II SA/Kr 607/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2006-12-15
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościzwrotwywłaszczenieprawo pierwokupugospodarka nieruchomościamidecyzja administracyjnaskarżącyorgansąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S. C. na decyzję Wojewody odmawiającą zwrotu nieruchomości, uznając, że nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze prawa pierwokupu nie stanowi wywłaszczenia w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami.

S. C. domagał się zwrotu działki, która pierwotnie miała zostać sprzedana mu warunkowo, z zastrzeżeniem prawa pierwokupu przez Skarb Państwa. Skarb Państwa skorzystał z tego prawa, nabywając nieruchomość. Wojewoda odmówił zwrotu nieruchomości, uznając, że nabycie przez prawo pierwokupu nie jest wywłaszczeniem w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę i wskazując, że skarżący nie jest poprzednim właścicielem ani spadkobiercą, a nieruchomość nie została wywłaszczona.

Sprawa dotyczyła wniosku S. C. o zwrot działki, która pierwotnie była własnością Pana P. F. Pan P. F. sprzedał nieruchomość S. C. warunkowo, z zastrzeżeniem prawa pierwokupu przez Skarb Państwa. Skarb Państwa skorzystał z tego prawa, nabywając nieruchomość na mocy uchwały Prezydium Rady Narodowej Miasta Krakowa i umowy z dnia [...].01.1968r. Prezydent Miasta umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości, uznając je za bezprzedmiotowe. Wojewoda, uchylając decyzję Prezydenta, orzekł o odmowie zwrotu działki, wskazując na brak materialnoprawnych przesłanek zwrotu. S. C. zaskarżył decyzję Wojewody, domagając się zwrotu działki oraz odszkodowania za zniszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, stwierdzając, że skarżący nie jest ani poprzednim właścicielem, ani spadkobiercą, a nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze prawa pierwokupu nie jest wywłaszczeniem w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd podkreślił, że kwestie odszkodowawcze należą do właściwości sądów powszechnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa w wykonaniu prawa pierwokupu nie stanowi wywłaszczenia w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem nie uzasadnia zwrotu nieruchomości na rzecz osoby, która nie jest poprzednim właścicielem ani jego spadkobiercą.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze prawa pierwokupu, na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w miastach i osiedlach, jest czynnością cywilnoprawną, a nie wywłaszczeniem w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ustawa o gospodarce nieruchomościami w art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 precyzyjnie określa katalog nieruchomości podlegających zwrotowi, a wśród nich nie wymienia nieruchomości nabytych w drodze prawa pierwokupu. Ponadto, skarżący S. C. nie był poprzednim właścicielem nieruchomości ani jego spadkobiercą, co stanowi podstawową przesłankę podmiotową do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.g.n. art. 136 § ust. 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Zwrot wywłaszczonej nieruchomości może nastąpić wyłącznie na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, jeśli nieruchomość została wywłaszczona decyzją administracyjną lub nabyta w trybie określonym w ustawie na cele publiczne.

u.g.n. m. i os. art. 30

Ustawa o gospodarce nieruchomościami w miastach i osiedlach

Prezydium miejskiej rady narodowej służyło prawo pierwokupu w przypadku sprzedaży nieruchomości nie stanowiących własności Państwa, położonych na terenach objętych ustawą.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi jako nieuzasadnionej.

Pomocnicze

u.g.n. art. 136 § ust. 4

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stosuje się do części nieruchomości, która nie została objęta wywłaszczeniem, a nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele.

u.g.n. art. 216

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Rozszerza przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie określonych ustaw, w tym ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.

u.g.n. m. i os. art. 32 § ust. 4

Ustawa o gospodarce nieruchomościami w miastach i osiedlach

Oświadczenie prezydium rady narodowej o wykonaniu prawa pierwokupu powinno być złożone w formie aktu notarialnego, a z chwilą dojścia do wiadomości sprzedawcy nieruchomość stawała się własnością Skarbu Państwa.

u.g.n. m. i os. art. 36 § ust. 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami w miastach i osiedlach

W okresie, gdy nieruchomość była nabywana przez Skarb Państwa w wykonaniu prawa pierwokupu, cena kupna odpowiadała wysokości odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną.

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa orzekania przez organ administracji publicznej.

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany granicami skargi przy kontroli działalności administracji publicznej.

Dz.U. nr 153, poz.1271 art. 97 § § 1

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje przekazanie spraw do rozpoznania wojewódzkim sądom administracyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze prawa pierwokupu nie jest wywłaszczeniem w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący nie jest poprzednim właścicielem ani spadkobiercą poprzedniego właściciela nieruchomości. Roszczenia o odszkodowanie należą do właściwości sądów powszechnych, a nie administracyjnych.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w sposób niezgodny z prawem. Decyzje organów administracji były niezgodne z prawdą i przemilczały zgłaszane utrudnienia. Skarżący domagał się odszkodowania za zniszczenia i straty.

Godne uwagi sformułowania

zwrot wywłaszczonej nieruchomości może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy nieruchomość została wywłaszczona decyzją administracyjną nabycie nieruchomości przez państwo nastąpiło w wykonaniu prawa pierwokupu w stosunku do parceli będącej przedmiotem umowy sprzedaży pomiędzy osobami fizycznymi nie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania (...) lecz z brakiem materialnoprawnych przesłanek do zwrotu nieruchomości zarzuty skarżącego dotyczące zasądzenia jakichkolwiek odszkodowań (...) W tym zakresie właściwym do prowadzenia postępowania i rozpoznania sprawy jest sąd powszechny.

Skład orzekający

Mariusz Kotulski

przewodniczący sprawozdawca

Aldona Gąsecka-Duda

członek

Ewa Rynczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'wywłaszczenie' w kontekście nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze prawa pierwokupu oraz rozgraniczenie kognicji sądów administracyjnych i powszechnych w sprawach odszkodowawczych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z prawem pierwokupu na podstawie przepisów z lat 60. XX wieku. Interpretacja przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami może ewoluować.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawem własności i nabyciem nieruchomości przez państwo, a także rozgraniczenia kompetencji sądów. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.

Prawo pierwokupu czy wywłaszczenie? Kiedy państwo może przejąć Twoją nieruchomość.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 607/02 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-03-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Aldona Gąsecka-Duda
Ewa Rynczak
Mariusz Kotulski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 462/07 - Wyrok NSA z 2008-03-21
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski / spr. / Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda Ewa Rynczak Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Wojewody z dnia 28 stycznia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala
Uzasadnienie
S. C. pismem z [...].08.1999r. wniósł o zwrot działki nr [...] obr. [...].
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...].09.2001r., nr [...] Prezydent Miasta po rozpatrzeniu w/w wniosku, działając na podstawie art.4 pkt 9b art.136 ust.3, art.137 ust. 1, art. 142 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 104 i art. 105 § 1 k.p.a. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0484 ha obr. [...] jedn. ewid. m. K. na rzecz S. C.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że działka nr [...] o pow. 0,0484 ha obr. [...] jedn. ewid. m. K. powstała z działki nr [...] o pow. 0,0484 ha obr. [...] (mały) P. na podstawie wykazu zmian gruntowych nr ks. Rób. [...] z dnia [...].10.1976r. Działka nr [...] o pow. 0,0484 ha stanowiła część działki nr [...] o pow. 0,0605 ha, której odpowiada l.kat. [...] o pow. 0,0638 ha b.gm. kat. K. Ustalono także, że parcela l.kat. [...] b.gm. kat. K. objęta była księga wieczystą nr [...] i stanowiła własność Pana P.. "Pan P. F. jako właściciel parceli l.kat. [...] umową notarialną z dnia [...].10.1967r. nr Rep.A. [...] sprzedał między innymi przedmiotową parcelę Panu S. C. pod warunkiem, iż Skarb Państwa nie skorzysta z prawa pierwokupu stosownie do przepisów ustawy z dnia 14.07.1961 r. o gospodarce nieruchomościami w miastach i osiedlach. Jednakże Skarb Państwa skorzystał z tego prawa zgodnie z Uchwałą nr 545/XXXII/67 z dnia 18.12.1967 Prezydium Rady Narodowej m.Krakowa i umową z dnia [...].01.1968r. rep.A. [...] nabył własność parceli l.kat [...] od Pana P. F." Jednocześnie zgodnie z obowiązującymi aktualnie regulacjami prawnymi, w szczególności ustawą z 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami, zwrot nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy nieruchomość została wywłaszczona decyzją administracyjną względnie nabyta w drodze umowy zawartej w trybie art.6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na cele realizacji inwestycji ó charakterze publicznym lub przejęta na rzecz tych jednostek na podstawie ustaw wymienionych w art.216 cyt. ustawy. Natomiast w przedmiotowej sprawie nabycie nieruchomości przez państwo nastąpiło w wykonaniu prawa pierwokupu w stosunku do parceli będącej przedmiotem umowy sprzedaży pomiędzy osobami fizycznymi. W związku z powyższym postępowanie prowadzone na wniosek "S. C. o zwrot działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. P. -jako bezprzedmiotowe należało umorzyć."
Odwołanie z dnia [...].10.2001r. od decyzji Prezydenta Miasta z [...].09.2001r. wniósł S. C. zarzucając, iż są wobec niego podejmowane działania niezgodne z prawami obywatelskimi, "z Konwencją o Ochronie PRAW Człowieka i Podstawowych Wolności po nowelizacji przez Protokół nr 11 z Protokołem dodatkowym oraz Protokołem nr 4, 6 i 7 nr 11." Decyzję organu I instancji uważa za krzywdzącą i uważa, iż w 1967r. zakupił "całość, bardzo skromne, ubogie obejście z ogródkiem przydomowym, zapłaciłem za całość w czasie wypisywania aktu notarialnego u notariusza". A za "konfliktowy ogródek przydomowy, zlokalizowany pod oknami mojego domu opłacałem podatek" do 2000 roku.
Decyzją z dnia 28.01.2002r., nr [...] Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...].09.2001r., nr [...] i orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0484 ha obr. [...] jedn. ewid. P. m. K. na rzecz S. C. W uzasadnieniu decyzji ponownie przedstawiono stan faktyczny sprawy oraz wskazano na brzmienie i zakres stosowania art.136 ust.3 i 4 oraz art.216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W konsekwencji podzielono ustalenia organu I instancji w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego sprawy, a jedynie zakwestionowano sam sposób jej rozstrzygnięcia. "Zgodnie z wyrokami Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 09.04.2001r. (sygn. akt II SA/Kr 2058/00), z dnia 29.10.2001r. (sygn. akt II SA/Kr 786/01) oraz z dnia 26.11.2001r. (sygn. akt II SA/Kr 2577/99), ustalenie, że konkretna nieruchomość nie mieści się w żadnej z kategorii nieruchomości podlegających zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami nie uzasadnia umorzenia postępowania w sprawie, lecz zobowiązuje do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości z powodu braku podstawowej materialnoprawnej przesłanki zwrotu nieruchomości, jaką jest mieszczenie się konkretnej nieruchomości w którejś z kategorii nieruchomości określonej w art.136 ust. 1 i 4 oraz art.216 ustawy o gospodarce nieruchomościami."
Decyzję Wojewody z dnia 28.01.2002r. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie S. C. (zwany dalej skarżącym) wnosząc "o odszkodowanie z tyt. dokonywanych zniszczeń, fundamentów, ścian budynku powoda, garażu całkowicie i odwodnienia. Odszkodowanie zdrowotne dla powoda i jego żony i wyczerpania nerwowego (...). Zwrot ogródka, Dz. [...] obr. [...]. Odszkodowania za wykonywane ogrodzenie i remonty. Były niszczone przez osoby zainteresowane, pracowników UM i przecinali ogrodzenie gdy sprawdzali pow. ogródka, likwidowali drzewa itd. Powód domaga się wszelkich kosztów z tym związanych."
Pismem z dnia [...].02.2002r. skarżący uzupełnił skargę podnosząc, iż zaskarżona decyzja narusza art.136 ust. 1 i 4 oraz art. 216 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody z 28.01.2002r. i zwrot przedmiotowej działki. W uzasadnieniu pisma, skarżący ponownie podkreśla, że "Zarząd Gospodarki Terenami-UM dokonał bezprawnego w 1968r. zaboru ogródka przydomowego, zlokalizowanego pod moimi oknami, kawałka drogi wewnętrznej z jedynym dojazdem do piwnic, suteren, szamba, garażu połączonego z budynkiem mieszkalnym. (...) Popieram oddalenie w/w decyzją Pana Wojewody z dnia 28.01.2002r. wniosku Prezydenta p. G., który wystąpił o umorzeniu mojego postępowania w sprawie zwrotu opisanego ogródka przydomowego dz. [...] obr. [...] opisanych blokad, odwodnienia, dojazdu, zwrotu, poniesionych kosztów, strat spowodowanych przez zatapianie i zorganizowane działania. ZGT-UM dokonał z premedytacją odłączenia ogródka (...), nie liczył się z opinią publiczną, z prawami obywatelskimi, pogwałcił wszelkie prawa blokując odwodnienia, wyjazdy i dojazdy nie tylko do szamba od [...].04.1968r. do 2000r. (...) Decyzje niżej wymienionych pracowników UM, prezydentów i obecnego Prezydenta Pana G. z dnia [...].IX.2001r. nr [...] i inne decyzje były ciągle, zawsze nie zgodne z prawdą, przemilczały zgłaszane przeze mnie utrudnienia o zniszczeniach, o pogwałceniu praw i konwencji, wprowadzili do całej sprawy zamieszanie." Dodatkowo skarżący ponownie opisuje stan faktyczny sprawy.
Całość została powtórzona w kolejnym piśmie skarżącego z dnia [...].02.2002r. i streszczona w pismach z [...].12.2005r. oraz z [...].12.2005r.
W piśmie procesowym z [...].12.2005r. skarżący opisuje swoją drogę życiową od współpracy z AK poprzez służbę w MO i SB, aż do zamieszkania w K. w latach 60- tych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na podstawy prawne i podtrzymując wnioski zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wobec złożenia przez skarżącego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie .prawa pomocy - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 30.10.2006r., sygn. akt II SA/Kr 607/02 oddalił wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów i ustanowił jednocześnie dla niego pełnomocnika z urzędu, którego osobę wyznaczyła Okręgowa Rada Radców Prawnych.
Zgodnie z brzmieniem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższa zasada ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art.3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procedury, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 cyt. wyżej ustawy). Dlatego też przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była wyłącznie decyzja Wojewody z dnia 28.01.2002r., nr [...] -prawidłowość jej wydania oraz zastosowanych uregulowań prawnych. Poza kognicją sądu administracyjnego pozostają zarzuty skarżącego dotyczące zasądzenia jakichkolwiek odszkodowań "z tyt. dokonywanych zniszczeń, fundamentów, ścian budynku powoda, garażu całkowicie i odwodnienia. Odszkodowanie zdrowotne dla powoda i jego żony i wyczerpania nerwowego (...). Odszkodowania za wykonywane ogrodzenie i remonty. (...) Powód domaga się wszelkich kosztów z tym związanych." W tym zakresie właściwym do prowadzenia postępowania i rozpoznania sprawy jest sąd powszechny. Zatem skarżący winien zwrócić się z odpowiednim pozwem do właściwego sądu cywilnego.
Sąd uznał wniesioną skargę za całkowicie nieuzasadnioną, a zarzuty z niej wynikające za bezpodstawne. Podkreślić należy, iż ustalenia organu I instancji oraz organu odwoławczego, zarówno w zakresie stanu faktycznego, jak i stanu prawnego, były prawidłowe, wyciągnięte wnioski zasadne, a zaskarżona decyzja zgodna z prawem.
Przede wszystkim podzielić należy stanowisko organu odwoławczego oraz organu I instancji, zawarte w uzasadnieniach decyzji, iż działka nr [...] o pow. 0,0484 ha obr. [...] jedn. ewid. P. m. K. powstała z działki nr [...] o pow. 0,0484 ha obr. [...] (mały) P. na podstawie wykazu zmian gruntowych nr ks. Rób. [...] z dnia [...].10.1976r. Działka nr [...] o pow. 0,0484 ha stanowiła część działki nr [...] o pow. 0,0605 ha, której odpowiada l.kat. [...] o pow. 0,0638 ha b.gm. kat. K. Ustalono także, że parcela l.kat. [...] b.gm. kat. K. objęta była księga wieczystą nr [...] i stanowiła własność Pana P. F. P. F. jako właściciel parceli l.kat. [...] umową notarialną z dnia [...].10.1967r. nr Rep.A. [...] sprzedał między innymi przedmiotową parcelę S. C. pod warunkiem, iż Skarb Państwa (Prezydium Rady Narodowej Miasta) nie skorzysta z prawa pierwokupu stosownie do przepisów ustawy z dnia 14.07.1961 r. o gospodarce nieruchomościami w miastach i osiedlach. Jednakże Skarb Państwa skorzystał z tego prawa zgodnie z Uchwałą nr 545/XXXII/67 z dnia 18.12.1967 Prezydium Rady Narodowej Miasta Krakowa i umową z dnia [...].01.1968r. rep.A. [...] nabył własność parceli l.kat [...] od P. F.
Zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości reguluj ą postanowienia ustawy z 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2000r. Dz.U. nr 46, poz.543 z późn. zm.) w brzmieniu na dzień orzekania przez organy administracji publicznej. Zasady te odnoszą się zarówno do przesłanek podmiotowych, jak i przedmiotowych. Zgodnie z brzmieniem art. 136 cyt. ustawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości może wystąpić wyłącznie poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. Przepis ten w sposób zamknięty określa katalog osób uprawnionych do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W przedmiotowej sprawie skarżący S. C. nie jest poprzednim właścicielem działki nr [...], ani jego spadkobiercą. Jest on jedynie osobą, która zamierzała m.in. zakupić parcelę l.kat. [...] i zawarł w tym przedmiocie stosowną umowę w formie aktu notarialnego z dnia [...].10.1967r. nr Rep.A. [...]. Z treści tego aktu wynika jednak, iż sprzedaż parceli l.kat [...] nastąpi pod warunkiem, iż Skarb Państwa (Prezydium Rady Narodowej Miasta Krakowa) nie skorzysta z prawa pierwokupu.
Zgodnie bowiem z brzmieniem art.30 ustawy z dnia 14.07.1961r. o gospodarce nieruchomościami w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 32, poz. 159) prezydium miejskiej rady narodowej służyło prawo pierwokupu w przypadku sprzedaży nieruchomości, nie stanowiących własności Państwa, a położonych na objętych tą ustawą terenach. Natomiast, jak wynika z art.32 ust.4 cyt. ustawy oświadczenie prezydium rady narodowej o wykonaniu prawa pierwokupu powinno być złożone w formie aktu notarialnego, a z chwilą dojścia tego oświadczenia do wiadomości sprzedawcy nieruchomość stawała się własnością Skarbu Państwa.
Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego i czego nie kwestionuje sam skarżący, Skarb Państwa skorzystał z prawa pierwokupu nieruchomości oznaczonej jako l.kat. [...] zgodnie z Uchwałą nr 545/XXXII/67 z dnia 18.12.1967 Prezydium Rady Narodowej Miasta Krakowa. W akcie notarialnym z dnia [...].01.1968r. rep .A. [...] złożone zostało stosowne oświadczenie o skorzystaniu z prawa pierwokupu w stosunku do parceli l.kat [...] i z chwilą dojścia tego oświadczenia do wiadomości sprzedawcy, którym był P. F., stała się ona własnością Skarbu Państwa.
Poprzednim właścicielem parceli l.kat. [...] (z której powstała obecna działka o nr [...] będąca przedmiotem postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości) był zatem P. F., a nie skarżący, który nadto nie jest spadkobiercą P. F. Tym samym nie są spełnione przesłanki podmiotowe po stronie skarżącego do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na jego rzecz.
W przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione również przesłanki przedmiotowe zwrotu nieruchomości, gdyż w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z wywłaszczoną nieruchomością.
Zgodnie z brzmieniem art.136 ust.3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w trybie administracyjnym może nastąpić wyłącznie zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części. Nadto na podstawie art.136 ust.4 cyt. ustawy postanowienia ust.3 stosuje się do postanowień art.113 ust.3 cyt. ustawy, a więc do części nieruchomości, która nie została objęta wywłaszczeniem, a nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele. Z kolei art.216 rozszerza przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi do nieruchomości nabytych lub przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw określonych taksatywnie w tym przepisie oraz przejętych na rzecz określonych podmiotów i na potrzeby Parku Narodowego. Taka konstrukcja art.136 ust.3 J 4 oraz art.216 ustawy o gospodarce nieruchomościami determinuje wykładnię pojęcia "nieruchomość wywłaszczona" zawartego w ust.3 art.136. Przez pojęcie to należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczonej rozumianej sensu stricto, a więc na podstawie indywidualnej w znaczeniu podmiotowym i konkretnej w sensie przedmiotowym decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących przepisów ustaw (i dekretów z mocą ustawy), regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem.
Istotne znaczenie dla określenia zakresu przedmiotowego nieruchomości podlegających zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w art.136 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami maja postanowienia art.216 cyt. ustawy, który nakazuje stosować odpowiednio przepisy rozdziału 6 działu III tejże ustawy do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie: art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z 1961 r. Nr 7, poz. 47 i Nr 32, poz. 159 oraz z 1972 r. Nr 27, póz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r. Nr 49, poz. 312 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Parku Narodowego.
W przedmiotowej sprawie, jak wskazano to już wyżej, Skarb Państwa nabył własność parceli l.kat. [...] poprzez wykonanie przez Prezydium Rady Narodowej prawa pierwokupu dokonanego na podstawie i w trybie art.29-36 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 32, poz.159). Nastąpiło to zatem na zasadach czynności cywilnoprawnej. Stosownie do postanowień art.36 ust.2 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach w okresie kiedy nabyta została przez Skarb Państwa parcela [...], wykonanie prawa pierwokupu następowało według ceny odpowiadającej wysokości odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną. Z kolei stosownie do postanowień art.33 tej ustawy, w przypadku wykonania prawa pierwokupu cenę kupna nieruchomości wypłacało się w terminach i ratach przewidzianych dla wypłaty ceny kupna za nieruchomość nabyta w trybie art.6 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Sam ten fakt nie może jednak uzasadniać przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z nieruchomością wywłaszczoną. Co więcej, jak wynika z uchwały Rady Ministrów nr 62 z dnia 16.02.1962r. w sprawie wytycznych co do wykonywania prawa pierwokupu nieruchomości w miastach i osiedlach (M.P. nr 23, poz.98), wydanej na podstawie art.35 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, właściwy organ winien był korzystać z prawa pierwokupu nieruchomości niezbędnych dla realizacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub wstępnie ustalonych założeń tego planu w okresie bieżącego i następnego planu pięcioletniego, jeżeli nie zachodzą warunki wywłaszczenia nieruchomości. Natomiast stosownie do § 4.1. powołanej uchwały organ nie powinien był korzystać z prawa pierwokupu, jeżeli w miejscowym planie zagospodarowani przestrzennego lub we wstępnie ustalonych założeniach tego planu nieruchomość była przeznaczona na cele uzasadniające wywłaszczenie. Mając to na uwadze, uznać należy, iż nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa w wykonaniu prawa pierwokupu, nie przysługuje status nieruchomości wywłaszczonej w rozumieniu art. 136 ust.3 i 4 oraz art.216 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Jednocześnie odwołując się do ustalonego orzecznictwa sądów administracyjnych organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję organu I intonacji o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie i orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0484 ha obr. [...] jedn. ewid. [...] na rzecz S. C. W przedmiotowej sprawie mamy bowiem do czynienia nie z bezprzedmiotowością postępowania (jak mylnie stwierdził to organ I instancji), lecz z brakiem materialnoprawnych przesłanek do zwrotu nieruchomości.
Odnośnie zarzutów skarżącego dotyczących prawidłowości skorzystania przez Skarb Państwa z prawa pierwokupu przedmiotowej nieruchomości i podważania w tym zakresie aktu notarialnego z dnia [...].01.1968r. rep.A. [...] zawierającego oświadczenie o skorzystaniu z prawa pierwokupu i nabycia własność parceli l.kat [...] od P. F.. to wskazać należy, iż odnoszą się one do kwestii cywilnoprawnych, które mogą być ewentualnie dochodzone przez skarżącego wyłącznie na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym.
Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i dlatego Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI