II SA/Kr 623/25

II SA/Kr 623/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-07-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Sebastian Pietrzyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
art 234
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 7 , art 77  , art 80 , art 104 , art 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151 , art 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Opiłka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2025 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 20 marca 2025 r. znak SKO-PW-4171-13/25 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz Rabki–Zdroju decyzją z 28 lutego 2023 r. nr IRG.6331.6.2022 na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm.) dalej: "P.w.", po rozpatrzeniu wniosku S. M., odmówił wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego oraz wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał m.in., że w treści swojego pisma wnioskodawca podniósł, że właściciel działki nr ewid.[...] zniwelował teren tak, że nachylona pod dużym kontem skarpa ziemi o wysokości około 1,7 m kończy się tuż przy granicy działek i napiera wraz z wodą na ogrodzenie, który już przybiera kształt łuku oraz pochyliło się w stronę jego działki.
Dodatkowo zdaniem wnioskodawcy z budynku znajdującego się na ww. posesji nie są zagospodarowane wody opadowe i te wody kierowane są bezpośrednio na działkę i następnie spływają one w kierunku między innymi jego nieruchomości, jako położonej poniżej.
Podczas oględzin ustalono, że na działce nr [...] został wykonany nasyp, nie stwierdzono wycieków wody. J. D. (właściciel działki nr [...]) oświadczył, że ziemia została przywieziona ponad 25 lat temu oraz, że ma wykonane odwodnienie budynku do studni chłonnej.
W wyniku rozprawy administracyjnej oraz wizji lokalnej w terenie przeprowadzonej 29 września 2022 r. została sporządzona opinia. Na podstawie powyższego ustalono, że działka nr [...] położona jest na zboczu, poniżej położona jest działka nr [...] należąca do S. M.. Naturalny spadek terenu jest od strony działki nr [...] w kierunku działki nr [...].
Na terenie działki nr [...] powierzchnia terenu w części została wyrównana - został wykonany nasyp, który przy granicy działek nr [...] ma wysokość ok 1,5-1,7 m. Ogrodzenie pomiędzy ww. działkami jest odchylone od pionu o kilka stopni w kierunku spadku terenu, murek pomiędzy słupkami na części ogrodzenia, przy nasypie, jest wygięty w kierunku spadku terenu.
Według ustaleń ze S. M. - ogrodzenie pomiędzy działkami powstało ok. 30 lat temu, słupki wkopane są na głębokości około 80 cm, murek pomiędzy słupkami o wysokości około 40 cm jest wkopany w grunt około 10 cm.
Podczas wizji na terenie działki nr [...] nie stwierdzono podmokłości terenu, zastoisk wody, ani wysięków wody ze skarpy nasypu (podczas wizji w terenie, jak również przez kilka dni wcześniej występowały opady deszczu). Budynek na działce nr [...] jest niezamieszkały, wody deszczowe z dachu budynku zbierane są przez rynny i kierowane do odpływów. Odpływy w znacznej części nie są połączone z rurami spustowymi, które to są w większości pourywane. Z rur spustowych dalej woda opadowa kierowana jest bezpośrednio na grunt (z powodu braku wylewek) oraz do studzienek zlokalizowanych w narożnikach budynku skąd jest odprowadzana do systemu odwodnienia - opaski drenażowej wykonanej wkoło budynku i kierowana do studni chłonnej (rozsączającej wodę w grunt) oddalonej ok 2m od budynku. Studnia chłonna wykonana została ok. 30 lat temu z betonowych kręgów o średnicy ok 1 m. W czasie wizji terenowej studnia wypełniona była wodą do głębokości ok 0,5 m poniżej krawędzi.
Podczas wizji na terenie działki nr [...] nie stwierdzono zastoisk wody, podmokłości, teren w miejscu wykonanego nasypu nie był grząski. Nie zaobserwowano spływu wody z powierzchni terenu działki [...], spływu wody ze skarpy, ani tez zniszczenia skarpy nasypu wywołanego spływającą wodą (podczas wizji w terenie, jak również przez kilka dni wcześniej występowały opady deszczu). W rejonie ww. działek nie jest wykonana sieć kanalizacji deszczowej, wykonana jest jedynie sieć kanalizacji sanitarnej.
Kolejno organ I instancji wskazał, że we wnioskach końcowych sporządzonej opinii biegły stwierdził, że na terenie działki nr [...] nie stwierdzono zastoisk wody, podmokłości, w miejscu wykonanego nasypu teren nie był grząski. Ogrodzenie pomiędzy działkami przechylone w kierunku spadku terenu, murek pomiędzy słupkami na części ogrodzenia, przy nasypie jest wygięty w kierunku spadku terenu. Wygięcie ogrodzenia spowodowane jest najprawdopodobniej naporem materiału ziemnego - powolnym i długotrwałym procesem obsuwania się skarpy, z którego wykonano nasyp, który przy granicy działek ma wysokość około 1.5-1.7 m. Dodatkowo od strony działki nr [...] teren jest również pochylony, co w również sprzyja niestabilności wbudowanego gruntu.
Dalej Burmistrz stwierdził, że na górze nasypu nie stwierdzono szczelin w powierzchni terenu, które świadczyłyby jednoznacznie o procesie osuwiskowym. Jednak przyczyn powstawania ruchów osuwiskowych jest wiele. Wynikają one przede wszystkim z warunków środowiskowych danego terenu (budowa geologiczna, czynniki atmosferyczne), jak również z czynników antropogenicznych - przede wszystkim sposobu i intensywności zagospodarowania terenu. W treści wniosków końcowych biegły podkreślił w szczególności, że nie stwierdzono na terenie działki nr [...] przejawów mogących być przyczyną zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na gruncie wód opadowych lub roztopowych - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, jak również wprowadzaniem ścieków na grunty sąsiednie, a tym samym zmiany stosunków wodnych na działce nr [...].
W wyniku powyższego brak jest podstaw do zastosowania art. 234 P.w. Biegły w treści opinii zwrócił uwagę, że wyrównanie powierzchni terenu, tj. zmniejszenie naturalnego spadku terenu na działce nr [...], które może spowodować zmianę (zmniejszenie) natężenia spływu wód powierzchniowych - pozwalając tym samym na zwiększoną infiltracje w głąb terenu wód opadowych lub roztopowych, nasiąknięcie gruntu wodą na skutek opadów atmosferycznych lub topnienia śniegu i dalej możliwą przyczyną zmniejszenia sił tarcia i spójności gruntu, co w konsekwencji może sprzyjać powstawaniu ruchów osuwiskowych, a w tym przypadku osuwaniem się skarpy nasypu na istniejące ogrodzenie. Kwestia ewentualnego osuwania się mas ziemi skutkująca pochyleniem się ogrodzenia, wygięciem murku tj. występowania osuwiska na granicy działek wymaga odrębnego opracowania geologiczno-inżynierskiego, badań terenowych (wierceń/sondowań), kartowania geologiczno-inżynierskiego, badań laboratoryjnych i nie jest przedmiotem niniejszego opracowania, które to dotyczy zmiany stosunków wodnych - ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
Analizując zgromadzoną dokumentację Burmistrz uznał, że brak jest dowodów wskazujących, że w wyniku wykonania nasypu doszło do zmiany stanu wody na gruncie szkodliwe wpływających na grunty sąsiednie, a zatem brak podstaw do zastosowania art. 234 P.w.
Od opisanej na wstępie decyzji Burmistrza z 28 lutego 2023 r. odwołanie wniósł S. M. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie, że doszło do zmiany stosunków wodnych przez właściciela działki nr [...] poprzez nawiezienie i uformowanie wysokiej ostro nachylonej skarpy, która kończy się tuż przy granicy działki [...], względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z 8 maja 2023r. nr SKO-PW-4171-17/23 utrzymało w mocy ww. decyzję I instancji z 28 lutego 2023 r.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji opisał przebieg postępowania i wskazał m.in., że W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że mamy do czynienia z sytuacją, gdzie wybudowanie nasypu nastąpiło około 27 lat temu i jest to okoliczność bezsporna. Około 2 lata temu, jak twierdzi wnioskodawca, zauważył "przekrzywienie się ogrodzenia".
Jak wynika z opinii biegłego w tym okresie nasyp istniał bez zmian, a jedynie jak ustalono wg informacji uzyskanych podczas rozprawy administracyjnej oraz wizji w terenie przeprowadzonej 29 września 2022 r. w roku poprzednim na rogu skarpy (w części północno-zachodniej) J. D. dosypał gruz, co nie zmieniło kierunku ani natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W szczególności w miejscu, gdzie został dosypany w zeszłym roku gruz, ogrodzenie nie jest wygięte (pochylone), o czym świadczy dokumentacja zdjęciowa, dołączona do akt sprawy (opinia uzupełniająca).
Równocześnie biegły dwukrotnie w swoich opiniach stwierdził, że nie zaobserwowano spływu wody z powierzchni terenu działki nr [...], spływu wody ze skarpy, ani zniszczenia skarpy nasypu wywołanego spływająca wodą. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że podczas rozprawy administracyjnej oraz wizji przeprowadzonej w terenie 29 września 2022 r. w czasie opadów deszczu oprócz powyższego nie zaobserwowano również zniszczenia skarpy nasypu wywołanego spływającą wodą - np. wyżłobień w powierzchni terenu wywołanych płynącą wodą.
Zdaniem biegłego fragmenty obsypanego gruzu z powierzchni skarpy są skutkiem niedogęszczania wbudowanego materiału (gruzu) na skarpie i jego obsypywaniem się po powierzchni skarpy. W opinii uzupełniającej biegły skorygował błędnie podany pierwotnie kierunek nachylenia stoku oraz odniósł się do zarzutów S. M.. Biegły wyjaśnił m.in., że istniejąca studnia "w skarpie nasypu" (widoczna na wykonanych zdjęciach) jest studnią kanalizacji sanitarnej, a nie studnią chłonną kanalizacji deszczowej. Natomiast kwestia ewentualnego osuwania się mas ziemi skutkująca pochyleniem się ogrodzenia, wygięciem murku tj. występowania osuwiska na granicy działek nie jest przedmiotem niniejszego opracowania, które to dotyczy zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
Biegły podkreślił, że podczas rozprawy administracyjnej oraz wizji lokalnej w terenie przeprowadzonej 29 września 2022 r., w czasie opadów deszczu nie zaobserwowano spływu wody z powierzchni terenu działki [...], spływu wody ze skarpy, ani też zniszczenia skarpy nasypu wywołanego spływającą wodą - np. wyżłobień w powierzchni terenu (nasypu czy też skarpy nasypu) wywołanych płynącą wodą.
Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że biegły precyzyjnie określił sytuację w terenie oraz warunki hydrogeologiczne w obrębie działek, których dotyczy niniejsze postępowanie, a jego wniosek końcowy jest logiczny i rzeczowy.
Na powyższą decyzję Kolegium z 8 maja 2023 r. S. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie art. 234 ust. 1 i 3 P.w. oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej: "K.p.a.", poprzez nieuwzględnienie, ze doszło do zmiany stosunków wodnych przez właściciela działki nr [...], gdyż poprzez nawiezienie i uformowanie wysokiej, ostro nachylonej skarpy, która kończy się tuż przy granicy działki nr [...], doszło do zmiany natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W uzasadnieniu skarżący rozwinął powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 18 października 2023 r. sygn. II SA/Kr 851/23 uchylił ww. decyzję Kolegium z 8 maja 2023 r. i poprzedzającą ją decyzję I instancji jako wadliwe.
W uzasadnieniu wyroku WSA przywołał i wyjaśnił treść art. 234 P.w. Przywołał też orzecznictwo odnoszące się do treści art. 29 ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1121), dalej: "P.w. z 2001 r.".
Dalej stwierdził, że organy obu instancji nie oceniły w sposób prawidłowy zgromadzonych w sprawie dowodów, w aspekcie kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia. Ustalenia swe organy oparły bowiem na ekspertyzie (opinii) sporządzonej przez biegłego z zakresu hydrogeologii i geologii P. D..
WSA wskazał, że ekspertyza ta jest nieprzydatna do dokonania ustaleń mających wyjaśnić, czy na działce nr [...] doszło do zmiany stanu wód ze szkodą dla działki nr [...]. Opinia ta jest bowiem wewnętrznie sprzeczna. Zawiera stwierdzenia, że nie doszło do naruszeniu stosunków wodnych ze szkodą dla działki skarżącego i jednocześnie wskazanie, że nie można takiej możliwości wykluczyć. Opinia nie udziela też odpowiedzi na zasadniczą kwestię dla jakiej postępowanie zostało zainicjowane pismem skarżącego z 30 czerwca 2022 r. Skarżący wskazuje w nim, że niwelacja działki nr [...] przez nawiezienie ziemi i gruzu tak, że powstała skarpa o wysokości ok. 1,7 m (prawie wysokość ogrodzenia), o bardzo dużym spadku i kończąca się przy jego nieruchomości, naruszyła stosunki wodne, co uwidacznia przekrzywione ogrodzenie ogrodzenia.
WSA zwrócił uwagę, że szkody na gruncie powstałe na skutek naruszenia stosunków wodnych, to nie tylko szkody dotyczące podtapiania gruntów sąsiednich, ale też szkody w postaci degradacji, niszczenia obiektów i urządzeń budowlanych znajdujących się na gruncie sąsiednim, powstałych na skutek zmian dotyczących kierunku i intensywności przepływu wód z gruntów, na których zmiany stosunku wodnych dokonano, ale też zmian hydrogeologicznych powstałych na skutek zmian naturalnego przepływu wody. Skarżący szkody występującej na jego działce dopatrywał się w niszczeniu ogrodzenia na skutek zmian stosunków wodnych na gruncie sąsiednim.
WSA stwierdził, że znaczne podwyższenie terenu działki w stosunku do działki sąsiedniej musi mieć wpływ na naturalny kierunek spływu wód opadowych i roztopowych, ale też na warunki hydrogeologiczne w obszarze, w którym zmian dokonano, czemu w zasadzie opinia nie przeczy. Opinia ta konkluduje, że zmiana na działce nr [...] nie wpływa szkodliwie na działkę nr [...] i jednocześnie wprost opisuje, że "Wygięcie ogrodzenia spowodowane jest najprawdopodobniej naporem materiału ziemnego - powolnym i długotrwałym procesem obsuwania się skarpy z którego wykonano nasyp, który przy granicy działek [...] ma wysokość około 1.5-1.7 m".
WSA zaznaczył, że naruszenie stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla działki sąsiedniej może dotyczyć takich zmian spływu wód na gruncie, które wpływają na warunki hydrogeologiczne negatywnie oddziałujące na działki sąsiednie, a sama szkoda może powstać nie tylko na gruncie, ale też na obiektach i urządzeniach budowlanych (np. ogrodzeniach) na tym gruncie posadowionym.
Końcowo WSA wskazał na fragment opinii wyraźnie niewykluczający negatywnego oddziaływania na działkę nr [...] skarpy sztucznie usypanej na działce nr [...]. Biegły bowiem wskazuje "Jednakże należy zwrócić uwagę, że wyrównanie powierzchni terenu tj. zmniejszenie naturalnego spadku terenu na działce nr ewidencyjny [...], które może spowodować zmianę (zmniejszenie) natężenia spływu wód powierzchniowych - pozwalając tym samym na zwiększoną infiltracje w głąb terenu wód opadowych lub roztopowych, nasiąknięcie gruntu wodą na skutek opadów atmosferycznych lub topnienia śniegu i dalej możliwą przyczyną zmniejszenia sił tarcia i spójności gruntu co w konsekwencji może sprzyjać powstawaniu ruchów osuwiskowych a w tym przypadku osuwaniem się skarpy nasypu na istniejące ogrodzenie. Kwestia ewentualnego osuwania się mas ziemi skutkująca pochyleniem się ogrodzenia, wygięciem murku tj. występowania osuwiska na granicy działek Pana D. i M. wymaga odrębnego opracowania geologiczno-iżynierskiego, badań terenowych (wierceń / sondowań), kartowania geologiczno-inżynierskiego, badań laboratoryjnych i nie jest przedmiotem niniejszego opracowania, które to dotyczy zmiany stosunków wodnych - ze szkodą dla gruntów sąsiednich."
Powyższe WSA skomentował w ten sposób, że opinia biegłego hydrologa w zakresie naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich takie właśnie ustalenia powinna zawierać, aby rzetelnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy. Opinia biegłego nie służy temu by "na oko" ocenić stan wód na gruncie, ale temu, by dokonać ustaleń w oparciu o badania, jakie powinien być w stanie wykonać biegły, dysponujący wiedzą specjalną i mający uprawnienia z zakresu hydrogeologii i geologii, na posiadanie których to uprawnień biegły się powołuje w sporządzonym opracowaniu.
Podsumowując WSA stwierdził, że badania takie nie zostały przeprowadzone, a w konsekwencji organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy naruszając art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA nakazał organowi ponowienie dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia, czy zmiany dokonane na działce nr [...] (znaczne podwyższenie działki) wpłynęły na stosunki wodne, ze szkodą dla działki nr [...], a jeżeli tak się stało, jakie środki należy podjąć, aby to szkodliwe oddziaływanie zniwelować.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Rabki - Zdroju decyzją z 17 stycznia 2025 r., znak: IRG.6331.6.2022 ponownie odmówił wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu decyzji I instancji organ przedstawił przebieg postępowania. Dalej organ I instancji wyjaśnił, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, mając na uwadze uwagi zawarte w ww. wyroku WSA w Krakowie, ponownie przeprowadził dowód z opinii biegłego, zweryfikował również krąg stron postępowania i 17 maja 2024 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna w terenie z udziałem biegłego oraz stron postępowania.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego, w szczególności opinii biegłego, ustalono, że działka nr [...] położona jest na zboczu, pochylonym w kierunku zachodnim, poniżej położona jest działka nr [...]. Nachylenie opiniowanego terenu wynosi 12,5%. Dom wraz z działką nr [...] został zakupiony we wrześniu 1993 r. Przed 27 laty właściciel działki nr [...] nawiózł ziemię i utwardził teren działki. Zachował odległość nasypu od płotu tak, by ziemia bezpośrednio nie przylegała do przęseł płotu. Odległość ta jest zachowana do dnia dzisiejszego i wynosi 30 cm. Budynek na działce nr [...] jest niezamieszkały, odwadniany i zdrenowany. Wody deszczowe z dachu budynku na działce nr [...] zbierane są poprzez rynny i kierowane do odpływów. Na długości całego budynku są rynny, a woda ścieka do studzienek na każdym rogu domu, na środku są jeszcze zamontowane dodatkowo studzienki rewizyjne. Wszystkie odprowadzenia wody są dwoma rurami (peszle) z otworami odprowadzającymi wodę do gruntu. Rury (peszle) są obsypane od spodu z boku i góry żwirem. W odległości 2 m od budynku znajduje się studzienka chłonna, do której doprowadzona jest (z każdej strony domu 2 peszlami) pozostała woda. Prowadzone wizje lokalne stwierdziły jednak, iż odpływy w znacznej części nie są połączone z rurami spustowymi, które to są w większości pourywane. Z rur spustowych dalej woda opadowa kierowana jest bezpośrednio na grunt (z powodu braku wy lewek), ale również do studzienek zlokalizowanych w narożnikach budynku skąd jest odprowadzana do systemu odwodnienia - opaski drenażowej wykonanej wkoło budynku i kierowana do studni chłonnej (rozsączającej wodę w grunt) oddalonej ok. 2 m od budynku. Studnia chłonna wykonana została około 30 lat temu z betonowych kręgów o średnicy ok, 1 m.
Ustalono, że powierzchnia terenu działki nr [...] jest w części wyrównana - został wykonany nasyp (około 27 lat temu), który przy granicy działek nr [...] ma wysokość ok. 1,5 m. Nie mniej jak wynika z map archiwalnych topograficznych oraz obliczonego nachylenia terenu (12,5%) teren działki nr [...] nigdy nie był płaski - zawsze stanowił stok gorczańskiego wyniesienia o nazwie Góra T. (710 m n.p.m.), który opada właśnie w kierunku R.-Z..
Ogrodzenie na betonowym cokole powstało ok 30 lat temu. Odległość pomiędzy poszczególnymi przęsłami ogrodzenia wynosi 2,5 m, słupki wkopane są na głębokości około 80 cm. Betonowy cokół ogrodzenia posiada wysokość ok - 43 cm, szerokość 15 cm i nie został zagłębiony poniżej strefy przemarzania, jest wkopany w grunt około 10-15 cm. Posesja na działce nr [...] zabudowana jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym w jej części wschodniej, u podnóża skarpy.
Organ I instancji stwierdził, że w trakcie wizji lokalnej nie stwierdzono zmian stanu wody na gruncie działki nr [...] obręb R.-Z.. Nie stwierdzono także szkód na działce nr [...], które mogłyby być wywołane wodami opadowymi czy roztopowymi spływającymi z działki nr [...].
W trakcie wizji skarżący nie wskazywał na zalewanie budynku mieszkalnego, czy też pomieszczeń gospodarczych, a jedynie na pochylenie ogrodzenia granicznego.
W dalszej części uzasadnienia decyzji I instancji podniósł, że biegły szczegółowo prześledził systemy odbioru wód opadowych z połaci dachowych budynku posadowionego na posesji skarżonej, stwierdzając przede wszystkich, iż wody opadowe ujmowane są w studnie. Z części połaci dachowej woda odprowadzana jest na grunt własny skarżonego, jednakże jest to część oddalona od granicy z działką nr [...] a nachylenie terenu przy rynnie jest w stronę północną - nie zachodnią (na zachodzie jest położona działka nr [...]).
Następnie Burmistrz przedstawił wnioski biegłego, zawarte w opinii, sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania. W szczególności biegły ustalił, że teren ekspertyzy jest górzysty, a różnica wysokości pomiędzy dwoma skrajnymi punktami terenu ekspertyzy 11,5 m, przy czym nachylenie opiniowanego terenu wynosi 12,5%. Ukształtowanie terenu determinuje więc spływ wód powierzchniowych, jego kierunek i natężenie. Jak wykazano na mapach topograficznych wody opadowe spływały w tożsamym kierunku jak współcześnie, czyli ze wschodu na zachód. Natężenie spływu wód nie uległo zmianie od co najmniej 2003 r., od kiedy udokumentowano zagospodarowanie i ukształtowanie terenu działki nr [...] tożsame ze współczesnym. Na posesji położonej na działce nr [...] od co najmniej 2003 r. nie zostały wykonane żadne prace, które mogłyby wpłynąć na zmianę kierunku i natężenia spływu wód opadowych czy roztopowych.
W trakcie postępowania biegły kilkakrotnie ustosunkowywał się do pytań i zarzutów strony. Przykładowo w piśmie z 16 listopada 2024 r. wskazał m.in., że brak jest podstaw do traktowania uformowanej na działce nr [...] ok. 27 lat temu skarpy jako elementu obcego, który zmienił stan wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...]. Podkreślił też, że stan wody na gruncie podlegający ochronie to nie tylko stan naturalny, ale także ustabilizowany stan wywołany określonym zagospodarowaniem terenu.
Burmistrz analizując dokument sporządzony przez biegłego uznał, że biegły precyzyjnie określił sytuację w terenie oraz warunki hydrogeologiczne w obrębie działek, których dotyczy niniejsze postępowanie, a jego wniosek końcowy jest logiczny i rzeczowy. Brak jest dowodów wskazujących, że w wyniku wykonania nasypu doszło do zmiany stanu wody na gruncie szkodliwe wpływającego na grunty sąsiednie. W wyniku powyższego brak jest podstaw do zastosowania art. 234 P.w.
Od powyższej decyzji Burmistrza z 17 stycznia 2025 r. S. M. wniósł odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 234 P.w. oraz art. 104 i art. 107 K.p.a., gdyż decyzja została oparta na ekspertyzie (opinii) wykonanej niechlujnie, mijając się z prawdą, zasadami fizyki, chronologią, po jednej wizycie w terenie bez opisania całego terenu i braku wykazania w ekspertyzie (opinii) wszystkich danych dokumentacji i wykonywanych pomiarów, a zwłaszcza przyjmując, że nawieziona, kwestionowana skarpa nie jest elementem obcym. Zaskarżonej decyzji zarzucił także naruszenie przepisów art. 35 § 3 K.p.a., gdyż od zgłoszenia do wydania decyzji minęło ponad 2,5 roku.
Odwołujący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie, że doszło do zmiany stosunków wodnych przez właściciela działki nr [...] poprzez nawiezienie i uformowanie wysokiej ostro nachylonej skarpy, która kończy się tuż przy granicy działki [...], względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu odwołania stwierdził, że nie zgadza się z oceną Burmistrza, który uznał, iż biegły precyzyjnie określił sytuację w terenie oraz warunki hydrogeologiczne w obrębie działek, których dotyczy niniejsze postępowanie, a jego wniosek końcowy jest logiczny i rzeczowy.
Zdaniem odwołującego się biegły powinien dokładnie opisać stan pierwotny na analizowanym terenie oraz stan zastany (po wykonaniu kwestionowanych prac), w tym powinien dokładnie określić nachylenie terenu i kierunki spadków terenu i spływu wody - przed i po wykonanych pracach. Zdaniem odwołującego się Ekspertyza (opinia) biegłego dr. M. G. nie zawiera ustaleń przed, tylko przyjmuje już stan po wykonaniu kwestionowanych prac (nasypania skarpy), jako stan "przed". W takim przypadku biegły powinien też przyjąć, że wybudowane ogrodzenie jest też stanem "przed" ponieważ zostało wybudowane przed nasypaniem skarpy.
W związku z powyższym biegły sporządził ekspertyzę (opinię), która kwestionowane prace nie traktuje jako elementu obcego. Opinia biegłego na pierwszy rzut oka jest profesjonalna (były robione badania i pomiary, są i rysunki), ale w rzeczywistości jest wybiórcza i nie zawiera pełnego i spójnego opisu sytuacji w terenie zarówno przed, jak i po zmianie stosunków wodnych.
Odwołujący się zarzucił, że biegły uchylił się od odpowiedzi na wiele pytań, pominął przekazane mu zdjęcia z lat osiemdziesiątych. Stwierdził, iż biegły napisał nieprawdę, że od co najmniej 21 lat na działce nr [...] nie dokonano żadnych zmian mogących mieć wpływ na to natężenie, gdy dosypano gruz przed marcem 2022 r., a które wcześniej przesypywało się przez ogrodzenie. Także powierzchnia terenu powyżej skarpy ulegała zmianom, co znajduje potwierdzenie np. w załączniku zdjęciowym do pisma z 9 grudnia 2025 roku. W końcowej części odwołania podniósł, że biegły nieprecyzyjnie określił sytuację w terenie, bo nie zbadał najważniejszego obszaru, czyli terenu tuż przy ogrodzeniu, tj. ostro nachylonego stoku i podstawy ostro nachylonego stoku, z którego woda spływała znacznie szybciej niż przed makroniwelacją terenu dokonaną przez J. D..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z 20 marca 2025 r. znak SKO-PW-4171-13/25, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 P.w., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Rabki - Zdroju z 17 stycznia 2025 r.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że materialną podstawę prawną prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji stanowią przepisy art. 234 P.w. Podkreślił, że nałożenie obowiązku wynikającego z ust. 3 tego przepisu musi być poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej, lub kierunek odpływu wody ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich; bądź też, że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie.
Dalej Kolegium wskazało, że w zw. z ww. wyrokiem WSA w Krakowie sygn. II SA/Kr 851/23 i art. 153 P.p.s.a., organ administracyjny związany był poglądem WSA zawartym w ww. wyroku i winien tym samym działać w wyznaczonych przez niego ramach i granicach. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu zastosował się do wymienionych we wskazanym wyroku WSA wskazówek.
W szczególności, jak wynika zdaniem Kolegium zarówno z akt sprawy, jak i z uzasadnienia kwestionowanej decyzji, organ I instancji zweryfikował strony postępowania i ustalił stan faktyczny sprawy. Rozpoznając sprawę organ ponowił dowód z opinii biegłego w celu ustalenia, czy zmiana dokonana na działce nr [...] (znaczne podwyższenie działki) wpłynęła na stosunki wodne, ze szkodą dla działki nr [...].
Organ odwoławczy wskazał, że z ustaleń organu I instancji, dokonanych w oparciu o opinię biegłego M. G. wynika, że właściciel działki nr [...] nie zmienił kierunku i natężenia odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej lub roztopowej ani kierunku odpływu wód ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w szczególności ze szkodą dla działki nr [...], jak również nie odprowadza wody na grunt sąsiedni działki nr [...].
Zdaniem Kolegium organ I instancji wziął pod uwagę brak dokonania zmian w zagospodarowaniu działki co najmniej od 2003 r. Jak bowiem wynika z opinii biegłego, od co najmniej 2003 r. na dz. nr [...] nie zostały wykonane żadne prace, które mogłyby wpłynąć na zmianę kierunku i natężenia spływu wód opadowych czy roztopowych. Natężenie spływu wód nie uległo zatem zmianie od co najmniej 2003 r, od kiedy udokumentowano zagospodarowanie i ukształtowanie terenu działki nr [...] tożsame ze współczesnym.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że działka nr [...] poza obszarem zabudowanym jest powierzchnią chłonną, utrzymaną jako teren zieleni. Nieruchomość jest zaopatrzona w systemy retencjonowania wód opadowych ujmowanych systemem rynnowym z dachów lub ich rozprowadzania w gruncie, a tylko niewielka część, z nielicznych powierzchni dachowych jest odprowadzana na grunt własny posesji. Wody opadowe z zerwanej / niekompletnej rynny odprowadzane są na grunt własny działki nr [...], bez możliwości spływu na działkę nr [...].
Biegły stanowczo stwierdził, że z ortofotomap archiwalnych wykonywanych na podstawie nalotów wynika, że co najmniej od 2003 r. żadna zmiana w zagospodarowaniu i ukształtowaniu terenu działki nr [...] nie zaszła.
Dodatkowo biegły zwrócił uwagę, że opiniowany teren znajduje się w strefie predystynowanej, poprzez jego budowę geologiczną, do występowania ruchów masowych. Czynniki klimatyczne, takie jak deszcze długotrwałe (rozlewne), opady nawalne oraz gwałtowne topnienie śniegów na wiosnę mogą więc tutaj powodować spełzywanie gruntów. Przyczyną uaktywnienia ruchów masowych mogą być również źle wykonane prace inżynieryjne takie jak: odwodnienia, podcinanie zboczy, profilowanie skarp, niewłaściwie prowadzone prace budowlane, a także - jak w przypadku ogrodzenia granicznego pomiędzy działkami nr [...], zbyt płytko posadowiony w gruncie cokół ogrodzenia, tzn. nie posadowiony poniżej strefy przemarzania. Wadliwe, zbyt płytkie posadowienie w gruncie cokołu ogrodzenia jest przyczyną jego podatności na ruchy masowe, a tym samym na odkształcenia.
Powolne spełzywanie gruntów po powierzchni stoków w strefie przemarzania gruntów zwłaszcza w przedziale głębokości od 0,0 do 1,0 m p.p.t. jest zjawiskiem naturalnym i powszechnie występującym. Biegły, odpowiadając na zarzuty do opinii wyjaśnił, że posadowienie w poprzek stoku betonowej bariery w postaci cokołu ogrodzenia uniemożliwia naturalny spływ wody, co zwiększa wilgotność gruntów po stronie działki wyżej położonej, czyli działki nr [...]. W okresie mrozów grunty zwiększają swoją objętość, a to wywołuje niewielki ale długotrwały nacisk na cokół ogrodzenia. Gdyby ów cokół posadowiony był głębiej i sięgał ok. 80-90 cm poniżej powierzchni gruntu nie następowałoby odkształcanie od pionu i przesuwanie po zboczu, ale posadowiony jest płytko nie stawia oporu. Przyczyną spełzywania ogrodzenia granicznego działek nr [...] zgodnie z wiedzą geologiczną nie jest wyprofilowanie skarpy przez właściciela działki nr [...].
Kolejno organ II instancji stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż biegły kilkukrotnie odpowiadał na pytania i zarzuty do opinii. Z ustaleń organu I instancji wynika, że sporządzając opinię biegły przeprowadził następujące działania: oględziny działek gruntowych objętych ekspertyzą i ich otoczenia, wywiady ze stronami postępowania, pomiary geodezyjne, analiza dokumentacji mapowej oraz fotograficznej, także ze źródeł archiwalnych ogólnodostępnych.
Wskazując na powyższe Kolegium podzieliło stanowisko Burmistrza, który analizując dokument sporządzony przez biegłego uznał, iż biegły precyzyjnie określił sytuację w terenie oraz warunki hydrogeologiczne w obrębie działek, których dotyczy niniejsze postępowanie, a jego wniosek końcowy jest logiczny i rzeczowy.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium uznało je za nieuzasadnione.
S. M. wniósł na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 20 marca 2025 r. znak SKO-PW-4171-13/25 skargę do WSA w Krakowie, zarzucając naruszenie art. 234 ust. 1 i ust. 3 P.w. oraz art. 104 i art. 107 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie, że doszło do zmiany stosunków wodnych przez właściciela działki nr [...], ponieważ pomiędzy 1995, a 1998 (2000) rokiem została nawieziona i uformowana wysoka, ostro nachylona skarpa, która obecnie kończy się tuż przy granicy działki nr [...] (po nawiezieniu jej podstawa była położona w większej odległości od ogrodzenia), przez co doszło do zmiany natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a biegły M. G. przyjął stan z 2002 roku jako stan pierwotny i nie opisał rzeczywistego stanu pierwotnego na analizowanym terenie, który był zaledwie kilka lat wcześniej, oraz stanu zastanego (po wykonaniu kwestionowanych prac), w których powinien dokładnie określić kąty nachylenia terenu i kierunki spadków terenu i spływu wody - przed i po wykonanych kwestionowanych pracach, a także biegły nie wziął pod uwagę żadnych pomiarów, które dokonał podczas wizji lokalnej i nie wykonał żadnych obliczeń do dokonanych pomiarów (np. obliczenie spadków terenu, podanie poziomu wód gruntowych) itd., przez co zostały wyciągnięte błędne wnioski.
Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie, że doszło do zmiany stosunków wodnych przez właściciela działki nr [...] poprzez nawiezienie i uformowanie wysokiej ostro nachylonej skarpy, która kończy się tuż przy granicy działki nr [...], względnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wnoszący ją rozwinął ww. zarzuty i umotywował wnioski. Zakwestionował m.in. twierdzenie organu, że biegły każdorazowo ustosunkował się do pytań i zarzutów strony. Podniósł, że skarpa po uformowaniu ok. 27 lat temu różni się od obecnego kształtu skarpy. Uformowana została skarpa bardzo mocno nachylona, bardziej oddalona od ogrodzenia niż jest obecnie. Na przestrzeni lat uległa deformacji. Jej wierzchołek zdaniem skarżącego pod wpływem wody spełzywał w stronę ogrodzenia, aż w końcu napór zsuniętej ziemi wykrzywił ogrodzenie. Skarżący zaprotestował przeciwko stwierdzeniu w opinii, że to nie uformowanie stromej skarpy jest przyczyną jej uaktywnienia, a zbyt płytko posadowiony cokół ogrodzenia. Przywołał też tezy z literatury dotyczące oceny stateczności skarp i zboczy, w tym wpływających na tę stateczność czynników.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Zgodnie z art. 3 P.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ocena legalności decyzji, którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z 17 stycznia 2025 r. w przedmiocie odmowy zobowiązania, na podstawie art. 234 ust. 3 P.w., właściciela działki nr [...], do przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce nr [...], ze względu na brak stwierdzenia szkód na działce skarżącego nr [...] związanych ze zmianą spływu wód spowodowaną działaniami właściciela działki nr [...].
Spór w niniejszej sprawie, zainicjowanej pismem skarżącego z 30 czerwca 2022 r., sprowadza się do kwestii uznania, czy niwelacja działki nr [...] przez nawiezienie ziemi i gruzu tak, że powstała skarpa o wysokości ok. 1,7 m (prawie wysokość ogrodzenia), o bardzo dużym spadku i kończąca się przy nieruchomości skarżącego, naruszyła stosunki wodne, jak chce skarżący, czy też brak jest dowodów wskazujących, że w wyniku wykonania nasypu doszło do zmiany stanu wody na gruncie szkodliwe wpływającego na grunty sąsiednie, jak ustaliły organy.
Zdaniem skarżącego powstałą szkodą jest uszkodzenie (przekrzywienie) ogrodzenia między działkami.
Skarżący kwestionuje podstawowy dowód w sprawie – opinię biegłego dr M. G., zarzucając, że wadliwie przyjmuje ona, iż skarpa nie jest elementem obcym na działce nr [...]. Jego zdaniem biegły powinien dokładnie opisać stan pierwotny na analizowanym terenie oraz stan zastany (po wykonaniu kwestionowanych prac), w tym powinien dokładnie określić nachylenie terenu i kierunki spadków terenu i spływu wody - przed i po wykonanych pracach. Według skarżącego biegły powinien za stan przed kwestionowaną zmianą stosunków wodnych na gruncie przyjąć okres "pomiędzy 1995, a 1998 (2000) rokiem", a nie 2002 r., jak w sporządzonej opinii.
Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Należy także stwierdzić, że istotne elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji. Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego, a to art. 234 P.w.
Sąd nie mógł w tych okolicznościach brać pod uwagę podnoszonych przez skarżącego kwestii niewątpliwie zaistniałych na działce skarżącego szkód, w postaci przekrzywienia ogrodzenia, jako nie będących skutkiem zmiany stanu wody na gruncie.
Jak przy tym słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w niniejszej sprawie organy były przede wszystkim zobligowane do zastosowania się do wskazań oraz oceny prawnej zawartej w wydanych w niniejszej sprawie prawomocnych wyroku WSA w Krakowie.
Zarówno bowiem organy administracji, jak i WSA w Krakowie rozpoznając obecnie tę sprawę, są związane treścią art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu zostanie uchylona w prawem określonym trybie lub uległy zmianie przepisy prawa stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 30 maja 2018 r., sygn. IV SA/Po 348/18 - powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dodatkowo należy podkreślić, że w myśl art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Powyższe znaczy, że organy i Sąd nie mogą formułować oceny sprzecznej z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązane są do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. wyrok NSA z 13 lipca 2010 r., sygn. I GSK 940/09).
Art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest zatem zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., sygn. II FSK 353/16).
Kontrolując zaskarżoną decyzję, zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a skarga jest bezzasadna. Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Istotne dla rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego i prawnego przedstawiają się tak, jak to opisał organ II instancji. Organ wystarczająco wyjaśnił przyczyny uznania, że nie zaistniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zmianą na działce sąsiedniej, a szkodami występującymi na działce skarżącego.
W konsekwencji organy zastosowały w sprawie odpowiednie przepisy prawa i zweryfikowały negatywnie istnienie przesłanek do rozstrzygnięcia w postaci żądanych przez skarżącego nakazów.
Mając powyższe na uwadze trzeba podkreślić, że WSA w Krakowie w wydanym w niniejszej sprawie poprzednio wyroku jednoznacznie stwierdził, że uchylenie poprzednio podjętych rozstrzygnięć motywowane było oparciem ich o wadliwą ekspertyzę (opinię) biegłego z zakresu hydrogeologii i geologii P. D., jako wewnętrznie sprzeczną i nieprzydatną do dokonania istotnych ustaleń w sprawie.
WSA zwrócił też uwagę, że szkody na gruncie powstałe na skutek naruszenia stosunków wodnych, to nie tylko szkody dotyczące podtapiania gruntów sąsiednich, ale też szkody w postaci degradacji, niszczenia obiektów i urządzeń budowlanych znajdujących się na gruncie sąsiednim (np. ogrodzeń), powstałych na skutek zmian dotyczących kierunku i intensywności przepływu wód z gruntów, na których zmiany stosunku wodnych dokonano, ale też zmian hydrogeologicznych powstałych na skutek zmian naturalnego przepływu wody.
WSA przesądził także, że znaczne podwyższenie terenu działki w stosunku do działki sąsiedniej musi mieć wpływ nie tylko na naturalny kierunek spływu wód opadowych i roztopowych, ale też na warunki hydrogeologiczne w obszarze, w którym zmian dokonano.
WSA stwierdził także, że kwestie ewentualnego osuwania się mas ziemi skutkująca pochyleniem się ogrodzenia, wygięciem murku, tj. występowania osuwiska na granicy działek, odrębnego opracowania geologiczno-inżynierskiego, badań terenowych (wierceń / sondowań), kartowania geologiczno-inżynierskiego i badań laboratoryjnych, winny być uwzględnione w nowej opinii biegłego hydrologa w zakresie naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że organ w sprawie w wystarczający sposób, nie naruszając normy art. 153 P.p.s.a., zastosował się do wytycznych sformułowanych w ww. judykatach. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, zważając na wytyczne zawarte w ww. wyroku WSA w Krakowie, ponownie przeprowadził dowód z opinii biegłego, zweryfikował również krąg stron postępowania i 17 maja 2024 r. przeprowadził rozprawę administracyjną w terenie z udziałem biegłego oraz stron postępowania. Biegły przeprowadził odpowiednie badania terenowe i studialne analizowanego terenu.
Na obecnym etapie sprawy jednoznacznie ustalono, że działka nr [...] położona jest na zboczu, pochylonym w kierunku zachodnim, poniżej położona jest działka nr [...]. Nachylenie terenu wynosi ok. 12,5% (różnica wysokości pomiędzy dwoma skrajnymi punktami terenu ekspertyzy to 11,5 m). Teren działki nr [...] nigdy nie był płaski - zawsze stanowił stok gorczańskiego wyniesienia o nazwie G. T. (710 m n.p.m.), który opada w kierunku R.-Z..
Dom wraz z działką nr [...] został zakupiony we wrześniu 1993 r.
Ogrodzenie na granicy pomiędzy działkami na betonowym cokole powstało ok 30 lat temu. Odległość pomiędzy poszczególnymi przęsłami ogrodzenia wynosi 2,5 m, słupki wkopane są na głębokości około 80 cm. Betonowy cokół ogrodzenia posiada wysokość ok - 43 cm, szerokość 15 cm i nie został zagłębiony poniżej strefy przemarzania, jest wkopany w grunt około 10-15 cm. Posesja na działce nr [...] zabudowana jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym w jej części wschodniej, u podnóża skarpy.
Przed 27 laty właściciel działki nr [...] nawiózł ziemię i utwardził teren działki. Pierwotnie zachował odległość nasypu od płotu tak, by ziemia bezpośrednio nie przylegała do przęseł płotu. Odległość ta w chwili badania przez drugiego biegłego była zachowana i wynosiła ok. 30 cm.
Budynek na działce nr [...] jest niezamieszkały, odwadniany i zdrenowany. Wody deszczowe z dachu budynku na działce nr [...] zbierane są poprzez rynny i kierowane do odpływów. Na długości całego budynku są rynny, a woda ścieka do studzienek na każdym rogu domu, na środku są jeszcze zamontowane dodatkowo studzienki rewizyjne. Wszystkie odprowadzenia wody są dwoma rurami (peszlami) z otworami odprowadzającymi wodę do gruntu. Rury są obsypane od spodu z boku i góry żwirem. W odległości 2 m od budynku znajduje się studzienka chłonna, do której doprowadzona jest (z każdej strony domu 2 peszlami) pozostała woda. Odpływy w znacznej części nie są połączone z rurami spustowymi, które to są w większości pourywane. Z rur spustowych dalej woda opadowa kierowana jest bezpośrednio na grunt (z powodu braku wylewek), ale również do studzienek zlokalizowanych w narożnikach budynku skąd jest odprowadzana do systemu odwodnienia - opaski drenażowej wykonanej wkoło budynku i kierowana do studni chłonnej (rozsączającej wodę w grunt) oddalonej ok. 2 m od budynku. Studnia chłonna wykonana została około 30 lat temu z betonowych kręgów o średnicy ok. 1m.
Z analizy systemu odbioru wód opadowych z połaci dachowych budynku posadowionego na działce nr [...] wynika, że wody opadowe ujmowane są w studnie. Z części połaci dachowej woda odprowadzana jest na grunt własny, w części oddalonej od granicy z działką nr [...]. Nachylenie terenu przy rynnie jest w stronę północną - nie zachodnią (na zachodzie jest położona działka nr [...]).
Natężenie spływu wód nie uległo zmianom od 2003 r., od kiedy udokumentowano zagospodarowanie i ukształtowanie terenu działki nr [...] tożsame ze współczesnym. Na posesji położonej na działce nr [...] od 2003 r. nie zostały wykonane żadne prace, które wpłynęłyby na zmianę kierunku i natężenia spływu wód opadowych czy roztopowych. Podnoszone przez skarżącego dosypanie gruzu przed marcem 2022 r. również nie zmieniło istotnych okoliczności sprawy. Nie negują tego przedstawione przez skarżącego fotografie, obrazujące różny stan skarpy na przestrzeni lat.
Działka nr [...] poza obszarem zabudowanym jest powierzchnią chłonną, utrzymaną jako teren zieleni. Nieruchomość jest zaopatrzona w systemy retencjonowania wód opadowych ujmowanych systemem rynnowym z dachów lub ich rozprowadzania w gruncie, a tylko niewielka część, z nielicznych powierzchni dachowych jest odprowadzana na grunt własny posesji. Wody opadowe z zerwanej / niekompletnej rynny odprowadzane są na grunt własny działki nr [...], bez możliwości spływu na działkę nr [...].
Opiniowany teren znajduje się w strefie predystynowanej, ze względu na jego budowę geologiczną, do występowania ruchów masowych.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu i spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wbrew zarzutom skargi, wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne (kompleksowe) wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem również art. 107 § 3 K.p.a., bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi ww. przepisu.
Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowił art. 234 P.w., zgodnie z którym:
1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.
2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
4. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane.
5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.
Ze zgromadzonych akt administracyjnych wynika, że ostatni stan wody na gruncie przed zmianą miał miejsce ok. 1995 r. Biegły na stronie 23 ekspertyzy klarownie opisał, że porównanie map sytuacyjno-wysokościowych dowodzi, że generalny kierunek spływu wód powierzchniowych nie uległ zmianie (ze wschodu na zachód). Zmianie uległy kierunki spływu wód po stronie północnej i południowej budynku mieszkalnego na działce nr [...], na północ i południe, czyli nie w kierunku działki nr [...]. Ponadto cokół ogrodzenia na granicy zatrzymuje spływ wód opadowych i roztopowych, zatrzymując je w zagłębieniu po wschodniej stronie cokołu. Autor opinii opisał też zdjęcia załączone przez skarżącego wyjaśniając m.in., że przedstawione osypywanie się materiału nasypowego / skalnego zamyka się w granicach działki nr [...]. Biegły, wbrew zarzutom skargi, przeanalizował również kierunki spływu na podstawie map z 1965 i 1992 r.
W konsekwencji należało uznać, że organ odwoławczy prawidłowo zaakceptował przekonywujące wnioski wynikające z drugiej opinii biegłego i obecnej decyzji I instancji, że negatywne zjawiska dotyczące ogrodzenia między działkami, nie są związane ze zmianą stanu wody na działce nr [...]. Żadnych innych szkód, w szczególności typowych śladów zmiany kierunku lub natężenia spływu wód, skarżący nie podnosił. Nie wynikają one również ze zgromadzonego materiału dowodowego, obejmującego liczne zdjęcia i wnioski z oględzin dokonanych w trakcie opadów.
W tym stanie rzeczy Sąd podzielił argumentację rozstrzygnięcia organu II instancji, ponieważ jest ona zgodna z prawem. Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia organu II instancji obejmują okoliczności istotne dla wydanego rozstrzygnięcia w zakresie negatywnej weryfikacji, czy w sprawie zostały spełnione przestanki cytowanego wyżej przepisu, tj. wystąpienie szkodliwego oddziaływania zmiany stanu wody na gruncie na nieruchomości sąsiednie.
Warunkiem bowiem koniecznym do nałożenia nakazów na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. jest powiązanie związkiem przyczynowo-skutkowym działań właściciela gruntów powodujących zmianę stosunków wodnych z występującą szkodą. Taki związek w niniejszej sprawie we wskazanym okresie nie występuje.
Organ odwoławczy dokonał powtórnego, pełnego i merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej w granicach zakreślonych treścią decyzji I instancji. Zbadał zarówno prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji jak i poprzedzającego je postępowania wyjaśniającego w oparciu o akta sprawy.
Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w uzasadnieniu decyzji zostały szczegółowo powołane, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności w nowo sporządzonej opinii biegłego. Nie budzą one zastrzeżeń co do ich prawidłowości.
Końcowo Sąd wskazuje, że art. 134 P.p.s.a. wymaga ustosunkowania się do zarzutów przedstawionych w skardze, jednakże skoncentrowanie się tylko na kwestiach, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a pominięcie wątków, które mają charakter uboczny i na rozstrzygnięcie nie wpływają - nie stanowi uchybień, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd nie musi odnosić się do wszystkich zagadnień podniesionych w skardze, jeśli nie mają one istotnego znaczenia dla końcowego wyniku kontroli zaskarżonego aktu lub czynności (por. wyroki NSA z: 12 września 2019 r. sygn. II GSK 634/19, 5 stycznia 2021 r., sygn. I GSK 1522/20).
W szczególności Sąd nie może wypowiadać się w niniejszej sprawie w kwestiach kompetencji zastrzeżonych dla sądu cywilnego, organów nadzoru budowlanego czy ochrony środowiska. Sąd administracyjny w niniejszej sprawie, dotyczącej naruszenia stosunków wodnych, nie mógł i nie badał kwestii dotyczących prawa sąsiedzkiego (cywilnego).
Sąd nie stwierdził naruszenia żadnego ze wskazanych w odwołaniu i skardze przepisów, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Odnośnie natomiast konsekwentnie podnoszonego zarzutu naruszenia art. 104 i art. 107 K.p.a., Sąd wyjaśnia, że art. 104 K.p.a. mówi o domniemaniu załatwienia sprawy przez organ administracji w formie wydania decyzji i z pewnością nie został w sprawie naruszony. Z kolei do ogólnikowego zarzutu naruszenia art. 107, gdy ta jednostka redakcyjna dzieli się na pięć paragrafów opisujących elementy składowe decyzji administracyjnej, nie sposób się odnieść.
Sąd nie stwierdził też naruszenia art. 153 P.p.s.a. w kwestii zrealizowania wiążących wytycznych WSA. Organy ponownie rozpoznając sprawę oparły się bowiem na nowej, rzetelnej opinii biegłego hydrologa, umożliwiającej wiarygodne ustalenie, że zmiany dokonane na działce nr [...] (znaczne podwyższenie działki) wpłynęły na stosunki wodne, ale bez szkody dla działki nr [...]. Nota bene biegły zawarł w ekspertyzie również sugestie co do środków zaradczych, które należy przedsięwziąć w celu prawidłowego funkcjonowania ogrodzenia między działkami w warunkach samoczynnego osuwania się stoku (ze skarpą lub bez) zgodnie z kierunkiem spadku terenu.
Jak przekonująco wykazał biegły, przyczyną uaktywnienia ruchów masowych mogą być również źle wykonane prace inżynieryjne, takie jak profilowanie skarp, czy niewłaściwie prowadzone prace budowlane, w przypadku ogrodzenia granicznego pomiędzy działkami nr [...], zbyt płytko (nie poniżej strefy przemarzania) posadowiony w gruncie cokół ogrodzenia. Zbyt płytkie posadowienie w gruncie cokołu ogrodzenia jest przyczyną jego podatności na ruchy masowe, a tym samym na odkształcenia. Powolne spełzywanie gruntów po powierzchni stoków w strefie przemarzania gruntów zwłaszcza w przedziale głębokości od 0,0 do 1,0 m p.p.t. jest zjawiskiem naturalnym i powszechnie występującym.
Co istotne, wbrew zarzutom skarżącego, biegły na wezwanie organu kilkukrotnie ustosunkował się w toku postępowania w powyższym zakresie do pytań i zarzutów skarżącego. Między innymi spójnie i logicznie wyjaśnił, że posadowienie w poprzek stoku betonowej bariery w postaci cokołu ogrodzenia uniemożliwia naturalny spływ wody, co zwiększa wilgotność gruntów po stronie działki wyżej położonej, czyli działki nr [...]. W okresie mrozów grunty zwiększają swoją objętość, a to wywołuje niewielki ale długotrwały nacisk na cokół ogrodzenia. Gdyby ów cokół posadowiony był głębiej i sięgał ok. 80-90 cm poniżej powierzchni gruntu nie następowałoby odkształcanie od pionu i przesuwanie po zboczu, ale posadowiony jest płytko nie stawia oporu. Przyczyną spełzywania ogrodzenia granicznego działek nr [...] zgodnie z wiedzą geologiczną nie jest wyprofilowanie skarpy przez właściciela działki nr [...].
Również argumentacja skarżącego, że na granicy między działkami nr [...] i [...] znajduje się analogiczne ogrodzenie wzniesione w tym samym czasie (30 lat temu), ale nie poddane naciskowi skarpy i nieprzechylające się, nie może, wobec pozostałej dokumentacji sprawy, przynieść skutku stwierdzenia szkodliwego dla sąsiada wpływu wzniesienia skarpy na stosunki wodne. Jak przekonywująco wyjaśnił biegły w piśmie z 28 września 2024 r. odpowiadającym na zarzuty skarżącego, ogrodzenie pomiędzy działkami nr [...] i [...] nie pochyla się, ponieważ po pierwsze, odcinek tego ogrodzenia jest krótszy, po drugie, ma dwa punkty podparcia w postaci ogrodzeń prostopadłych.
Końcowo Sąd wyjaśnia, że ze względu na podnoszenie przez skarżącego m.in., że zmianę zaobserwował ok. 2020 r., ale przed marcem 2022 r. dosypano do skarpy gruz, Sąd uznał, iż organy prawidłowo zastosowały art. 234 P.w. Tę podstawę prawną zaakceptował też WSA w ww. wyroku z 18 października 2023 r. sygn. II SA/Kr 851/23.
Konkluzji tej nie zmienia fakt, że główna zarzucana zmiana terenowa miała miejsce ok. 1998 r., co w myśl uregulowań międzyczasowych i zasady tempus regit actum, mogłoby w innych okolicznościach doprowadzić do stosowania art. 29 ust. 3 P.w. z 2001 r. Niemniej jednak w istotnej dla niniejszej sprawy kwestii decydującej o weryfikacji możliwości / obowiązku nałożenia obowiązku, treść obu ww. przepisów jest bardzo podobna, a ww. uwagi zachowują aktualność.
Podsumowując, z całości obecnie zgormadzonych akt administracyjnych sprawy wynika obecnie, że przyczyną szkody skarżącego w postaci przekrzywienia ogrodzenia, jest spełzanie gruntu, które najprawdopodobniej może być w pewnym stopniu nasilone zarówno poprzez zrealizowanie ok. 1995 r. ogrodzenia na granicy pomiędzy działkami na betonowym cokole, jak i ok. 3 lata późniejsze zniwelowanie powierzchni działki nr [...] i uformowanie bardziej stromej skarpy bezpośrednio w stronę granicy pomiędzy działkami. Przyczyną nie jest natomiast niewątpliwie dokonana przez makroniwelację zmiana stanu wody na gruncie, która nie zmieniła w istotny sposób kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych.
Sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W rozpatrywanej sprawie Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalając skargę.