II SA/KR 613/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym, stwierdzając wadliwe ustalenie stanu faktycznego przez organy niższych instancji.
Sprawa dotyczyła skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Tarnów odmawiającą nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym. Skarżąca twierdziła, że jej działka jest zalewana wodami spływającymi z sąsiedniej działki. Organy obu instancji uznały, że po wykonaniu wcześniejszej decyzji nakazującej obniżenie sąsiedniej działki oraz po udrożnieniu melioracji, problem ustąpił. Sąd administracyjny, po przeprowadzeniu dowodu z materiału video, uznał ustalenia organów za wadliwe i uchylił zaskarżone decyzje, nakazując ponowne postępowanie dowodowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Tarnów. Decyzje te odmawiały nakazania T. Ł. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w związku z zalewaniem działki skarżącej wodami spływającymi z działki sąsiedniej. Organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcia na ustaleniach, że po wykonaniu wcześniejszej decyzji nakazującej obniżenie sąsiedniej działki oraz po przywróceniu sprawności istniejącej sieci melioracyjnej, na działce skarżącej nie występują już zastoiska wodne. Skarżąca podnosiła jednak, że problem zalewania jej działki nadal istnieje, powołując się m.in. na opinię biegłego. Sąd, w oparciu o przeprowadzony dowód z materiału video, uznał, że ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy były wadliwe, gdyż na działce skarżącej nadal występują zastoiska wodne, a teren jest zdewastowany. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nakazując organom ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego, w tym z udziałem biegłego, w celu rzetelnego ustalenia stanu faktycznego i oceny, czy w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 234 ust. 3 Prawa wodnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organy administracji dokonały wadliwych ustaleń stanu faktycznego, co skutkowało uchyleniem ich decyzji.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na dowodzie z materiału video, stwierdził istnienie zastoisk wodnych na działce skarżącej, co było sprzeczne z ustaleniami organów. Wskazano na konieczność ponownego, rzetelnego postępowania dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo wodne art. 234 § ust. 3
Ustawa - Prawo wodne
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa art. 234 § ust. 1
Ustawa - Prawo wodne
K.p.a. art. 104 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 106 § § 5
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.c. art. 308
Ustawa - Kodeks postępowania cywilnego
P.p.s.a. art. 134 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd uznał, że organy administracji dokonały wadliwych ustaleń stanu faktycznego, opierając się na nieaktualnych lub niepełnych danych, podczas gdy materiał dowodowy (video) wskazywał na istnienie zastoisk wodnych na działce skarżącej.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów administracji, że wykonanie wcześniejszych nakazów i udrożnienie melioracji rozwiązało problem zalewania działki skarżącej.
Godne uwagi sformułowania
ustalenia stanu faktycznego były więc ustaleniami wadliwymi wbrew temu co prezentuje organ, na działce skarżącej występują liczne zastoiska wodne a sama działka wcześniej mająca charakter rolny, jest silnie zdewastowana
Skład orzekający
Paweł Darmoń
przewodniczący
Mirosław Bator
sprawozdawca
Anna Kopeć
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ważność rzetelnego ustalenia stanu faktycznego w sprawach o naruszenie stosunków wodnych, znaczenie dowodów uzupełniających (np. video) w postępowaniu sądowoadministracyjnym, konieczność kompleksowej oceny sytuacji wodnej na gruncie."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z zalewaniem działki i wcześniejszymi interwencjami administracyjnymi. Interpretacja przepisów Prawa wodnego jest standardowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie stanu faktycznego i jak sąd może korygować błędy organów administracji, nawet jeśli wcześniejsze działania wydawały się wystarczające. Jest to przykład walki obywatela o swoje prawa w obliczu problemów z wodą na posesji.
“Sąd udowadnia: nawet po latach interwencji, woda nadal zalewa działkę. Kluczowe okazało się nagranie wideo.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 613/23 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2023-09-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Anna Kopeć Mirosław Bator /sprawozdawca/ Paweł Darmoń /przewodniczący/ Symbol z opisem 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono decyzję organu II i I instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 13 marca 2023 r. znak: SKO.PW/4171/13/2023 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Uzasadnienie Wójt Gminy Tarnów decyzją z dnia 18 stycznia 2023 r. nr IR.6331.2.2022 działając na podstawie art. 234 ust.3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz art. 104 § 1 K.p.a. odmówił nakazania T. Ł. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w sprawie zalewania działki nr [...] wodami spływającymi z działki [...] w miejscowości W. . W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 7 stycznia 2022 r. M. S. zwróciła się o podjęcie stosownych czynności, tj. wydania polecenia właścicielowi działki [...], aby na całej jej długości w odległości 3 m od granicy działki wykopał rów, który będzie zbierał wodę spływającą z jego pola chroniąc działkę [...] przed zalewaniem. W sprawie została wydana decyzja Wójta Gminy Tarnów z dnia 22 czerwca 2015 r., nakazująca W. i T. Ł. obniżenie terenu działki [...], w W. , bezpośrednio przylegającej do działki nr [...], pasem o szerokości 3 m (tj. wzdłuż granicy), w taki sposób, aby teren działki numer [...] bezpośrednio przylegający do granicy był porównywalny z terenem sąsiednim. Obowiązek wynikający z powyższej został w całości wyegzekwowany. Teren działek nr [...] jest zmeliorowany. W dniu 25.03.2022 r. stwierdzono wypływanie wody na działce [...] z niedrożnego drenażu i przez to zalewanie części działki [...] w W. . Drenaż ten został udrożniony i woda spłynęła do głównego odbiornika - rowu melioracyjnego. Obecnie brak jest zastoisk wodnych na działce [...] w W. W dniu 21.06.2022 r. dokonano oględzin działki [...] w W. Stwierdzono jednoznacznie, że działka ta nie jest podtopiona wodami opadowymi, a teren na jej całej długości jest suchy. Stało się to po udrożnieniu drenażu wraz ze studnią drenarską, z której górą wypływała woda, w wyniku zablokowania rur drenarskich odchodzących od tej studni. M. S., w czasie oględzin wniosła o wykopanie rowu w odległości 3 m od granicy jej działki z działką sąsiednią nr [...], po stronie działki [...], który będzie zbierał wody spływające z działki nr [...] i odprowadzał do potoku "P. ". Zaproponowane przez M. S. rozwiązanie, aby na całej jej długości w odległości 3 m od granicy działki właściciel działki [...] wykopał rów, który będzie zbierał wodę spływającą z jego pola chroniąc, działkę [...] przed zalewaniem, jest bezzasadne ze względu na to że działka nr [...] jest sucha. Nie stwierdzono występowania zastoisk wodnych. Ponadto właściciel działki [...] nie wykonywał żadnych prac, które miałyby wpływ na zmianę stanu wód na gruncie. Następne oględziny przeprowadzono w dniu 25.10.2022 r. Na działce będącej własnością M. S. nie stwierdzono występowania zastoisk wody. Ustalono, że w ostatnim czasie nie były prowadzone żadne prace związane z ukształtowaniem terenu działki [...] w W. . Teren działki T. Ł. na odcinku ok. 40 m jest grząski i niezadarniony w związku z pracami koparką, wykonanymi na żądanie M. S., aby zrównać poziomy działek [...] W odległości ok. 3 m od granicy znajduje się uformowany nasyp ziemi w związku z wybraniem jej w celu utrzymania odległości 3 m od granicy z działką M. S.. Zarówno na terenie działki [...] w ich wschodniej części teren był lekko grząski. Nadmienia się że oględziny odbyły się o godz. 9.30 rano, w czasie występowania rosy i po nocnym deszczu. Po wschodniej stronie od miejscowości Ł. został wykopany rów melioracyjny i odprowadzający wody do głównego odbiornika. Rów ten nie ma związku z działką nr [...] Rów odchodzący od działki nr [...] od jej północnej strony w kierunku odbiornika wody deszczowej, został wykopany w celu ściągnięcia wody z działki M. S. i odszukania drenażu. Po wykopaniu rowu odszukano dreny, które zostały oczyszczone (udrożnione), a studzienka związana z tymi drenami znajduje się w najniższym punkcie w samym środku działki nr [...]. Studnia drenarska została też oczyszczona i przez te zabiegi woda spłynęła z działki [...] Obecnie brak jest zastoisk wody na działce [...] Od tej decyzji odwołanie wniosła M. S. wskazując, że nie tylko ona stwierdza zmianę stosunków wodnych, to samo stwierdził powołany biegły, którego opinia znajduje się w aktach sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 13 marca 2023 r. nr SKO.PW/4171/13/2023 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że wydanie decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego wymaga ustalenia stanu faktycznego, przede wszystkim tego, jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, zwłaszcza czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak, to na czym polegała zmiana stanu wody, wreszcie, czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt; II OSK 613/07). W niniejszej sprawie po przeprowadzeniu oględzin w dniu 25 października 2022 r. organ ustalił, że na działce nr [...] w W. brak jest "zastoisk wody". Wskazano, że teren działki nr [...] jest zmeliorowany podkreślając, że Gmina Tarnów w ostatnim okresie przeprowadziła prace mające na celu przywrócenie sprawności działania melioracji na terenie działki będącej własnością M. S.. Rów "odchodzący od działki nr [...]", od jej północnej strony w kierunku odbiornika wody deszczowej, został bowiem wykopany w celu ściągnięcia wody z działki M. S. i odszukania drenażu na zlecenie Gminy Tarnów, Po wykopaniu rowu odszukano dreny, które zostały oczyszczone (udrożnione), a studzienka związana z tymi drenami znajduje się w najniższym punkcie, w samym środku działki nr [...]. Studnia drenarska również została oczyszczona i przez te zabiegi woda zeszła z terenu działki [...] W konsekwencji obecnie brak jest już zastoisk wody na działce nr [...]. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenia w dokumentacji zdjęciowej wykonanej podczas oględzin w dniu 25 października 2022r. W protokole trafnie zauważono, że na nieruchomości M. S. nie zaobserwowano kolein pozostawionych przez koła ciągnika rolniczego wykonującego wykoszenie kosiarką rotacyjną terenu działki nr [...] w W. , Gdyby działka nr [...] była terenem podmokłym, ślady takie byłyby zauważalne. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazujących dokonaną na terenie działki nr [...] zmianę stosunków wodnych stwierdzonych przez powołanego w sprawie "biegłego, którego opinia znajduje się w aktach sprawy", przypomnieć należy, iż przeszło dziesięć lat temu teren nieruchomości przyległy do działki M. S., oznaczonej nr ewid.[...] w W. , został nawieziony znacznymi masami ziemi, w wyniku czego teren ten został podwyższony w stosunku do nieruchomości M. S., a spływająca z tego terenu o znacznej powierzchni woda opadowa, powodowała szkody na działce M. S. (zastoiska wodne i rozmakanie gruntu uniemożliwiające prawidłową uprawę). W sprawie tej Wójt Gminy Tarnów dopuścił dowód z opinii biegłego na okoliczność jednoznacznego ustalenia, czy podniesienie terenu działek nr: [...] i [...] w W. zmianę stosunków wodnych, a jeżeli tak to, jakie działania należałoby wykonać, aby zapobiec ewentualnym szkodom dla gruntów sąsiednich. Z opinii powołanego wówczas biegłego wynikało, że nawiezione masami ziemnymi działek nr [...], [...] (położonych na stoku pagórka ze spadkiem terenu w kierunku północnym tj. w kierunku działki nr [...] oraz w kierunku drogi żwirowej położonej od zachodniej granicy działki nr [...], stanowiącej dojazd do pobliskich pól, spowodowało szkodliwe zmiany w zakresie zastanych stosunków wodnych. Ustalono wówczas, że działki nr [...], [...] wraz z działkami nr: [...], [...], [...], [...] stanowią kompleks gruntu uprawnego o powierzchni ok. 20 ha użytkowanych rolniczo przez W. i T. Ł.. Działki nr [...] sąsiadują bezpośrednio ze sobą w taki sposób, że część wód opadowych i roztopowych spływa po stoku pagórka z terenu działki nr [...] na teren działki nr [...], przy czym działka nr [...] jest usytuowana w sposób naturalny powyżej działki nr [...]. Obie działki są użytkowane rolniczo przez ich właścicieli. Spadek opisanego wyżej terenu odbywa się w kierunku północnym tj. w kierunku działki nr [...] (własności M. S.) oraz w kierunku zachodnim tj. drogi gruntowej. Działka nr [...] w W. do strony południowej graniczy z drogą gminną żwirową przebiegającą po terenie działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w miejscowości Ł. gmina S. . Wschodnia część drogi gminnej utwardzonej przebiega po terenie działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] posiada spadek w kierunku istniejącego przepustu kierującego wody opadowe na działkę nr [...] w W. Natomiast zachodnia część drogi gminnej utwardzonej przebiega po terenie działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], posiada spadek w kierunku zachodnim. Istniejący kierunek spływu wód opadowych jest zgodny z naturalnym ukształtowaniem terenu działki nr: [...] oraz drogi gminnej i terenów przyległych do drogi przebiegającej po działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w miejscowości Ł.. Po terenie działki nr [...] wzdłuż granicy z działką nr [...] M. S. przebiega droga gruntowa, stanowiąca dojazd do terenu działki nr [...]. Dalsza część w/w drogi przebiega wzdłuż granicy działek nr [...] po terenie działki nr [...]. Usytuowanie wyżej wymienionych działek zobrazowano na załączonej do opinii mapie ewidencji gruntów oraz mapie sytuacyjno - wysokościowej do celów projektowych sporządzona na zlecenie Urzędu Gminy Tarnów w kwietniu 2015 roku przez uprawnionego geodetę. Teren omawianych działek przedstawiono również na fotografiach załączonych do opinii. Biegły stwierdził, że przed nawiezieniem ziemi na działki nr [...] i [...] w W. spływ wód opadowych po terenie spornych działek (nr [...], [...]) odbywał się zgodnie z naturalnym ukształtowaniem i nachyleniem terenu tj. ze spadkiem w kierunku z południa na północ oraz w kierunku północno-zachodnim. Spływ wód opadowych w kierunku północnym odbywał się na teren działki m [...] (M. S.), natomiast w kierunku północno-zachodnim w stronę drogi żwirowej sąsiadującej od strony zachodniej z działką [...] (W. i T. Ł.). W tym czasie według oświadczeń stron postępowania prawidłowo funkcjonowała istniejąca sieć drenarska, która odbierała wody drenażowe w tym terenie. W sytuacji jednak długotrwałych, intensywnych opadów deszczu na działce nr [...] powstawały zastoiska wodne i teren był podmokły, jednakże istniejąca w tym terenie sprawnie działająca sieć drenarska w znacznym stopniu łagodziła niekorzystne skutki. Z uwagi na naturalne ukształtowanie terenu działek nr: [...], [...] i innych w miejscowości W. R. została w latach siedemdziesiątych lub osiemdziesiątych ubiegłego wieku wykonana na koszt Państwa systematyczna sieć drenarska, która miała na celu odwodnienie między innymi tego terenu. Zdaniem powołanego wówczas biegłego wykonana sieć drenarska świadczy to o tym, że teren omawianych działek zawsze był terenem podmokłym i wymagał melioracji. Po terenie w/w działek, w tym po terenie działki nr [...] przebiegają nadal odcinki zaewidencjonowanych zbieraczy drenarskich i sączków, mające na celu osuszanie gruntu, przy ich prawidłowym funkcjonowaniu. Istniejącą sieć drenarską zlokalizowaną na terenie działek będących przedmiotem rozpatrywanego sporu wodnego przedstawiono na załączona do opinii biegłego kopii mapy z naniesionymi urządzeniami melioracji wodnych szczegółowych uzyskanej z zasobów Małopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń wodnych Inspektorat w T.. Do zaistnienia wówczas sporu doszło, gdyż teren działek nr [...] i [...] (będących wówczas własnością W. i T. Ł.), graniczący z terenem działki nr [...] (M. S.) w 2013 został podwyższony w stosunku do stanu poprzedniego o ok. 0,8 – 1,3 m w wyniku nawiezienia go znacznymi masami ziemnymi. Spływająca woda opadowa z terenu działek W. i T. Ł. (powierzchni ok. 10- 12 ha) powodowała szkody na działce nr [...] poprzez tworzenie się lokalnych zastoisk wody i rozmakanie gruntu przylegającego do granicy zachodniej działki nr [...] tym samym uniemożliwiając w okresach nadmiernych opadów atmosferycznych prawidłowe użytkowanie gruntu i jego uprawę. Nawieziony teren działki nr [...] bezpośrednio wzdłuż granicy z działką [...] powodował bezpośredni wpływ wód opadowych (z powstałej skarpy ziemnej) na teren działki nr [...], a nie jak było wcześniej tj. łagodnie. Taki stan uznano za naruszenie stosunków wodnych. W konsekwencji powyższych ustaleń wydana została decyzja Wójta Gminy Tarnów z dnia 22 czerwca 2015 r. nakazująca obniżenie terenu działki nr [...] pasem o szerokości 3m (tj. wzdłuż granicy) w taki sposób, aby teren działki nr [...] bezpośrednio przylegający do granicy był porównywalny z terenem sąsiednim. Obowiązek wynikający z powyższej decyzji w 2021 r. został w całości wykonany. Aktualnie poczynione ustalenia w sprawie dają podstawy do przyjęcia, ze wykonanie nałożonego obowiązku w połączeniu z przywróceniem przez Gminę Tarnów sprawności istniejącej sieci melioracyjnej spowodowało, ze w obecnym stanie sprawy nie sposób stwierdzić będących następstwem nawiezienia mas ziemnych na teren działki nr [...] szkód powstających na działce nr [...]. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła M. S. twierdząc, że od blisko 11 lat jej działka [...] jest zalewana wodami spływającymi z sąsiedniej działki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności decyzji odmowie odmawiająca nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W ocenie organu czynności wykonane przez właściciela działki, który naruszył stosunki wodne ze szkodą dla działki skarżącej, w poprzednio toczącym się postępowaniu i działania podjęte przez gminę skutkują tym, że na działce skarżącej nie występują szkody. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Zgodnie z dyspozycją art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 z późn. zm. dalej; ustawa) właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (ust 1). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (ust 3). W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym zmiana ta polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla terenów sąsiednich tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody na gruncie lub gruntach, nie należących do sprawcy naruszenia. Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem (naruszeniem stosunków wodnych) a szkodą na gruncie sąsiednim. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2012 r. II SA/Sz 1381/11 LEX nr 1138839, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 marca 2012 r. II SA/Gl 890/11 LEX nr 1138468, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 sierpnia 2011 r. II SA/Rz 393/11 LEX nr 1153201). Samo naruszenie stosunków wodnych należy rozumieć, jako ingerencję w teren działki, skutkującą zmianą zastanego stanu gospodarki wodnej na tym gruncie np. ingerencją, na skutek której nastąpiła zmiana kierunku czy też intensywności spływu wód z terenu działki z której naruszenia dokonano, na teren działek sąsiednich. Jak zasadnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 8 kwietnia 2019 II SA/Gl 714/18 spowodowanie przez właściciela działki zmiany stanu wody na gruncie (...), to takie działanie właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany przykładowo z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy też hydrologicznymi. Podkreślić też należy, iż naruszenie stosunków wodnych, to świadome czy też nieświadome działanie właściciela terenu, które w jakikolwiek sposób zmienia dotychczasowy stan wód na tym terenie (jej zaleganie czy odprowadzanie) ze szkodą dla terenów do niego nie należących. W orzecznictwie podkreśla się, iż wydanie decyzji w trybie art. 29 ust 3 ustawy wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Wszędzie tam, gdzie sprawa nie jest oczywista i w drodze logicznego rozumowania nie da się ustalić tych dwóch elementów tj. faktu naruszenia stosunków wodnych i szkody z tym związanej dla nieruchomości sąsiednich, organy administracji z reguły obowiązane są w prowadzonym postępowaniu, do pozyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności te ustali (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r. II OSK 1621/13, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r. II OSK 1538/11). Postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych prowadzone jest na wniosek lub z urzędu. Niezależnie od trybu wszczęcia tego postępowania pełne zastosowanie mają ogólne reguły rządzące postępowaniem przed organami administracji. Mowa tu o wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasadzie, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej]) a także zasada oficjalności, zgodnie z którą organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1). W postępowaniu tym bezwzględnie istotną jest prawidłowe stosowanie przez organ administracji reguły o której mowa w art. 80 K.p.a. - organ administracji publicznej ocenia na podstawie W niniejszym postępowaniu toczącym się od 2013 r, wydana została już ostateczna decyzja dotycząca naruszenia stosunków wodnych przez właścicielka działki nr [...] ze szkodą dla działki należącej do skarżącej, której treścią był nakaz obniżenia działki nr [...] pasem z szerokości 3 m. wzdłuż granicy z działką skarżącej (nakaz wydany w oparciu o opinię biegłego M. T.). W ocenie skarżącej, wykonanie tej decyzji nie poprawiło stosunków wodnych w terenie i w dalszym ciągu jej działka jest zalewana od strony działki nr [...] w związku z czym inicjowała kolejne postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych, co było podstawą do odmowy wszczęcia postępowania przez organ I instancji (dwukrotnie) i decyzji uchylających tą odmowę przez organ II instancji z argumentacją, że w sprawie nie zachodził przypadek res iudicata. Ze stanowiskiem tym sąd nie polemizuje. Wyrażenie poglądu przeciwnego stanowić by musiało podstawę do uchylenia decyzji organów obu instancji i o umorzenia postępowania. Byłby to wyrok niekorzystny dla skarżącej a zatem naruszający dyspozycję art.134 § 2 P.p.s.a (sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności). Ostatecznie wydana została przez organy obu instancji decyzja merytoryczna odmawiająca nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Ustaleń stanu faktycznego organy dokonały w oparciu o wykorzystaną już wcześniej opinię biegłego M. T. oraz oględziny. W oparciu o ten materiał dowodowy organ uznał, że na skutek wykonania poprzedniej decyzji (obniżenia działki nr [...] pasem szerokości 3 m. wzdłuż granicy z działką skarżącej) na działce skarżącej nr [...] w W. brak jest "zastoisk wody". Wskazano też, że teren działki nr [...] jest zmeliorowany podkreślając, że Gmina Tarnów w ostatnim okresie przeprowadziła prace mające na celu przywrócenie sprawności działania melioracji na terenie działki będącej własnością M. S.. Na wniosek skarżącej sąd przeprowadził dowód z dokumentu tj. zapisu obrazu i dźwięku – zapisu dokonanego na dwóch plikach umieszczonych na pendrive przekazanego wraz skarżącą wraz z wnioskiem dowodowym. Podkreślić w tym miejscu należy zgodnie z art. 106 § 3. P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 106 § 5 P.p.s.a). Z kolei przepis art. 308 K.p.c. stanowi, iż dowody z innych dokumentów niż wymienione w art. 2431, w szczególności zawierających zapis obrazu, dźwięku albo obrazu i dźwięku, sąd przeprowadza, stosując odpowiednio przepisy o dowodzie z oględzin oraz o dowodzie z dokumentów. W świetle tego przepisu dokumentacja tzw. video (obrazu i dźwięku) jest dowodem z dokumentu, innym niż wymieniony w art. 2431 (dokumentu zawierające tekst), a sąd administracyjny władny jest dowód taki przeprowadzić, ocenić i w oparciu o niego ustalić odmienny stan faktyczny niż ten przedstawiony przez organ w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 20 września 2023 r., sąd ten dowód przeprowadził, i w oparciu o zawnioskowany materiał ustalił, że wbrew temu co prezentuje organ, na działce skarżącej występują liczne zastoiska wodne a sama działka wcześniej mająca charakter rolny, jest silnie zdewastowana. Ustalenia stanu faktycznego, będące podstawą do wydania zaskarżonej decyzji były więc ustaleniami wadliwymi. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ ponowi postępowanie dowodowe, także z udziałem biegłego, celem rzetelnego i dokładnego stanu faktycznego. Tak ustalony stan faktyczny sprawy stanie się podstawą oceny, czy w sprawie znajduje zastosowanie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI