. w terminie do 30 maja 2025 r. pod rygorem zastosowania w przedmiotowej sprawie wykonania zastępczego egzekwowanego obowiązku na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego
w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że dokonana analiza akt postępowania wskazuje, że pismem z dnia 18 kwietnia 2023 r. zobowiązani poinformowali PINB o wykonaniu egzekwowanego obowiązku, wskazując, że zewnętrzna część wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej została wykonana przez Firmę S. w dniu 1 kwietnia 2023. Wewnątrz budynku i pion kanalizacyjny został wykonany we własnym zakresie". Do powyższego pisma załączono m.in. protokół odbioru robót budowlanych z dnia 12 kwietnia 2023 r., zgodnie z którym w ramach odebranych przez inwestora robót budowlanych wykonano: demontaż istniejącego odcinka kanalizacji sanitarnej o długości ok. 8,80 [m], od budynku nr [...] zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości S. do istniejącej studni kanalizacji sanitarnej zlokalizowanej na działce nr [...] w miejscowości S., nowy odcinek instalacji kanalizacji sanitarnej 0 160 [mm] o długości ok. 8,80 [m] (w miejscu zdemontowanego odcinka instalacji kanalizacji sanitarnej), od budynku nr [...] zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości S. do istniejącej studni kanalizacji sanitarnej zlokalizowanej na działce nr [...] w miejscowości S.. Nadmienić należy, że roboty budowlane instalacyjne, w tym również te w zakresie wykonania instalacji wodnokanalizacyjnych sytuowanych zarówno w gruncie, jak i podtynkowo w ścianach budynków należą, ze swej istoty, do kategorii tzw. robót ulegających zakryciu lub zanikających. Co za tym idzie, dla miarodajnego wykazania zrealizowania takich robót w ogóle, lub wykazania ich jakości (zgodności z przepisami i zasadami sztuki budowlanej), bez konieczności zdejmowania warstwy gruntu lub uszkodzenia ścian/elewacji budynku konieczne jest, co do zasady właściwe udokumentowanie wykonania tych robót przed ich zakryciem. Zwykle roboty takie dokumentowane są przez inwestora albo poprzez wykonanie fotografii poszczególnych etapów prac lub ich końcowego efektu, albo poprzez uzyskanie przez inwestora od wykonawcy robót budowlanych, względnie innej osoby (np. osoby posiadającej kwalifikacje i uprawnienia do oceny robót budowlanych) mającej możliwość dokonania oględzin/wizji lokalnej robót przed ich zakryciem, podpisanego przez tę osobę dokumentu potwierdzającego wykonanie/prawidłowość robót budowlanych. W przedmiotowej sprawie zobowiązani zdają się mieć świadomość powszechnie obowiązującej zasady, bo w załączeniu do pisma z dnia 12 kwietnia 2023 r., którym poinformowali PINB, iż już wykonali egzekwowany od nich obowiązek rozbiórki przedłożyli stosowy protokół odbioru robót przy demontażu odcinka kanalizacji o długości 8,80m od budynku do istniejącej studni kanalizacji sanitarnej. I biorąc pod uwagę wskazany wyżej protokół odbioru robót, w ocenie MWINB, wykonanie egzekwowanego obowiązku w zakresie objętym tym protokołem, zostało przez zobowiązanych wykazane i udokumentowane w należyty sposób i nie wymaga dodatkowego potwierdzania lub potwierdzenia w innej formie niż ten dokument. Oświadczając jednak w pkt 2 pisma z dnia 12 kwietnia 2023 r., iż wykonany przez nich został we własnym zakresie pozostały zakres obowiązku, tj. rozbiórka usytuowanego na zewnętrznej ścianie budynku pionu kanalizacyjnego, wraz z demontażem znajdujących się w nim rur kanalizacyjnych, zobowiązani nie przedłożyli organowi egzekucyjnemu ani jakiegokolwiek materiału zdjęciowego potwierdzającego oświadczenie ani podpisanego przez wykonawcę dokumentu zaświadczającego wykonanie obowiązku w powyższym zakresie (gdyby jednak roboty te były wykonywane przy udziale osoby trzeciej), nie określili również terminu, w jakim wykonali rozbiórkę pionu kanalizacyjnego. Zobowiązani mogli również, skoro wykonywali obowiązek samodzielnie, poinformować PINB z odpowiednim wyprzedzeniem, o planowanych na konkretny termin robotach, tak by pracownicy organu mieli możliwość przeprowadzenia kontroli jakiegokolwiek etapu tych prac, co pozwoliłoby potwierdzić, że roboty takie istotnie zostały wykonane. Wykonanie egzekwowanych robót rozbiórkowych pionu kanalizacyjnego biegnącego po zewnętrznej ścianie budynku i jego odtworzenie w tym samym, jak twierdzą zobowiązani, przed zgłoszeniem tego faktu PINB, ze względu na charakter tych robót (roboty ulegające zakryciu) uniemożliwia potwierdzenie tego faktu przez PINB w drodze wyłącznie czynności kontrolnych w terenie.
Ustalony podczas kontroli przeprowadzonej przez pracowników Powiatowego Inspektoratu w dniu 23 lipca 2024 r. stan uwidoczniony na załączonych do protokołu kontroli zdjęciach wskazuje natomiast, w ramach możliwej wizualnej oceny, iż na ścianie budynku mieszkalnego na nieruchomości nr [...] w S. istnieje pion kanalizacyjny, który usytuowany jest w tym samym miejscu, co pion kanalizacyjny zobrazowany na zdjęciach załączonych do protokołu kontroli dokonanej przez pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Miechowie w dniu 30 października 2018 r. W obliczu wszystkich wymienionych wyżej okoliczności faktycznych, tj. zarówno obiektywnej trudności stwierdzenia, w drodze wyłącznie kontroli/wizji w terenie wykonania rozbiórki dotyczącej urządzeń instalacyjnych i ich odtworzenia, a więc robót ulegających zakryciu, jak i wobec postawy samych zobowiązanych, zdaniem MWINB, twierdzenie zobowiązanych o wykonaniu przez nich we własnym zakresie w kwietniu 2023 r. egzekwowanego obowiązku w zakresie rozbiórki zlokalizowanego na ścianie budynku pionu kanalizacyjnego nie jest wystarczająco udokumentowane. W kwestii wysokości grzywny w celu przymuszenia wskazać należy, iż ustawodawca, wprowadzając w art. 121 § 2 upea tylko górne granice kwot tych grzywien, pozostawił organowi egzekucyjnemu swobodę ustalania ich wysokości w konkretnym przypadku. Organ egzekucyjny, ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia, kieruje się zasadami racjonalnego działania (art. 7 § 2 upea) i niezbędności (art. 7 § 3 upea). Z zasad wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony. W postępowaniu egzekucyjnym jedynym kryterium, jakim kieruje się organ egzekucyjny, ustalając taką a nie inną treść uznaniowego rozstrzygnięcia odnośnie wysokości grzywny w celu przymuszenia, jest ocena dolegliwości z punktu widzenia skuteczności w nakłonieniu zobowiązanego do wykonania obowiązku. Biorąc pod uwagę powyższe w ocenie MWINB nałożenie na zobowiązanych grzywny w kwocie 2000 zł znajduje swoje uzasadnienie. Działając w ramach kompetencji MWINB zdecydował o jednoczesnym zreformowaniu zaskarżonego postanowienia również w zakresie wezwania do uiszczenia kwoty grzywny wraz opłatą za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli T. S. i J. S. zarzucając naruszenie między innymi art. 7, art. 80 i art. 107 § 1 K.p.a., a także art. 77 § 1 K.p.a. W treści skargi opisano przebieg postępowania w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy ty argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; zwanej dalej "P.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W tym miejscu należy przypomnieć, że przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Krakowie z dnia 15 kwietnia 2025 r. nr 336/2025, którym organ uchylił postanowienie PINB w Wieliczce z dnia 3 grudnia 2024 r. w części dotyczącej wezwań do uiszczenia nałożonej grzywny oraz do wykonania egzekwowanego obowiązku, o których mowa w art. 122 § 2 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i w tym zakresie:
1/ wezwał zobowiązanych do uiszczenia nałożonej grzywny wraz z opłatą za wydanie niniejszego postanowienia, tj. łącznej kwoty 2068,00 zł w terminie do 30 maja 2025 r., pod rygorem wyegzekwowania powyższej kwoty przez właściwego miejscowo naczelnika urzędu skargowego, w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych,
2/ wezwał zobowiązanych do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 30 stycznia 2019 r. w terminie do 30 maja 2025 r. pod rygorem zastosowania w przedmiotowej sprawie wykonania zastępczego egzekwowanego obowiązku na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego
w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Sąd skargę wniesioną w niniejszej sprawie uwzględnił, bowiem organy orzekające naruszyły przepisy prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ zarówno I jak i II instancji wydał bowiem postanowienie nie wyjaśniając w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy (art. 7, 77 K.p.a.), czym naruszono zasady postępowania administracyjnego.
Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowią przepisy ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.), dalej w skrócie "u.p.e.a.". Godzi się przypomnieć, że stosownie do art. 119 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia stanowi tzw. przymuszający środek egzekucyjny. Znajduje ona potencjalne zastosowanie do wszystkich obowiązków o charakterze niepieniężnym polegających na braku działania (czyli zaniechaniu, znoszeniu) lub pewnym działaniu. Stosownie jednakże do postanowień art. 7 § 3 u.p.e.a stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Dla nałożenia grzywny, bądź oceny zasadności jej nałożenia, konieczne jest zatem ustalenie na czym polega egzekwowany obowiązek oraz czy nie został on wykonany, bądź czy nie stał się bezprzedmiotowy. Tych okoliczności organ nie wykazał w sposób niewątpliwy, a przynajmniej rozważania zawarte w zaskarżonym postanowieniu nasuwają poważne wątpliwości w tym zakresie, co czyni zasadnym stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie narusza art. 7, 8, 11, 77 i 107 K.p.a. w sposób który może mieć wpływ na wynik sprawy. Orzecznictwo oraz piśmiennictwo wywiodło, że w pierwszej kolejności należy stosować grzywnę w celu przymuszenia, niemniej decydują okoliczności konkretnej sprawy. Trzeba jednocześnie pamiętać, że przepis zakazuje stosowania środka egzekucyjnego, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany lub stał się bezprzedmiotowy (art. 7 § 3 u.p.e.a.). Tak więc organ odwoławczy postąpiłby wbrew normie z art. 7 § 3 u.p.e.a. orzekając co do zastosowania grzywny w celu przymuszenia, skoro już zrealizowano wykonanie zastępcze, co w istocie rzeczy doprowadziło do realizacji obowiązku.
Jak wynika z osnowy zaskarżonego postanowienia grzywnę w celu przymuszenia nałożono z powodu uchylania się przez zobowiązanych od wykonania obowiązków określonych w przesłanym tytule wykonawczym z dnia 30 stycznia 2019 r. tj.: rozbiórki wykonanej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej, obejmującej zewnętrzny pion kanalizacyjny wraz z elementami jego włączenia w przyłącze kanalizacyjne i podłączeniami układu podejść od przyborów sanitarnych do pionu, w budynku mieszkalnym usytuowanym na nieruchomości w miejscowości S. [...], gm. N. działka o nr ewid. gr. [...] (...). Zatem w tym miejscu trzeba chronologicznie odnieść się do tego co miało miejsce w sprawie. Z akt administracyjnych wynika, że decyzją z dnia 15 lutego 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Miechowie nakazał współinwestorom T. S. i J. S., rozbiórkę wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej, obejmującej zewnętrzny pion kanalizacyjny wraz z elementami jego włączenia w przyłącze kanalizacyjne i podłączeniami układu podejść od przyborów sanitarnych do pionu, w budynku mieszkalnym usytuowanym na nieruchomości w miejscowości S. nr [...], gm. N. - działka o nr ewid. gr [...], obejmującą pion kanalizacyjny prowadzony po zewnętrznej ścianie budynku (zlokalizowany w części na wschodniej ścianie budynku, w odległości około 1,0 m od północno - wschodniego narożnika budynku) wraz z elementami jego włączenia w przyłącze kanalizacyjne i podłączeniami układu podejść do przyborów sanitarnych do pionu poprzez: demontaż płyt styropianowych, stanowiących obudowę pionu kanalizacyjnego na zewnątrz budynku (obudowa o wym. 17 cm x 23 cm), wraz z zabezpieczeniem z siatki i tynku nakrapianego; demontaż zaworu automatycznego napowietrzającego PCV 0 50 mm za obrysem budynku (na wysokości powyżej kondygnacji, w sąsiedztwie miejsca wprowadzenia pionu kanalizacyjnego zewnętrznego do budynku); demontaż rur kanalizacyjnych kielichowych PCW pionu kanalizacyjnego 0 110 mm (na zewnątrz budynku); demontaż podłączeń układu podejść od przyborów sanitarnych do pionu; demontaż elementów włączenia instalacji kanalizacyjnej w przyłącze kanalizacyjne; demontaż rur kanalizacyjnych PCW 0 160 mm zagłębionych w gruncie (o długości
8,8m) ułożonych: od ściany budynku mieszkalnego (obudowy pionu kanalizacyjnego zlokalizowanego w części na wschodniej ścianie budynku mieszkalnego) od pierwszej studzienki w kierunku północnym (to jest studzienki oznaczonej jako I na schemacie stanowiącym załącznik do opinii technicznej autorstwa P. mgr inż. S. M. /k.KI- 1272 do KI- 1275/); zamurowanie (wraz z wyrównaniem powierzchni zaprawą tynkarską) otworu na wysokości powyżej kondygnacji poprzez, który pion kanalizacyjny zewnętrzny wprowadzony jest do budynku. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 4 listopada 2016 r. Następnie wyrokiem z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt: II SA/Kr 32/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na powyższą decyzję. Od wyroku złożona została skarga kasacyjna, którą Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt: II OSK 3238/17.
Upomnieniem z dnia 2 stycznia 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieliczce wezwał do wykonania powyżej wskazanego obowiązku pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W dniu 30 stycznia 2019 r. PINB wystawił wobec T. S. i J. S. tytuł wykonawczy obejmujący obowiązek nałożony w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Miechowie z dnia 15 lutego 2016 r. W piśmie z dnia 18 kwietnia 2023 r. T. i J. S. wnieśli o umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż obowiązek objęty tytułem wykonawczym z dnia 30 stycznia 2019 r. został wykonany. Do pisma załączono m.in. protokół odbioru robót budowlanych sporządzony w dniu 12 kwietnia 2023 r. podpisany przez wykonawcę tych robót oraz przez inwestora. Postanowieniem z dnia 11 maja 2023 r. PINB w Wieliczce odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazując, że przesłanki umorzenia zostały wskazane w art. 59 § 1 u.p.e.a. Wykonanie obowiązku po wszczęciu postępowania egzekucyjnego nie stanowi podstawy do jego umorzenia. Dalej w aktach sprawy znajduje się adnotacja urzędowa z dnia 12 maja 2023 r. nr EGZ.52.2.2019 z której jednoznacznie wynika, że "zgodnie z przedłożonym protokołem tutejszy organ stwierdza wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 15 lutego 2016 r. znak: PINB-7356/9/165/08-16 utrzymanej w mocy decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 928/2016 z dnia 04.11.2016 r. (...) będącego podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego znak: EGZ.52.2.2019. W związku z powyższym tutejszy organ stwierdza zakończenia postępowania egzekucyjnego znak: EGZ.52.2.2019 wobec zobowiązanych (...). W niniejszej sprawie przytoczona adnotacja ma kluczowe znaczenie. Faktem jest, że w takiej sytuacji nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale organ jednoznacznie stwierdził wykonanie przez zobowiązanych nałożonego na nich obowiązku i jedocześnie zakończenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Tym bardziej niezrozumiałym i sprzecznym z przepisami jest obecne postępowanie organów i prowadzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego tożsamego obowiązku, przy wcześniejszym jego zakończeniu w związku z wykonaniem obowiązku. W piśmie z dnia 26 lipca 2024 r. PINB, wobec niemożności jednoznacznego stwierdzenia czy egzekwowany obowiązek został wykonany, wystosował do zobowiązanych wezwanie do przesłania szeregu dokumentów, celem wykazania wykonania obowiązku, a następnie została na nich nałożona grzywna w celu przymuszenia. Działania organu są wewnętrznie sprzeczne. Sąd uważa, że jeszcze raz koniecznym jest podkreślić, że istotą ustalenia, że grzywna w celu przymuszenia jest zasadna, jest wykazanie istnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym, który podlega egzekucji oraz tego, że obowiązek ten nie został wykonany ani nie stał się bezprzedmiotowy. Powyższe – zdaniem Sądu – wykazane ponad wszelką wątpliwość nie zostało, tym bardziej, że w aktach sprawy znajduje się cytowane wyżej pismo z dnia 12 maja 2023 r. Zatem w tym przypadku okoliczność braku wykonania dochodzonego egzekucją obowiązku nie została ponad wszelką wątpliwość wykazana. Co więcej zaznaczyć należy, że w demokratycznym państwie prawa strony toczącego się wobec nich postępowania administracyjnego mają prawo wymagać od organu pewności i stabilności nie tylko orzeczeń ale też urzędowo stwierdzonych faktów. W niniejszej sprawie działania organu charakteryzuje wewnętrzna sprzeczność, a co z tego wynika jest to nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasad procesowych. Podkreślić jeszcze raz należy, że organ stwierdził już wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 15 lutego 2016 r. utrzymanej w mocy decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dnia 04 listopada 2016 r. będącego podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego i urzędowo stwierdził zakończenia postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanych (skarżących). Uznać należy więc, że postępowanie egzekucyjne zostało już zakończone. Brak zatem podstaw do prowadzenia dalszych czynności egzekucyjnych, w oparciu o domysły, przypuszczenia, czy brak fizycznego wykazania przez skarżących że wszystkie czynności będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zostały wykonane. Okoliczności te organ mógł weryfikować (żądać dostarczenia dowodów na wykonanie obowiązku) przed wydaniem zaświadczenia o stwierdzeniu wykonania obowiązku i zakończenia postępowania egzekucyjnego, a nie po tym fakcie. To, że postępowanie egzekucyjne w administracji nie kończy się formalnym aktem, nie oznacza, że może ono trwać w dowolnej jednostce czasowej, nawet po urzędowym zaświadczeniu, że obowiązek będący przedmiotem tego postępowania wykonano, a postępowanie zakończono. Praktyka taka jest niedopuszczalna. Jak mowa wyżej w demokratycznym państwie prawa, strony toczącego się wobec nich postępowania administracyjnego mają prawo wymagać od organu pewności i stabilności nie tylko orzeczeń ale też urzędowo stwierdzonych faktów.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 135 uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł w trybie art. 200 P.p.s.a.