II SA/KR 609/21

II SA/Kr 609/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-08-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Andrzej Irla /przewodniczący/
Paweł Darmoń /sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 237/22 - Wyrok NSA z 2025-02-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2020 poz 638
art 6 i 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Andrzej Irla (spr.) SWSA Tadeusz Kiełkowski SWSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2021 r. sprawy ze skarg Fundacji [...] z siedzibą w Z. i A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 marca 2021 r., [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt skargi oddala
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 stycznia 2021 roku, znak: [...], Burmistrz Miasta i Gminy S. orzekł w pkt I i II decyzji o czasowym odebraniu A. P. 1 konia - klaczy o nazwie [...], maści bułanej, numer identyfikacyjny [...] i przekazaniu czasowo odebranego zwierzęcia do Gospodarstwa Jeździeckiego S. B. w Ł., w pkt III decyzji o odmowie nakazania czasowego odebrania A. P. 3 koni: wałach o nazwie [...], maść kasztanowata, numer identyfikacyjny [...], klacz rasy [...], o nazwie [...] maść bułana, numer identyfikacyjny [...], klacz o nazwie [...], maść siwa, numer identyfikacyjny [...]. W pkt IV w/w decyzji organ I instancji stwierdził, że podlega ona natychmiastowemu wykonaniu.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że w dniu 13 grudnia 2019 roku, uzupełniony w dniu 8 stycznia 2020r. do Urzędu Miasta i Gminy S. wpłynął wniosek Fundacji Zwierzęta [...] z siedzibą w Z. o wydanie decyzji o czasowym odbiorze 4 koni stanowiących własność A. P., przetrzymywanych w niewłaściwych warunkach bytowych, w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa, zagrażających ich zdrowiu.
Organ I instancji przedstawił przebieg postępowania, w tym zeznania przesłuchanych w sprawie świadków. W szczególności: M. S., która od maja 2015r. do połowy września 2015r. pracowała u A. P. i zajmowała się końmi, Z. B., który ok. pół roku opiekował się końmi A. P., R. P., syna A. P., I. P.- żony A. P., M. W. Prezesa Zarządu, Fundacji Zwierzęta [...], W. S. z Gabinetu Weterynaryjnego J. S.. Organ I instancji przedstawił również zeznania świadków: J. M. - pracownika Urzędu Miasta i Gminy S., obecnej podczas odebrania zwierząt, T. P. - brata A. P., D. R., który dostarczał siano zwierzętom A. P., A. G., pracownika Fundacji Zwierzęta [...], E. S., która od lipca do września 2019r. bywała na działce, na której przebywały konie A. P., zajmowała się zabiegami pielęgnacyjnymi, jeździła konno, zgłaszała właścicielowi potrzebę wezwania kowala lub weterynarza. Przesłuchano również M. R. - lekarza weterynarii, który w dniu 7 grudnia dokonał obdukcji koni, w charakterze strony przesłuchano A. P. oraz dokonano analizy przedłożonej do akt sprawy dokumentacji fotograficznej.
W ocenie organu I instancji, wniosek o odebranie w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt 4 koni, zasługiwał na uwzględnienie jedynie w odniesieniu do klaczy [...]". Z zebranego w toku postępowania materiału dowodowego wynika, iż dolegliwości klaczy wynikały z komplikacji poporodowych od maja 2018 roku — zgodnie z zeznaniami właściciela koni. Jednakże w umowie dzierżawy konia z 01.07.2018 r brak jest informacji, aby klacz cierpiała na jakiekolwiek dolegliwości dróg rodnych, a w protokole przekazania — przejęcia konia z dnia 01 lipca 2019 r przez I. P., stwierdzono, iż klacz jest zadbana, zdrowa i w dobrej kondycji. Jak ustalił organ I instancji od 01.07.2019 r do 06.12.2019 r konie przebywały w J. na działkach ewid. nr [...] o powierzchni 0.4804 ha i nr [...] o powierzchni 0.9135 ha, stanowiących własność A. P.. Z zeznań świadka M. S. wynika, iż klacz po przyjeździe do J. była już chora, a właściciel jej nie leczył. Weterynarz został wezwany dopiero po interwencyjnym telefonie do właściciela koni. Z zeznań świadka lekarza weterynarii W. S. wynika, iż w połowie września 2019 roku Pan P. telefonicznie poprosił o przeprowadzenie badania lekarskiego klaczy stanowiącej jego własność twierdząc, iż klacz ma wycieki z dróg rodnych. Badanie obyło się w dniu 12 i 14 września 2019 roku na działce w J., w trakcie którego właściciel nie uczestniczył. Klaczy podane zostały lekarstwa- antybiotyki, a właściciel został poinformowany telefonicznie o konieczności dalszego leczenia w razie braku poprawy. Świadek zeznał, iż właściciel koni więcej do niego nie zadzwonił. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż stan klaczy się nie poprawił, a właściciel nie kontynuował leczenia. Klacz miała ropne wycieki z dróg rodnych, co zostało potwierdzone w wykonanej przez M. S. dokumentacji fotograficznej. Z oświadczenia lekarsko weterynaryjnego z dnia 07.12.2019 r. lekarz weterynarii K. K. biorącej udział w dniu 06.12.2019 r w interwencyjnym odbiorze koni wynika, iż klacz [...] posiadała zaniedbane, bardzo duże zmiany w obrębie sromu w postaci guza wraz z obfitym wysiękiem ropnym z dróg rodnych. Klacz w obrębie guza wykazywała bolesność. Kopyta klaczy wymagały werkowania. Występujące u klaczy objawy chorobowe potwierdzone zostały również w orzeczeniu lekarsko weterynaryjnym z dnia 07.12.2019 r wystawionym przez lekarza weterynarii M. R., który badał konie po przewiezieniu ich do gospodarstwa w U. G..
W związku z powyższym w ocenie organu prowadzącego postępowanie I instancji, interwencja Fundacji Zwierzęta [...] z siedzibą w Z. w odniesieniu do klaczy [...] w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt była zasadna.
W dalszej części uzasadnienia decyzji, organ podniósł, iż w oparciu o zebrany materiał dowodowy, w tym przesłuchania świadków, opinie weterynaryjne sporządzone przez lek. wet. K. K., lek. wet. M. R., dokumentację fotograficzną, Burmistrz Miasta i Gminy S. orzekł o odmowie nakazania czasowego odebrania 3 pozostałych w/w koni, nie znajdując podstaw do odebrania koni w trybie art. 7 ust. 3 w zw. art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. Zdaniem organu I instancji w przypadku opisanych wyżej 3 koni nie wystąpił przypadek niecierpiący zwłoki, wskazujący, aby zwierzęta były w stanie bezpośredniego zagrożenia życia bądź zdrowia. Z zeznań świadków wynika, iż konie miały do dyspozycji działkę ewid. nr [...] o powierzchni 0,48 ha na której znajdowała się drewniana stajnia oraz wiata, a także wyżej położoną działkę ewid. nr [...] o powierzchni 0.91 ha. Konie były utrzymywane na działce w systemie otwartym. Były wykorzystywane do jazdy konnej, hipoterapii, rekonstrukcji historycznych. Od 01 lipca 2018 r. do 01 lipca 2019 r konie pozostawały w dzierżawie. Zgodnie z protokołami przekazania — przyjęcia koni z dnia 01.07.2019r. konie powróciły do J. "zadbane, zdrowe i w dobrej kondycji". Potwierdza to także historia wizyt wystawiona przez Gabinet Weterynaryjny [...] z K. z dnia 01.07.2019 r. Od lipca do września 2019 r. właściciel osobiście zajmował się końmi, mieszkając na tej samej działce. Po jego wyjeździe do pracy w Z. końmi zajmował się Z. B., pomagali także, T. P., R. P.. Siano było dostarczane w balach, po telefonicznym uzgodnieniu przez świadka D. R.. Na wyżej położonej działce konie miały dostęp do źródła wody, w okresie kiedy zamarzała, była uzupełniana przez Pana B.. Z oświadczenia lekarsko weterynaryjnego z dnia 07.12.2019 r. sporządzonego przez K. K. nie wynika, aby konie, za wyjątkiem klaczy [...], miały zaniedbane kopyta, były wychudzone. W opinii nie ma również stwierdzenia, aby konie były brudne, zanieczyszczone odchodami.
Od tej decyzji odwołały się Fundacja Zwierzęta [...] z siedzibą w Z., oraz A. P..
Fundacja zarzuciła naruszenie:
- art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku pełnomocnika Fundacji o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka K. K. – jedynego lekarza weterynarii, obecnego podczas interwencji, w miejscu bytowania koni,
- art. 79 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie pełnomocnika Fundacji o terminie przesłuchania świadka M. R. oraz spóźnione zawiadomienie pełnomocnika Fundacji o pierwszym terminie przesłuchania świadka M. S. (na wniosek pełnomocnika Fundacji świadka przesłuchano ponownie, jednak pod uwagę wzięto zeznania złożone w pierwszym terminie)
- art. 79 § 2 k.p.a. poprzez wzięcie pod uwagę zeznań świadka M. S., złożonych w dniu 27 maja 2020 roku
- art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie sprzeczności między zeznaniami świadków,
- art. 80 k.p.a. poprzez przypisanie kluczowego znaczenia zeznaniom lek. wet. M. R., który nie brał udziału w interwencji i nie widział warunków bytowania zwierząt, gdy właśnie te warunki były podstawą interwencyjnego odbioru,
- art. 108 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie przesłanek nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności
- art. 7 ust. 3 Ustawy o ochronie zwierząt przez nieprawidłową interpretację znamion wskazanego przepisu.
W uzasadnieniu podniesiono, że o przesłuchaniu świadka M. S. w dniu 27 maja 2020 roku o godz. 11 pełnomocnika Fundacji powiadomiono w dniu 27 maja 2020 roku o godz. [...]. Z uwagi na to, że zawiadomienie o przesłuchaniu doręczono pełnomocnikowi Fundacji kilka godzin po zakończeniu tego przesłuchania, zeznania świadka M. S., złożone w dniu 27 maja 2020 roku nie powinny być brane pod uwagę. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji obszernie cytowano zeznania świadka M. S. z dnia 27 maja 2020 roku, marginalizując treść zeznań tego samego świadka złożonych, w obecności pełnomocników stron, w dniu 28 września 2020 roku, w których to zeznaniach świadek znacznie obszerniej opisywała sytuację zwierząt. Następnie zarzucono, iż na wniosek pełnomocnika Fundacji o ponowne przesłuchanie świadka M. R., organ I instancji odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań tego świadka, następnie jednak - w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - wziął pod uwagę zeznania świadka M. R., złożone w nieobecności pełnomocnika Fundacji. Przy czym organ I instancji błędnie ocenił wartość zeznań wskazanego świadka. Przyczyną interwencyjnego odbioru zwierząt były niewłaściwe warunki bytowe, brak zabezpieczenia przed niekorzystnym wpływem warunków atmosferycznych, niezapewnienie koniom odpowiedniej ilości pokarmu odpowiedniej ilości oraz nieleczenie chorej klaczy. Zarzucono również, że nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań lek. wet. K. K. oceniać należy w kategoriach naruszenia art. 78 § 1 k.p.a.
Organ I instancji zupełnie nie rozważył tego czy zwierzęta mogły bytować w dotychczasowym miejscu w warunkach potęgujących się niskich temperatur i czy przebywanie w tych warunkach stanowiło zagrożenie dla ich zdrowia.
A. P., zaskarżył decyzję w części, w której orzeczono o czasowym odebraniu klaczy o imieniu [...], a także w części w jakiej organ I Instancji nie obciążył Fundacji Zwierząt [...] kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa adwokackiego poniesionymi przez A. P.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestiach, tj. przez brak ustaleń w zakresie tego jaki był stan zdrowia klaczy o imieniu [...] maść bułana, w okresie bezpośrednio poprzedzającym interwencyjny odbiór konia tj. przed 6 grudnia 2019 r., a w szczególności kiedy (na ile dni przed 6 grudnia 2019 r.) pojawiły się/powróciły dolegliwości w zakresie wysięku ropnego z dróg rodnych zwierzęcia, czy koń był objęty stosowną opieką weterynaryjną, jakie były zaniedbania bądź zaniechania A. P. w zakresie leczenia konia w okolicznościach niniejszej sprawy, czy dalsze pozostawanie klaczy u A. P. zagrażało jej życiu lub zdrowiu, pomimo tego, iż skarżący wielokrotnie skutecznie leczył w przeszłości występujące u klaczy dolegliwości w zakresie dróg rodnych; co skutkowało wadliwym ustaleniem stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie domniemania, że skoro w dniu 6 grudnia 2019 r. należąca do A. P. klacz [...] cierpiała na nawracające schorzenia dróg rodnych, oznacza to, że nie była objęta stosowną opieką weterynaryjną, a dalsze przebywanie jej u prawowitego właściciela zagrażało jej zdrowiu a nawet życiu;
- art. 7 w zw. z art. 77 § l w zw. z art. 78 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego skarżącego w zakresie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego sądowego lekarza weterynarii, na okoliczność ustalenia jaki był stan zdrowia klaczy o imieniu [...] maść bułana, w okresie bezpośrednio poprzedzającym interwencyjny odbiór konia tj. przed 6 grudnia 2019 r.;
- art. 80 k.p.a. poprzez dowolne, a przede wszystkim sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przyjęcie, że pozostawienie klaczy [...] u dotychczasowego właściciela zagrażało jej zdrowiu, a nawet życiu, podczas gdy ze złożonych w dniu l lipca 2020 r. zeznań świadka M. R. - lekarza weterynarii opiniującego chorą klacz w dniu 7 grudnia 2019 r. wynika, że dolegliwości w zakresie wysięku ropnego z dróg rodnych mogą być spowodowane wiekiem konia, a także gdy ze złożonych w dniu 24 lipca 2020 r. zeznań świadka J. M. - pracownika Urzędu Miasta w S. wynika, że w dniu interwencyjnego odbioru koni, kontaktowała się telefonicznie z lekarzem weterynarii J. S., który wyraził zgodę na podjęcie się leczenia klaczy, a podczas jej wizyty u koni dzień wcześniej nie zauważyła ona żadnych nieprawidłowości;
- art. 81a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie przez Urząd Miasta w S. swoistego domniemania, że skoro w dniu 6 grudnia 2019 r. należąca do A. P. klacz [...] cierpiała na nawracające schorzenia dróg rodnych, oznacza to, że nie była objęta stosowną opieką weterynaryjną, a dalsze przebywanie jej u prawowitego właściciela zagrażało jej zdrowiu a nawet życiu, podczas gdy jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości winny być rozstrzygane na korzyść strony.
W uzasadnieniu odwołania, podniesiono, że z obszernego postępowania dowodowego wynika, że wszystkie odebrane konie miały zapewnione odpowiednie warunki bytowe, wszystkie odebrane konie byty zdrowe za wyjątkiem klaczy [...], cierpiącej na nawracające dolegliwości dróg rodnych. Sam fakt, iż klacz D. cierpiała na schorzenia dróg rodnych nie może przecież jednak uzasadniać interwencyjnego odbioru konia prawowitemu właścicielowi. Nie sposób całkowicie zapobiec występowaniu u posiadanych zwierząt wszelkich chorób i dolegliwości. Wyjaśnił, że zarówno A. P. jak i pozostałe osoby zajmujące się zwierzętami, nie zaprzeczali na żadnym etapie postępowania, że klacz [...] posiada nawracające zmiany w obrębie sromu w postaci guzów z wysiękiem ropnym z dróg rodnych. Schorzenia te pojawiły się pierwszy raz już w 2018 r. po oźrebieniu klaczy, a następnie kilkukrotnie powracały, a stan [...] raz się polepszał (np. w lipcu 2019 r.) bądź pod koniec września 2019 r. raz pogarszał (np. na początku września 2019 r. bądź w grudniu 2019 r). Kluczowy wydaje się być fakt, iż przedmiotowe schorzenie dróg rodnych ma charakter "nawracający", a w konsekwencji Urząd Miasta w S. winien był ustalić kiedy doszło do polepszenia zdrowia zwierzęcia, a kiedy do jego pogorszenia, oczywiście w okresie poprzedzającym jego interwencyjny odbiór.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 marca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 638), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Wskazano w uzasadnieniu, że odnośnie orzeczenia o czasowym odebraniu klaczy o nazwie [...], zebrane w sprawie dowody wskazują na spełnienie się przesłanki znęcania nad zwierzętami, przez które w myśl art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, rozumieć należy zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień. W szczególności z zebranego w toku postępowania materiału dowodowego wynika, iż dolegliwości klaczy wynikały z komplikacji poporodowych od maja 2018 roku - zgodnie zresztą z zeznaniami właściciela koni. Znamiennym jednakże jest fakt, na który uwagę zwrócił organ I instancji, że w umowie dzierżawy konia z dnia 01.07.2018 r. brak jest informacji, aby klacz cierpiała na jakiekolwiek dolegliwości dróg rodnych, a w protokole przekazania -przejęcia konia z dnia 01 lipca 2019 r przez I. P., stwierdzono, iż klacz jest zadbana, zdrowa i w dobrej kondycji. W historii wizyt, wystawionej przez Gabinet Weterynaryjny [...] ul. [...] lok [...] [...] odnotowano potrzebę leczenia wrzodziejącej rany skóry chrapy lewej, liczne otarcia naskórka w okolicy łopatek oraz żeber strony prawej. Stan odżywienia i utrzymania określono, jako dobry. Brak informacji o jakichkolwiek dolegliwościach ze strony dróg rodnych. Z akt sprawy wynika, iż od dnia 01.07.2019 r do dnia 06.12.2019 r. konie przebywały w J. na działkach ewid. nr [...] 0.4804 ha i nr [...] o powierzchni 0.9135 ha, stanowiących własność pana A. P.. Z dróg rodnych klaczy wypływała ropa, a ogólny wygląd i stan konia wskazywał, że coś jej dolega. Na chrapie miała ranę. Weterynarz został wezwany dopiero po interwencyjnym telefonie do właściciela koni. Badanie odbyło się w dniu 12 i 14 września 2019 roku na działce w J., w trakcie którego właściciel nie uczestniczył. Klaczy podane zostały lekarstwa-antybiotyki, a właściciel został poinformowany telefonicznie o konieczności dalszego leczenia w razie braku poprawy. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż stan klaczy się nie poprawił, a właściciel nie kontynuował leczenia. Klacz miała ropne wycieki z dróg rodnych, co zostało potwierdzone w wykonanej przez M. S. dokumentacji fotograficznej. Z oświadczenia lekarza weterynarii K. K. z dnia 07.12.2019r., biorącej udział w dniu 06.12.2019r w interwencyjnym odbiorze koni wynika, iż klacz [...] posiadała zaniedbane, bardzo duże zmiany w obrębie sromu w postaci guza wraz z obfitym wysiękiem ropnym z dróg rodnych. Klacz w obrębie guza wykazywała bolesność. Kopyta klaczy wymagały werkowania. Występujące u klaczy objawy chorobowe potwierdzone zostały również w orzeczeniu lekarsko weterynaryjnym z dnia 07.12.2019 r wystawionym przez lekarza weterynarii M. R., który badał konie po przewiezieniu ich do gospodarstwa w U. G.. Z zeznań lekarza wet. M. R. wynika, że rozmiary guza wskazywały na jego przewlekły charakter.
W związku z powyższym zdaniem organu niezasadne są zarzuty zawarte w odwołaniu A. P., prowadzące do wniosku, że skutkiem wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie domniemania, że skoro w dniu 6 grudnia 2019 r. należąca do A. P. klacz [...]" cierpiała na nawracające schorzenia dróg rodnych, oznacza to, że nie była objęta stosowną opieką weterynaryjną, a dalsze przebywanie jej u prawowitego właściciela zagrażało jej zdrowiu, a nawet życiu.
W szczególności, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że właściciel klaczy po podaniu jej antybiotyków w dniu 14.09.2019 r do dnia 06 grudnia 2019r. nie kontynuował leczenia konia, tym samym narażając go na cierpienie i doprowadzenie do stanu przewlekłego i związanych z tym powikłań, mogących prowadzić do śmierci zwierzęcia. Zdaniem organu w przypadku klaczy [...] zachodził przypadek niecierpiący zwłoki, ponieważ dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela zagrażało jej życiu i zdrowiu. Przy czym, istotna jest ocena, czy w momencie odebrania zwierzęcia właścicielowi, wystąpiły ustawowe przesłanki tej czynności. Nie można zgodzić się z odwołującym, że doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w istotnych dla rozstrzygnięcia kwestiach. O zasadności bowiem odebrania zwierząt decydował stan faktyczny stwierdzony przez organ w dacie interwencji.
Odnosząc się natomiast do zarzutu pominięcia przez organ I instancji wniosku w zakresie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego sądowego lekarza weterynarii zebrany w sprawie materiał dowody był wystarczający dla oceny, czy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela zagrażało jego życiu i zdrowiu. Natomiast wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci umowy dzierżawy nie ma w ocenie Kolegium istotnego wpływu na wynik sprawy. O zasadności odebrania zwierząt decydował stan faktyczny stwierdzony podczas interwencji.
Odnosząc się do odmowy nakazania czasowego odebrania trzech innych koni, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż nie wystąpił przypadek niecierpiący zwłoki, uzasadniający odebranie w/w zwierząt w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Z materiału dowodowego, zebranego w aktach przedmiotowej sprawy wynika, iż w przypadku opisanych wyżej 3 koni nie wystąpił przypadek niecierpiący zwłoki, wskazujący, aby zwierzęta były w stanie bezpośredniego zagrożenia życia bądź zdrowia. Z zeznań świadków wynika, iż konie miały do dyspozycji działkę ewid. nr [...] o powierzchni 0,48 ha, na której znajdowała się drewniana stajnia oraz wiata, a także wyżej położoną działkę ewid. nr [...] o powierzchni 0.91 ha. Konie były utrzymywane na działce w systemie otwartym. Były wykorzystywane do jazdy konnej, hipoterapii, rekonstrukcji historycznych. Od 01 lipca 2018 r. do 01 lipca 2019 r konie pozostawały w dzierżawie. Zgodnie z protokołami przekazania - przyjęcia koni z dnia 01.07.2019 r konie powróciły do J. "zadbane, zdrowe i w dobrej kondycji". Potwierdza to także historia wizyt wystawiona przez Gabinet Weterynaryjny [...] z K. z dnia 01.07.2019 r. Od lipca do września 2019 r. właściciel osobiście zajmował się końmi, mieszkając na tej samej działce. Po jego wyjeździe do pracy w Z., końmi zajmowali się: Z. B., T. P. i R. P.. Siano było dostarczane w balach po telefonicznym uzgodnieniu przez D. R., który przesłuchiwany jako świadek zeznał, iż nie zdarzyło się, aby konie nie miały na czas dostarczonego pożywienia. Nadto stwierdził, iż na wyżej położonej działce konie miały dostęp do źródła wody, a w okresie kiedy zamarzała, była uzupełniana przez Pana B.. Kolegium wbrew zarzutom odwołania Fundacji Zwierzęta [...], uznało, iż w niniejszej sprawie poczyniono ustalenia na okoliczność tego, czy zwierzęta były odpowiednio zabezpieczone przed niekorzystnym wpływem warunków atmosferycznych i czy karmiono je pokarmem odpowiedniej jakości. Z zeznań świadków, którym organ dał wiarę m.in. D. R. wynika, iż dostarczał siano dla koni A. P.. Siano było suche, dobrej jakości, takie samo którym karmił swoje zwierzęta. Konie przebywały na ogrodzonej działce, nie były uwiązane, miały stajnię i dwie zadaszone wiaty, w których chroniły się przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Nadto z zawartych w sprawie oświadczeń lekarzy weterynarii wynika, iż stan odżywienia koni był dobry, a nadto nie świadczył o długotrwałym przebywaniu w brudnych pomieszczeniach.
Z oświadczenia lekarsko weterynaryjnego z dnia 07.12.2019 r., sporządzonego przez K. K. nie wynika, aby konie, za wyjątkiem klaczy [...], miały zaniedbane kopyta, były wychudzone. W opinii nie ma również stwierdzenia, aby konie były brudne, zanieczyszczone odchodami. Stan kondycji ogólnej określiła jako dobry, z wyjątkiem dwóch koni: klaczy [...] oraz wałacha [...], który osłuchowo wykazywał zmiany zapalne w obrębie dróg oddechowych. Wskazała również na matową okrywę włosa. Z zeznań lekarza wet. M. R. wynika, że stan odżywienia koni był prawidłowy, stan kopyt w granicach normy. Konie nie były wychudzone, natomiast matowa sierść, zdaniem lek. weterynarii, mogła być wynikiem braku dbałości o codzienna pielęgnację. Zeznał również, że stan koni nie świadczył o długotrwałym przebywaniu w brudnych pomieszczeniach, nie występowały u koni zabrudzenia odchodami sierści, nóg, kopyt. Kolegium uwzględniło stanowisko lekarza wet. M. R., który stwierdził, że nie mamy do czynienia z przypadkiem niecierpiącym zwłoki. Istotnym w ocenie Kolegium są zeznania pracownika Urzędu Miasta i Gminy S. - J. M. - obecnej podczas interwencji odbioru zwierząt, przesłuchanej w charakterze świadka, która zeznała, że konie były czyste, przebywały na ogrodzonej działce, miały dostęp do siana i niezamarzniętej wody.
Wykonana została dokumentacja fotograficzna, którą dołączono do akt sprawy.
Do akt sprawy została również dołączona przez pełnomocnika A. P., dokumentacja fotograficzna m. in. z dnia 03.10.2019 r. , 2.11.2019 r oraz 03.12.2019 r . Na jej podstawie można stwierdzić, iż konie są czyste, a ich stan nie wskazywał na długotrwałe przebywanie w niewłaściwych warunkach bytowych, w stanie skrajnego zaniedbania i niechlujstwa. Ponadto nie została potwierdzona informacja, że wcześniej Urząd był informowany o nieprawidłowościach związanych z hodowlą koni przez A. P. - notatka Straży Miejskiej w S. z dnia 10.09.2020 r.
Za niezasadny, Kolegium uznało zarzut, wg. którego organ I instancji marginalizował treść zeznań świadka M. S., złożonych w obecności stron, w odniesieniu do zeznań tego świadka, podczas których strony nie brały udziału. M.in. z uwagi na brak udziału stron w przeprowadzeniu tego dowodu w dniu 27 maja 2020r, przeprowadzono go ponownie w dniu 27 października 2020 r. w którym strony mogły wziąć czynny udział, zadawać świadkowi pytania.
Odnośnie zarzutu braku przesłuchania lek. wet. K. K., Kolegium uznało go za nieuzasadniony, bowiem zarówno organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję (czemu zresztą dał wyraz w jej uzasadnieniu), jak i Kolegium uwzględniło oświadczenie złożone przez w/w lekarz weterynarii obecnej podczas odbioru zwierząt, tj. w dniu 6.12.2020r. W ocenie Kolegium, z uwagi na tryb wydawania decyzji, zasadnicze znaczenie miał stan istniejący w momencie odebrania zwierzęcia, zatem zeznanie złożone po tak długim czasie od dnia odbioru zwierząt nie może być przesądzające w tej kwestii.
Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na tą decyzję wnieśli : Fundacja Zwierzęta [...] z siedzibą w Z., oraz A. P..
Fundacja zarzuciła naruszenie:
- art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniach Fundacji i jej pełnomocnika oraz naruszenie, w powyższym zakresie, zasady II -instancyjności postępowania administracyjnego.
- art. 79 k.p.a. poprzez oparcie ustaleń stanu faktycznego na zeznaniach świadka M. R. oraz zeznaniach świadka M. S. z dnia 27.05.2020, które to zeznania nie powinny być brane pod uwagę albowiem o dacie i miejscu przesłuchania świadka strona nie została zawiadomiona
- art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w przesłuchaniu świadka M. R.
- art. 7 k.p.a. poprzez poczynienie ustaleń faktycznych mimo nieprzeprowadzenia kluczowego dowodu - z zeznań świadka lek. wet. K. K.
- art. 77 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę dowodów, niewyjaśnienie sprzeczności między dowodami i niewskazanie przyczyn, dla których jednym dowodom dano wiarę a innym jej odmówiono
- art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie sprzeczności między zeznaniami świadków
- art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że nie zachodziła konieczność odbioru koni w trybie art. 7 ust. 3 Ustawy o ochronie zwierząt w oparciu o zeznania świadka lek. wet. M. R., mimo że podstawą odbioru były złe warunki bytowe i brak zabezpieczenia koni przed niekorzystnym wpływem warunków atmosferycznych a wskazany świadek nie był nigdy w miejscu bytowania koni, nie czynił ustaleń jak warunki te wyglądały ani nie brał udziału w odbiorze zwierząt
- art. 108 k.p.a. i art. 135 k.p.a. poprzez niewstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji mimo że przesłanki z art. 108 k.p.a. nie zostały spełnione a organ I instancji nie wyjaśnił, jakie motywy były przyczyną zastosowania art. 108 k.p.a.
- art. 7 ust. 3 i art. 35 ust. 1 a Ustawy o ochronie zwierzą poprzez niewłaściwe ich zastosowanie.
W uzasadnieniu rozwinięto w/w zarzuty, podkreślając, że zarówno organ I instancji, jak i II instancji ustalił, że konie miały regularnie dostarczana paszę, kilka działek do dyspozycji i opiekę osób zatrudnionych przez Pana P.. Czyniąc te ustalenia należało wyjaśnić sprzeczności zachodzące pomiędzy zeznaniami świadków oraz dokumentacją zdjęciową, czego nie uczyniono. Ponadto wskazano, że pewne fragmenty oświadczeń lekarsko-weterynaryjnych, wbrew ustaleniom organu I i II instancji wskazują na złe warunki bytowe zwierząt.
Skarżąca Fundacja wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów.
A. P. zaskarżył decyzję w zakresie orzeczenia o czasowym odebraniu klaczy o imieniu [...]" oraz w zakresie nie obciążenia Fundacji kosztami postępowania, zarzucając naruszenie:
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestiach, tj. przez brak ustaleń w zakresie tego jaki był stan zdrowia klaczy o imieniu [...]" maść bułana, w okresie bezpośrednio poprzedzającym interwencyjny odbiór konia tj. przed 6 grudnia 2019 r., a w szczególności kiedy (na ile dni przed 6 grudnia 2019 r. pojawiły się/powrócily dolegliwości w zakresie wysięku ropnego z dróg rodnych zwierzęcia, czy w.w. koń był objęty stosowną opieką weterynaryjną, jakie były zaniedbania bądź zaniechania A. P. w zakresie leczenia konia w okolicznościach niniejszej sprawy, czy dalsze pozostawanie w.w. klaczy u A. P. zagrażało jej życiu lub zdrowiu, pomimo tego, iż skarżący wielokrotnie skutecznie leczył w przeszłości występujące u klaczy dolegliwości w zakresie dróg rodnych; co skutkowało wadliwym ustaleniem stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie domniemania, że skoro w dniu 6 grudnia 2019 r. należąca do A. P. klacz [...]" cierpiała na nawracające schorzenia dróg rodnych, oznacza to, że nie była objęta stosowną opieką weterynaryjną, a dalsze przebywanie jej u prawowitego właściciela zagrażało jej zdrowiu a nawet życiu;
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego skarżącego w zakresie dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego lekarza weterynarii, na okoliczność ustalenia jaki był stan zdrowia klaczy o imieniu [...]" maść bułana, w okresie bezpośrednio poprzedzającym interwencyjny odbiór konia tj. przed 6 grudnia 2019 r., a w szczególności kiedy (na ile dni przed 6 grudnia 2019 r.) pojawiły się/powróciły dolegliwości w zakresie wysięku ropnego z dróg rodnych zwierzęcia, czy w.w. koń był objęty stosowną opieką weterynaryjną, jakie były zaniedbania bądź zaniechania A. P. w zakresie leczenia konia w okolicznościach niniejszej sprawy, czy dalsze pozostawanie w.w. klaczy u A. P. zagrażało jej życiu lub zdrowiu, pomimo tego, że skarżący wielokrotnie skutecznie leczył w przeszłości występujące u klaczy dolegliwości w zakresie dróg rodnych, co skutkowało wadliwym ustaleniem stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie domniemania, że skoro w dniu 6 grudnia 2019 r. należąca do A. P. klacz [...]" cierpiała na nawracające schorzenia dróg rodnych, oznacza to, że nie była objęta stosowną opieką weterynaryjną, a dalsze przebywanie jej u prawowitego właściciela zagrażało jej zdrowiu a nawet życiu;
- art. 80 k.p.a. poprzez dowolne, a przede wszystkim sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przyjęcie, że stan klaczy [...]" nie poprawił się na skutek leczenia wdrożonego przez lekarza weterynarii W. S. we wrześniu 2019 r., a w konsekwencji dowolne przyjęcie, iż właściciel klaczy wykazał się obojętnością, co do stanu zdrowia konia w okresie od 14 września 2019 r. do 6 grudnia 2019 r., podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego, a przede wszystkim zeznań wszystkich świadków mających styczność z klaczą [...]" w wyżej wymienionym okresie, włącznie ze świadkiem M. S., wskazuje, iż po serii zastrzyków stan klaczy uległ poprawie, a ustalenia wymagała jedynie okoliczność kiedy (tj. na ile dni przed 6 grudnia 2019 r.) nastąpił nawrót choroby;
- art. 80 k.p.a. poprzez dowolne, a przede wszystkim sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przyjęcie, że nie polegają na prawdzie twierdzenia A. P., jakoby dolegliwości chorobowe [...]" w zakresie dróg rodnych pojawiły się na skutek komplikacji poporodowych w maju 2018 r. albowiem "w umowie dzierżawy konia z dnia 01.07.2018 r. brak jest informacji, aby klacz cierpiała na jakiekolwiek dolegliwości", podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego, prowadzić powinna do wniosku, że jedno nie wyklucza drugiego i potwierdza jedynie, że przedmiotowe dolegliwości mają charakter nawracający;
- art. 80 k.p.a. poprzez dowolne, a przede wszystkim sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przyjęcie, że po interwencji weterynarza we wrześniu 2019 r. stan [...]" się nie poprawił, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego, prowadzić powinna do wniosku, że z zeznań wszystkich świadków mających styczność z [...]" wynika coś zupełnie przeciwnego i nawet skonfliktowana z A. P. M. S. zeznała, że [...] zaczęło się poprawiać";
- art. 80 k.p.a. poprzez dowolne, a przede wszystkim sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przyjęcie, że pozostawienie klaczy "[...]" u dotychczasowego właściciela zagrażało jej zdrowiu a nawet życiu, podczas gdy ze złożonych w dniu 1 lipca 2020r. zeznań świadka M. R. - lekarza weterynarii opiniującego chorą klacz w dniu 7 grudnia 2019 r. wynika, że dolegliwości w zakresie wysięku ropnego z dróg rodnych mogą być spowodowane wiekiem konia, i nie mamy do czynienia z. przypadkiem niecierpiącym zwłoki w rozumieniu art. 6 ust. 2 pkt 10,17,19 w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt:
- art. 80 k.p.a. poprzez dowolne, a przede wszystkim sprzeczne z zebranym w sprawie
materiałem dowodowym przyjęcie, że pozostawienie klaczy [...]" u dotychczasowego właściciela zagrażało jej zdrowiu a nawet życiu, podczas gdy ze złożonych w dniu 24 lipca 2020r. zeznań świadka J. M. - pracownika Urzędu Miasta w S. wynika, że w dniu interwencyjnego odbioru koni, kontaktowała się telefonicznie z lekarzem weterynarii J. S., który wyraził zgodę na podjęcie się leczenia klaczy, a podczas jej wizyty u koni dzień wcześniej nie zauważyła ona żadnych nieprawidłowości;
- art. 81a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie przez organ swoistego domniemania, że skoro w dniu 6 grudnia 2019 r. należąca do A. P. klacz [...]" cierpiała na nawracające schorzenia dróg rodnych, oznacza to, że nie była objęta stosowną opieką weterynaryjną, a dalsze przebywanie jej u prawowitego właściciela zagrażało jej zdrowiu a nawet życiu, podczas gdy jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości winny być rozstrzygane na korzyść strony. Do wydania orzeczenia o odebraniu zwierząt nie wystarcza więc zaistnienie jakichkolwiek wątpliwości co do nieprawidłowości, jak np. nawrotu dolegliwości chorobowych, konieczne jest przebywanie zwierząt w rażąco niekorzystnych warunkach. Ponadto znęcanie się musi być działaniem (zaniechaniem) zawinionym, popełnionym bądź z zamiarem bezpośrednim (czy ewentualnym) wyrządzenia krzywdy zwierzęciu albo przynajmniej w warunkach ewidentnej lekkomyślności czy rażącego niedbalstwa. Nie każda wątpliwość czy niedopatrzenie o charakterze porządkowym czy higienicznym jest tożsame z utrzymywaniem zwierzęcia w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa. Samo użycie przez ustawodawcę wyrażenia "utrzymywanie" wskazuje na działanie czy zaniechanie o charakterze długotrwałym – nie wystarczy stwierdzenie, że w danym momencie pomieszczenie nie zostało posprzątane, bądź pojawiły się pewne objawy chorobowe, czy też są wątpliwości co do zakresu leczenia. Ewentualnego występowania zdiagnozowanych chorób nie należy utożsamiać ze znęcaniem się nad zwierzętami, gdyż objawy tych chorób mogą pojawić się niespodziewanie;
- naruszenie art. 138 § 1 kpa.
W konsekwencji skarżący zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że wniosek Fundacji Zwierząt [...] o odebranie w trybie art. 7 ust. 3 Ustawy o ochronie zwierząt 4 koni ze wsi J. zasługiwał na uwzględnienie w odniesieniu do klaczy "[...] albowiem właściciel klaczy od dnia 14 września 2019r. nie kontynuował leczenia konia, narażając zwierzę na dalszą utratę zdrowia, a nawet życia, podczas gdy prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne powinny
prowadzić do wniosku, że;
dolegliwości w zakresie ropnego zapalenia macicy klaczy "[...]" wynikały z komplikacji poporodowych i występowały od maja 2018 r (co wynika z samego uzasadnienia zaskarżonej decyzji),
- w dniu 1 lipca 2018 r. [...]" została oddana w roczną dzierżawę w celu m.in. wyleczenia występujących dolegliwości chorobowych, na skutek czego jej stan uległ poprawie,
- w dniu 1 lipca 2019 r. stan jej zdrowia nie budził zastrzeżeń (co wynika ze znajdujących się w aktach sprawy; protokołu przekazania - przyjęcia konia z dnia 1 lipca 2019 r. oraz Historii wizyt z Gabinetu Weterynaryjnego [...] w K.),
- do początku września 2019 r. stan zdrowia [...]'’ nie budził zastrzeżeń (co wynika z zeznań wszystkich świadków zeznających na poczet niniejszego postępowania, a mających styczność z "[...] za wyjątkiem skonfliktowanej z A. P. M. S., która stwierdziła jedynie enigmatycznie, że "po powrocie do J. okazało się, że klacz "[...]" była chora" - przy czym z zeznań świadka nie wynika, kiedy dokładnie zaobserwowano nawrót choroby, za to jej pozostałe zeznania w zakresie warunków bytowych koni, nie zostały uznane za wiarygodne przez Urząd Miasta w S.),
- na początku września 2019 r nastąpił nawrót choroby, w konsekwencji czego wdrożona została kuracja antybiotykowa przez lekarza weterynarii W. S., zakończona ostatnim zastrzykiem w dniu 14 września 2019 r..
- pod koniec września 2019 r. stan zdrowia klaczy uległ ponownie poprawie, (co wynika z zeznań wszystkich świadków zeznających na poczet niniejszego postępowania, a mających styczność z "[...]", a nawet z zeznań skonfliktowanej z A. P. M. S., która stwierdziła, że [...] zaczęło się poprawiać"),
- kolejny nawrót choroby został udokumentowany w dniu 6 grudnia 2019 r,
- na przestrzeni niemalże 2 lat od wystąpienia pierwszych dolegliwości stan zdrowia raz się polepszał (np. w lipcu 2019 r. bądź pod koniec września 2019 r), raz pogarszał (np. na początku września 2019 r bądź w grudniu 2019 r.
- występujące stan chorobowy był nawracający, dolegliwości klaczy mogły być spowodowane wiekiem konia, a stan klaczy nie uzasadniał jej interwencyjnego odbioru, co wynika bezpośrednio z zeznań lekarza weterynarii M. R., który dokonywał oględzin [...]" na zlecenie Fundacji Zwierząt [...] bezpośrednio po interwencyjnym odbiorze zwierząt),
- skarżący wraz z rodziną ma 25 letnie doświadczenie w opiece nad końmi, a w tym okresie nigdy nie zarzucono mu najmniejszych nawet nieprawidłowości w tym zakresie,
- klacz [...]" była w posiadaniu A. P. od źrebaka, a wszelkie dolegliwości chorobowe występujące w okresie 20 lat funkcjonowania [...]" udało się wyleczyć, co skutkowało dożyciem przez "[...]" w stosunkowo dobrej kondycji sędziwego wieku,
- pozostawienie klaczy [...] u dotychczasowego właściciela nie naraziłoby zwierzęcia, albowiem A. P. w stosownym czasie podjąłby odpowiednie leczenie, a od dnia 1 stycznia 2020 r na podstawie umowy dzierżawy z 15 listopada 2019 r wszystkie konie skarżącego miały mieć zapewnioną pełną opiekę wykwalifikowanego zespołu specjalistycznego w szpitalu dla koni,
- to czynności podjęte przez przedstawicieli Fundacji Zwierząt [...] w dniu 6 grudnia 2019 r. naraziły klacz [...]" na utratę zdrowia, ze względu na bezzasadny brak zgody M. W. na pozostawienie zwierząt w znajdującym się w pobliżu gospodarstwie, mającym podpisaną umowę z Urzędem Miasta w S., a w konsekwencji przetransportowanie zwierząt do miejsca oddalonego o 400 km od J.,
- po interwencyjnym odbiorze zwierząt w dniu 6 grudnia 2019 r. Fundacja Zwierząt [...] nie zapewniła klaczy [...]" odpowiedniej opieki weterynaryjnej (co wynika z wprost z przesłuchania prezes fundacji M. W. z dnia 8 czerwca 2020 r., podczas którego w.w. nie potrafiła udzielić informacji, kiedy i jakie leczenie wdrożono wobec klaczy [...]").
W oparciu o te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej orzeczenia o czasowym odebraniu A. P. klaczy o imieniu [...]" i orzeczenie, co do istoty sprawy, to jest o odmowie nakazania czasowego jej odebrania bądź uchylenie obu decyzji w zaskarżonym zakresie, a także zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając połączoną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.
Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.
Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym w dacie wyrokowania w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).
Na mocy art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 lipca 2021r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2021 r wydanym na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325) połączono sprawę ze skargi A. P. ( II SA/Kr [...]) ze sprawą prowadzoną do sygnatury akt II SA/Kr [...] ze skargi Fundacji Zwierzęta [...] z siedzibą w Z., celem ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia do sygnatury akt II SA/Kr 609/21.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według tak określonych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie doszedł do wniosku, że jest ona prawidłowa, a zarzuty obu skarg nie mogą odnieść skutku. Przeprowadzone przez organy administracyjne postępowanie w obu instancjach było prawidłowe, musiało zatem doprowadzić do wydania decyzji o zaskarżonej treści i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zgodnie z art. 6 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt (Dz.U.2020.638 t.j. z dnia 2020.04.09 ) zabrania się znęcania nad zwierzętami. Ustęp 2 art. 6 stanowi, że przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a następnie wymienia przykładowe zachowania, które mieszczą się w zakresie tego pojęcia. Między innymi utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (ust 2 pkt 10).
Jednocześnie ustawa definiuje pojęcia :
"humanitarnego traktowania zwierząt " – jako traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę (art. 4 pkt 2);
"pielęgnacji", – jako wszystkie aspekty relacji pomiędzy człowiekiem a zwierzęciem, w szczególności uruchamiane przez człowieka zasoby materialne i niematerialne, aby uzyskać i utrzymać u zwierzęcia stan fizyczny i psychiczny, w którym najlepiej ono znosi warunki bytowania narzucone przez człowieka (art. 4 pkt 9);
"rażącym zaniedbaniu"- jako drastyczne odstępstwo od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie (art. 4 pkt 11);
"właściwych warunkach bytowania", – jako zapewnienie zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku (art. 4 pkt 15);
Stosownie do art. 7 ust. 1 u.o.z. zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane:
1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub
2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub
3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.
W myśl art. 7 ust. 3 powołanej ustawy - w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.
Relację pomiędzy zastosowaniem ust. 1 i ust. 3 art. 7 wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. II SA/Gd 841/11 (LEX nr 1103062) stwierdzając: "W sytuacji opisanej w art. 7 ust. 1 ustawy z 1997 r. o ochronie zwierząt odebranie zwierząt następuje po wydaniu decyzji administracyjnej orzekającej o odebraniu czasowym zwierząt. Natomiast w sytuacji opisanej w art. 7 ust. 3 tejże ustawy, w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela zagraża jego życiu, odebranie zwierząt poprzedza podjęcie decyzji w przedmiocie odebrania zwierząt. (...) Przesłanki wydania decyzji w przedmiocie odebrania zwierząt w sytuacji, o jakiej mowa w art. 7 ust. 3 ustawy z 1997 r. o ochronie zwierząt są dodatkowo określone w stosunku do regulacji z art. 7 ust. 1 tejże ustawy, tzn. dla zastosowania art. 7 ust. 3 konieczne jest spełnienie dodatkowych przesłanek takich jak: przypadek niecierpiący zwłoki, dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela zagrażające jego życiu".
Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało wszczęte w związku z pismem Fundacji Zwierzęta [...] z siedzibą w Z. z dnia 12 grudnia 2019 r, w odpowiedzi na pismo Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 10 grudnia 2019 r. W piśmie poinformowano Burmistrza Miasta i Gminy S. w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt o odebraniu w dniu 7 grudnia 2019 r (faktycznie czynność ta odbyła się 6 grudnia 2019 r) czterech koni : kasztanowej klaczy o imieniu "[...]", gniadej klaczy, gniadego wałacha z odmianami o imieniu [...]" oraz siwej klaczy, stanowiących własność A. P.. W ten sposób spełniony został warunek wskazany w art. 7 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt ("Decyzja, o której mowa w ust. 1, podejmowana jest z urzędu po uzyskaniu informacji od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt").
Do pisma dołączono oświadczenie lekarsko - weterynaryjne z badania koni z dnia 7 grudnia 2019 r sporządzone przez lek wet. K. K. obecnej bezpośrednio przy ich odebraniu w dniu 6 grudnia 2019 r., orzeczenie lekarsko- weterynaryjne z dnia 7 grudnia 2019 r sporządzone przez lek. wet. M. R. w U. G. oraz protokoły z dnia 6 grudnia 2019 r o odebraniu zwierząt. W zaświadczeniach szczegółowo opisano stan każdego ze zwierząt. Z oświadczenia lek wet. K. K. nie wynika, by konie za wyjątkiem klaczy [...] miały zaniedbane kopyta, czy były wychudzone. W opinii nie ma również stwierdzenia, by konie były zanieczyszczone odchodami. Stan kondycji koni określono, jako dobry, z wyjątkiem klaczy [...] i wałacha [...], który osłuchowo wykazywał zmiany zapalne w obrębie dróg oddechowych. Lekarz weterynarii wskazała również na matową okrywę włosa. Klacz [...] posiadała zaniedbane, bardzo duże zmiany w obrębie sromu w postaci guza wraz z obfitym wysiękiem ropnym z dróg rodnych. Klacz w obrębie guza wykazywała bolesność. Kopyta klaczy wymagały werkowania.
Już w dniach 12 i 14 września 2019 r na działce w J. klaczy [...] zostały podane lekarstwa – antybiotyki a właściciel został poinformowany telefonicznie o konieczności dalszego leczenia w razie braku poprawy. Wtedy z dróg rodnych klaczy wypływała ropa a ogólny wygląd i stan zdrowia konia wskazywał, że cos jej dolega. Na chrapie miała ranę. Weterynarz został wezwany dopiero po interwencyjnym telefonie do właściciela zwierzęcia. Stan klaczy po podaniu antybiotyków się nie poprawił a właściciel nie kontynuował leczenia.
Te występujące u klaczy [...] objawy chorobowe zostały potwierdzone w orzeczeniu lekarsko weterynaryjnym z dnia 7 grudnia 2019 r wystawionym przez lekarza wet. M. R., który badał cztery konie po przewiezieniu ich do gospodarstwa w U. (Województwo M., Powiat B.) i stwierdził u klaczy [...]" dwie zmiany skórne w obrębie sromu, w postaci uszypułowanych guzów średnicy ok. 6 cm. Zmiany z wysiękiem ropnym. Klacz wykazywała bolesność w okolicach zmian..
Z zeznań świadka lek wet M. R. (k – 429-431 akt adm.) wynika, że stan odżywienia koni był prawidłowy. Konie nie były wychudzone, natomiast matowa sierść - zdaniem lekarza weterynarii mogła być wynikiem braku dbałości o codzienną pielęgnację. Stan koni nie świadczył o długotrwałym przebywaniu w brudnych pomieszczeniach, nie występowały u koni zabrudzenia odchodami sierści, nóg, kopyt. Z zeznań tego świadka wynika, że rozmiary guza u klaczy [...] wskazywały na jego przewlekły charakter.
Lekarz ten obiektywnie stwierdził stan zwierząt przywiezionych do nowej siedziby (U. G.) po ich odebraniu i badaniu, jakie wykonał w dniu 7 grudnia 2019 r w porze wieczorowej. Jego zdaniem interwencyjny odbiór koni w dniu 6 grudnia 2019 r nie kwalifikował się do zaliczenia, jako przypadek niecierpiący zwłoki w rozumieniu art. 7 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o ochronie zwierząt.
Istotne dla oceny stanu faktycznego sprawy były również zeznania pracownika Urzędu Miasta i Gminy S. – J. M. ( k – 220 – 221 akt adm.), obecnej podczas interwencji odbioru zwierząt, przesłuchanej w charakterze świadka. W swoich zeznaniach wskazała, że konie miały siano, wodę (była niezamarznięta) i nie wyglądały na zaniedbane. Pastwisko, na którym przebywały konie było ogrodzone.
W trakcie interwencji wykonano dokumentację fotograficzną, która podlegała analizie organów obu instancji. Posłużono się również dokumentacją fotograficzną dołączona przez A. P. z dnia 3 października 2019 r, 2 listopada 2019 r i 3 grudnia 2019 r, na której to podstawie można stwierdzić, że konie nie przebywały w niewłaściwych warunkach. Brak było jakichkolwiek wcześniejszych informacji o nieprawidłowościach związanych z hodowlą koni przez A. P.. W protokołach odebrania zwierząt ich kondycję określono w dniu 6 grudnia 2019 r, jako "dobrą".
Nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie, w dniu 6 grudnia 2019 r zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, w zakresie dotyczącym klaczy o imieniu [...] (maści bułanej).
Dla ustalenia przesłanek czasowego odebrania klaczy decydujące znaczenie miały opinie sporządzone przez lek wet. K. K. i lek wet. M. R., którzy osobiście badali przedstawione im zwierzęta, a także dokumentacja fotograficzna z miejsca interwencji.
Zły stan klaczy o imieniu [...] oraz brak należytej opieki i ochrony ze strony właściciela uwzględniających jej potrzeby sprawia, że spełnione są przesłanki ustawy do zakwalifikowania zaniechań właściciela w stosunku do niej, jako braku humanitarnego traktowania i należytej pielęgnacji, a także rażącego zaniedbania nieleczonej choroby. Właściciel w sposób świadomy, przez swoje zaniechanie doprowadził do nieuzasadnionego cierpienia zwierzęcia. To sprawia, że znajdują zastosowanie przepisy art. 7 ust 3 ustawy o ochronie zwierząt, w szczególności przypadek niecierpiący zwłoki, umożliwiający odebranie zwierzęcia, gdy dalsze pozostawanie u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu. W momencie odebrania tej klaczy właścicielowi, wystąpiły ustawowe przesłanki do tej czynności.
Natomiast w zakresie pozostałych trzech koni: wałacha o nazwie [...] (maść kasztanowa), klaczy rasy małopolskiej o nazwie [...]maść bułana) i klaczy o nazwie [...] (maść siwa) okoliczności faktyczne interwencji oraz indywidulany stan ich zdrowia wykazany został dokumentami i zeznaniami świadków. W odniesieniu do nich nie wystąpił przypadek uzasadniający odebranie zwierząt w trybie art. 7 ust 3 ustawy o ochronie zwierząt. Wbrew stanowisku Fundacji, te trzy zwierzęta nie przebywały w stanie bezpośredniego zagrożenia życia bądź zdrowia. Konie miały do dyspozycji działkę ewid. Nr [...] o pow. 0,48 ha, na której znajdowała się drewniana stajnia oraz wiata, a także wyżej położoną działkę ewid. Nr [...] o pow. 0,91 ha. Konie były utrzymywane na działce w systemie otwartym a wykorzystywane do jazdy konnej, hipoterapii i rekonstrukcji historycznych. Konie przebywały w dzierżawie do 1 lipca 2019 r i powróciły do J. "zadbane, zdrowe i w dobrej kondycji". Potwierdza to historia wizyt wystawiona przez Gabinet weterynaryjny [...] z K. z dnia 1 lipca 2019 r. Od lipca do września 2019 r właściciel osobiście zajmował się końmi mieszkając na działce. Po jego wyjeździe do pracy w Z., końmi zajmował się Z. B., T. P. i R. P.. Siano było dostarczane przez D. R., który stanowczo zeznał, że nie zdarzyło się, aby konie nie miały na czas dostarczonego pożywienia. Na sąsiedniej działce miały dostęp do źródła wody, a w okresie, kiedy zamarzała była uzupełniana przez Pana B.. Konie nie były uwiązane, miały stajnię i dwie zadaszone wiaty, w których chroniły się w przypadku niekorzystnych warunków atmosferycznych.
Zarzuty obu skarg nie znajdują uzasadnienia. Stan faktyczny został ustalony w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego prawidłowo i kompletnie. Sąd podziela ocenę dowodów dokonaną przez organy administracji.
Zasada dwuinstancyjności nie została naruszona przez organ odwoławczy w żaden sposób, bowiem rozpoznał on sprawę ponownie, jako organ merytoryczny w jej całokształcie, co w należyty sposób zostało uzasadnione w zaskarżonej decyzji.
Nie naruszono zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, bowiem o czynnościach postępowania strony (również skarżąca Fundacja) były zawiadamiane w prawidłowy sposób. Brak zapewnienia należytego funkcjonowania strony pod wskazanym przez nią adresem siedziby bądź zamieszkania obciąża wyłącznie stronę, która się nim posługuje, a której obowiązkiem jest zachowanie należytej dbałości o własne interesy. Fundacja w żaden sposób nie wykazała, w jaki sposób nieobecność jej pełnomocnika w trakcie przesłuchiwania świadków M. R. i M. S. mogła wpłynąć na prawidłowe wyjaśnienie sprawy.
Wbrew zarzutom skargi organy w należyty i przemyślany sposób oceniły zebrany materiał dowodowy, czemu dały wyraz w uzasadnieniach decyzji. Nie było potrzeby przeprowadzania dowodu z "opinii biegłego sądowego lekarza weterynarii" ani przesłuchania lek wet. K. K., (której próbę przesłuchania podjęto), bowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający i mógł stanowić wystarczającą podstawę do przeprowadzenia prawidłowych ustaleń stanu faktycznego. Organ w bardzo dokładny i rzetelny sposób analizował treść oświadczenia lekarsko weterynaryjnego sporządzonego przez lek. wet K. K. oraz protokoły odbioru zwierząt wraz z materiałem fotograficznym z miejsca interwencji, co pozwalało na ocenę stanu koni i warunków, w jakich przebywały. Zarzuty skargi Fundacji Zwierzęta [...] wskazują jedynie ogólnie na "sprzeczności zachodzące pomiędzy zeznaniami świadków" nie podejmując próby dokładnego i konkretnego przedstawienia na czym te sprzeczności polegały, zamiast tego strona skarżąca wskazuje na potrzebę przeprowadzenia innego "miarodajnego dowodu" nie wskazując - co miałoby nim być.
Wbrew zarzutom A. P. klacz [...] nie była objęta należytą opieką weterynaryjną przez jej właściciela, bowiem zaniechano leczenia dróg rodnych w okresie po podaniu jej antybiotyków w dniu 14 września 2019 r do dnia 6 grudnia 2019 r. A skoro to schorzenie miało charakter nawracający i manifestowało się wysiękiem z dróg rodnych (jak wskazuje sam skarżący), to tym bardziej właściciel klaczy powinien zadbać o zapewnienie wdrożenia należytego leczenia, czego brakowało zwierzęciu. Brak kontynuowania leczenia naraził zwierzę na cierpienie i doprowadził do stanu przewlekłego, a także związanych z tym powikłań, mogących prowadzić do śmierci zwierzęcia. Skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji dotyczącej zdrowia klaczy [...] (w szczególności na kilka dni przed 6 grudnia 2019 r) by wykazać, że jej stan zdrowia był prawidłowy i inny niż ten wynikający z dokumentów sporządzonych w dniu interwencji. W tej sytuacji odwoływanie się skarżącego do zeznań świadka M. S. (k – 546-548) i sformułowania, "że [...] zaczęło się poprawiać" jest nieuprawnione i nie wynika z zebranego materiału dowodowego. Skarżący w skardze wyraził jedynie stanowisko, że "w stosownym czasie podjąłby odpowiednie leczenie". Tego realnego leczenia brak jednak było w dniu interwencji.
Postępowanie organów obu instancji było prawidłowe. Ocena dowodów, jaką przeprowadziły organy obu instancji była wszechstronna i swobodna. Nie była wbrew zarzutom obu skarg dowolna. Organy I i II instancji sprostały wymaganiom, o których mowa w art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji są szczegółowe i w wystarczającym stopniu odnoszą się do wszystkich zarzutów formułowanych przez strony postępowania na obu etapach postępowania administracyjnego (art. 107 § 3 k.p.a.).
Na zakończenie należy wskazać, że zastosowanie środka o charakterze administracyjnym w odniesieniu do klaczy o imieniu [...] nie przesądza o trwałym odebraniu posiadania czy własności zwierzęcia. Stosownie, bowiem do art. 7 ust. 6 ustawy o ochronie zwierząt odebrane zwierzę podlega zwrotowi, jeżeli sąd powszechny nie orzeknie przepadku zwierzęcia, a także, jeżeli postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2019 r poz. 2325 ze zm. ).