II SA/KR 618/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującą w mocy odmowę przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległych rachunków i zakup tapczanu, uznając, że takie świadczenia nie mieszczą się w definicji niezbędnej potrzeby bytowej.
Skarżący A.C. domagał się przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległych rachunków za gaz, prąd, telefon oraz czynsz, a także na zakup tapczanu. Organy pomocy społecznej odmówiły przyznania zasiłku na te cele, wskazując na ograniczoność środków i fakt, że pomoc społeczna ma charakter doraźny i nie może przejąć ciężaru wszystkich potrzeb. Sąd administracyjny uznał odmowę za zasadną, podkreślając, że spłata zaległości czynszowych i telefonicznych nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej, a pomoc w zakupie tapczanu została już udzielona.
Sprawa dotyczyła skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., która utrzymała w mocy decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie odmawiającą przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległych rachunków za gaz, energię elektryczną, telefon oraz czynsz, a także na zakup tapczanu. Skarżący argumentował, że odmowa pomocy narusza jego podstawowe prawa i może prowadzić do eksmisji oraz pozbawienia mediów. Podkreślał, że telefon jest mu niezbędny do poszukiwania pracy. Organy pomocy społecznej wyjaśniły, że pomoc społeczna ma charakter doraźny i nie może zaspokajać wszystkich potrzeb, a przyznawane świadczenia są ograniczone posiadanymi środkami finansowymi. Wskazały, że skarżący otrzymuje już systematyczną pomoc w innych formach, w tym zasiłki okresowe i celowe na żywność, środki czystości, obuwie, pościel, a także bezpłatne obiady. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że odmowa przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległości czynszowych i telefonicznych jest uzasadniona, ponieważ nie mieszczą się one w definicji niezbędnej potrzeby bytowej. Sąd podkreślił, że pomoc społeczna ma na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb, a nie przejmowanie zobowiązań finansowych obywatela. Zaznaczył również, że postępowanie administracyjne było prowadzone prawidłowo, a zarzuty dotyczące braku rozprawy administracyjnej nie znalazły uzasadnienia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa jest uzasadniona, ponieważ spłata zaległości czynszowych i telefonicznych nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej, a pomoc społeczna ma charakter doraźny i jest ograniczona środkami finansowymi organu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że pomoc społeczna ma na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, a nie przejmowanie zobowiązań finansowych obywatela. Zaległości czynszowe i telefoniczne nie są uznawane za niezbędną potrzebę bytową, a przyznawanie świadczeń zależy od możliwości finansowych gminy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.p.s. art. 32 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego nie pozwala na dowolność, ale nie nakazuje spełnienia każdego żądania obywatela.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd ją oddala.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu.
u.p.s. art. 2 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych oraz umożliwianie bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka.
u.p.s. art. 2 § 3
Ustawa o pomocy społecznej
Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.
u.p.s. art. 2 § 4
Ustawa o pomocy społecznej
Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.
u.p.s. art. 13
Ustawa o pomocy społecznej
Gmina powinna udzielić schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania osobie tego pozbawionej.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1
Sprawy wniesione do NSA przed 1 stycznia 2004r. podlegają rozpoznaniu przez WSA.
k.p.a. art. 89
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaległości czynszowe i telefoniczne nie mieszczą się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej. Pomoc społeczna ma charakter doraźny i jest ograniczona środkami finansowymi organu. Skarżący otrzymuje już systematyczną pomoc w innych formach. Postępowanie administracyjne było prowadzone prawidłowo, a materiał dowodowy zgromadzono pisemnie.
Odrzucone argumenty
Odmowa przyznania zasiłku celowego narusza podstawowe prawa obywatelskie. Telefon jest niezbędny do poszukiwania pracy. Organ powinien przeprowadzić rozprawę administracyjną. Brak wglądu do dokumentacji finansowej MOPR.
Godne uwagi sformułowania
nie jest zadaniem pomocy społecznej przejęcie ciężaru wszystkich potrzeb osób i rodzin, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej Pomoc społeczna z założenia winna mieć charakter doraźny nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej nie może dać więcej niż posiada nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu
Skład orzekający
Andrzej Irla
przewodniczący
Mariusz Kotulski
sprawozdawca
Renata Detka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'niezbędnej potrzeby bytowej' w kontekście zasiłków celowych z pomocy społecznej, ograniczenia uznania administracyjnego, zasady pisemności w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i przepisów ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. (choć zasady pozostają aktualne).
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje konflikt między potrzebami obywatela a ograniczonymi zasobami pomocy społecznej oraz precyzyjną wykładnią przepisów prawnych przez sądy.
“Czy pomoc społeczna musi pokryć Twoje zaległe rachunki? Sąd wyjaśnia granice wsparcia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 618/01 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2004-07-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Andrzej Irla /przewodniczący/
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Renata Detka
Symbol z opisem
632 Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sentencja
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lipca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : AWSA Mariusz Kotulski / spr. / NSA Grażyna Jarmasz Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2004r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2001 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego - skargę oddala -
Uzasadnienie
Pismem z dnia 5 października 2000r. A. C. (zwany dalej skarżącym), które wpłynęło do Miejsko Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. w dniu 6.10.2000r., zwrócił się o przyznanie zasiłku okresowego (adekwatnego do jego najpilniejszych potrzeb), a także udzielenie pomocy rzeczowej w postaci bielizny osobistej i pościeli, obuwia oraz tapczanu jednoosobowego. Nadto wniósł o podniesienie nominału kartki obiadowej do kwoty 7 zł lub o przyznanie drugiego abonamentu (co uzasadnił swoim stanem zdrowia oraz tym, że głoduje).
Kolejnym wnioskiem z dnia 6 listopada 2000r., uzupełnionym później pismem z dnia 7 listopada 2000r. (data wpływu do organu 8.11.2000r.) skarżący zwrócił się o przyznanie pomocy finansowej na: opłacenie zaległych rachunków za gaz, energię elektryczną, telefon oraz zaległości czynszowych na łączną kwotę 2575,62 zł. W składanych wnioskach skarżący opisał swoją trudną sytuację materialną. Podniósł, iż ze względu na zaległości w opłacaniu rachunków prawdopodobne jest pozbawienie go dopływu gazu i prądu do mieszkania, w związku zaś z zaległościami w opłacaniu czynszu grozi mu eksmisja, a w konsekwencji bezdomność. W przypadku konieczności uregulowania zaległego rachunku za telefon argumentuje, iż jest on w jego sytuacji niezbędny, służy bowiem do poszukiwania pracy z ofert emitowanych w audycji radiowej. Tym samym odłączenie telefonu ograniczyłoby możliwości skarżącego wyjścia z obecnej sytuacji poprzez uzyskanie zatrudnienia.
Z przeprowadzonej następnie aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, iż mieszka wspólnie z żoną i dwójką dzieci w jednym mieszkaniu. Jednak z żoną (która wraz z dziećmi zajmuje osobne pomieszczenie) pozostaje w faktycznej separacji i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (pozostaje na własnym utrzymaniu). Skarżący jest bezrobotnym zarejestrowanym w Powiatowym Urzędzie Pracy od [...].07.1996r. (od [...].01.1998r. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych).
Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej i Realizacji Świadczeń Miejsko Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. decyzją z dnia [...] listopada 2000r., nr MOPR-[...] odmówił udzielenia pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na uregulowanie zaległych rachunków za gaz, energię elektryczną, czynsz, telefon oraz pokrycie kosztów zakupu tapczanu jednoosobowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż odmowa przyznania zasiłku celowego na wskazane cele podyktowana jest ograniczonymi środkami finansowymi pozostającymi w dyspozycji organu oraz niemożnością zaspokojenia wszystkich potrzeb życiowych osób ubiegających się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Wskazano także, "że zasiłek okresowy o udzielenie którego zwraca się Pan w podaniu z dnia 6.10.2000r. został już przyznany w okresie od m-ca października do grudnia 2000r. w kwocie po 150 zł z przeznaczeniem na zakup żywności i środki czystości. Natomiast za zakup tapczanu wnioskodawca otrzymał pomoc finansowa w formie zasiłku okresowego przyznanego decyzją z dnia [...].09.1999r. W kwestii dotyczącej zwiększenia ilości abonamentów obiadowych lub ich wartości MOPR wyjaśnia, że wszyscy podopieczni korzystający z pomocy obiadowej mają taka samą wartość abonamentów. Na konsumpcję dla jednej osoby przyznaje się jeden abonament. (...) Dodać należy, iż z uwagi na trudną Pana sytuację bytową tutejszy Ośrodek udziela systematycznej pomocy w formie zasiłków okresowych i celowych z przeznaczeniem na zakup żywności, środków czystości, obuwia, bielizny osobistej i pościelowej oraz bezpłatnych obiadów w barze "J.".
Skarżący odwołał się od w/w decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W swoim odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Jako tkniętej nieważnością i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji z zaleceniem rzeczowego i prawnego rozpatrzenia sprawy na rozprawie administracyjnej, po udostępnieniu mi wglądu do dokumentacji finansowej MOPR dot. świadczonej pomocy." Nadto żądał napiętnowania postępowania pracowników MOPR wobec jego osoby, a także rozpatrzenia sprawy przez Kolegium zgodnie z zasadami k.p. a. (w tym wydania decyzji po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej) w ustawowym terminie. W uzasadnieniu odwołania skarżący stwierdził, iż decyzja organu I instancji podjęta została bez stosownego rozeznania sytuacji i rozmowy z zainteresowanym (bez przeprowadzenia rozprawy administracyjnej). Powoływanie się na brak środków finansowych nie tłumaczy postępowania MOPR w K. oraz podjętego rozstrzygnięcia w jego sprawie. Co więcej nie okazano mu żadnej dokumentacji finansowej MOPR w K., chociaż pracując [...] lata w instytucjach stopnia wojewódzkiego ma ku temu wszelkie kwalifikacje zawodowe. "Z łatwością interpretuję dane liczbowe i błędy organizacyjne." Krzywdząca dla skarżącego decyzja może spowodować eksmisję, odcięcie gazu, światła i telefonu. "Podnoszę przecież, że nie chodzi tu o jakieś luksusy - lecz o podstawowe minimum: dach nad głową, światło elektryczne, gaz i ciepła woda z uwagi choćby na dzieci." Nadto w treści uzasadnienia skarżący podnosi szereg przepisów Konstytucji, ustaw i umów międzynarodowych, które zostały jego zdaniem naruszone.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2001r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium omówiło przebieg dotychczasowego postępowania w przedmiotowej sprawie oraz stan faktyczny sprawy. Podniesiono także, iż "trudna sytuacja materialna i życiowa Pana A. C. jest dobrze znana organom obydwu instancji i organy te nie negują potrzeb strony w przedmiocie uregulowania zaległości w opłatach czynszowych, opłatach za gaz, prąd, telefon. Niemniej jednak organ do spraw pomocy społecznej, z uwagi na brak środków na zabezpieczenie wszystkich potrzeb osób oczekujących pomocy, miarkuje udzielaną pomoc stosując ograniczenia w zakresie rozwoju, formy i rozmiaru przyznawanych świadczeń. Pomoc ta ogranicza się do zapewnienia środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. (...) W tym miejscu wyjaśnić należy, że nie jest zadaniem pomocy społecznej przejęcie ciężaru wszystkich potrzeb osób i rodzin, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Pomoc społeczna z założenia winna mieć charakter doraźny, a jej podstawowym celem jest udzielanie wsparcia osobom i rodzinom, które na skutek różnych niekorzystnych zdarzeń, w sposób przejściowy nie mogą sobie poradzić z problemami dnia codziennego. Pomoc ta nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu." Wskazano, iż skarżący objęty jest stałą i systematyczną pomocą społeczną świadczoną w różnych, dostępnych w danych warunkach formach. W szczególności w zakresie żądań objętych wnioskami A. C. otrzymał on w listopadzie 2000r. zasiłek celowy na zakup obuwia zimowego, bielizny osobistej i pościelowej. Został także przyznany zasiłek okresowy w kwocie 150 zł miesięcznie, na okres trzech miesięcy tj. X, XI, XII 2000 roku z przeznaczeniem na zakup żywności oraz obiady w barze "J." -których koszt odrębnie pokrywa organ I instancji. Również kwestia zakupu tapczanu została rozwiązana. "Ponieważ wnioski Pana A. C. dotyczą świadczeń pieniężnych na konkretnie określone cele, są wielowątkowe i najczęściej kolejne wnioski kolejne wnioski nawiązują do wniosku już złożonego, organ pierwszej instancji rozpatruje te wnioski łącząc je tematycznie (dwa lub trzy wnioski) do wspólnego rozpatrzenia, w ramach racjonalnych zasad postępowania."
Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. C. W uzasadnieniu swojej skargi skarżący powtórzył swoje zarzuty zawarte w odwołaniu skierowanym do SKO w [...]. Zarzuca, iż jedną decyzją administracyjną odmówiono mu pomocy w trzech bardzo ważnych dla niego sprawach tj. zapłaty rachunków za gaz i energię elektryczną, telefon, zaległości czynszowych oraz pomoc w zakupie tapczanu - o co wnosił w kilku swoich wnioskach. Zatem włączono w jedno kilka postępowań wywołanych różnymi wnioskami skarżącego. Nie przeprowadzono również rozprawy administracyjnej, czego się domagał w swoich pismach. Zaznacza nadto, iż dzięki pomocy Dyrekcji MOPR sprawę tapczanu załatwiono ("ponieważ nie mając innego wyjścia wyraziłem zgodę na używany i miałem dużo szczęścia ponieważ okazał się w bardzo dobrym stanie jakby zupełnie nie używany"). Uważa, że nie odniesiono się do jego argumentacji związanej z naruszeniem przez organy administracyjne szeregu przepisów Konstytucji, ustaw i umów międzynarodowych z zakresu zabezpieczenia społecznego. "Samorządowe Kolegium Odwoławcze w obszernym uzasadnieniu obiektywnie przedstawiło moim zdaniem stan faktyczny sprawy - natomiast zupełnie dowolnie zastosowało moim zdaniem wykładnię przepisów prawa". Rozmiar świadczonej pomocy, jak również sposób w jaki się to czyni, świadczą o łamaniu podstawowych praw obywatelskich. Uważa, iż bezpodstawnie odmawia się mu wglądu do dokumentacji finansowej MOPR, chociaż powodem odmowy udzielenia świadczeń jest brak środków finansowych. Zwraca uwagę na błąd w uzasadnieniu decyzji, dotyczący utraty przez niego prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a także Kolegium nie może się powoływać na orzecznictwo NSA, które zapadło w innej sprawie i nie może być uznane za generalnie obowiązującą zasadę prawną. Ponieważ zaś w obecnie trudnej sytuacji skarżący znalazł się bez własnej winy, to zgodnie z art. 67 Konstytucji RP, ma prawo do zabezpieczenia społecznego na godziwym poziomie. W konsekwencji uznaje, iż decyzja jest tknięta nieważnością i dlatego powinna być uchylona, a postawy obydwu organów napiętnowane.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powtarzając motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Do akt sprawy dołączono zestawienie zakresu pomocy społecznej udzielonej skarżącemu w roku 2000.
Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art.3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dlatego też przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2001r., nr [...] - prawidłowość jej wydania oraz zastosowanych uregulowań prawnych. Zatem poza tak określonym przedmiotem kontroli Sądu pozostają inne podniesione przez skarżącego okoliczności i żądania np. napiętnowania postawy organów administracyjnych, czy też ograniczenia dostępu do dokumentacji finansowej MOPR w K.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie przed organami administracji publicznej była kwestia przyznania zasiłku celowego na wskazane przez wnioskodawcę cele.
Zgodnie z brzmieniem art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.
Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Przepis ten bowiem upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela, (por. wyrok NSA z dnia 26.09.2000r., sygn. I SA .945/00)
Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art.2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Sam rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art.2 ust.3 i 4 ustawy o pomocy społecznej). Na podstawie art.13 cyt. ustawy gmina powinna udzielić schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania osobie tego pozbawionej. Przepis ten zakreśla podstawowe minimum niezbędnych potrzeb życiowych osób, które korzystają z pomocy społecznej.
Jak wynika z analizy akt sprawy organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie, w wyniku którego ustalona została sytuacja rodzinna, majątkowa i dochodowa skarżącego. Ustalono, iż dochód skarżącego (z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku) w wysokości 398 zł jest niższy niż kryterium dochodowe wynoszące w tym przypadku 401 zł. Okoliczność ta umożliwia rozważenie wniosku o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej.
Przyznawanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, w ramach których organy gminy są zobowiązane zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby jej mieszkańców. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest niewątpliwie determinowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Nie może ona dać więcej niż posiada. W sytuacji, kiedy środki są ograniczone, a potrzebujących wielu, jest rzeczą naturalną, iż gmina w pierwszej kolejności zaspokaja potrzeby osób o najniższych dochodach. Mając to na uwadze, ustawodawca w art. 32 ust. l ustawy o pomocy społecznej pozostawił ocenę tych potrzeb rozeznaniu gminy, używając w tym przepisie określenia "może zostać przyznany zasiłek celowy", (por. wyrok NSA z dnia 22.02.1995r., sygn. SA/Gd 2497/94)
Co więcej organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele. Wymaga to realistycznej oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń. Racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi wymaga określenia, które z potrzeb muszą być zaspokojone niezbędnie i w jaki sposób, (wyrok z dnia 17.04.2002, sygn. II S A/Gd 4332/01)
Ponieważ ani przepisy art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1993 r. Nr 13, poz. 60), określające okoliczności, w których może być przyznany zasiłek celowy, ani też inne przepisy dotyczące udzielania pomocy ze środków opieki społecznej nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości, to wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku celowego są - z jednej strony -sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej, (por. wyrok NSA z dnia 12.01.1994r., sygn. I S.A. 1649/93)
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że zarzuty skarżącego, iż odmowa przyznania zasiłku celowego jest nieuzasadniona w stosunku do jego potrzeb i oczekiwań - mają charakter subiektywny. Pomoc społeczna jest przyznawana w wysokości, którą ograniczają pozostające w dyspozycji organów środki finansowe. Nadto świadczenia z zakresu pomocy społecznej nie mają za zadanie zaspokajać wszelkich potrzeb podopiecznych. W szczególności zasiłek celowy może zostać przyznany jedynie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (zakupu lekarstw, żywności, ubrania, opału, drobnych napraw itp.). Stanowczo poza tą granicą leży żądanie skarżącego przyznania z zakresu pomocy społecznej zasiłku na pokrycie jego zobowiązań w opłatach mieszkaniowych. Podzielić należy ugruntowane poglądy orzecznictwa wyrażone min. już w wyroku NSA z 18.02.1998r., sygn. akt I SA 1174/97, iż konieczność pokrycia zaległości w opłatach za mieszkanie nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej, o którym mowa w art. 32 ustawy z 1990r. o pomocy społecznej (podobnie w wyroku NSA z 15.10.1996r., sygn. akt SA/Ka 2772/95). Spłata zadłużenia z tytułu czynszu mieszkaniowego nie może być więc uznana za niezbędną potrzebę bytową uzasadniającą przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej. Także żądanie uregulowania zaległości w opłacaniu rachunku telefonicznego w zasadzie nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej uzasadniającej przyznanie zasiłku celowego na zasadzie art. 32 ustawy o pomocy społecznej z 1990r. Żądanie takie wyjątkowo tylko mogłoby być uzasadnione, w sytuacji, gdy korzystanie z telefonu wiązałoby się z koniecznością zapewnienia stałej opieki nad wnioskodawcą ze strony innej osoby nie zamieszkującej z nim, bądź też stałej opieki (pomocy) medycznej ze względu na stan zdrowia takiej osoby. Co w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca. Podobnie odnieść się należy do kwestii uregulowania w drodze pomocy społecznej zaległych rachunków skarżącego za gaz i energię elektryczną. Możliwość i zakres pomocy ze strony organów pomocy społecznej jest bezpośrednio uzależniony od ich możliwości finansowych. O ile zatem po zapewnieniu podstawowych celów pomocy społecznej organy te posiadają środki finansowe, to mogą je przeznaczyć na pomoc wnioskodawcy w uregulowaniu jego rachunków za gaz lub prąd. Jak wynika z akt sprawy w 2000r. skarżącemu przyznano zasiłki okresowe w łącznej kwocie 1350 zł, zasiłki celowe w łącznej kwocie 1558 zł oraz pomoc w formie bezpłatnych obiadów w barze "J." w łącznej kwocie 1045,35 zł - co daje kwotę 3953,35 zł. Średnia wysokość miesięcznej pomocy wyniosła zatem ok. 390 zł miesięcznie. Skarżący objęty jest więc stałą pomocą społeczną, która wprawdzie w jego osobistym odczuciu jest niewystarczająca, lecz uznać ją należy za adekwatną do możliwości finansowych MOPR w K.
Dodać także należy, iż świadczenia z pomocy społecznej mają jedynie wspomagać osoby z nich korzystające, a nie je utrzymywać - to jest bowiem podstawowym zadaniem każdego obywatela, który w tym zakresie winien przejawiać racjonalną aktywność w ramach swoich możliwości i współpracować z właściwymi instytucjami, w rym organami pomocy społecznej. W konsekwencji w pojęciu niezbędnej potrzeby nie mieści się konieczność pokrycia zaległości w opłatach za mieszkanie lub telefon.
Odnośnie pomocy w zakupie tapczanu, skarżący sam w swojej skardze potwierdził, iż pomoc w tym zakresie otrzymał w formie rzeczowej. Podobnie rzecz się ma z żądaniem pomocy na zakup bielizny osobistej i pościelowej oraz butów. Jak wynika z akt sprawy skarżący otrzymał na ten cel zasiłek w miesiącu listopadzie w kwocie 150 zł. Bezzasadne jest także żądanie podniesienia nominału kartki obiadowej lub przyznania skarżącemu dodatkowego abonamentu na bezpłatne obiady w barze "J". Podzielić należy argumentację, iż na konsumpcję dla każdej osoby przyznawany jest jeden abonament, a wszyscy korzystający z pomocy w tej formie mają taką samą wartość abonamentu.
Nie znajdują uzasadnienia także zarzuty skarżącego dotyczące prowadzonego postępowania administracyjnego. Zasadnie bowiem, kierując się zasadą szybkości i prostoty postępowania, a także ekonomiką prowadzonego postępowania, organy administracji publicznej jedną decyzją rozpatrzyły żądania skarżącego wnoszone w kilku pismach poprzedzających jej wydanie.
W postępowaniu administracyjnym, w przeciwieństwie do postępowania sądowego, przewagę ma zasada pisemności. Stąd też w zasadzie całość materiału dowodowego w toku postępowania administracyjnego gromadzona jest przy pomocy pism i dokumentów. Skarżący również mógł w toku prowadzonego postępowania wnieść na piśmie dodatkowe uwagi i wskazać dodatkowe okoliczności. Dlatego też - zgodnie z zapisami art.89 k.p.a. -rozprawę administracyjną organ prowadzący postępowanie przeprowadzi w każdym przypadku, gdy zapewni to przyśpieszenie lub uprowadzenie postępowania bądź osiągnięcie celu wychowawczego albo gdy wymaga tego przepis prawa. Żadna z tych przesłanek nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. A zatem samo żądanie przez skarżącego przeprowadzenia rozprawy, zwłaszcza, że swoje stanowisko mógł on przekazać również pisemnie oraz nie przeprowadzenie jej przez organ administracyjny nie stanowiło uchybienia procedurze administracyjnej i nie wpłynęło na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Całość materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie została zgromadzona i przeprowadzenie rozprawy administracyjnej nie było potrzebne do jej wyjaśnienia. Także błąd zawarty w uzasadnieniu decyzji Kolegium w dacie utraty przez skarżącego prawa do zasiłku dla bezrobotnych nie ma wpływu na treść zaskarżonej decyzji.
Podsumowując stwierdzić należy, że odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego była uzasadniona, nastąpiło to na podstawie obowiązującego prawa i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Zatem wobec braku podstaw o uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o jej oddaleniu.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI