II SA/KR 595/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie oddalił skargę na decyzję SKO, uznając, że nawiezienie ziemi na sąsiednią działkę nie spowodowało zmiany stosunków wodnych szkodliwej dla skarżącego.
Skarżący domagał się nakazania przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym, twierdząc, że nawiezienie ziemi na sąsiednią działkę zmieniło kierunek spływu wód i spowodowało zalewanie jego gruntu. WSA w Krakowie oddalił skargę, opierając się na opinii biegłego geodety, który stwierdził, że podniesienie terenu o kilkanaście centymetrów nie zmieniło kierunku spływu wód ani nie spowodowało szkody dla działki skarżącego, a zalewanie wynikało z czynników atmosferycznych i wcześniejszych zmian.
Skarżący R. K. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy S. odmawiającą nakazania przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym. Skarżący twierdził, że nawiezienie ziemi na sąsiednią działkę nr [...] przez właściciela K. i B. W. w marcu 2022 r. spowodowało zmianę stosunków wodnych i zalewanie jego działki nr [...]. Organy administracji, opierając się na opinii biegłego geodety, uznały, że nawiezienie ziemi w celu wyrównania działki rolnej, które podniosło teren punktowo o maksymalnie 33 cm, nie zmieniło kierunku spływu wód opadowych ani nie spowodowało szkody dla działki skarżącego. Sąd administracyjny zgodził się z tą oceną, podkreślając, że opinia geodezyjna wykazała brak istotnych zmian w kierunku spływu wód w porównaniu do pomiarów z 2018 r. Sąd wskazał, że incydentalne zalewanie działki skarżącego wynikało z intensywnych opadów atmosferycznych, naturalnego ukształtowania terenu oraz być może wcześniejszych zmian na sąsiednich działkach, a nie z działań właściciela działki nr [...]. Skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zmiana ta nie powoduje zmiany kierunku ani natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych, a szkoda nie jest udowodniona.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że podniesienie terenu o kilkanaście centymetrów, bez zmiany kierunku spływu wód i bez udowodnionej szkody dla sąsiedniej działki, nie stanowi naruszenia stosunków wodnych w rozumieniu Prawa wodnego. Kluczowe znaczenie ma opinia biegłego geodety, która nie wykazała zmian w kierunku spływu wód.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
Pw art. 234
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nawiezienie ziemi na działkę w celu wyrównania nie stanowi zmiany stosunków wodnych szkodliwej dla sąsiada, jeśli nie zmienia kierunku spływu wód i nie powoduje udowodnionej szkody. Opinia biegłego geodety, która nie wykazała zmiany kierunku spływu wód, jest wiarygodnym dowodem. Incydentalne zalewanie działki wynika z czynników atmosferycznych i naturalnego ukształtowania terenu, a nie z działań sąsiada.
Odrzucone argumenty
Nawiezienie ziemi na działkę spowodowało zmianę kierunku spływu wód i zasypanie cieku wodnego. Podniesienie terenu o kilkanaście centymetrów zmieniło naturalny spływ wód. Organy błędnie oceniły dowody i nie zastosowały art. 234 Prawa wodnego mimo spełnienia przesłanek.
Godne uwagi sformułowania
Podniesienie gruntu o ok. 13 cm do max. 33 cm, jak wynika z analizy przekrojów, nie spowodowało zmiany kierunku spływu wód. Nawiezienie ziemi na działkę nr [...] i wynikające z tego zmiany ukształtowania terenu (podniesienie poziomu gruntu punktowo od 13,00 do 33,00 cm) nie miały takiego charakteru, który skutkowałoby naruszeniem stosunków wodnych na działce nr [...] i powodowałoby zmianę naturalnego kierunku spływu wód opadowych. Nadsypanie ziemi uprawnej celem wyrównania działki rolnej, bez zmiany naturalnego spadku nie stanowi zmiany stosunków wodnych (kierunku jej spływu lub natężenia) ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
Skład orzekający
Agnieszka Nawara-Dubiel
przewodniczący sprawozdawca
Magda Froncisz
członek
Paweł Darmoń
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 234 Prawa wodnego w kontekście zmian stosunków wodnych spowodowanych nawiezieniem ziemi na działkę rolną."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i opiera się na opinii biegłego geodety. Wynik może zależeć od szczegółowych pomiarów i oceny dowodów w każdej indywidualnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są precyzyjne dowody (np. opinia geodety) w sporach sąsiedzkich dotyczących wpływu działań na nieruchomości na stosunki wodne.
“Czy nawiezienie ziemi na własną działkę może być podstawą do roszczeń sąsiedzkich? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 595/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-06-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący sprawozdawca/
Magda Froncisz
Paweł Darmoń
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1566
art 234
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Paweł Darmoń Protokolant: starszy referent sądowy Kamila Maśloch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 21 lutego 2024 r., znak: SKO.PW/4171/6/2024 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Kr 595/24
uzasadnienie
Wójt Gminy S. decyzją z dnia 22 grudnia 2023 r., znak: GK.6331.1.1.2022, wydaną m.in. na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2023 r. póz. 1478) po rozpatrzeniu wniosku R. K. (właściciela działki nr [...]), odmówił nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie i wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce nr [...] (własność K. i B. W.).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 21 lutego 2024 r., znak: SKO.PW/4171/6/2024, wydaną m.in. na podstawie art. 234 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2023 r. póz. 1478 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania R. K., utrzymało w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił argumentację organu pierwszej instancji. Postępowanie wszczęte zostało w związku z nawożeniem ziemi na działkę nr [...] w dniu 19 marca 2022 r. Z wniosku wynika, że działka nr [...] już od 20 lat jest notorycznie zalewana, co wynika z działań właścicieli działek nr [...] Przedmiotem sporu nie jest obiektywny fakt zalewania działki nr [...] i występowania na niej zastojów wodnych, lecz to, czy nawiezienie mas ziemnych na działkę nr [...] od marca do maja 2022 r. spowodowało zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...]. Sam fakt zalewania działki nr [...] i występowania na niej zastojów wodnych nie jest równoznaczny z tym, że tego typu szkody są spowodowane tylko i wyłącznie nawiezieniem ziemi w 2022 r. na działkę nr [...]. Przyczyną mogą być bowiem wcześniejsze zmiany na tej działce, jak również na sąsiednich działkach nr [...] Kwestie te stanowią przedmiot sporu w innej sprawie, która - jak twierdzi wnioskodawca - toczy się obecnie przed WSA w Krakowie. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że wartość dowodowa opinii hydrologicznych sporządzonych przed 2022 r., a zwłaszcza opinii biegłego z 2004 r., jest mocno ograniczona.
W aktach sprawy znajduje się analiza geodezyjna wykonana na zlecenie organu pierwszej instancji przez uprawnionego geodetę [...]. Jej celem było określenie rzędnych terenu na działkach nr [...] Do porównania posłużono się wykonanymi już pomiarami z 2018 r., które obejmowały obszar ok. 90 m od stodoły w głąb pola. Zlecenie obejmowało wykonanie pomiarów sytuacyjno-wysokościowych umożliwiających wykonanie profili poprzecznych i podłużnych terenu na działkach nr [...] Powinny obrazować kierunek spływu wód i ewentualną zmianę tego kierunku w wyniku nawiezienia ziemi przez właściciela działki nr [...]. Pomiary zlecone zostały na odcinku 250 m od stodoły w pole. Nowe pomiary miały się pokrywać z pomiarami geodezyjnymi wykonanymi w 2018 r. na potrzeby innej sprawy o zmianę stosunków wodnych na tym terenie. Analiza geodety sporządzona została na podstawie badań terenowych, wizji lokalnej i pomiarów geodezyjnych wykonanych w dniu 2 marca 2023 r. Analiza przygotowana przez geodetę składa się z dwóch części opisowej i rysunkowej. Część rysunkowa zawiera mapę porównawczą wysokości tereny z pomiarów z 2018 r. i 2023 r.; mapy warstwicowe z 2018 r. oraz z 2023 r.; trzy profile terenu przebiegające przez działkę nr [...] oraz granicę obu działek; trzynaście przekrojów poprzecznych przez przedmiotowe dziaiłki. Wyprowadzone w opinii wnioski końcowe są jednoznaczne. Są poparte załączonymi do opinii mapami sporządzonymi przez geodetę i opartymi na analizie porównawczej pomiarów wykonanych w 2018 r. i 2023 r. Biegły nie dopatrzył się związku przyczynowo-skutkowego między nawiezieniem ziemi na działce nr [...] a zalewaniem działki nr [...] czy też innymi szkodami na tej działce. Organ odwoławczy zauważył, że w dacie złożenia wniosku o wszczęcie postępowania, jak również w dacie oględzin działek, wnioskodawca nie wskazał żadnych szkód, które powstały w wyniku nawiezienia ziemi na działkę nr [...]. Porównując pomiary wysokościowe z 2018 r. i 2023 r. biegły geodeta stwierdził, że teren na obu działkach na odcinku 90 m (od stodoły) nie różni się w stosunku do dwóch okresów. Nieznaczne różnice w ukształtowaniu terenu powstały w wyniku prac rolnych lub wypłukiwaniu czy naniesieniu gruntu przez wody. Spływ wody następuje w kierunku działki nr [...]. Woda płynie zgodnie z ukształtowaniem terenu. Podniesienie gruntu o ok. 13 cm do max. 33 cm, jak wynika z analizy przekrojów, nie spowodowało zmiany kierunku spływu wód. Geodeta stwierdził, że ziemia została nawieziona. Pomiary rzędnych
terenu wskazują, iż tylko w pojedynczych punktach ziemia została podniesiona o max. 33 cm. Nie zmienia to kierunku spływu wody. Nieznaczne podwyższenie terenu przy stodole może wynikać z namuliska, które zrobiło się po spływie ziemi po intensywnych opadach. Analizując przekroje biegły stwierdził, że w wyniku nawiezienia ziemi spadek terenu pozostał w kierunku działki nr [...] i nie został zmieniony. Nawiezienie ziemi na działkę nr [...] i wynikające z tego zmiany ukształtowania terenu (podniesienie poziomu gruntu punktowo od 13,00 do 33,00 cm) nie miały takiego charakteru, który skutkowałoby naruszeniem stosunków wodnych na działce nr [...] i powodowałoby zmianę naturalnego kierunku spływu wód opadowych. Nawiezienie ziemi zostało wykonane z zachowaniem naturalnych spadów terenu i utrzymaniu dotychczasowego kierunku spływu wody. Podniesienie poziomu działki nr [...] nie skutkowało zmiana kierunku spływu wody.
Wnioskodawca nie przedstawił żadnych kontrdowodów, które podważałyby opinię biegłego. Wnioskodawca nie był obecny podczas pomiarów geodezyjnych w dniu 2 marca 2023 r. albo nie zgłaszał podczas tych pomiarów swoich zastrzeżeń co do wybranych przez biegłego punktów pomiarowych. W odwołaniu brak środków dowodowych, które potwierdzałyby to, że przyczyną zalania działki nr [...] w we wrześniu 2022 r. i w lutym 2024 r. było nawiezienie mas ziemnych na działce nr [...] w 2022 r.
Organ odwoławczy podkreślił, że miał na uwadze informacje wynikające z załączonych do akt sprawy kopii opinii hydrologicznych: 1) działka nr [...] leży na terenach zalewowych, wobec tego w okresie intensywnych opadów czy też dużych roztopów może dochodzić do jej zalewania i powstawania zastojów wodnych (opinia z września 2010 r, s. 5); 2) na działce nr [...] miały miejsce zmiany na gruncie od 2004 r. (przyznał to sam wnioskodawca); 3) na działce nr [...] doszło do zmiany przebiegu drogi, co również przyczyniło się do częściowej zmiany kierunku spływu wody z tej działki (opinia z września 2010 r., s. 5, uzupełnienie do opinii z marca 2018 r., s. 11).
Incydentalne zalewanie działki nr [...] (wrzesień 2022 r., luty 2024 r.) wynikało z czynników atmosferycznych (intensywnych opadów deszczu) i naturalnego ukształtowania terenu, ale być może także dokonanych wcześniejszych zmian na terenie działek nr [...] i nr [...]. Brak jest dowodów, aby na działce nr [...] doszło do
zmiany stanu wody, w tym zmiany kierunku odprowadzania wód opadowych w stosunku do istniejącego, a faktycznie naturalnego spływu wód przechodzących przez tę działkę. Z akt sprawy wynika, że odpływ wody powierzchniowej z działki nr [...] w 2018 r. i w 2023 r. nie uległ zmianie. Nawiezienie ziemi w 2022 r. nie miało też wpływu na zwiększenie intensywności spływu wody w kierunku działki nr [...].
Opisaną wyżej decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie R. K., zarzucając jej: 1) niezastosowanie 234 ust. 1 i 3 Pw wobec błędnego przyjęcia, iż na działce nr [...] nie nastąpiły zmiany na gruncie powodujące lub mogące powodować szkody na działce nr [...]; 2) błędne przyjęcie, iż na działce nr [...] nie nastąpiły zmiany powodujące lub mogące powodować szkody na działce nr [...]; 3) błędne ustalenie, iż podczas pomiarów geodezyjnych w dniu 2 marca 2023 r. skarżący nie był obecny, względnie nie zgłaszał zastrzeżeń, podczas gdy skarżący był obecny podczas tych pomiarów i usiłował zgłosić uwagi, które jednak nie zostały przyjęte przez biegłego; 4) naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 12, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP przez rażące naruszenie zasady legalności, zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębiania zaufania polegające na niezastosowanie przepisu prawa materialnego mimo spełnienia wszelkich przesłanek do wydania decyzji zgodnie z wnioskiem.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że organy błędnie przyjęły, że podniesienie gruntu od 13 do 33 cm nie spowodowało zmiany kierunku wód, a spadek terenu pozostał w kierunku działki nr [...] i nie został zmieniony mimo nawiezienia ziemi.
W efekcie nawiezienia w dniu 19 marca 2022 r. na ciek wodny m. in. ziemi doszło do jego zasypania. Geodeta wskazał, że w jego ocenie podniesienie terenu może być wynikiem nagromadzenia materiału w trakcie jakiejś ulewy, ewentualnie wynikiem prac rolnych, zaprzeczając bezspornym ustaleniom, potwierdzonym nawet przez pełnomocnika państwa W. , iż doszło do nasypania ziemi na działce nr [...]. Działka nr [...] przed nasypaniem ziemi w dniu 19 marca 2022 r. była położona niżej, gdyż tam był naturalny spływ wód. Nawieziona ziemia od miedzy do miedzy spowodowała podniesienie terenu i zasypanie naturalnego spływu wód. Niezgodne z podstawowymi zasadami wiedzy jest przyjmowanie, iż spływająca woda płynie wyłącznie w obrębie granicy działki, a takie wnioski wynikają z opinii biegłego.
Skarżący był obecny podczas pomiarów i chciał zgłosić uwagi, ale biegły kazał mu odsunąć się pod rygorem wezwania policji.
Dołączone do akt postępowania odwoławczego pismo skarżącego z dnia 7 lutego 2024 r. wraz z załączonymi zdjęciami zobrazowało skutki obfitych opadów w dniu 5 lutego 2024 r.: zalanie posesji za stodołą, ogrodu przydomowego, zagrożenie zalaniem zabudowań. Gdyby woda miała odpływ, tak jak twierdzi biegły geodeta, to tego zalania i zagrożenia by nie było. Podkreślenia wymaga, iż sytuacja z początku lutego bieżącego roku była na tyle poważna, iż gdyby nie przestało padać, woda spłynęłaby po zachodniej stronie stodoły skarżącego i zalałaby stodołę oraz garaż.
Organ odwoławczy stwierdził, że już poprzedni właściciel działki nr [...] oraz właściciele działki nr [...] stworzyli zagrożenie zalaniem ok. 20 lat temu przez zasypanie cieku wodnego. Teren, który teraz jest rolny, był nieużytkiem, a nowi właściciele działki nr [...] sytuację pogorszyli przez podniesienie terenu (nawiezienie ziemi). Opinie hydrologiczne dołączone do akt przedstawiały ukształtowanie terenu i naturalny spływ wód przed nawiezieniem ziemi przez państwa W. Opinie te (w szczególności opinia biegłego Ż. w punkcie K2) obrazują, jak woda ma prawidłowo płynąć. Dziś woda tak spływać nie może, ponieważ za stodołą na działce nr [...] i do 250 metrów w pole został podniesiony teren przez nawiezienie ziemi, co potwierdził geodeta robiący mapy wysokościowe.
Skarżący nie zgodził się z tym, że działka nr [...] leży na terenach zalewowych. Żyli na niej rodzice, dziadkowie i pradziadkowie skarżącego, a problemu z zalewaniem nigdy wcześniej nie było. Stodoła i wozownia (garaż) zostały wybudowane w 1971 r. i nigdy nie były nawet zagrożone zalewaniem. Wcześniej w miejscu stodoły stała stara drewniana stodoła zbudowana w 1945 r., która też nigdy zalewana nie była.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie obydwu decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy (względnie uchylenie obydwu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji) oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie.
Repliką z dnia 30 maja 2024 r. skarżący podkreślił, że jego działka jest po każdych większych opadach regularnie zalewana, a geodeta wykonujący mapy wysokościowe stwierdził podniesienie terenu o ok. 30 cm. Skarżący zwrócił też uwagę na błędne oznaczenie organu wydającego decyzję ("Wójt Gminy Z." zamiast "Wójt Gminy S.").
W piśmie z dnia 5 czerwca 2024 r. skarżący podniósł, że w dniu 4 czerwca 2024 r. posesja za stodołą została zalana, zagrożone były garaże, a piwnice pod stodołą zostały całkowicie zalane na wysokość ok. 1,5 m (strażacy wypompowywali wodę przez ok. 3 godziny).
Na rozprawie w dniu 20 czerwca 2024 r. skarżący podniósł, że na działce uczestnika (gdzie obecnie rosną ziemniaki) dawniej były drzewa i krzewy owocowe, a spływ wody był zupełnie inny, zaś pełnomocnik uczestnika wskazał, że państwo W. też zostali dotknięci ulewą w dniu 4 czerwca 2024 r., ale nie są aż tak bardzo zalani, bo zabezpieczyli budynki drenażem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. póz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania zaskarżonego aktu i zasadniczo na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi; (t.j. Dz. U. z 2023 r. póz. 1634 ze zm.; dalej zwanej p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2023 r. póz. 1478 ze zm.) o treści:
"Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać
kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub
roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie
wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich,
ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie
szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z
urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie
stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając
termin wykonania tych czynności.
Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia
wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane.
Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli
upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o
szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt".
Z powyższego wynika, że przesłankami poniesienia przez właściciela gruntu odpowiedzialności administracyjnej za zmianę stosunków wodnych na gruncie w świetle art. 234 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego jest stwierdzenie:
1) zmiany stanu wody na gruncie oraz
2) szkodliwego oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie.
Zmiana stanu wody na gruncie, to każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej i roztopowej bądź kierunku odpływu ze źródeł poprzez np. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu,
nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, zasypanie istniejącego rowu, utwardzenie powierzchni działki kostką brukową, wzniesienie murowanego ogrodzenia, czy wykopanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która spowoduje obniżenie poziomu lustra wody na gruntach sąsiednich. Należy też zauważyć, że zastosowanie przytoczonego przepisu nie jest uzależnione od tego, czy szkoda nastąpiła w wyniku działania legalnego czy nielegalnego (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2017 r. sygn. akt II SAB/Kr 191/16, LEX nr 2197710, wyrok WSA w Lublinie z 23 maja 2017 r. II SA/Lu 1134/16, LEX nr 2342075).
W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest zatem w pierwszej kolejności ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich.
Dalej wskazać należy, że wszędzie tam, gdzie sprawa nie jest oczywista i w drodze logicznego rozumowania nie da się ustalić tych dwóch elementów tj. faktu naruszenia stosunków, wodnych i szkody z tym związanej dla nieruchomości sąsiednich, organy administracji z reguły obowiązane są w prowadzonym postępowaniu, do pozyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności te ustali (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r. II OSK 1621/13, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r. II OSK 1538/11). Zgodnie z art. 84 § 1 Kpa, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Opinia biegłego, jak każdy dowód w sprawie, podlega ocenie przez organ prowadzący postępowanie. Na organie spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy, a zatem i obowiązek oceny sporządzonej przez biegłego opinii.
Na wstępie wskazać należy, że stosunki wodne na działkach objętych kontrolowanym postępowaniem są sporne od 2007 r., ostatni (siódmy) wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie został wydany 7 czerwca 2022 r. sygn. II SA/Kr 369/22.
Obecnie kontrolowane postępowanie dotyczy nowej wobec poprzednich postępowań okoliczności faktycznej, uznawanej przez skarżącego za powodującą
«
zmianę stosunków wodnych oraz źródło szkody, która miała miejsce w dniu 19 marca 2022 r. Wniosek skarżącego z dnia 22 marca 2022 r. wskazywał na działania B. W., właściciela sąsiedniej działki nr [...], polegających na nawiezieniu na działkę nr [...] "na ciek wodny" ziemi, kamieni, gruzu i betonowych głazów. W dniu 21 czerwca 2022 r. organ zorganizował wizję w terenie z której sporządzono protokół oraz zdjęcia, (k. 24 - 31 akt adm.)
W niniejszej sprawie organ pozyskał też opracowanie "Pomiary Rzeźby Terenu" mgr inż. geodety [...], który sporządził ją w marcu 2023 r. Opracowanie to składa się z mapy na której naniesiono wysokości terenu obu działek - skarżącego (nr [...]) oraz B. W. (nr [...]) oraz z 3 profili podłużnych i 13 porzecznych obu tych działek. Biegły dysponował pomiarami wysokości działek z 2018 r., wykonanych na potrzeby poprzednio prowadzonych (wyżej wspominanych) postępowań z zakresu stosunków wodnych, dlatego mógł na jednej mapie przedstawić pomiary wykonane w 2023 r. i w 2018 r., przy czym wspólne pomiary dotyczą około 90 metrów długości działki licząc od zabudowań gospodarczych, w pozostałym zakresie brak było danych z 2018 r. (nie wykonywano wówczas pomiarów na odległość ponad 90 metrów).
Dalej wskazać należy, że poza sporem jest, że B. W. nawiózł ziemię na swoją działkę użytkowaną rolniczo celem jej wyrównania.
Z opracowania geodety wynika, że co do zasady wysokości terenu na obu działkach są podobne. Kilkucentymetrowe różnice mogą wynikać z błędów pomiaru, nieznacznej zmiany ukształtowania terenu w wyniku wykonywanych prac polowych, wypłukiwania gruntu przez wody opadowe. Różnice te nie powodują zmiany kierunku spływu wody, nadto widoczne są na obu działkach.
Dalej biegły w swoim opracowaniu wskazał, że na trzech przekrojach (nr 1, nr 5, nr 6) pojawiają się różnice w stosunku do roku 2018: na przekroju nr 6, różnica wynosi na działce nr [...] - 26 cm oraz 13 cm na działce nr [...]. Na przekroju nr 5, według stanu na 2018 r, na działce nr [...] widoczne jest zagłębienie, którego nie widać w trakcie pomiarów z 2023 r. Różnica wysokości wynosi 26 cm. Na przekroju
nr 1 działka jest podniesiona o około 33 cm, przy czym spadek terenu pozostaje nadal w kierunku działki nr [...], przy zabudowaniach gospodarczych.
Na tym opracowaniu i wynikających z niego wnioskach organ oparł swoją decyzję, która zdaniem Sądu jest prawidłowa. Opracowanie biegłego sporządzone jest bardzo rzetelnie, pomiary i mapy wykonane zostały dokładnie i czytelnie, umożliwiając rzeczywiste porównanie stanu z 2018 r. i 2023 r.
Porównując opisane wyżej pomiary z fotografiami sporządzonymi w dniu 21 czerwca 2022 r. podczas wizji w terenie, obrazującymi stosunkowo płaski teren o niewielkim spadku, użytkowany rolniczo - Sąd podziela ocenę organu, że nadsypanie ziemi uprawnej celem wyrównania działki rolnej, bez zmiany naturalnego spadku nie stanowi zmiany stosunków wodnych (kierunku jej spływu lub natężenia) ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
Skarżący przedstawił przy piśmie z dnia 5 czerwca 2024 r. fotografię zalanej własnej posesji i pół uprawnych, jednak jak sam wskazuje miało to związek z długim, ulewnym deszczem. Natomiast na rozprawie w dniu 20 czerwca przedstawił fotografie ukazujące pole sąsiada, na którym rosną ziemniaki, obrazujące stan po ulewie z dnia 4 czerwca 2024 r. Ze zdjęć tych wynika, że również działka [...] jest bardzo poważnie dotknięta skutkami ulewy, nadto rodzaj ziemi (lessowa i lessowa piaszczysta - vide opinia biegłego z 2014 r., k. 68 akt administracyjnych) jest tego rodzaju, że jest łatwo wypłukiwany przez deszcz, szczególnie gdy jest intensywny. Skarżący wskazuje też, że poprzedni właściciele na działce nr [...] mieli sad: drzewa i krzewy owocowe, a zmiana rodzaju upraw może mieć wpływ na spływ wody. Nawet jeśli rzeczywiście tak jest, to nie jest możliwe nakazanie właścicielowi działki nr [...] zmiany rodzaju prowadzonych przez niego upraw. Nie mieści się taki nakaz bowiem w pojęciu "urządzeń zapobiegających szkodom". Nadto zmiana stosunków wodnych badana jest w stosunku do istniejącego przed zmianą stanu wody na gruncie. Co najmniej na kilka lat przed marcem 2022 r. nie było już sadu na działce nr [...], co wynika choćby z kopii kilku opinii biegłych sporządzonych do poprzednio prowadzonych postępowań z zakresu prawa wodnego na tym terenie.
Natomiast sam fakt, że zalania takie jak obecne nie występowały w przeszłości tj. w czasie, gdy działkę nr [...] uprawiali rodzice czy dziadkowie skarżącego, wynikać może z bezspornych już obecnie zmian klimatycznych
1U
skutkujących czy to długotrwałymi suszami czy wręcz przeciwnie - intensywnymi, ulewnymi, niszczącymi opadami deszczu. Końcowo wskazać należy, że
w
dokumentowane przez skarżącego szkody wystąpiły dwa lata po dokonaniu przez sąsiada nawiezienia ziemi na swoją działkę nr [...] i można domniemywać, że były wynikiem zdarzenia o nadzwyczajnym charakterze.
Wobec niedopatrzenia się przez Sąd naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, skarga została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI