II SA/Kr 615/04

II SA/Kr 615/04 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2007-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Barbara Pasternak
Krystyna Daniel
Piotr Głowacki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Sygn. powiązane
I OSK 1178/07 - Wyrok NSA z 2008-05-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) Sędziowie: WSA Barbara Pasternak WSA Krystyna Daniel Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 lutego 2004r. nr Kol. [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego skargę oddala
Uzasadnienie
Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej , na podstawie § 3 uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia [...].1991 roku w sprawie utworzenia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z późniejszymi zmianami, a także art. 104, art. 107 k.p.a., art. 43 ust. 1, art. 11 pkt 1, art. 1 ust. 1 i ust. 3, art. 4, art. 27 ust. 1-3 ust. 5, art. 35 a, art. 40 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (tekst jednolity – Dz. U. z 1998 roku, Nr 64, poz. 414 z późniejszymi zmianami) decyzją z dnia [...].2003 roku, znak [...] odmówił A. B. przyznania zasiłku stałego z tytułu opieki nad dzieckiem.
Organ pierwszej instancji wskazał, iż sprawa była już przedmiotem rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które uchylając poprzednią decyzję nakazało wyjaśnienie, czy A. B. prowadzi gospodarstwo domowe razem z mężem. W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy ustalono, że mieszka ona z mężem i trójką dzieci. Organ w obszernym uzasadnieniu wskazał na sprzeczne informacje, podawane przez A. B., a także na utrudnianie przez nią wyjaśnienia kwestii istotnych dla postępowania, w tym nie przedłożenie zaświadczenia o zarobkach męża. Między innymi podano, iż okoliczności, mające świadczyć o tym, że mąż nie prowadzi wspólnie z nią gospodarstwa domowego, zaczęła zgłaszać stopniowo. Wskazano, iż przez pojęcie rodziny, prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe należy rozumieć osoby mieszkające i gospodarujące wspólnie, pozostające w formalnym związku, pokrywające wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa z dochodów osób je prowadzących. Zdaniem organu, rodzina wnioskodawczyni mieści się w tym pojęciu. Dzieci pozostają pod wspólną opieką małżonków, mąż pobiera na syna G. zasiłek pielęgnacyjny i rodzinny, za czym idą określone świadczenia pochodne. Z dochodów męża wnioskodawczyni i wymienionych zasiłków pokrywane są wszystkie wydatki rodziny. Natomiast konflikty pomiędzy małżonkami nie przesądzają jeszcze o rozdzielności gospodarstwa domowego. Organ podkreślił, iż A. B., pomimo trudnej sytuacji materialnej, nie podjęła żadnych kroków formalnych, zmierzających do jej uregulowania, w tym nie żądając wyższych alimentów od męża, nie zamierzając występować o separację lub rozwód oraz nie wyrażając zgody na podjęcie kroków prawnych w kierunku zwiększenia kwoty alimentów, zaproponowanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej.
Dalej wskazano, że pomoc społeczna, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ma na celu przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych osób i rodzin, które nie są w stanie ich pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Stosownie do art. 27 ust. 1 tejże ustawy, przyznanie zasiłku stałego uzależnione jest m. in. od spełnienia przez rodzinę kryterium dochodowego. Wobec ustalenia, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz nie przedstawienia zaświadczenia o jego zarobkach- należało odmówić przyznania świadczenia.
We wniesionym w terminie odwołaniu A. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i uwzględnienie wniosku o przyznanie zasiłku stałego. Zarzuciła, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z mężem, a ten odmówił przedstawienia zaświadczenia o zarobkach. Wskazała, że o rozwód bądź separację nie wystąpiła ze względów religijnych oraz przez wzgląd na dobro małoletnich dzieci, a także iż złożyła pozew o podwyższenie alimentów. Powołała się również na ciężką sytuację materialną.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 lutego 2004 roku, znak Kol. [...] na podstawie art. 27 ust.1 i art. 43 ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 roku, Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ drugiej instancji zwrócił uwagę, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej określają, w jakich okolicznościach mogą być przyznane osobie uprawnionej świadczenia pieniężne w postaci zasiłku stałego. Zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy osoba taka musi spełnić łącznie szereg kryteriów- nie wystąpienie któregokolwiek z nich pozbawia ją możliwości uzyskania świadczenia. Jednym z kryteriów jest nie przekroczenie przez rodzinę kryterium dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powtórzyło ustalenia i ocenę organu pierwszej instancji odnośnie faktu prowadzenia przez A. B. gospodarstwa domowego wspólnie z mężem, wskazując jednocześnie, iż zgodnie z art. 43 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej pracownik socjalny, przeprowadzający wywiad rodzinny (środowiskowy) może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym, a odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia.
We wniesionej w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze A. B. zarzuciła, iż postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone nierzetelnie i jest obarczone licznymi błędami, co stanowi istotne naruszenie prawa i jej interesu. Wskazała, że wspólne zamieszkiwanie z mężem nie przesądza o prowadzeniu jednego gospodarstwa domowego, a także zwróciła uwagę na swoją trudną sytuację materialną. Wskazała, że to jej mąż odmówił dostarczenia zaświadczenia o zarobkach, a ona nie ma możliwości uzyskania takiego zaświadczenia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, a także ich ocenę prawną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nie uwzględnienia skargi, sąd ją oddala w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Po przeanalizowaniu zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, dokonaniu oceny sposobu przeprowadzenia postępowania administracyjnego przez organy obu instancji oraz dokonanej przez nie analizy stanu prawnego sprawy należy stwierdzić, iż skarga nie mogła zostać uwzględniona. Sąd nie dopatrzył się żadnych przyczyn, dla których należałoby zapadłe w sprawie decyzje wyeliminować z obrotu prawnego.
Na każdym etapie postępowania skarżąca miała zapewnioną możliwość czynnego w nim udziału, zatem zrealizowany został wymóg sformułowany w art. 10 k.p.a. Również postępowanie wyjaśniające prowadzone było zgodnie z dyspozycją art. 7 k.p.a., w myśl którego w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten formułuje jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego- zasadę prawdy obiektywnej, znajdującą rozwinięcie m. in. w art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, art. 80 k.pa., zgodnie z którym na podstawie całokształtu materiału dowodowego ma nastąpić ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, a także w art. 107 § 3 k.p.a., obligującym organ do wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, jak również przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Na szczególną uwagę zasługuje w tym miejscu uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji, w którym zgromadzony materiał dowodowy i jego ocenę omówiono wyjątkowo rzetelnie i obszernie.
Sporem w niniejszej sprawie było objęte przede wszystkim to, czy skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swym mężem. Organy administracji publicznej udzieliły na takie pytanie odpowiedzi twierdzącej, zaś skarżąca tę okoliczność negowała. W ocenie Sądu ustalenia faktyczne organów zasługują na akceptację, albowiem dokonana ocena zebranego materiału dowodowego nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów.
Za statuujący zasadę swobodnej oceny materiału dowodowego w doktrynie prawa administracyjnego uznaje się powszechnie przepis art. 80 k.p.a. (zob. między innymi: A. Wróbel- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego [w:[ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.; C. Martysz- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze, 2005; J. Borkowski: Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., I SA 1270/93, OSP 1994/7-8/131), rozumianą jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następującą zgodnie z regułami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, dokonana w niej ocena dowodów nastąpiła w zgodzie z tą zasadą, nie była oceną dowolną. W tym miejscu wskazać należy, iż ustalanie stanu faktycznego jest rzeczą organów administracji publicznej, nie zaś Sądu, który ma jedynie skontrolować sposób powzięcia tychże ustaleń, biorąc pod uwagę jego zgodność z przepisami k.p.a., w tym z art. 80 k.p.a.
W tak ustalonym stanie faktycznym organy były zobligowane do wydania decyzji, odmawiającej przyznania skarżącej zasiłku stałego. Skoro jego przyznanie- w myśl art. 27 ust. 1 z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej uzależnione było od wysokości dochodów całej rodziny, w braku zaświadczenia o dochodach męża skarżącej nie można było wydać decyzji o przyznaniu żądanego zasiłku. Do takiego orzeczenia nie byłoby podstaw w obowiązujących wówczas przepisach prawa, zaś organy pomocy społecznej- nawet przy uwzględnieniu istotnie trudnej sytuacji skarżącej- nie mogły przyznać świadczenia bez podstaw prawnych.
Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.