II SA/Kr 62/25

II SA/Kr 62/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący/
Mirosław Bator
Paweł Darmoń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 145 par 1 pkt 1 lit a  i c , art 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 66  ust 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art 7 , art 77 par 1  , art 78 par 1 w zw z art 84 par 1 i art 80  a tkakze art 8 par 1 i 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant: starszy referent sądowy Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Gminy N. na decyzję nr 551/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 7 listopada 2024 r. znak: WOB.7721.27.2024.NOGI w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz Gminy N. kwotę 980 zł (dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 2 sierpnia 2021 r. nr 120/2021 znak: OAE.5162.9.2021 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Nowego Sącza, działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy - Prawo budowlane, którą nakazał właścicielom: Miastu N. S. - Gminie na prawach Powiatu, L. F., R. P., D. J., T. Ż. usunąć stwierdzone nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego muru oporowego (część murowana o długości
10,50 m) usytuowanego w granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] w obr. [...] i działką nr [...] w obr. [...] przy ul. [...] w N. S..
Decyzją z dnia 24 listopada 2022 r. znak: WOB.7721.434.2021.PBRZ Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie uchylił ww. decyzję organu I instancji w części dotyczącej nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości muru oporowego poprzez wykonanie nowego ogrodzenia na koronie muru i w to miejsce nakazał usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości muru oporowego poprzez naprawę stwierdzonych uszkodzeń ogrodzenia na koronie muru.
Wyrokiem z dnia 23 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 103/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję z dnia 24 listopada 2022 r. i poprzedzającą ją decyzje organu I instancji.
Zdaniem Sądu okolicznością sporną w przedmiotowej sprawie jest to, kto powinien być adresatem obowiązków nałożonych przez organy administracji publicznej. W szczególności, czy zasadne jest nałożenie tego obowiązku na skarżącego - Miasto N. S.. Sąd zauważył, że w uzasadnieniu skarżonej decyzji wskazano, że ze znajdujących się w aktach map nie można jednoznacznie ustalić przebiegu granicy działek. Chodzi tu o mapę zasadniczą znajdującą się na k. 52 administracyjnych akt sprawy. Wobec tych wątpliwości organ za rozstrzygający przyjął zapis w dziale 1 -Sp księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki nr [...]. Zgodnie z tym zapisem rozgraniczający parcele [...] (obecnie dz. [...]) i [...] (obecnie dz. [...] i [...]) mur graniczny jest wspólną własnością każdoczesnych właścicieli realności, w skład których te parcele wchodzą. W ocenie Sądu temu dowodowi nie można jednak przypisywać znaczenia rozstrzygającego z następujących powodów. Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że podstawy tego wpisu pochodzą z XIX w. (odpowiednio z 30 listopada 1882 r. oraz 18 stycznia 1883 r.). Z akt sprawy wynika także, że w miejscu obecnego muru oporowego znajdował się wcześniej mur graniczny, który został częściowo wyburzony i w jego miejsce wzniesiono obecny mur oporowy (k. 63 administracyjnych akt spawy). Zatem zapis w księdze wieczystej odnosi się do innego muru niż mur przedmiotowy. Natomiast za kluczowe uznać należy dokumenty wprost dotyczące przedmiotowego muru oporowego, których poświadczone za zgodność z oryginałem, kopie znajdują się w aktach sprawy, w szczególności decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia 4 stycznia 1968 r. (k. 56 oraz k. 62-65 administracyjnych akt sprawy). Z mapy na k. 56 administracyjnych akt sprawy wynika jednoznacznie, że przedmiotowy mur oporowy znajdował się na działkach [...] i [...]. Na tej konkluzji nie można jednak poprzestać, bowiem z innego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy (protokół z okresowej kontroli stanu technicznego z kwietnia 2021 r., k. 93 administracyjnych akt sprawy) wynika, że mur ten posiada część podziemną (tzw. stopę) od strony zjazdu na teren budynku szkoły podstawowej nr [...] (znajdującej się na działce nr [...], która to działka stanowi własność skarżącego). Nie wiadomo przy tym czy ta część znajduje się wyłącznie na działkach [...] i [...], czy też wchodzi w działkę [...]. Wprawdzie organ wskazał, że ta część znajduje się na działce [...] (wniosek taki wyciąga na podstawie mapy k. 54-55 administracyjnych akt sprawy), jednak w ocenie Sądu mapy te pozwalają potwierdzić istnienie części podziemnej, jednak nie przesądzają, że znajduje się ona na z całą pewnością działce [...]. Wobec powyższych wątpliwości w zakresie ustalenia stanu faktycznego ponownie rozpatrując sprawę organy usuną te wątpliwości ustalając (w miarę potrzeby przy pomocy geodety) czy tzw. stopa muru oporowego znajduje się na działce [...]. Jeśli tak, to organ powinien dodatkowo rozważyć, czy adresatem decyzji powinien być skarżący (Miasto N. S. ) czy Szkoła Podstawowa nr [...], która jest trwałym zarządcą nieruchomości nr [...] przy ul. [...] w N. S.. Oceny tej organ powinien wówczas dokonać mając na względzie art. 43 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W przeciwnym razie brak podstaw do nałożenia obowiązków z art. 66 p.b. na skarżącego.
Decyzją z dnia 7 grudnia 2023 r. znak: OAE.5162.27.2023.JK, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, działając na podstawie art. 80 ust.2 pkt 1 w zw. z art. 83 ust. 1, art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy i dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane ( Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta Nowego Sącza nakazał właścicielom:
Miastu N. S. - Gminie na prawach Powiatu,
L. F.,
R. P.,
D. J.,
T. Ż.
usunąć stwierdzone nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego muru oporowego (część murowana z kamienia o długości
10,50 m) usytuowanego w granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] w obr. [...] i działką nr [...] w obr. [...] przy ul. [...] w N. S. poprzez:
- przemurowanie fragmentów muru uległych erozji ze szczególnym zwróceniem uwagi na zabezpieczenie muru przed migracją wilgoci do jego wnętrza,
- naprawę stwierdzonych uszkodzeń ogrodzenia na koronie muru
Organ dodał, że nakazane roboty należy wykonać zgodnie z ekspertyzą techniczną ww. muru oporowego opracowaną w marcu 2021 r. przez mgr inż. M. S., która stanowi załącznik do decyzji w terminie dwóch miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 13 maja 2021 r. Zrzeszenie Właścicieli Nieruchomości w N. S. złożyło ekspertyzę techniczną muru oporowego granicznego, usytuowanego na działce [...] [...] w granicy z działką [...] w obr. [...] opracowaną w miesiącu marcu 2021 r. przez mgr inż. M. S. posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi. Z ekspertyzy tej wynika, że przedmiotowy fragment muru oporowego znajduje się w złym stanie technicznym. Duża ilość piaskowca i cegły zwłaszcza w dolnej części, przy nawierzchni utwardzonej zjazdu na podwórko szkoły uległa erozji i silnemu zawilgoceniu (rozwarstwienie, zmurszeniu) lub rozmrożeniu. Spoiny w dużej części muru są rozmrożone lub wypłukane. W wykonanej odkrywce od strony wyższego poziomu terenu nie stwierdzono izolacji przeciwwilgociowej pionowej, co pozwala na migrację wilgoci w głąb muru od strony wyższego poziomu terenu. Całość tej części muru z uwagi na ubytki zaprawy i kamieni w dolnej części może powodować zagrożenie dla bezpieczeństwa użytkowników. Ogrodzenie zamontowane na murze znajduje się w złym stanie technicznym. W celu naprawy muru oporowego i przywrócenia mu walorów użytkowych i estetycznych należy wykonać jego naprawę przez przemurowanie fragmentów muru uległych erozji ze szczególnym zwróceniem uwagi na zabezpieczenie muru przed migracją wilgoci do jego wnętrza. Dodatkowo należy wykonać nowe ogrodzenie na koronie muru z uwagi na zły stan techniczny istniejącego ogrodzenia.
Organ ustalił, że decyzją z dnia 4 stycznia 1968 r., znak: BUA.IV-601/197/A/67 udzielono pozwolenia na przebudowę muru oporowego przy ul. [...] w N. S.. Z treści projektu zatwierdzonego ww. decyzją wynika, iż "projektuje się pozostawienie starego muru oporowego z kamienia na odcinku dł. 9.40 m od budynku, wys. 1.00 do 1.80 m. Dalszą część muru dł. 23.00 m projektuje się zburzyć, kamień z rozbiórki oczyścić i użyć do wbudowania w nowym betonowym murze oporowym". Ustalono nadto, że dla nieruchomości przy ul. [...] w N. S. prowadzona jest księga wieczysta o numerze: [...], w której w dziale l-Sp widnieje następujący zapis: rozgraniczający parcele [...] (obecnie dz. [...]) i [...] (obecnie dz. [...] i [...]) mur graniczny jest wspólną własnością każdoczesnych właścicieli realności, w skład których te parcele wchodzą. Właścicielami działek nr [...] oraz nr [...] i [...] w obr. [...] są: Miasto N. S. oraz i L. F., R. P., D. J. i T. Ż..
Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Pr. bud. właściciel lub zarządca obiektu budowlanego obowiązany jest utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 tej ustawy, a który stanowi, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej.
Organ powołał treść art. 66 Pr. bud. i wyjaśnił, że adresatem decyzji wydanej na podstawie tego przepisu może być wyłącznie podmiot wskazany w art. 61 tej ustawy, czyli właściciel lub zarządca budynku, albowiem te podmioty są zobowiązane do użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (art. 5 ust. 2 Pr. bud. ). W ocenie organu, mając na uwadze zasadę domniemania zgodności stanu ksiąg wieczystych ze stanem rzeczywistym, zapis w księdze wieczystej nr [...], zgodnie z którym rozgraniczający parcele [...] (obecnie dz. [...]) i [...] (obecnie dz. [...] i [...]) mur graniczny jest wspólną własnością każdoczesnych właścicieli realności, w skład których te parcele wchodzą jest wystarczającą podstawą do przyjęcia, że właścicielem przedmiotowego muru jest również Gmina N. S.. W sytuacji, gdy Gmina N. S. stoi na stanowisku, iż wynikający z ww. zapisu stan prawny ujawniony w księdze wieczystej nr [...] jest niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym, zasadnym byłoby wystąpienie z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Organ dodał, że przedmiotowe postępowanie administracyjne prowadzone pod znakiem: OAE.5162.27.2023 (uprzednio OAE.5162.9.2021) dotyczy muru oporowego usytuowanego na działkach nr [...] i [...] w obr. [...], w granicy z działką nr [...] w obr. [...] przy ul. [...] w N. S. – w części murowanej z kamienia o długości
10,50 m, tj. tej części, która nie była przebudowywana w trakcie robót realizowanych na podstawie pozwolenia z dnia 04.01.1968 r., znak: BUA.IV-601/197/A/67. Tak więc ta część muru oporowego nie była realizowana w 1968 r. w miejscu uprzednio istniejącego muru oporowego, lecz istniała wcześniej. W kontekście powyższego, nie jest zasadnym stwierdzenie, iż zapis w księdze wieczystej nr [...] mający za podstawę dokument z dnia 30 listopada 1882 r. oraz 8 stycznia 1883 r. nie może dotyczyć przedmiotowej części muru.
W ocenie organu zgromadzone dokumenty są wystarczające do jednoznacznego wskazania właścicieli przedmiotowego muru, w związku z czym odstąpiono od ustalania w drodze pomiarów geodezyjnych miejsca posadowienia stopy betonowej przedmiotowego muru. Z kolei Gmina N. S. nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów podważających ww. stanowisko.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] im[...] w N. S. oraz Miasto N. S..
Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2024 r. nr 546/2024 organ odwoławczy zlecił PINB uzupełnienie materiału w sprawie (akta MWINB, k: 64, 65). Z kolei postanowieniem z dnia 20 czerwca 2024 r. nr 547/2024 na podstawie art. 77 § l i art. 123 k.p.a. organ odwoławczy nałożył na: Miasto N. S. - Gminę na prawach Powiatu, L. F., R. P., D. J., T. Ż. obowiązek przedłożenia do dnia 30 sierpnia 2024 r. aktualnej inwentaryzacji geodezyjnej muru oporowego (części podziemnej i części nadziemnej) usytuowanego w granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] w obr. [...] oraz działką nr [...] w obr[...] przy ul. [...] w N. S. (akta MWINB, k: 56, 57).
W dniu 16 lipca 2024 r. w ramach uzupełniania materiału dowodowego pracownicy PINB przeprowadzili oględziny przedmiotowego muru oporowego. Podczas oględzin ustalono, że na nieruchomości przy ul. [...] teren opada od ulicy w kierunku zachodnim i na całej długości muru wykonana jest nawierzchnia z kostki brukowej betonowej. Po stronie nieruchomości przy ul. [...] teren zagospodarowany jest zielenią i na dużej części muru jest niższy o około 10 cm niż korona zwieńczająca mur - czapka betonowa. Dopiero w odległości około 16 m od ściany budynku gospodarczego grunt zaczyna nieznacznie opadać w kierunku zachodnim. Z uwagi na zagospodarowanie terenu obu nieruchomości rozdzielonych murem brak w dniu kontroli możliwości określenia sposobu posadowienia muru oporowego oraz ustalenia w którą stronę zwrócona jest stopa muru. Ustalono natomiast, że lico muru widoczne z terenu nieruchomości [...] posiada nachylenie w kierunku nieruchomości [...]. D. O. wniósł o odnotowanie, że lico muru nachylone jest od podstawy do zwieńczenia muru w kierunku nieruchomości [...]. Z ww. oględzin został sporządzony protokół (akta PINB, k: 140-158).
Decyzją z dnia 7 listopada 2024 r. Nr 551/2024, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. k.p.a., art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił ww. decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin wykonania nałożonego obowiązku do dnia 30 maja 2025 r., w pozostałym zakresie utrzymał
w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że w nin. sprawie krąg stron postępowania został określony prawidłowo. Dodał, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy administracyjnej wymagało uwzględnienia i zastosowania się do oceny prawnej sprawy zaprezentowanej przez orzekający sąd administracyjny.
Organ wyjaśnił, że przedmiotem niniejszej sprawy jest nieodpowiedni stan techniczny części murowanej muru oporowego o długości
10,50 m usytuowanego w granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] w obr. [...] i działką nr [...] w obr. [...] przy ul. [...] w N. S.. Mur stanowi konstrukcję oporową w rozumieniu art. 3 pkt 3 Pr. bud., zabezpieczającą przed osuwaniem się terenu tj. działek nr [...] i [...], którego górny poziom jest położony wyżej (od 196 do 251 cm) poziomu terenu działki nr [...]. Przedmiotowy mur oporowy należy zakwalifikować jako obiekt budowlany. Mur jest niezbędny tak dla zapewnienia oporu mas ziemnych działek nr [...] i [...] oraz znajdujących się na nich obiektów budowlanych, jak i dla funkcjonowania zjazdu i funkcjonowania dziedzińca Szkoły Podstawowej nr [...] znajdującej się na działce [...]. Do przedmiotowego muru, od strony działki nr [...] bezpośrednio do jego dolnej części (a więc bez wyodrębnienia jakiegokolwiek pasa gruntu) przylega zjazd i dziedziniec szkoły o nawierzchni z kostki brukowej. W nin. sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że przedmiotowy mur jest w złym stanie technicznym, zatem zachodzą przesłanki do zastosowania art. 66 ust. 1 Pr. bud.
Organ odwoławczy ustalił, że pierwsza wzmianka o murze oporowym pojawia się w księdze wieczystej nr NS [...] prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...] w m. N. S. przy ul. [...]. W dziale I-SP ww. księgi wpisano, że "rozgraniczający parcele [...] (obecnie dz. ewid. nr [...] - przyp. MWINB) i [...] (obecnie dz. ewid. nr [...] i [...] - przyp. MWINB) mur graniczny jest wspólną własnością każdoczesnych właścicieli realności w skład których te parcele wchodzą. Ustalono nadto, że decyzją z dnia 4 stycznia 1968 r. udzielono pozwolenia na budowę tj. wykonanie muru oporowego na nieruchomości stanowiącej własność prywatną w N. S. przy ul. [...]. Integralną część do ww. decyzji stanowi załącznik, tj. projekt "muru oporowego w N. S. ul. [...]" z czerwca 1967 r. Treść ww. projektu została szczegółowo opisana przez organ I instancji, jednak organ odwoławczy powtórzył, że z ww. projektu wynika, że należało pozostawić stary mur oporowy z kamienia na odcinku dł. 9,40 m od budynku, wys. 1.00 do 1.80 m. Dalszą część muru dł. 23.00 m zalecono zburzyć, kamień z rozbiórki oczyścić i użyć do wbudowania w nowym betonowym murze oporowym (beton rodzynkowy Rw 110 at.) Z kolei zgodnie z treścią protokołu kontroli stanu technicznego, przydatności do użytkowania estetyki obiektu budowlanego i jego otoczenia autorstwa J. P. oraz ekspertyzy technicznej muru oporowego autorstwa M. S. mur oporowy z zamontowanym na koronie ogrodzeniem zlokalizowany w N. S. przy ul. [...] posiada dwie części: żelbetową o długości wynoszącej 23 m wybudowaną w ok. 1965 r. oraz kamienną o długości wynoszącej 10,5 m, przy czym brak jest danych dotyczących daty powstania tej części muru. Część niższa muru biegnąca od budynku nr [...] do dylatacji wykonana jest głównie z kamienia ciosanego, płazów kamiennych piaskowca oraz nielicznych wstawek z cegły pełnej, spoiny muru wykonane z zaprawy cementowej. Korona tej części muru nadlana została z betonu żwirowego oraz nakryta czapą betonową. Na koronie muru zamontowane jest ogrodzenie z siatki stalowej plecionej zamontowanej na słupkach stalowych. Czapa nakrywająca mur wykazuje ślady zużycia, degradacji technicznej. Ogrodzenie zamontowane na koronie muru wykazuje ślady zużycia, korozji. W protokole z okresowej kontroli stanu technicznego określono stan techniczny muru oporowego w części kamiennej jako zły, a w części betonowej jako zadowalający. Z kolei z ekspertyzy technicznej (której celem było stwierdzenie faktycznego stanu technicznego części muru oporowego wykonanej jako murowana z piaskowca o długości około 10,6 m od strony ulicy [...] wynika, że "w górnej części muru wykonana jest korona z betonu żwirowego nakryta czapą betonową gr. około 10 cm. Grubość muru w koronie pod czapą wynosi około 50 cm natomiast u podstawy (jak wynika z materiałów archiwalnych) 120 cm. Różnica poziomów terenu przed murem i za murem w najwyższym punkcie (przy dylatacji z częścią betonową muru nie podlegającą ekspertyzie) wynosi około 231 cm. Przedmiotowy fragment muru oporowego znajduje się w złym stanie technicznym.
W zw. z powyższym organ odwoławczy doszedł do wniosku, że tylko i wyłącznie część muru oporowego o konstrukcji kamiennej i długości wynoszącej 10,50 m stanowi przedmiot niniejszego postępowania, którego celem jest doprowadzenie kamiennej części muru oporowego do prawidłowego stanu technicznego. Z materiału dowodowego nie wynika, aby kamienna część muru została w jakikolwiek sposób zmodyfikowana w trakcie robót budowlanych realizowanych na podstawie decyzji z dnia 4 stycznia 1968 r. W dokumentacji projektowej wskazano, że jedynie odcinek muru oporowego o długości 23,00 m podlegał odbudowie, powyższe dane są tożsame z specyfikacją techniczną odcinka muru oporowego o konstrukcji żelbetowej i długości wynoszącej również 23,00 m.
Zdaniem organu odwoławczego z przedmiotowego stanu faktycznego nie wynika, ażeby część kamienna muru oporowego o długości 10,50 m objęta postępowaniem uległa zmianom na przestrzeni lat, tym samym zasadne jest stwierdzenie, iż zapis umieszczony w dziale I-SP ww. księgi wieczystej nr [...] wskazujący, że rozgraniczający parcele [...] (obecnie dz. ewid. nr [...] - przyp. MWINB) i [...] (obecnie dz. ewid. nr [...] i [...] - przyp. MWINB) mur graniczny jest wspólną własnością każdoczesnych właścicieli realności w skład których te parcele wchodzą odnosił się do przedmiotowej części kamiennej muru oporowego. Z uwagi jednak na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dowodowi w postaci przedmiotowego wpisu w księdze wieczystej nie można przypisywać znaczenia rozstrzygającego.
Organ zauważył, jednak że zgodnie z ww. ekspertyza techniczną, a w szczególności z rysunkiem na karcie nr 116 oraz z opisem technicznym dot. parametrów technicznych przedmiotowego muru oporowego na karcie nr 117 (akta PINB ), grubość muru w koronie pod czapą wynosi około 55 cm, natomiast u podstawy (jak wynika z materiałów archiwalnych ) 120 cm. Natomiast ponownie przeprowadzone w dniu 16 lipca 2024 r. oględziny i wniesiony do protokołu zapis iż lico muru widoczne z terenu nieruchomości [...] posiada nachylenie w kierunku nieruchomości [...], potwierdziły ustalenia wcześniej opisane w w/w ekspertyzie, że lico muru posiada nachylenie w kierunku nieruchomości oznaczonej jako dz. ewid. nr [...]. Zatem stopa muru oporowego ewidentnie jest nachylona w kierunku działki nr [...] oraz zgodnie z kierunkiem odchyłu stopy również zagłębiona do jej podstawy w gruncie. Jak podał organ powyższe, w sposób jednoznaczny potwierdziły ustalenia autora ekspertyzy, uczestników przeprowadzonych przez PINB oględzin jak również zapis umieszczony w dziale I-SP ww. księgi wieczystej nr [...] który odnosił się do przedmiotowej części kamiennej muru oporowego która nie podlegała przebudowie. Tak więc część podziemna stopy muru oporowego znajduje się zarówno na działce ewid. nr [...] i [...] jak również na działce ewid. nr [...].
Organ odwoławczy zauważył również, że wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może zostać adresatem decyzji nakazowej wydanej w oparciu o przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 48 K.c., zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo nałożył nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego ww. muru oporowego na właścicieli nieruchomości na których posadowiony jest mur oporowy (działka ewid. nr [...], [...], [...]) tj. Miasto N. S. - Gmina na prawach Powiatu, L. F., R. P., D. J., T. Ż..
Jak podał organ, dla niniejszej sprawy nie pozostaje obojętnym fakt, że nieruchomość gruntowa oznaczona jako działka ewid. nr [...] pozostaje w trwałym zarządzie Szkoły Podstawowej Nr [...] im[...] w N. S.. (art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Dz. U. z 2024 r. póz. 1145, dalej: u.g.n.). Przepisy Prawa budowlanego nie zwalniają jednak właściciela z obowiązków związanych z utrzymaniem obiektu budowlanego w przypadku nawiązania stosunku prawnego, na podstawie którego zarządzanie obiektem budowlanym zostaje powierzone innemu niż właściciel podmiotowi. MWINB podzielił stanowisko organu I instancji, iż obowiązek nałożony zaskarżoną decyzją winien być nałożony na Gminę N. S. - Miasto na prawach Powiatu - będącą właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...], a nie na zarządcę terenu tj. Szkołę Podstawową Nr [...] im[...]. Do zadań Gminy N. S. - Miasto na prawach Powiatu jako właściciela należy bowiem zapewnienie środków potrzebnych na utrzymanie Szkoły Podstawowej Nr [...] im[...], co oznacza, że Gmina posiada możliwości i środki do wykonania nakazów sformułowanych w decyzji. Nadto zgodnie z art. 7 ust. l pkt l i 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. póz. 609 z późn. zm.) zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy, przy czym w szczególności zadania własne obejmują sprawy ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej, a także porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej, w tym wyposażenia i utrzymania gminnego magazynu przeciwpowodziowego. Również na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 107) powiat wykonuje określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym w zakresie edukacji publicznej. Nadto, zgodnie z art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 750 z późn. zm.) prowadzenie szkół podstawowych, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych (w tym szkół przy zakładach karnych oraz zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich) i artystycznych, przechodzi do obowiązkowych zadań własnych gmin z dniem 1 stycznia 1994 r.
W niniejszej sprawie występuje Szkoła Podstawowa nr [...] Nr [...] im[...] w N. S. jako zarządcą, która jako samorządowa jednostka organizacyjna nie posiada osobowości prawnej, przy czym zgodnie z art. 29 k.p.a. posiada zdolność administracyjnoprawną. Jak stanowi z kolei § 2 ust. 1 statutu Szkoły Podstawowej (t.j. z dnia 29 stycznia 2019 r.) organem prowadzącym Szkołę jest Gmina N. S. mająca siedzibę w N. S. przy ul. [...] l. Reasumując, Szkoła Podstawowa jest podmiotem prawa funkcjonalnie, organizacyjnie i finansowo ściśle związanym z Gminą. Szkoła Podstawowa realizuje zadania gminne w zakresie edukacji publicznej, ale jej faktycznym organizatorem jest Gmina, środki finansowe na jego działalność również pochodzą od Gminy, a działalność Szkoły Podstawowej w zakresie edukacji publicznej realizowana jest z użyciem gruntu stanowiącym własność jednostki samorządu terytorialnego. Pomimo dysponowania przedmiotową nieruchomością przez Szkołę Podstawową, Gmina nadal pozostaje jej właścicielem, dysponuje pełnią wynikających z własności praw oraz obowiązków, a prawo własności daje najszersze władztwo nad rzeczą. Tym samym to Gmina N. S. winna być jednym z adresatów obowiązku nałożonego skarżoną decyzją (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 647/18, zgodnie z którym utrzymanie nieruchomości we właściwym stanie technicznym obciąża w pierwszej kolejności właścicieli nieruchomości.
Na powyższą decyzję Gmina N. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
1. art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niezwrócenie się do biegłego geodety o wydanie opinii i dokonywanie przez organ swobodnych ustaleń w zakresie wymagającym wiadomości specjalnych tj. przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi jako działki ewidencyjne nr [...], [...] oraz [...] obr. [...] i usytuowania muru oporowego, którego stan techniczny został zakwestionowany;
2. art. 78 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne nieuwzględnienie (pominięcie) żądania strony w zakresie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety oraz dowodu z dokumentów, a nadto nieumotywowanie argumentów, którymi kierował się organ w tym zakresie,
3. art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia sprawy i:
a. nieuwzględnienie faktu, iż inwestorami robót budowlanych polegających na przebudowie muru oporowego, którego stan techniczny został zakwestionowany, były osoby fizyczne (inwestor prywatny),
b. niewyjaśnienie czy część podziemna muru tzw. stopa fundamentowa muru oporowego znajduje się na działce nr [...] obr. [...], co wynikało z wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 103/23,
c. niewyjaśnienie czy usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie budowlanym mieści się w zakresie obowiązków trwałego zarządcy, co wynikało z wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 103/23, czego konsekwencją jest błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że mur oporowy usytuowany jest w granicy działek i stanowi przedmiot współwłasności właścicieli nieruchomości oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...], [...] oraz [...] obr. [...], a zakres robót koniecznych do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie budowlanym przekracza zakres uprawnień trwałego zarządcy,
4. art. 61 pkt 1 Pr. bud. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że właścicielem obiektu budowlanego usytuowanego w granicy dziatek są właściciele nieruchomości sąsiadujących na zasadach współwłasności,
5. art. 66 ust. 1 Pr.bud. poprzez jego błędne zastosowanie i nałożenie obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w sposób uniemożliwiający prawidłowe wykonanie tego obowiązku,
6. art. 66 ust. 1 Pr. bud. poprzez jego błędne zastosowanie i określenie terminu wykonania nałożonych obowiązków do dnia 30 maja 2025 r., podczas gdy okres od grudnia do lutego jest co do zasady wyłączony z prowadzenia prac budowlanych, a tym samym wykonanie w/w obowiązków jest nierealne,
7. art. 61 pkt 1 i 2, art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b. z związku z art. 43 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tDz.U. z 2024 r., poz. 1145 z póżn. zm.; dalej zwana: u.g.n.), poprzez błędne nałożenie obowiązków wynikających z właściwego utrzymania muru oporowego na właściciela nieruchomości przy ul. [...] oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] obr. [...] - Miasto N. S., a nie trwałego zarządcę nieruchomości.
Strona skarżąca podniosła, że ustalając krąg adresatów zaskarżonej decyzji Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego powielił błędne ustalenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i oparł się na:
- wskazaniu, że postępowanie dotyczy muru oporowego usytuowanego na działkach nr [...] i [...] w obr. [...] w granicy z działką nr [...] w obr. [...] przy ul. [...] w N. S. - w części murowanej z kamienia o długości - 10,5m tj. tej części, która nie była przebudowywana w trakcie robót realizowanych na podstawie pozwolenia z dnia 4 stycznia 1968 r., znak: BUA.IV-601/197/A/67, a więc ta część muru istniała wcześniej i wpisy w księdze wieczystej nr [...] mające podstawę w dokumentach z 30 listopada 1882 r. oraz 18 stycznia 1883 r. dotyczą przedmiotowej części muru,
- ustaleniu, że skoro lico muru posiada nachylenie w kierunku nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], to stopa muru ewidentnie jest nachylona w kierunku działki nr [...] oraz zgodnie z kierunkiem odchyłu stopy również zagłębiona jest do jej podstawy w gruncie,
- domniemaniu zgodności stanu ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem
w zakresie wpisu w dziale l-Sp księgi wieczystej [...]
Podniesiono, że ustalenie przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi jako działki nr [...], [...] oraz [...] obr. [...] oraz usytuowania muru oporowego w terenie na potrzeby tej sprawy przekracza zakres wiedzy i doświadczenia życiowego osób posiadających wykształcenie ogólne. Wbrew organom okoliczności tych nie sposób ustalić w oparciu o oględziny muru oporowego i jego lica, co de facto stanowiło podstawę ustaleń faktycznych Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Zdaniem strony skarżącej w nin. sprawie konieczne jest ustalenie komu przysługuje prawo własności do w/w obiektu budowlanego w całości, a więc przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności posadowienia tego obiektu, w tym dotyczących m.in.: przebudowy muru oporowego, posadowienia stopy muru oporowego, wykorzystania części muru oporowego jako ściany fundamentowej budynku przylegającego do budynku oznaczonego numerem porządkowym [...] przy ul. [...] w N. S. (który nie stanowi przedmiotu własności Miasta N. S.).
W ocenie strony brak jest podstaw prawnych do wydzielenia zakresu postępowania do ty/ko i wyłącznie części muru oporowego o konstrukcji kamiennej i długości wynoszącej 10,50 m i podejmowanie ustaleń faktycznych co do tej niewydzielonej fizycznie części obiektu budowlanego. Przebudowa muru oporowego przy ul. [...], która prowadzona była przez osoby fizyczne z pominięciem poprzednika prawnego Miasta N. S., polegała na częściowym pozostawieniu kamiennego muru oporowego a częściowym jego wyburzeniu i obejmowała mur oporowy w całości. Wówczas więc bezsporny był krąg właścicieli i charakter tego obiektu (własność osób prywatnych, nie obiekt w granicy), a sami właściciele jako inwestorzy nie wskazywali, że jakiekolwiek wpisy w księgach wieczystych dotyczące muru granicznego zachowują aktualność. Niezależnie od powyższego na przestrzeni lat bieżąca konserwacja muru oporowego, czego dowodzi materiał zdjęciowy, prowadzona była z pominięciem strony skarżącej (vide wnioski dowodowe przy odwołaniu skarżącego z dnia 21 grudnia 2023 r., pominięte przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego). Co więcej, część muru oporowego stanowi ścianę fundamentową budynku przylegającego do budynku oznaczonego numerem porządkowym [...] przy ul. [...] na co również zwracała uwagę strona skarżąca.
Podniesiono nadto, że organy pominęły inicjatywę dowodową Miasta N. S., które wnosiło o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety w toku postępowania wyjaśniającego. Organ nałożył na strony obowiązek przedłożenia aktualnej inwentaryzacji geodezyjnej muru oporowego (części nadziemnej i podziemnej), w istocie dążąc do przerzucenia na stronę ciężaru pozyskania poza postępowaniem dowodu kluczowego dla rozstrzygnięcia. Jednakże pomimo uznania, że wyniki inwentaryzacji geodezyjnej muru są dla rozstrzygnięcia sprawy istotne (bo wezwał strony do jej przedłożenia), to wobec jej braku, organ procedował dalej w oparciu o własne, nieweryfikowalne ustalenia co do usytuowania muru oporowego (części nadziemnej i podziemnej). W sprawie kluczowe jest i to, że księga wieczysta prowadzona dla nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] obr. [...] ([...] wolna jest od wpisów w dziale III, a więc wpis uprawnienia w dziale l-SP, z którego wyprowadzono tak daleko idące wnioski co do kwestii własności obiektu budowlanego, traktować należy jako nieskuteczny.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wyjaśnił, czy część podziemna muru tzw. stopa fundamentowa muru oporowego znajduje się na działce nr [...] Obr. [...], co wynikało z wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 103/23. Z protokołu oględzin, które na zlecenie organu odwoławczego przeprowadził organ I instancji w dniu 16 lipca 2024 r., wynika wprost, że z uwagi na zagospodarowanie terenu obu nieruchomości rozdzielonych murem brak możliwości w dniu kontroli określenia sposobu posadowienia muru oporowego oraz ustalenia w którą stronę zwrócona jest stopa muru. Wniosek o posadowieniu podziemnej stopy muru oporowego zarówno na działce nr [...] i nr [...], jak również na działce nr [...] organ wyprowadził w istocie z faktu, że lico muru posiada nachylenie w kierunku nieruchomości oznaczonej jako dz. ewid. nr [...]. Zatem stopa muru oporowego jest ewidentnie nachylona w kierunku działki nr [...] oraz zgodnie z kierunkiem odchyłu stopy również zagłębiona do jej podstawy w gruncie. Teza ta w żaden sposób nie jest uzasadniona z odniesieniem do zasad sztuki budowlanej, nie poparta żadnym wyliczeniami ani odniesieniem do dokumentacji technicznej i pozostaje w sprzeczności z treścią ekspertyzy technicznej sporządzonej przez mgr inż. M. S., który w opisie muru oporowego stwierdza wprost, że nie zaobserwowano co prawda odchyłki od pionu lub znacznych przemieszczeń, ale duża ilość piaskowca i cegły zwłaszcza w części dolnej przy nawierzchni utwardzonej zjazdu na podwórko szkoły uległa erozji i silnemu zawilgoceniu (rozwarstwienie, zmurszeniu) lub rozmrożeniu (pkt 4.1. str. 3 opinii). Organ nie uzasadnił logiczne związku pomiędzy nachyleniem lica muru a nachyleniem stopy muru oporowego.
Według strony skarżącej, rozstrzygając kwestie kręgu podmiotów, którym przysługuje prawo własności obiektu przyjęły a priori, że skoro obiekt jest usytuowany w granicy (co skarżący kwestionuje - vide pkt II uzasadnienia), to stanowi on przedmiot współwłasności właścicieli nieruchomości sąsiadujących tj. w tym przypadku właścicieli nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] w (osób fizycznych) z działką [...] w obr. [...] (Miasto N. S.). Organy przyjęły bowiem, że zapis umieszczony wyłącznie w dziale l-SP księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] daje podstawę do przyjęcia, że mur oporowy stanowi własność tak właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], zatem Miasta N. S. (zgodnie z księgą wieczystą właścicielem jest Gmina N. S.), jak i wskazanych osób fizycznych (współwłaścicieli nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] w i [...]). Powyższe domniemanie nie ma uzasadnienia w prawie rzeczowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26, zwanej dalej: "p.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak stanowi art. 134 p.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Następnie zważyć należy że orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 P.p.s.a., ponieważ niniejszy wyrok jest poprzedzony prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z 23 marca 2023 r., sygn. II SA/Kr 103/23. Zatem na wynik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego mają wpływ ustalone wcześniej przez WSA w Krakowie kierunki badania sprawy i wyrażone stanowisko. Sąd obecnie rozpoznający sprawę w pierwszej kolejności ma obowiązek ocenić, czy organy administracyjne dostosowały się do wskazań ww. wyroku. Zgodnie bowiem z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, ponieważ są nimi związane. W orzecznictwie NSA podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2000 r., sygn. I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z 16 czerwca 2009 r., sygn. II SA/Ol 443/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy.
Naruszenie art. 153 p.p.s.a. musi być konsekwentnie eliminowane przez uchylenie wadliwego rozstrzygnięcia. Wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego wywiera takie skutki, że oddziałuje na ponowne rozpoznanie sprawy przez organ administycyjny, który zobowiązany jest do podporządkowania się ocenie prawnej i wskazaniom. Wskazania prawomocnego wyroku miały na celu uniknięcie błędów w przyszłym postępowaniu, co do stwierdzonych wadliwości w zebraniu kompletnego materiału dowodowego.
W wyroku z dnia 23 marca 2023 r sygn.. akt II SA/Kr 103/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że w związku z faktem wszczęcia przedmiotowego postępowania przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), t.j. przed 19 września 2020 r. zgodnie z art. 25 tej ustawy zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe. Materialnoprawną podstawą wydania skarżonej decyzji są przepisy art. 61 oraz art. 66 p.b. Mur oporowy przy ul. [...] w N. S. jest w złym stanie technicznym. Bezsprzecznie zatem zachodzą przesłanki do zastosowania art. 66 ust. 1 p.b. Okolicznością sporną jest to, kto powinien być adresatem obowiązków nałożonych przez organy administracji publicznej. Ze znajdujących się w aktach map nie można jednoznacznie ustalić przebiegu granicy działek. Chodzi tu o mapę zasadniczą znajdującą się na k. 51 administracyjnych akt sprawy oraz ewidencyjną znajdującą się na k. 52 administracyjnych akt sprawy. Wobec tych wątpliwości organ za rozstrzygający przyjął zapis w dziale I-Sp księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki nr [...]. Zgodnie z tym zapisem "notuje się, że rozgraniczający parcele [...] (obecnie dz. [...]) i [...] (obecnie dz. [...] i [...]) mur graniczny jest wspólną własnością każdoczesnych właścicieli realności, w skład których te parcele wchodzą". W ocenie Sądu jednak temu dowodowi nie można przypisywać znaczenia rozstrzygającego. Z mapy na k. 56 administracyjnych akt sprawy wynika jednoznacznie, że przedmiotowy mur oporowy znajdował się na działkach [...] i [...]. Na tej konkluzji nie można jednak poprzestać, bowiem z innego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy (protokół z okresowej kontroli stanu technicznego z kwietnia 2021 r., k. 93 administracyjnych akt sprawy) wynika, że mur ten posiada część podziemną (tzw. stopę) od strony zjazdu na teren budynku Szkoły Podstawowej nr [...] (znajdującej się na działce nr [...], która to działka stanowi własność strony skarżącej). Nie wiadomo przy tym czy ta część znajduje się wyłącznie na działkach [...] i [...], czy też wchodzi w działkę [...]. Wobec powyższych wątpliwości w zakresie ustalenia stanu faktycznego Sąd wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę organy usuną te wątpliwości ustalając (w miarę potrzeby przy pomocy geodety) czy tzw. stopa muru oporowego znajduje się na działce [...]. Jeśli tak, to organ powinien dodatkowo rozważyć, czy adresatem decyzji powinien być skarżący (Miasto N. S. ) czy Szkoła Podstawowa nr [...], która jest trwałym zarządcą nieruchomości nr [...] przy ul. [...] w N. S.. Oceny tej organ powinien wówczas dokonać mając na względzie art. 43 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W przeciwnym razie brak podstaw do nałożenia obowiązków z art. 66 p.b. na skarżącego.
Rozpoznając skargę w świetle tych wszystkich kryteriów oraz wskazań z wydanego wcześniej prawomocnego wyroku - Sąd stwierdza, że zarzuty skargi są częściowo zasadne. Organ nie zwrócił się do biegłego geodety o wydanie opinii w kwestii przebiegu granicy pomiędzy działkami [...], [...] oraz [...]. Pominął wniosek strony w zakresie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety, a przecież Gmina N. S. konsekwentnie zarzuca (również w złożonej skardze) błąd w ustaleniach faktycznych i kwestionuje że mur oporowy usytuowany jest w granicy działek i stanowi przedmiot współwłasności właścicieli nieruchomości [...], [...] oraz [...]. W tej sytuacji wytyczne Sądu o treści: "ponownie rozpoznając sprawę organy usuną wątpliwości co do stanu faktycznego ustalając (w miarę potrzeby przy pomocy geodety) czy tzw. stopa muru oporowego znajduje się na dz. [...]." - należy rozumieć w ten sposób, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wymagane są wiadomości specjalne i jest potrzeba zwrócenia się do biegłego z zakresy geodezji, skoro strona skarżąca konsekwentnie twierdzi, że na jej działce nie znajduje się mur oporowy i takiego dowodu się domaga.
Na znajdujących się w aktach mapach nie można ustalić przebiegu granicy działek (obecny mur oporowy nie jest tożsamy z wcześniejszym murem granicznym)
Mur posiada część podziemną tzw. stopę i nie wiadomo czy znajduje się ona wyłącznie na działkach [...] i [...], czy tez wchodzi na działkę [...]. Mapy potwierdzają istnienie części podziemnej, jednak nie przesądzają o tym że znajduje się ona również na działce [...] (czemu przeczy strona). Za niewystarczające i nie poparte materiałem dowodowym należy uznać rozważania organu dotyczące nachylenia lica muru w kierunku nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] oraz nachylenia stopy muru w kierunku tej działki z zagłębieniem do jej podstawy w gruncie.
W tych okolicznościach konieczne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność na których działkach ([...],[...], [...]) znajduje się mur oporowy (posiadający część nadziemną i podziemna), a dowód ten zostanie przeprowadzony przez organ I instancji, do którego powróci sprawa, celem ponownego rozpoznania. Po wyjaśnieniu tej okoliczności organ precyzyjnie określi stwierdzone nieprawidłowości i nakaże ich usuniecie w określonym terminie. Obowiązek ten nałoży na właściciela nieruchomości na której znajduje się mur oporowy, stosując ogólne reguły dotyczące własności rzeczy oraz części składowych. Jeżeli wykazane zostanie, że mur oporowy położony jest w granicy sąsiadujących nieruchomości, to stanowi część składową obu graniczących ze sobą nieruchomości. Należy mieć na względzie treść art. 154 kodeksu cywilnego (Dz.U.2024.1061 t.j. z dnia 2024.07.17), który stanowi, że domniemywa się, że mury, płoty, miedze, rowy i inne urządzenia podobne, znajdujące się na granicy gruntów sąsiadujących, służą do wspólnego użytku sąsiadów. To samo dotyczy drzew i krzewów na granicy (§ 1). Korzystający z wymienionych urządzeń obowiązani są ponosić wspólnie koszty ich utrzymania (§ 2).
Dodatkowo stwierdzić należy, że organ I instancji w ogóle pominął wskazania sądu dotyczące opinii biegłego geodety i w ogóle nie rozważał sprawy w kontekście art. 43 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ II instancji trafnie odwołał się do wykładni funkcjonalnej art. 61 prawa budowalnego, który statuuje obowiązki właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego w kontekście art. 5 ust 2. Obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 (art. 5 ust 2 p.b.). Następnie trafnie wywiedziono, że realizacja obowiązku spoczywać powinna w pierwszym rzędzie na tych podmiotach, które dysponują w tym zakresie realnymi i faktycznymi możliwościami, a utrzymanie nieruchomości we właściwym stanie technicznym obciąża w pierwszej kolejności właścicieli nieruchomości. Oddanie nieruchomości w trwały zarząd jednostce organizacyjnej (art. 43 ustawy o gospodarce nieruchomościami) nie zwalnia właściciela z obowiązków związanych z utrzymaniem obiektu budowalnego. Jednocześnie istotne jest, że uczestnik postępowania – Szkoła Podstawowa Nr [...] im[...] w N. S. jest podmiotem prawa funkcjonalnie, organizacyjnie i finansowo związanym z Gmina N. S. oraz realizuje zadania gminne w zakresie edukacji publicznej. Wobec tego prawidłowe jest twierdzenie, że pomimo korzystania z nieruchomości przez Szkołę Podstawową Nr [...] (trwały zarząd), to Gmina N. S. pozostaje jej właścicielem, dysponując pełnią wynikających z własności praw i obowiązków, dlatego przyszłą decyzję ( w zależności od wyników postępowania dowodowego) należy skierować do właściciela nieruchomości na której znajduje się mur oporowy, bądź właścicieli obu sąsiednich nieruchomości, jeżeli wykazane zostanie że znajduje się w granicy.
W treści decyzji organ powinien określić zakres stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego obiektu ( co ma wynikać z ustaleń kontroli, ekspertyzy), jak i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego oraz termin likwidacji nieprawidłowości. (teza 3 i 5 do art. 66 - w komentarzu do prawa budowlanego pod red. Zygmunta Niewiadomskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013 r)
Na podstawie wyników kontroli, sporządzonej opinii - organ nadzoru budowlanego jako wykwalifikowany organ merytoryczny szczegółowo i precyzyjnie określa w decyzji w jaki sposób usunąć stwierdzone nieprawidłowości, to znaczy jakie konkretnie czynności ma wykonać zobowiązany, określając ich zakres oraz gdzie i do kiedy mają być wykonane. Tak sformułowane wyrzeczenie decyzji musi nadawać się do wykonania i kontroli tego wykonania. Nie wystarczy samo odwołanie się do ekspertyzy technicznej mgr inż. M. S. z marca 2021 r., która wbrew treści decyzji organów obu instancji nie stanowi załącznika do decyzji, a jest środkiem dowodowym. Sformułowania decyzji organu I instancji z dnia 7 grudnia 2023 r oraz zaskarżonej są zbyt ogólne i nie realizują wymogów precyzyjnego określenia stwierdzonych nieprawidłowości oraz sposobu ich usunięcia, o których mowa w art. 66 ust 1 prawa budowalnego. Nie opisano wystarczająco precyzyjnie których fragmentów muru i ogrodzenia na koronie muru dotyczy decyzja oraz jakie czynności budowlane należy wykonać i w jaki sposób. Zamiast tego posłużono się sformułowaniami "przemurowanie fragmentów muru uległych erozji", "naprawa stwierdzonych uszkodzeń ogrodzenia na koronie muru".
W kontrolowanej sprawie naruszono przepisy postępowania administracyjnego w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 w zw. z art. 84 § 1 i art. 80 k.p.a., a także art. 8 § 1 i 11 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. i materialnoprawne związane z zastosowaniem art. 66 ust 1 prawa budowlanego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obu instancji wykonają wskazania wynikające z wyroków, przeprowadzą dowód z opinii biegłego geodety, a następnie zastosują art. 66 ust 1 prawa budowlanego, którego przesłanki w rozpoznawanej sprawie są spełnione.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26).
O kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Koszty postępowania, to uiszczony wpis od skargi w wysokości 500 zł oraz koszty zastępstwa radcowskiego w kwocie 480 zł.