II SA/KR 616/19

II SA/Kr 616/19 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2019-12-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Szkodzińska /sprawozdawca/
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Paweł Darmoń
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 3170/21 - Wyrok NSA z 2023-07-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 469
art. 29 ust. 3
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska (spr.) WSA Paweł Darmoń Protokolant: starszy referent sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 20 marca 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom skargę oddala.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 7 czerwca 2017 r. (WS-08.6331.11.2016.MŁ) na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469) oraz art. 104 kpa Prezydent miasta K. stwierdził, że na działce nr [...] obr. [...] w K., stanowiącej pas drogowy ul. [...], nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie tj. na działkę nr [...] obr. [...] w K., stanowiąca współwłasność J. B., R. W., K. W., K. W., J. W..
Decyzją z dnia 18 października 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło ww. decyzję w całości i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Organ odwoławczy zobowiązał organ I instancji do dokonania ustaleń, czy zmiany zagospodarowania działki nr [...] polegające na budowie jezdni asfaltowej (powierzchnia szczelna) i realizacji bezodpływowego liniowego wykopu wypełnionego kruszywem i połączonego rurami z dwoma wpustami ulicznymi spowodowały zmianę stanu wody na gruncie, a w sytuacji ustalenia, że doszło do zmiany stanu wody na gruncie, zbadaniu czy zmiany te szkodliwie wpływają na działkę nr [...].
Decyzją z dnia 3 grudnia 2018 r. ([...]), na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne(Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.) w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm.) Prezydent Miasta K. stwierdził, że na działce drogowej nr [...] obr. [...] w K. stanowiącej pas drogowy ul. [...] nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie tj. działkę nr [...] obr. [...] w K., stanowiącą współwłasność J. B., R. W. i J. W. oraz odmówił nakazania Gminie Miejskiej K. (Zarządowi Dróg Miasta K.) przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.
Organ administracji podał, co następuje:
Działka nr [...] obr. [...] w K. stanowi pas drogowy ul. [...]. Działka ta stanowi własność Gminy Miejskiej K. będący w zarządzie Zarządu Dróg Miejskich Miasta K.. Ulica [...] posiada jezdnię asfaltową z nieutwardzonymi poboczami po obu jej stronach. Rejon skrzyżowania ul. [...] i ul. [...] zlokalizowany jest w najniższym punkcie okalającego terenu. Spadki podłużne jezdni kształtują się w tym kierunku. Ogólny spadek ul. [...] od posesji nr [...] kształtuje się w kierunku ul. [...] (w kierunku zachodnim), a od posesji [...] kształtuje się w drugą stronę (w kierunku wschodnim). Oznacza to, że na wysokości działki nr [...] spadek podłużny jezdni ul. [...] kształtuje się ze wschodu na zachód, tj. od działki nr [...] w kierunku ul. [...]. Na terenie działki nr [...] po północnej stronie jezdni ul. [...] widoczny jest pas kruszywa o szerokości ok. 1 m. Pas ten został wykonany od granicy działki nr [...] z działką nr [...] do skrzyżowania ul. [...] z ul. [...], zakręcając w ul. [...] na długość kilku metrów. Na wysokości działek nr [...] i [...] wykonane są w jezdni wpusty uliczne. We wpuście zlokalizowanym na wysokości działki nr [...] widoczne są dwie rury od strony północnej (od strony pasa kruszywa) ułożone 0,8 m. Studzienka pod wpustem posiada głębokość 1,2 m ppt i średnicę 0,6 m. Podczas oględzin w dniu 19 października 2016 r. w studzience wpustowej stagnowała woda na głębokości 0,4 m ppt. Podczas oględzin terenowych w dniu 28 czerwca 2018 r. wpusty były całkowicie zalane wodą.
Na wysokości działek nr [...] i [...] zlokalizowane są zjazdy z ul. [...] i nie jest widoczna warstwa kruszywa. Na terenie działki nr [...] nie były widoczne w dniu 19 października 2016 r. zastoiska wody. Poziom tej działki obniżony jest w stosunku do działki nr [...]. Spadek działki nr [...] kształtuje się z południa na północ. Wzdłuż północnej granicy działki nr [...] (granica z działką nr [...]) wykonane jest ogrodzenie na wysokiej litej betonowej podmurówce. Działka nr [...] zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, poziom tej działki został wyraźnie podniesiony w stosunku do działki nr [...].
Działka nr [...] obr. [...] w K. stanowi współwłasność J. B., R. W., K. W. i J. W.. Budynek mieszkalny na działce nr [...] obr. [...] w K. został oddany do użytkowania w grudniu 1990 r.
Wody opadowe z dachu budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] odprowadzane są poprzez rynny na teren działki. Część wód z dachu odprowadzana jest rynną w stronę działki nr [...] (w stronę zachodnią), a część na teren działki nr [...], pomiędzy budynkiem gospodarczym, a budynkiem mieszkalnym (w stronę wschodnią). Wody opadowe z dachu budynku mieszkalnego na działce nr [...] odprowadzane są poprzez rynny na teren tej działki. Drenaż opaskowy wokół budynku mieszkalnego na działce nr [...] usytuowany jest od ok. 1,0 m ppt do ok. 1,8 m ppt (przy studni zbierającej wodę z tego systemu). Konstrukcja drenażu: na piasku ułożone są cegły dziurawki przysypane warstwą piasku, a następnie warstwą gliny. Z tego systemu woda jest odprowadzana rurą do studni zlokalizowanej przy północno-wschodnim narożniku budynku mieszkalnego w odległości ok. 3 m od budynku. Studnia zbierająca wody z drenażu opaskowego posadowiona jest ok. 2 m ppt, dno studni jest gliniaste, średnica studni to 80 cm (średnica wewnętrzna kręgów betonowych). Studnia nie posiada odpływu. Woda ze studni odpompowywana jest interwencyjnie za pomocą pompy i węża poza teren działki nr [...], na działkę drogową - ulicę [...]. W studni zbierającej wodę z drenażu opaskowego stwierdzono podczas oględzin terenowych (4 sierpnia 2016 r.) zwierciadło wody na głębokości ok. 0,4 m ppt. Oględziny te poprzedzał kilkudniowy okres bezdeszczowy. Ponowny pomiar wykonany podczas oględzin terenowych w dniu 19 października 2016 r. wykazał zaleganie zwierciadła wody na głębokości 0,35 m ppt. W noc poprzedzającą oględziny występował opad deszczu. Budynek mieszkalny na działce nr [...] jest podpiwniczony. W podłodze piwnicy wykonany jest otwór, pod którym usytuowana jest beczka do zbierania wody z posadzki piwnicy. Poziom posadzki w piwnicy obniżony jest w stosunku do poziomu działki nr [...] o ok. 1 m. Działka nr [...] posiada ogrodzenie na litej betonowej podmurówce przewyższającej na całej swojej długości poziom terenu. Podmurówka od strony północnej tj. od strony ulicy [...] zagłębiona jest ok. 1 m ppt, od strony wschodniej i zachodniej podmurówka zagłębiona jest ok. 0,2 m ppt, a od strony południowej podmurówka posadowiona jest na powierzchni terenu. Po południowej stronie budynku mieszkalnego na działce nr [...] zlokalizowana jest studnia. Studnia została zlokalizowana w lokalnym obniżeniu, w miejscu w którym gromadziła się woda. Studnia nie posiada ani dopływu, ani odpływu. Podczas oględzin terenowych w dniu [...] sierpnia 2016 r. i w dniu 19 października 2016 r. studnia nie była wypełniona wodą.
Na podstawie dokumentacji geologiczno-inżynierskiej dla działek nr [...] i [...] obr. [...] w K., zlokalizowanych ok. 150 m na południowy wschód od rozpatrywanych nieruchomości określono, że pod warstwą gleby o miąższości ok 0,5 m zalega izolacyjna (pod kątem wodoprzepuszczalności) warstwa iłów.
Na gruncie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne organy nie są zobligowane do ustalania i poszukiwania wszelkich powodów zmiany stosunków wodnych, lecz tylko powinny zbadać, czy pomiędzy konkretnym działaniem właściciela jednej nieruchomości istnieje związek przyczynowo - skutkowy wyrażający się w negatywnej zmianie stanu wód na innych gruntach. Powyższe oznacza, że niniejsze postępowanie nie może być prowadzone w celu uregulowania wszystkich problemów związanych z zalewaniem działki wnioskodawczyni wodami opadowymi, a jedynie w celu ustalenia, czy stosunki wodne po dokonaniu zmiany zagospodarowania działki nr [...].
Stanem pierwotnym (wyjściowym) do zbadania kwestii zmiany stanu wody na gruncie jest stan terenu sprzed kwietnia 2016 r. tj. sprzed zmiany zagospodarowania działki nr [...] obr. [...] w K., polegającej na remoncie jezdni asfaltowej i realizacji bezodpływowego liniowego wykopu wypełnionego kruszywem i połączonego rurami z dwoma wpustami ulicznymi. W stanie pierwotnym na terenie działki nr [...] była zlokalizowana jezdnia ul. [...], również asfaltowa, nieposiadająca żadnego systemu odwodnienia. Prace wykonane przez ówczesny Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. polegały na remoncie tej nawierzchni oraz wykonaniu chłonnego pobocza z kruszywa. Jak wynika z oświadczenia właścicieli działek nr [...] i [...], a zatem działek przylegających bezpośrednio do działki nr [...] i zlokalizowanych w bliższej odległości odcinka objętego pracami remontowymi niż działka wnioskodawczyni, teren ten był zalewany po opadach deszczu. Zmianą, jaka została wprowadzona przez ZIKiT w K. w stosunku do stanu poprzedniego było zatem wykonanie bezodpływowego liniowego wykopu wypełnionego kruszywem i połączonego rurami z dwoma wpustami ulicznymi. Jezdnia asfaltowa istniała również przed pracami remontowymi.
Wody opadowe są zbierane z jezdni przez dwa wpusty uliczne i wprowadzane do warstwy kruszywa. W stanie pierwotnym takiej możliwości nie było, a wody opadowe swobodnie spływały powierzchniowo po jezdni na pobocze.
J. B. szkodę upatruje w niemożności odpompowania wody z posesji, pęknięciu podstawy tarasu oraz zaleganiu wód opadowych na posesji przez 4 dni, podczas gdy uprzednio woda stała najdłużej 1 dzień.
Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 19 października 2016 r. (w noc poprzedzającą oględziny występował opad deszczu) na terenie działki nr [...], na wjeździe na posesję nr [...] (działka nr [...]), jak i na długości tej posesji nie występowały zastoiska wody poza widocznym błotem w rejonie wjazdu. Tak samo na jezdni (działka nr [...]) na długości pasa kruszywa oraz na terenie przyległym nie stwierdzono zastoisk wody (zdjęcia nr 17,18 i 19 karta 136). Podczas oględzin terenowych w dniu 9 marca 2018 r. (okres roztopów) nie stwierdzono występowania zastoisk wody w rejonie pasa kruszywa. Nawierzchnia jezdni ul. [...] w kierunku wschodnim (w kierunku działki nr [...]) była sucha. Podczas oględzin terenowych w dniu 9 maja 2018 r. (w godzinach wieczornych i późnonocnych dnia poprzedzającego oględziny występowała burza charakteryzująca się bardzo intensywnym i długotrwałym opadem deszczu) nie stwierdzono występowania zastoisk wody na pasie drogowym na wysokości działki nr [...]. Na wysokości działki nr [...] widoczne było zastoisko wody (kałuża), usytuowana po przeciwległej stronie jezdni niż działka nr [...]. Od tego miejsca do skrzyżowania z ul. [...] na jezdni ul. [...] nie występowały kałuże. Podczas oględzin terenowych w dniu 28 czerwca 2018 r. (okres poprzedzający dzień oględzin był okresem deszczowym, a w dniu oględzin występował opad deszczu o małym natężeniu) nie stwierdzono zastoisk wody w pasie drogowym ul. [...] na wysokości działki nr [...]. Na wysokości działki nr [...] widoczne były zastoiska wody po stronie jezdni od numerów nieparzystych. Z zastoiska usytuowanego w rejonie granicznym działek [...] widoczny był przepływ wody przez jezdnię (przepływ poprzeczny) na stronę numerów parzystych. Przepływ ma kierunek zachodni - w stronę ul. [...].
Ustalony stan faktyczny podczas różnych warunków pogodowych wskazuje, że zastoiska wody nie występują na terenie działki nr [...] na wysokości działki wnioskodawczyni. Woda opadowa ma możliwość odpłynięcia w kierunku zachodnim zgodnie z naturalnym spadkiem terenu, a zatem od działki nr [...] w kierunku ul. [...]. Dodatkowo, podczas oględzin w dniu [...] czerwca 2018 r., w rejonie granicznym działek [...] widoczny był przepływ wody przez jezdnię (przepływ poprzeczny) na stronę numerów parzystych, co oznacza, że woda przepływa na stronę przeciwną ulicy w stosunku do działki wnioskodawczyni.
Działka nr [...] zalewana jest z powodu naturalnego ukształtowania terenu i innych czynników, które nie są bezpośrednio związane z pracami przeprowadzonymi w kwietniu 2016 r. Nie ma więc związku przyczynowego miedzy podmokłościami na dz. nr [...], a wykonanymi pracami na terenie działki drogowej nr [...] w kwietniu 2016 r.
Prace związane z realizacją bezodpływowego liniowego wykopu wypełnionego kruszywem nie zostały zrealizowane w bezpośrednim sąsiedztwie działki [...] lecz system ten został wykonany w odległości ok. 30 m od północno-zachodniego narożnika działki nr [...] i po przeciwległej stronie ulicy. Spadek terenu kształtuje się od działki wnioskodawczyni w stronę ww. systemu, co oznacza, że wody mają możliwość odpłynięcia z działki wnioskodawczyni. Dowodem na to, że wody odpływają od działki nr [...], a nie napływają w kierunku tej działki jest lokalizacja tworzącego się rozlewiska - na zachód od działki wnioskodawczyni, a nie na wysokości jej posesji. Samo rozlewisko nie jest stanem nowym, powstałym w wyniku wykonania przez ZIKiT w K. prac w miesiącu kwietniu 2016 r., lecz zastanym (pierwotnym), gdyż jak oświadczyli właściciele posesji zlokalizowanych na zachód od działki nr [...] rozlewisko zawsze się tworzyło.
Problem z wodami opadowymi i podziemnymi, jaki występuje na działce wnioskodawczyni, tj. na działce nr [...] wynika z naturalnego ukształtowania terenu, budowy geologicznej oraz nieprawidłowego funkcjonowania drenażu opaskowego i nieprawidłowego zagospodarowania wód opadowych z budynku mieszkalnego na tej działce. Naturalne (pierwotne) ukształtowanie terenu determinuje spływ wód opadowych i podziemnych (wód infiltracyjnych) z obszarów zlokalizowanych nawet po południowej stronie ul. [...] poprzez działkę nr [...] w kierunku północno-zachodnim. Przepływ tych wód przez działkę nr [...] jest stanem normalnym - naturalnym. Z dokumentacji geologiczno-inżynierskiej wynika, że pod warstwą gleby o miąższości ok. 0,5 m zalega izolacyjna (pod kątem wodoprzepuszczalności) warstwa iłów. Oznacza to, że woda opadowa infiltruje do warstwy gleby o małej miąższości (ok. 0,5 m), a następnie spływa po stropie warstwy iłów, zgodnie z naturalnym spadkiem. Naturalnym kierunkiem spływu wód z działki nr [...] jest kierunek północno-zachodni. Każda liniowa przeszkoda usytuowana w warstwie gleby na kierunku spływu będzie stanowiła przeszkodę dla płynących tą warstwą wód. Taką przeszkodą są m.in. podmurówki ogrodzeń, zagłębione w warstwę gleby. Dla wód opadowych płynących powierzchniowo przeszkodą będzie podmurówka przewyższająca poziom terenu. Działka nr [...] posiada ogrodzenie na litej betonowej podmurówce przewyższającej na całej swojej długości poziom terenu. Zgodnie z oświadczeniem wnioskującej podmurówka od strony północnej, tj. od strony ulicy [...] zagłębiona jest ok. 1 m ppt, a od strony wschodniej i zachodniej podmurówka zagłębiona jest ok. 0,2 m ppt. Od strony południowej podmurówka posadowiona jest na powierzchni terenu. Oznacza to, że wody infiltracyjne, napływające w sposób naturalny na teren działki nr [...] od strony południowej (brak przeszkody w postaci zagłębionej podmurówki, przepływają przez teren tej działki warstwą przepuszczalną gleby i napotykają przeszkodę w postaci podmurówki od strony północnej, której posadowienie sięgnęło z dużym prawdopodobieństwem warstwy nieprzepuszczalnej (iły). Oznacza to całkowite przetamowanie naturalnego spływu wód infiltracyjnych. Dodatkowo podmurówki od strony wschodniej i zachodniej ograniczają swoim zagłębieniem przekrój warstwy przepuszczalnej (gleby). Analogiczne przetamowanie dotyczy wód opadowych, spływających powierzchniowo. Budynek mieszkalny na działce nr [...] posiada odprowadzenie wód opadowych poprzez rynny na powierzchnię działki. W kierunku budynku mieszkalnego odprowadzane są dodatkowe wody opadowe z połowy dachu budynku gospodarczego. Drenaż opaskowy wokół budynku mieszkalnego na działce nr [...] posiada odprowadzenie do studni zlokalizowanej przy północno-wschodnim narożniku budynku mieszkalnego w odległości ok. 3 m od budynku. Studnia drenażu nie posiada odpływu. Woda ze studni odpompowywana jest okresowo za pomocą pompy i węża poza teren działki nr [...], na działkę drogową - ulicę [...] co jest rozwiązaniem chwilowym (awaryjnym) i nieprawidłowym. Permanentna stagnacja wody w tym systemie oznacza, iż drenaż zamiast odwadniać obiekt budowlany faktycznie stanowi zbiornik wody, która oddziałuje w sposób ciągły na ściany kondygnacji podziemnej budynku, co jest jedną z przyczyn zamakania piwnic budynku.
Z powyższego wynika, że nie ma związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy podmokłościami na działce nr [...], a wykonanymi w kwietniu 2016 r. pracami na działce drogowej nr [...]. Problem spływu wód powierzchniowych i infiltracyjnych jest dla nieruchomości wnioskodawczyni stanem naturalnym wynikającym z pierwotnego ukształtowania terenu i budowy geologicznej. O tym, że kłopoty z wodami na działce nr [...] są problemem wieloletnim świadczy chociażby fakt cyklicznego i wieloletniego wypompowywania wody za pomocą pompy i węża poza teren działki nr [...]. Również istnienie otworu w posadzce w piwnicy z wkopaną beczką potwierdza fakt wcześniejszego zalewania piwnic i konieczności zbierania wody z posadzki.
W pozostałej części uzasadnienia decyzji organ odniósł się do pism J. B. z dnia 20 czerwca 2016 r., 12 grudnia 2016 r., uwag z dnia 25 kwietnia 2017 r. oraz pisma z dnia 29 października 2018 r.
W ocenie organu rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie wymagało powołania biegłego. Do rozstrzygnięcia sprawy nie są w tym konkretnym przypadku konieczne wiadomości specjalne, którymi nie dysponowałby tut. organ (sprawę analizował pracownik, który posiada wyższe wykształcenie w zakresie inżynierii wodnej i zarządzania zasobami wodnymi, posiada wiedzę z zakresu hydrologii i gospodarki wodnej, kilkunastoletnie doświadczenie w prowadzeniu spraw z art. 29 ustawy Prawo wodne i tym samym dysponuje wiadomościami specjalnymi, niedostępnymi przeciętnemu wykształconemu człowiekowi). Ustalenie stanu faktycznego zgodnie z art. 7 i 77 §1 kpa mogło więc zostać oparte na dowodach przeprowadzonych przez organ w przedmiotowym postępowaniu.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła J. B., zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie art. 6 pkt 3 w zw. z art. 4 pkt 3 a ustawy o gospodarce nieruchomościami; niewyjaśnienie wszystkich faktów koniecznych do ustalenia stanu faktycznego sprawy, mającego wpływ na jej rozstrzygnięcie; arbitralne interpretowanie stanu faktycznego sprawy prowadzące do wniosku, że na działce nr [...] obr. [...] w K. nie nastąpiły zmiany w zagospodarowaniu wód opadowych szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie.
Decyzją z dnia 20 marca 2019 r. (SKO.PW/4171/6/2019) na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. 2017, poz. 1121 ze zm.) w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017r., poz. 1566 ze zm.) w zw. z art. art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017, poz. 935) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ wskazał, że przedmiotowa sprawa została wszczęta jeszcze w 2016 r. tj. przed wejściem w życie nowej ustawy Prawo wodne sprawa, dlatego rozstrzygana jest w oparciu o przepisy dotychczasowe, a organem odwoławczym właściwym w sprawie pozostaje Kolegium. Powtórzył ustalenia organu I instancji i przyjął je za własne.
Wskazał, że z treści przepisu art. 29 ust. 1 i 2 prawa wodnego wynika, że zastosowanie sankcji przewidzianej w ust. 3 może mieć miejsce w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w ust. 1. Nałożenie obowiązku wynikającego z ust. 3 ustawy musi być zatem poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie. Zmianą stanu wody na gruncie jest każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Zmianą taką będzie także zmiana stanu wód podziemnych, gdy wpływa na zmianę ilości wody na gruncie.
Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji zgromadził materiał dowodowy sprawy i w sposób kompleksowy przywołał ustalania mające w sprawie miejsce jak i wskazał na własne ustalenia. Organ I instancji prawidłowo i zgodnie z regułami kpa dokonał oceny dowodów.
Zdaniem Samorządowego Kolegium odwoławczego, wbrew twierdzeniom odwołania organ I instancji dokonał oceny, na czym polega system odwadniający i czy wprowadzony system drenażu ma związek z zalewaniem posesji odwołującej się. Ustalono bowiem, że prace związane z realizacją wykopu wypełnionego kruszywem zostały wykonane po przeciwległej stronie ulicy w stosunku do posesji odwołującej się, co potwierdza protokół z dnia [...] czerwca 2016 r. Wynika z niego, że wzdłuż odcinka ul. [...] (od strony o numerach parzystych) w rejonie skrzyżowania z ul. [...] wykonano na długości kilkudziesięciu metrów przedmiotowy drenaż.
Nie jest kwestionowane w sprawie, co wynika m.in. z korespondencji z ZIKIT, że brak jest w terenie skutecznego systemu odwadniającego i jego realizacja była wielokrotnie zgłaszana do UMK. Jednak brak kompleksowego rozwiązania kwestii zagospodarowania wód opadowych przez gminę nie powoduje, że automatycznie dochodzi do naruszenia stosunków wodnych na gruncie, o którym mowa w art. 29 ustawy prawo wodne.
Z ustaleń organu I instancji wynika, że brak jest związku przyczynowo skutkowego pomiędzy podmokłościami na działce nr [...], a wykonywanymi w kwietniu 2016 r. pracami na działce drogowej nr [...]. Kompleksowo oceniono, iż problem spływu wód powierzchniowych i infiltracyjnych jest dla nieruchomości wnioskodawczyni stanem naturalnym i wynikającym z pierwotnego ukształtowania terenu i budowy geologicznej. O tym, że kłopoty z wodami na działce nr [...] są problemami wieloletnimi świadczy chociażby fakt cyklicznego i wieloletniego wypompowywania wody za pomocą pompy i węża poza teren działki nr [...]. Również istnienia otworu w posadzce w piwnicy z wkopaną beczką potwierdza fakt, że już wcześniej posesja była regularnie zalewana. Spadek terenu kształtuje się od działki wnioskodawczyni w stronę sytemu drenażu, a nie odwrotnie, o czym świadczy rozlewisko na zachód od działki wnioskodawczyni, a nie na wysokości jej posesji. Stan ten nie jest też stanem nowym. Potwierdzają to również zeznania świadków, którzy oświadczyli, że rozlewisko zawsze się tworzyło. Świadkowie w osobach S. M. i U. K. wskazywali też na znaczne problemy z wodą i z zalewaniem terenu i odcinka jezdni jeszcze przed zmianą dokonaną przez ZIKIT. Powyższe potwierdza również istnienie systemów odprowadzania wód wzdłuż ul. [...], które to systemy budowali sami mieszkańcy w celu zabezpieczenia się przed napływem wód. Posesja odwołującej się nie ma natomiast zewnętrznego odbiornika dla wód opadowych i drenażowych.
Nadto podczas kilkukrotnych oględzin, również w niekorzystnych warunkach pogodowych nie stwierdzono zastoisk wody w pasie drogowym na wysokości działki nr [...]. Zresztą sama odwołująca wskazuje, iż na początku tj. w latach 1987-1990 nie odnotowano żadnych problemów z wodą opadową, a dopiero w procesie urbanizacji nastąpiły duże zmiany.
Na powyższe rozstrzygnięcie J. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz wskazując, że:
- działka nr [...] (i przylegający do niej odcinek pobocza drogi - działka nr [...]) nie jest po zmianach "odbiornikiem" wód opadowych z rejonu skrzyżowania ulic [...] i [...] i po ustaniu opadów pozostaje sucha, podczas gdy woda zalega w innych miejscach;
- odcinek ul. [...] od nr [...] wzwyż długości ok. 250 m znajduje się na wyraźnym wzniesieniu terenu (wg map, którymi posługiwano się w niniejszym postępowaniu różnica wysokości na krańcach 250 - metrowego odcinka wynosi 5 m ) i jest pozbawiony kanalizacji opadowej - zatem rozważania w sprawie stanu wody w rejonie skrzyżowania nie mogą pomijać faktu, że woda z tego wzniesienia spływa w rejon skrzyżowania;
- "odbiornikiem" tych wód nie jest po zmianach działka nr [...], ani kanał burzowy biegnący od posesji przy ul. [...] do rowu melioracyjnego w ul. [...] (w niniejszym postępowaniu niebadany, a niedrożny na całym odcinku wg inwentaryzacji nadesłanej przez ZIKiT);
- wlot do kanału na posesji nr [...] w dniu rozprawy administracyjnej 17 października 2017 (ostatnie oględziny kanału w cyklu postępowań) nazajutrz po intensywnych opadach jest całkowicie zalany (niedrożny), a woda z niego przesącza się w stronę południową, czyli odwrotnie do zakładanego kierunku spływu wody;
- postępowanie nie dało jednoznacznej odpowiedzi, gdzie znajduje się woda opadowa z kilkudziesięciu posesji znajdujących się na wzgórzu i spływających do nowowybudowanego drenażu francuskiego skarżonego w tym postępowaniu;
- wbrew twierdzeniom organu woda z "rynny’ na posesji skarżącej jest wciągana w prąd wody płynącej w przeciwnym kierunku, gdzie trafia na wzniesienie terenu, a wcześniej zalewa piwnicę i ogród skarżącej;
- oceniając rozwiązania techniczne, organ l instancji kwestionuje kompetencje architekta projektującego dom, a nawet decyzje o pozwoleniu na budowę;
- normą wyjściową do wszystkich planów zagospodarowania przestrzennego są ustalenia geologiczne bezwzględnie nakazujące wody opadowe z terenów o spadku powyżej 12 % zbierać w kanały wody opadowej; obecna sytuacja wyłączająca istniejący kanał burzowy z tej funkcji prowadzi do obejścia prawa, tj. spowodowania osuwania się gruntu ze wzniesienia ul. [...] i podnoszenia jezdni w najniższym miejscu (w chwili obecnej o 0,59 m w stosunku do stanu z roku 2011 - wg załączonych do postępowania map) ze szkodą dla posesji znajdujących się poniżej, tj. od nr [...] do nr [...], podmywania ich fundamentów (głębokość studzienki wpustowej usytuowanej w jezdni naprzeciw drenażu wynosi 1,2 m ppt, czyli na głębokości wszystkich fundamentów), aż do ich całkowitego zniszczenia. W chwili obecnej sytuacja najgorzej kształtuje się na posesji skarżącej i zagraża istnieniu budynku mieszkalnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu.
W wyniku przeprowadzonej według powyższych reguł kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził brak podstaw do jej uchylenia.
Przed dalszymi wywodami wskazać należy, że organy prawidłowo wydały decyzje na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (DZ.U.2017/1121). Ustawa ta została uchylona z dniem ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (DZ.U.2018/2268). Zgodnie z art. 545 ust. 4 nowej ustawy "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej". Ponieważ postępowanie w sprawie wszczęte zostało przed wejściem w życie nowej ustawy i nie zostało przed tą datą zakończone, a przed wejściem nowej ustawy właściwym organem odwoławczym było Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stwierdzić należy, że zastosowano odpowiednie przepisy zarówno materialne, jak i określające właściwość organów.
Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte na skutek pisma J. B. z dnia 15 kwietnia 2016 r., w którym skarżąca domagała się interwencji w związku z działaniami ZIKiT informując, że "od lat jest zalewana wodami opadowymi z powodu nieuregulowania odwodnień w rejonie ulic [...], brak jest kanalizacji burzowej, a w dniu 13 kwietnia ekipa służby drogowej wykonała przekop z ulicy na działkę nr [...], tak, aby woda z ulicy, która ona pompuje, spływała na tę działkę i następnie na jej posesję. w którym żądanie zostało wyraźnie sprecyzowane.
W kolejnym piśmie z dnia 16 maja 2016 r. J. B. informowała, że został wykonany rów wzdłuż jezdni przy ul. [...]. To spowodowało, że obecnie wszystkie wody, także z ulicy [...], spływa na jej działkę. Naturalny odpływ wody został zagrodzony dużą ilością tłucznia, ubitego walcem i tworzącego wał podnoszący poziom drogi o ok. 1 m.
Na podstawie tych wniosków, a także dalszych pism J. B., organ prawidłowo przyjął, że zdarzeniem, w którym skarżąca upatruje zmianę stosunków wodnych wywołującą szkody na jej działce, jest remont drogi [...] wraz z wykonanym tzw. drenażem francuskim przy działkach [...] i [...]. Prawidłowo też organy wykluczyły fakt położenia asfaltu jako mogący mieć wpływ na zmianę stosunków wodnych, skoro także i przed remontem droga była wyasfaltowana.
Przedstawione przez skarżącą dane i wnioski zostały zweryfikowane w trakcie dość długiego postępowania wyjaśniającego, w ramach którego dokonano kilku oględzin miejsca, dokładnie je opisano i sfotografowano. Nadto odnotowano za każdym razem stan pogodowy i widoczny stan wody na gruncie. Uzyskano również od ZIKiT informację o zakresie i charakterze wykonanych robót i o systemie odwodnień w okolicy posesji skarżącej. Pozyskano również dokumentację geologiczno-inżynierską obrazującą budowę gruntów. Wszystkie materiały i dane poddano szczegółowej i obszernej analizie. W jej wyniku stwierdzono, że woda opadowa – tak jak poprzednio - ma możliwość odpłynięcia z okolic posesji skarżącej w kierunku zachodnim zgodnie z naturalnym spadkiem terenu, co zresztą faktycznie zaobserwowano podczas oględzin w dniu 28 czerwca 2018 r.). Zważywszy na wszystkie okoliczności towarzyszące, w tym ukształtowanie terenu, budowę gruntów, opisane urządzenie obiektów na działce skarżącej, odległość wykonanego drenażu od jej posesji, nie sposób odmówić wnioskowaniu organów spójności i logiki. Jak wynika ze znajdujących się w aktach pism ZIKiT problem braku właściwego odwodnienia ulicy [...] istnieje od dawna i nie powstał w wyniku wykonanego remontu, w szczególności zaś drenażu francuskiego przy działkach nr [...] i nr [...] (k.231-229 akt admin.) Wspomniana przez skarżącą trudność w odprowadzaniu wypompowywanych z jej posesji wód (na drogę) nie może być w ogóle traktowana, jako następstwo zmiany stosunków wodnych w rozumieniu art. 29 ust. 3 ustawy.
Przedmiotem postępowania dotyczącego zmiany stanu wód na gruncie jest ustalenie, czy wskazywany fakt zmianę taką stanowi oraz czy nowopowstały stan stanowi przyczynę szkód na gruncie sąsiednim. Organ w takim postępowaniu nie ma podstaw do poszukiwania wszelkich przyczyn istnienia niezadawalającego stanu wód na gruncie wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie organ takiej przyczyny ostatecznie nie stwierdził, choć wskazał okoliczności mogące stanowić określone sugestie. Nie zakwestionował przy tym żadną miarą ani kompetencji architekta, ani decyzji o pozwoleniu na budowę. Z powyżej wymienionych przyczyn podnoszone przez skarżącą w toku postępowania sądowego (pismo z dnia 10 października 2019 r.) okoliczności związane z podwyższeniem terenu działek nr [...] i nr [...] jednocześnie z budową drenażu na działce drogowej oraz z zasypaniem kanału burzowego nie mogą mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.
Stwierdzić należy, że organ I instancji zgromadził pełen materiał dowodowy w sprawie, prawidłowo go ocenił i na jego tle sformułował właściwe wnioski. Prawdą jest, że nie skorzystał z pomocy biegłego, ale, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie sprawy pomocy takiej nie wymagało. Dopuszczenie dowodu z opinii rzeczoznawcy jest konieczne wówczas, kiedy przedmiot sprawy jest na tyle skompilowany, że jego ocena wymaga specjalistycznej wiedzy. Taka sytuacja – tak jak podnosi to skarżąca -często ma miejsce w sprawach dotyczących zmiany stanu wody na gruncie, co przecież jednak nie znaczy, że wyznacza ona standard dla wszystkich tego rodzaju spraw. Organ przyjął, że zgromadzony materiał jest wystarczający i daje pełną podstawę do rozstrzygnięcia sprawy.
Wobec powyższego skargę, jako nieuzasadniona, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.